|
ÖZET: Bu karar, 29/12/2019 tarihinde gerçekleştirilen İdari Yargı Hakimliği Sınavı’nda yer alan 20. sorunun cevabının değiştirilmesi üzerine yapılan bir başvurunun reddine ilişkindir. Başvuran, ÖSYM’nin sınav sonuçlarıyla ilgili yaptığı değişikliğin hukuka aykırı olduğunu ve doğru cevabın “E” şıkkı olduğunu iddia etmiştir. Ancak, ÖSYM Başkanlığı’nın karar organı olan Yönetim Kurulu, yapılan itirazlar sonrasında alanında uzman akademisyenlerin görüşlerini dikkate alarak cevabı değiştirmiştir.
Kararda, ÖSYM’nin sınav kılavuzunda yer alan itiraz süreçlerinin ve sınav sonuçlarının duyurulma yöntemlerinin hukuka uygun olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, 6114 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca, sınav sorularına itiraz süreçlerinin belirli süreler içinde yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın taleplerinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir; bu da ÖSYM’nin yetkileri çerçevesinde alınan kararların geçerliliğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/75111-S.20.81728
BAŞVURU NO : 2020/5003
KARAR TARİHİ : 14/09/2020
RET KARARI
Adres:
ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 29/12/2019 tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirilen
İdari Yargı Hakimliği sınavında yer alan 20. sorunun cevabının yeniden değerlendirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; 29/12/2019 tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirilen İdari
Yargı Hakimliği sınavına katıldığını, sınavdan iki gün sonra açıklanan cevap anahtarında sadece üçüncü öncülün doğru kabul edildiği bir soruda, 23/01/2020 tarihinde açıklanan sonuç ve cevap anahtarında hem ikinci hem de üçüncü öncülün doğru olarak kabul edildiğini, konu ile ilgili olarak, sonuç ile birlikte ÖSYM’nin resmi sitesinde “29 Aralık 2019 tarihinde uygulanan 2019 Adalet
Bakanlığı Sınavlarına (Adli Yargı/İdari Yargı/Adli Yargı-Avukat) ait madde analizleri incelenmiş, cevap anahtarlarının kontrolleri tamamlanmış ve itirazlar bilimsel açıdan değerlendirilmiş olup, İdari Yargı Testi Temel Soru Kitapçığında yer alan 20. sorunun “B” olarak girilmiş cevabının, “E” olarak düzeltilmesine karar verilmiştir. Böylece 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları değerlendirme işlemleri tamamlanmıştır.” ibaresine yer verildiğini, buna karşın ÖSYM’nin sınav kılavuzunda
ÖSYM’nin doğru şıkkı değiştirebileceğine dair bir ibare yer almadığı, sadece soruyu iptal edebileceğine dair bir ifadenin yer aldığı, ayrıca sorunun cevabı bakımından,7194 Sayılı Kanunun 26. Maddesi neticesinde Vergi Usul Kanunu’nda yapılan değişikliğin ÖSYM’nin son durumda öngördüğü gibi bir durum yaratmamakta olduğunu, gerek Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddelerinde yapılan değişiklik neticesindeki güncel halinde, gerekse eski halinde, uzlaşmanın vaki olması durumunda yapılacak indirimde bir talebe bağlılığın söz konusu olmadığını, buna karşın ÖSYM’nin “Uzlaşılan cezalar için cezada indirim talebinde bulunulabilir.” öncülünü, cevapta yaptığı değişiklik neticesinde doğru olarak kabul ettiğini, ÖSYM’nin herhangi bir değişiklik yapmamış olsa soru doğru olacak iken yaptığı değişiklikle sorunun hatalı olduğunun kesin olduğunu, dolayısıyla ÖSYM’nin başta doğru olan soruyu yanlışa çevirerek sınava girenler açısından hak kaybı oluşturduğunu ifade ederek söz konusu sorunun cevabının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 21/05/2020 tarih Sayı : 2020/75111-S.20.81728 yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 numaralı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim
Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığı’nın, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2.
fıkrasının (ç) bendi uyarınca “Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek.”, (e) bendi uyarınca “Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek.”, (ğ) bendi uyarınca
“Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak.”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususunda; ÖSYM Yönetim Kurulunun, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 348. maddesinin altıncı fıkrasının (a) bendi uyarınca
“Sınav sorularının hazırlanması veya sınavların yapılması için gerekli ilkeleri belirlemek.”, (b)
bendi uyarınca “Sınavların yürütülmesinde gerekli kılavuz, açıklama ve belgeleri onaylamak.”, (d) bendi uyarınca “Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek.” g) bendi uyarınca
“Başkanlığın görev alanına giren diğer konular arasından Başkan tarafından gündeme alınanları görüşüp karara bağlamak.” hususunda yetkili kılındığının açıkça ifade edildiği,
2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
“Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu,
2.3. 6114 sayılı Kanun’un 8. maddesinin dördüncü fıkrasında sınav sorularına ve sınav sonuçlarına itirazların, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun ivedi yargılamaya ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgili kılavuzlarda belirtilen süreler içinde doğrudan ÖSYM Başkanlığına yapılacağı, itirazlarla ilgili işlemlerin ve saklanan bilgilerin tespit ve tevsikinde ÖSYM Başkanlığının kayıtlarının esas alınacağı,
2.4. 31/10/2019 tarihinde ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2019 Adalet
Bakanlığı Sınavları (Adli Yargı/İdari Yargı/Adli Yargı-Avukat) Başvuru Kılavuzunun 8.
sayfasında “Sınav sonucunun incelenmesini isteyen adaylar, sonuçların ÖSYM tarafından elektronik ortamda açıklanmasından itibaren en geç 10 gün içinde (sonuçların açıklandığı tarihten bir gün sonra başlamak üzere), ÖSYM’nin internet sayfasında yer alan “Adaylar Tarafından
Dilekçe Gönderilmesi ve İşlem Ücretleri” konulu duyuru doğrultusunda Genel Amaçlı Dilekçe örneğini kullanarak ÖSYM’ye başvurmalıdırlar. Sınav sorularına ilişkin itirazlar ise, sınav tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde aynı şekilde yapılmalıdır (Yapılacak her türlü itiraz, adayın dava açabilme hakkı için geçerli 10 günlük dava açma süresini durdurmaz.). Dilekçe ÖSYM Sınav
Hizmetleri Daire Başkanlığı 06800 Bilkent/Ankara adresine ulaştırılmalıdır. ÖSYM süresi içinde yapılan itirazları inceleyecek, sonuçlarını adaylara ve gerektiğinde ilgili kuruma 10 gün içerisinde posta ile bildirecektir. Süresi geçtikten sonra yapılan itirazlar ile üzerinde adayın T.C. Kimlik
Numarası, adresi, evrak referans numarası vb. bilgiler yazılı olmayan, imzalanmamış dilekçeler işleme alınmayacak ve cevaplandırılmayacaktır. Süre hesabında ÖSYM Genel Evrak kaydına giriş tarihi esas alınacaktır. ÖSYM, uygun gördüğü takdirde aday dilekçelerini, ÖSYM’nin https://ais.osym.gov.tr internet adresinden alabilecek ve/veya adayların vermiş olduğu dilekçeleri https://ais.osym.gov.tr internet adresinden cevaplayabilecektir.” düzenlemesi ile sınav sonuçlarına ve sınav sorularına itiraz süreci hakkında adaylara 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere gerekli bilgilendirme yapıldığı,
2.5. 29/12/2019 tarihinde yapılan 2019 Adalet Bakanlığı Sınavları sonrası soru ve cevaplarının 30/12/2019 tarihinde Aday İşlemleri Sistemi üzerinden adayların erişimine açılmış ve İdari Yargı
Testi Temel Soru Kitapçığında yer alan 20 numaralı sorunun doğru cevabı “B” seçeneği olarak açıklandığı, açıklama sonrasında bazı adayların, ilgili kılavuzda belirtilen usule uygun olarak
ÖSYM Başkanlığına başvurarak 7 Aralık 2019 tarihinde yapılan mevzuat güncellemesi nedeniyle doğru cevabın “E” olması gerektiği yönünde itirazda bulunduklarını, adayların itirazları sonrası 20. soru alanında uzman akademisyenlerin görüşüne sunulduğu ve yapılan incelemeler sonucunda alanında uzman akademisyenlerin görüşleri doğrultusunda 20. sorunun doğru cevabı olarak açıklanan “B” seçeneğinin, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 348. maddesinin 3.
fıkrası uyarınca ÖSYM Başkanlığının karar organı olan ÖSYM Yönetim Kurulunun 22/01/2020 tarihli ve sayılı kararı ile ” olarak değiştirildiği ve değerlendirme işlemlerinin buna göre yapılarak sınav sonuçlarının 23/01/2020 tarihinde açıklandığı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden 8b71-60a2-9c1b kodu ile yapılabilir.
2.6. Başvuruya konu sınav kılavuzu da dahil olmak üzere ÖSYM Başkanlığınca gerçekleştirilen sınavlara ilişkin kılavuzlarda, sınav sorularına itiraz müessesesinden bahsedilerek sorulara ilişkin itiraz sonuçlarının adaylara ve gerektiğinde ilgili kurumlara bildirileceğinin ifade edildiği,
2.7. 2019- Adli Yargı/İdari Yargı/Adli Yargı-Avukat Başvuru Kılavuzunun 9. sayfasında; “ÖSYM tarafından sınavla ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulur. Bu nedenle ilgililerin ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır.” denilmek suretiyle cevap şıkkı değişikliğine ilişkin alınan kararlar dahil sınava ilişkin gerekli görülen değişikliklerin tebliğ hükmünde olmak üzere Başkanlığın internet sayfası üzerinden yayımlanacağı hususunda adaylara gerekli bilgilendirme yapıldığı,
2.8. 2015 Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) A Grubu ve Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi (ÖABT) ve 2019-Tıpta Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavında da olduğu gibi
Başkanlığımızca önceki yıllarda uygulanan birçok sınavda, adayların itirazlarına konu sorular, alanında uzman akademisyenlerin bilimsel yönden incelenmesine sunulmuş ve incelemeler sonucunda akademisyenlerin görüşleri doğrultusunda, ÖSYM Yönetim Kurulu kararı ile ilgili sorularda seçenek değişiklikleri yapılarak adaylara duyurulduğu,
2.9. Sınav kılavuzlarında yer alan usule uygun olarak sorulara itiraz müessesesinin getirilmesinin temel amacının; nihai sınav sonuçlarının açıklanmasından ve/veya yerleştirme işlemlerinin yapılmasından aylar sonra mahkemelerce verilebilecek olası bir soru iptali veya cevap seçeneği değişikliği kararı ile karşılaşmak yerine akademisyenlerin bilimsel görüşleri dikkate alınarak adayların yargı yoluna başvurmasına, uzun süren yargılama süreçlerini beklemesine gerek kalmadan idare olarak bilimsel raporlar baz alınmak suretiyle gerekli kararları alabilmek olduğu,
2.10. ÖSYM Başkanlığı Yönetim Kurulunun cevap seçeneği değişikliğine ilişkin almış olduğu kararlar hakkında açılan davalarda, idari işlemi “yetki” unsuru yönünden re’sen incelemekle görevli olan idare mahkemelerince, işlemin yetkili makamca karar alınmak suretiyle tesis edildiği dikkate alınarak davaların reddine hükmedildiği,
Açıklamalarına yer verildiği görülmekle birlikte;
2.11. Hakkında Bilimsel Görüş İstenen Sorunun;
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunan ve uzlaşma
sağlayan mükellefle ilgili;
I. Uzlaşılan tutarları yedi gün içinde ödemek zorundadır.
II. Uzlaşılan cezalar için cezada indirim talebinde bulunabilir.
III. Uzlaşılan ve tutanakla belirtilen hususlara karşı dava açamaz.
Şeklinde olduğu,
2.12. 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları İdari Yargı Testi 20 numaralı soruya verilen bilimsel görüş 1; “ 7194 sayılı Kanun ile “Vergiziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme” başlıklı Vergi Usul Kanunu (VUK) m.376/1 hükmü aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“1.İkmalen, resen veya idarece tarh edilen vergiyi veya-vergi farkını ve vergi ziyaı- usulsüzlük ve özel usulsüzliik cezalarının yarısını ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı,
2. Uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı cezasının %75 ‘ini, bu Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde öderse üzerinde uzlaşılan cezanın %25 ‘i, indirilir.”
Bahse konu değişiklik ile indirim müessesesinin, uzlaşma (tarhiyat sonrası uzlaşma)
yanında tarhiyat öncesi uzlaşma sonucu kesinleşen vergi, vergi farkı ile kesilen vergi ziyaı cezasını kapsayıp kapsamadığı konusunda duraksama yaşandığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte değişiklik sonucunda VUK m.376/1 ‘e eklenen 2.bendi hükmünde yer alan
“uzlaşmanın vaki olması durumunda üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı cezasının %75’ini”…”ödeme süreleri içinde öderse üzerinde uzlaşılan cezanın %25 ‘i, indirilir.” ifadesinin tarhiyat öncesi uzlaşmayı da kapsayacağının düşünülmesi doğaldır. Bu itibarla doğru seçeneğin;
2.13. 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları İdari Yargı Testi 20 numaralı soruya verilen bilimsel görüş 2; “…Sınav sorusu olan tarhiyat öncesi uzlaşma ile ilgili kanuni dayanak ise
“Tarhiyat öncesi uzlaşma” başlıklı Ek Made 11’de şu şekilde düzenlenmiştir: “Maliye
Bakanlığı, vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek (…) vergiler ile bunlara ilişkin kesilecek vergi ziyaı cezalarında (…) tarhiyat öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir. Bu maddenin dördüncü fıkrasında ise, “Tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin esas ve usuller
Yönetmelikte belirtilir.. ” denilmiştir. 31. 10.2011 tarih ve 28101 Resmi Gazete ‘de yayımlanan Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği’nin “Hukuki dayanak” başlıklı 1’nci maddesinde “Bu Yönetmelik, Kanunun Ek 11 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
” denilmiştir. Aynı Yönetmeliğin, “Diğer Hükümler” başlıklı Dördüncü Bölümü’nün
“Uzlaşmanın kesinliği ve dava konusu edilemeyeceği” başlıklı 17’nci maddesinin 3 ncü fıkrasında; “-‘.’Mükellefler bu Yönetmelik uyarınca, üzerinde uzlaşılan ceza-hakkmda Kanunun
376 ncı maddesi hükümlerinin kendilerine uygulanmasını talep edemezler. Bahse konu,
VUK’nun 376’ncı maddesi; cezalarda (vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalan) indirim hususunu düzenlemektedir.
7.12.2019 tarih ve 30971 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren
7194 sayılı Kanunun 26’ncı maddesi ile 213 sayılı Kanunun 376 ncı maddesinin 1’nci fıkrası
şu şekilde değiştirilmiştir:
1. İkmalen, resen veya idarece tarh edilen vergiyi veya vergifarkını ve vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısını ihbarnamelerin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine başvurarak vadesinde veya 6183 sayılı Kanunda belirtilen türden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse kesilen cezanın yarısı, 2. Uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı cezasının %75’ini, bu Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (1)
numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde öderse üzerinde uzlaşılan cezanın %25’i, indirilir.
VUK’nun 376’ncı maddesinin 1’nci fıkrasının 2 numaralı bendinde yapılan değişiklik, Uzlaşma ile ilgili VUK’nun Ek.9’ncu maddesinin birinci fıkrasında da değişiklik yapılmasını
gerektirmiştir. Bu nedenle ilgili fıkra hükmü de şu şekilde değiştirilmiştir:
“Bu bölüm uyarınca üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar hakkında 376 ncı maddenin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi hükmü dışında indirim uygulanmaz .”
Yaptığım değerlendirme sonucunda, – Sınav sorusu hazırlanırken, 31. 10.2011 tarih ve 28101 Resmi Gazete ‘de yayımlanan
Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği’nin l7’nci maddesinin 2’ci fıkrası hükmü olan;”Üzerinde uzlaşılan veya tutanakla tespit edilen hususlar hakkında kava açılama ve hiçbir mercie şikayette bulunulamaz.” ifadesi ve 3’ncü fıkrası hükmü olan; “Mükellefler bu
Yönetmelik uyarınca, üzerinde uzlaşılan ceza hakkında Kanunun 376 ncı maddesi hükümlerinin kendilerine uygulanmasını talep edemezler. ” ifadesinin esas alındığı sonucuna varılmaktadır.
– 7194 sayılı kanunla yapılan ve Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği’nin hukuki dayanağı olan VUK üst hukuk normu olduğundan, Yönetmelik maddesi ihmal edilerek 7.12.2019 tarihinde yürürlüğe giren VUK ‘nun 376’ncı maddesinin l ‘nci fıkrası ile Ek.9’ncu maddesinin birinci fıkrasının hükümlerinin uygulanması gerekir.
Sonuç olarak; sınava girecek adaylara sorulan sorularda belirli bir tarihe kadar yürürlükte olan mevzuatın uygulanacağı yönünde bir ön şart belirtilmediyse veya duyuru yapılmadıysa ; sorulan sorulara sınav tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuata göre verilen cevapların doğru kabul edilmesi uygun olacaktır.”
2.14. 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları İdari Yargı Testi 20 numaralı soruya verilen bilimsel görüş “ sayılı VUK’nun; – 5/12/2019 tarihli ve 7194 sayili Kanunun 26 ncı maddesi ile değişik “Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme ” başlıklı 376’ncı maddesinin 2’nci fıkraında uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı cezasının %75’ini, bu Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde öderse üzerinde uzlaşılan.cezanın %25 ‘inin indirileceği, -Ek 7’ncimaddesinde uzlaşmanın vaki olması halinde mükellef, üzerinde uzlaşılan vergi ve cezaya (bunlardan birisi üzerinde uzlaşılmış olsa dahi her ikisine); adına sadece ceza kesilmiş bulunan, üzerinde uzlaşılan işbu cezaya karşı dava açamayacağı, -EK 8’inci maddesinde “Uzlaşma vakı olduğu takdirde, uzlaşma tutanağı vergi ve cezaların ödeme zamanlarından önce ilgiliye tebliğ edilmişse kanuni ödeme zamanlarında; ödeme zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra tebliğ edilmişse ödeme süreleri geçmiş olanların uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği, düzenlemeleri yer almaktadır. Buna göre sorunun doğru yanıtı; ( değil ( ) şıkkıdır.”
2.15. 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları İdari Yargı Testi 20 numaralı soruya verilen bilimsel görüş 4; “7194 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanunu’nun 376. Maddesine eklenen; “Uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı ce.zasının
%75’ini, bu Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde öderse üzerinde uzlaşılan cezanın %25’i indirilir” hükmü, artık uzlaşma tutanağında uzlaşıldığı görülen tutarın cezalar itibariyle kesinliğini ortadan kaldırmıştır.
Dolayısıyla yukarıdaki hükümdeki şartları sağlayan mükellefin indirim talebinde bulunabileceği konusunda duraksama olmamak gerekir. Doğru cevap son değişiklik sonrası E seçeneğidir.”
2.16. 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları İdari Yargı Testi 20 numaralı soruya verilen bilimsel görüş 5; “İtiraz konusu som 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ‘na göre tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunan ve uzlaşma sağlayan mükellefle ilgili olarak
I. Uzlaşılan tutarları yedi gün içinde ödemek zorunda olma
II. Uzlaşılan cezalar için cezada indirim talebinde bulunabilme
III. Uzlaşılan ve tutanakla belirtilen hususlara karşı dava açamama ifadelerinden hangilerinin
doğru olduğunu sorgulamaktadır.
07.12.2019 tarihinde yürürlüğe giren 7194 sayılı kanun ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun
376 ıncı maddesinde yapılan değişiklik ile “Vergi Ziyaı, Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük
Cezalarında İndirme” başlıklı bu maddeye eklenmiş olan 2 no’lu bent ile mükellef veya vergi sorumlusunun uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı cezasının %75’ini, bu Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının ( 1)
numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde ödemesi şartı ile üzerinde uzlaşılan cezanın
%25’inin indirileceği hükme bağlanmıştır.
Bu bağlamda vergi mevzuatında 7194 sayılı yasa ile yapilan-değişikligin afdından tarhiyat öncesi veya tarhiyat sonrası uzlaşma talebinde bulunulmuş ve uzlaşma sağlanmış olsun mükellefler veya sommlular açısından uzlaşılan ve tutanakla belirtilen hususlara karşı vergi davası açamamanın yanında artık uzlaşılan cezalar için de VUK m. 376 uyarınca cezada indirim söz konusu olabilmektedir.
Yukarıda belirtilen bu durum nedeniyle itiraz konusu sorunun doğru yanıtı artık (b) seçeneği değil fakat (e) seçeneği haline gelmiş bulunmaktadır.”
2.17. 2019-Adalet Bakanlığı Sınavları İdari Yargı Testi numaralı soruya verilen bilimsel görüş “ÖSYM tarafından sorunun cevabı olarak belirtilmiştir. Ancak 5/12/2019 tarih ve
7194 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesi ile VUK Ek 9 maddesinde değişiklik yapıldığından
sorunun cevabı şıkkına dönüşmektedir.”
Şeklinde değerlendirmelere bulunulduğu görülmüştür.
2.18. 2020/02 No’lu ÖSYM Yönetim Kurulu Kararında; “ÖSYM Yönetim Kurulu 22/01/2020 tarihinde saat 12.00’de ÖSYM Başkanlığında toplanmış ve aşağıdaki kararı almıştır.
Ölçme ve Değerlendirme Daire Başkanlığı ‘nın 20/01/2020 tarihli ve sayılı yazısında; 29 Aralık 2019 tarihinde gerçekleştirilen 2019 Adalet Bakanlığı
Sınavlarına (Adli Yargı/İdari Yargı/Adli Yargı-Avukat) ait madde analizlerinin incelendiği, cevap anahtarlarının kontrollerinin tamamlandığı ve itirazların bilimsel – açıdan değerlendirildiği belirtilmiştir. Ölçme ve Değerlendirme Daire Başkanlığı’nın yazısı ekindeki bilimsel görüşler doğrultusunda, İdari Yargı- Testi Temel Soru Kita pçığındaki 20. Sorunun
” olarak giriliniş, cevabının ” olarak düzeltilmesine ve değerlendim1enin buna göre yapılmasına oy birliği ile karar verilmiştir.”
İfadelerine yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle
Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin
ÖSYM ara başlığı altındaki;
5.1.”Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “(1) Bu Bölümün uygulanmasında; … e) Kılavuz:
Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”,
5.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 ncı maddesinde; “(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır:… ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek…e) Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek…ğ) Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak…i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak…”,
5.3. “Başkan, Başkan yardımcıları ve Yönetim Kurulu” başlıklı 348 ncı maddesinde; “…(6)
Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır: a) Sınav sorularının hazırlanması veya sınavların yapılması için gerekli ilkeleri belirlemek. b) Sınavların yürütülmesinde gerekli kılavuz, açıklama ve belgeleri onaylamak…d) Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek…g)
Başkanlığın görev alanına giren diğer konular arasından Başkan tarafından gündeme alınanları görüşüp karara bağlamak…”
6. 17/02/2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri
Hakkında Kanunu’nun;
6.1. “Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinde; “…(5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır.
İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir…”,
6.2. “Sınav merkezleri, görevliler, sonuçlara itiraz” başlıklı 8 inci maddesinde; “…4)
(Değişik birinci cümle: 2/12/2016-6764/70 md.) Sınav sorularına ve sınav sonuçlarına itirazlar, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun ivedi yargılamaya ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgili kılavuzlarda belirtilen süreler içinde doğrudan Başkanlığa yapılır. İtirazlarla ilgili işlemlerin ve saklanan bilgilerin tespit ve tevsikinde Başkanlık kayıtları esas alınır…”
7. 2019 Adalet Bakanlığı Sınavları (Adli Yargı/İdari Yargı/Adli Yargı-Avukat) Başvuru
Kılavuzunun 8. Sayfasında; “…Sınav sonucunun incelenmesini isteyen adaylar, sonuçların
ÖSYM tarafından elektronik ortamda açıklanmasından itibaren en geç 10 gün içinde (sonuçların açıklandığı tarihten bir gün sonra başlamak üzere), ÖSYM’nin internet sayfasında yer alan
“Adaylar Tarafından Dilekçe Gönderilmesi ve İşlem Ücretleri” konulu duyuru doğrultusunda
Genel Amaçlı Dilekçe örneğini kullanarak ÖSYM’ye başvurmalıdırlar. Sınav sorularına ilişkin itirazlar ise, sınav tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde aynı şekilde yapılmalıdır (Yapılacak her türlü itiraz, adayın dava açabilme hakkı için geçerli 10 günlük dava açma süresini durdurmaz.)… ÖSYM süresi içinde yapılan itirazları inceleyecek, sonuçlarını adaylara ve gerektiğinde ilgili kuruma 10 gün içerisinde posta ile bildirecektir…”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran; 29/12/2019 tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirilen İdari Yargı Hakimliği Sınavının sorunun ” olarak girilmiş cevabının, ” olarak düzeltilmesinin yanlış olduğunu, doğru cevabın “ şıkkı olduğunu ve ÖSYM’nin doğru şıkkı değiştirebilme yetkisine sahip olmadığını ifade ederek sorunun cevabının yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
10. ÖSYM Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 346 ıncı maddesinde kılavuzun ne olduğunun tanımlandığı, 347 nci maddesinde söz konusu sınavları düzenleme ve iptal etme yetkisine haiz olduğu, 348 inci maddesinde ÖSYM Yönetim Kurulu’nun sınavlara ilişkin çeşitli kararlar almaya yetkili olduğu; 6114 sayılı Kanun’un 7 nci maddesine göre sınavlara ilişkin her türlü açıklamanın adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere internet sayfasından duyurulacağı, 8 inci maddesine göre sınav sorularına ve sonuçlarına ilişkin itirazın hangi sürelerde ve nasıl yapılacağına ilişkin düzenlemenin ilgili Kılavuzda yer alacağının düzenlendiği görülmüştür.
11. Bu kapsamda 2019 Adalet Bakanlığı Sınavları (Adli Yargı/İdari Yargı/Adli Yargı-Avukat)
Başvuru Kılavuzunun 8. Sayfasında sınav sorularına ilişkin itirazların belirlenen usul doğrultusunda sınav tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde yapılacağının düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda 29/12/2019 tarihinde gerçekleştirilen söz konusu sınavın soru ve cevaplarının 30/12/2019 tarihinde adayların erişimine açıldığı ve ve İdari Yargı Testi Temel Soru
Kitapçığında yer alan numaralı sorunun doğru cevabı “B” seçeneği olarak açıklandığı, açıklama sonrasında bazı adayların söz konusu sorunun 7 Aralık 2019 tarihinde yapılan mevzuat güncellemesi nedeniyle doğru cevabın ” olması gerektiği yönünde itirazda bulundukları, usulüne uygun olarak gerçekleştirilen bu itirazları ÖSYM Başkanlığının değerlendirmeye alarak söz konusu soruya ilişkin olarak alanında uzman akademisyenlerin görüşüne başvurduğu ve neticede sorunun doğru cevabı olarak açıklanan ” seçeneğinin, ilgili mevzuat uyarınca
ÖSYM Başkanlığının karar organı olan ÖSYM Yönetim Kurulunun 22/01/2020 tarihli kararı ile ” olarak değiştirildiği ve değerlendirme işlemlerinin buna göre yapılarak sınav sonuçlarının 23/01/2020 tarihinde açıklandığı anlaşılmıştır.
12. Başvuruya konu soruya ilişkin olarak Kurumumuza sunulan ve ayrıntıları 3 numaralı paragraf ve devamında verilen 6 farklı bilimsel görüş yazısından özetle; Vergi Usul Kanununda yapılan
7.12.2019 tarih değişikliğin ardından tarhiyat öncesi veya tarhiyat sonrası uzlaşma
talebinde bulunulduğunda ve uzlaşma sağlandığında, uzlaşılın ve tutanakla belirtilen hususlara karşı dava açamamanın yanında artık cezalara ilişkin de indirimin söz konusu olabileceği, ilgili maddede yer alan şartları sağlayan mükellefin indirim talebinde bulunabileceği yönünde akademisyenlerin görüş birliğine vardığı ve karar alma yetkisine haiz
ÖSYM Yönetim Kurulunun ve No’lu Kararı ile; 29 Aralık 2019 tarihinde gerçekleştirilen 2019 Adalet Bakanlığı Sınavlarına (Adli Yargı/İdari Yargı/Adli YargıAvukat) ait madde analizlerinin incelendiği, cevap anahtarlarının kontrollerinin tamamlandığı ve itirazların bilimsel açıdan değerlendirilmesi neticesinde oluşan bilimsel görüşler doğrultusunda, İdari Yargı- Testi Temel Soru Kitapçığındaki Sorunun ” olarak girilen cevabının ” olarak düzeltilerek değerlendirmelerin buna göre yapılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
13. Vergi Usul Kanununun “Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme” 376’ncı maddesi; “Mükellef veya vergi sorumlusu;…2. Uzlaşmanın vaki olması durumunda, üzerinde uzlaşılan vergiyi veya vergi farkını ve vergi ziyaı cezasının %75’ini, bu Kanunun ek
8 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan ödeme süreleri içinde
öderse üzerinde uzlaşılan cezanın %25’i, indirilir. Mükellef veya vergi sorumlusu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezasını yukarıda yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden faydalandırılmaz. Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır”, şeklindedir. Yapılan yeni düzenleme ile uzlaşılan cezalar bakımından da cezada indirim müessesesinin kabul edildiği görülmüştür. Bu bakımdan sorunun hatalı olmadığı ve fakat başta verilen cevap şıkkının yanlış olduğu, adayların yaptıkları itirazlar üzerine yapılan ayrıntılı inceleme neticesinde sorunun iptaline gerek kalmaksızın cevap şıkkının değiştirilerek doğru yanıtın tespit edildiği değerlendirilmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın taleplerinin ilgili İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi