|
ÖZET: Başvuran, 2021 EKYS sınavına başvurmuş ancak sınava katılmaktan vazgeçmiştir. Ödemiş olduğu 225 TL’lik sınav ücretinin, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereği iade edilmesi gerektiğini iddia ederek başvuruda bulunmuştur. Ancak, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından hazırlanan EKYS Kılavuzu’nda, başvuru işlemini tamamlayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın iddiaları hukuka aykırı bulunmuştur.
ÖSYM’nin, kamu tüzel kişisi olarak 6502 sayılı Kanun kapsamında ticari veya mesleki faaliyet yürüten bir hizmet sağlayıcı olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla başvurunun tüketici işlemi olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, başvuranın talebinin reddedilmesi yönünde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12003-S.21.19291
BAŞVURU NO : 2021/4530
KARAR TARİHİ : 17/08/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
Başvuranın sınav başvuru ücretinin tarafına iade edilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/02/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; 5/02/2021 tarihinde ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi(AİS) üzerinden
EKYS(Eğitim Kurumları Yönetici Seçme) sınavına başvuruda bulunduğunu, bazı kişisel sebeplerden dolayı sınava girmekten vazgeçtiğini, sınav ücreti olarak yatırdığı 225 TL’nin iadesi için 18/02/2021 saat 09:30-10:00 arası ÖSYM’nin 444 6796 numaralı iletişim merkezini aradığını, kendisiyle iletişime geçen kişinin ücretin iade edilemeyeceğini belirttiğini, 18/02/2021 tarihli nolu CİMER başvuruna
“Merkezimizce uygulanan sınavlara ilişkin ilke ve kurallar, ilgili dönemin sınav kılavuzlarında belirtilmekte olup, söz konusu kılavuzlar, sınavla ilgili başvuru, sınav ve sınav sonuçlarının değerlendirilmesi esaslarını kapsamaktadır. Sınava başvuran adaylar, kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar. Merkezimizce uygulanan sınavlara ilişkin kılavuzlarda ve protokollerde de belirtildiği üzere, başvurusunu veya tercihini yapmayan, başvurusu veya tercihi geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapan adaylar ile hangi nedenle olursa olsun Merkezimiz sistemine aktarılan ücretlerin geri ödemesi, herhangi bir sınav ya da dönemlere aktarılması mümkün değildir.” cevabının verildiğini, 6502 Sayılı Tüketici Kanunun 48 inci maddesine göre “(1) Mesafeli sözleşme, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan
sözleşmelerdir. … (4) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.” düzenlemesine 6502 sayılı kanun gereği hiçbir mazeret göstermesine gerek kalmadan tarafına ücretinin iade edilmesi gerekirken İlgili merkezin kendi belirlediği kurallar gereği ücretimin iadesini yapamayacağını belirtmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade ederek yatırmış olduğu başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 23/06/2021 tarih Sayı : 2021/12003-S.21.19291
– – yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip özel bütçeli bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca “İlgili mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine bağlı olarak yapmak.”, (i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususunda yetkili kılındığının açıkça ifade edildiği, 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “kılavuz”un; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlandığı, 6114 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğunun belirtildiği,
2.2. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince ÖSYM Başkanlığının ticari veya mesleki faaliyet icra eden satıcı veya hizmet sağlayıcı olarak kabul edilmesi ve başvuru konusunun tüketici
işlemi sayılması mümkün olmadığından konunun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığının açık olduğu, bu konuda Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemelerince verilen emsal kararların bulunduğu, 5 Şubat 2021 tarihinde ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2021-MEB-EKYS Başvuru Kılavuzunun “SINAVA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER TEMEL
İLKE VE KURALLAR” başlığı altında 2. sayfasında “Başvuru işlemini yapmayan, başvuru koşullarını taşımayan, başvuru koşullarını taşımadığı hâlde sınav ücretini yatıran, başvurusu geçersiz sayılan/iptal edilen, birden fazla sınav ücreti yatıran, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran, aynı işlem için birden fazla ödeme yapan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez.”, “BAŞVURU/SINAV KURALLARI” başlıklı maddesinde 5. sayfada “Sınava başvuran adaylar ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar. … Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez. Ücretlerin doğru yatırılmasının sorumluluğu adaya aittir.” düzenlemesi ile 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara gerekli bilgilendirme yapıldığı,
2.3. ‘in sınava girme iradesi gösterip başvurusunu tamamlayarak 6114 sayılı Kanun ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde tanımlı olan “aday” statüsüne girdiği dikkate alındığında sınava girmek istememesine ilişkin subjektif durumunun esas alınarak bir kamu kurumu olan ÖSYM
Başkanlığınca genel düzenleyici işlem niteliğinde olan Kılavuz kurallarına aykırı bir işlem tesis edilmesinde hukuka uyarlık bulunmayacağı,
2.4. Nitekim benzer konuda sınav ücretinin iade edilmesi talebiyle yapılan başvurularda Kamu Denetçiliği
Kurumunun 12/10/2020 tarihli ve S.20.88635 sayılı, 08.01.2021 tarihli ve S.21.568 sayılı Ret Kararlarında
“Somut olayımızda başvuranın başvuru işlemlerini tamamlayarak “aday” statüsüne girdiği, ancak sınav tarihinin ÖSYM Başkanlığı tarafından salgın hastalık nedeniyle Bilim Kurulunun görüşüyle kamu yararı gözetilerek ertelendiği, yeni sınav tarihinin ise ilgili mevzuat gereği adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere duyurulduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar aday söz konusu sınava katılamaması nedeniyle başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmiş olsa da sınav başvuru kılavuzunda sınava katılmayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği ve devredilemeyeceğinin düzenlenmiş olması nedeniyle idarenin işlemlerini mevcut düzenlemelere uygun şekilde yerine getirdiği değerlendirilmiştir. Başvuranın talebinin idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçesiyle başvuruların reddine karar verildiği,
2.5. Bu itibarla ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında adaylara tebliğ hükmünde olmak üzere yayımlanan 2021-MEB-EKYS Başvuru Kılavuzunda adayların ödedikleri ücretlerin her ne sebeple olursa olsun iade edilmeyeceğinin açıkça ifade edildiği ve başvuru konusunun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanun kapsamında sayılmasının mümkün olmadığına yönelik emsal kararlar dikkate alınarak başvuranın başvurusunda hukuka uyarlık bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 17/02/2011 tarihli ve 6114 Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un;
5.1 “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde;“Kılavuz: Ölçme, seçme ve
yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini… ifade eder.” 6. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer
Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ÖSYM ara başlığı altındaki;
6.1.”Tanımlar” başlıklı 346 ncı maddesinde; “(1) Bu Bölümün uygulanmasında; … e) Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”,
6.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “(1) Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı, bu Bölüm ve ilgili diğer mevzuatla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğine, idari ve mali özerkliğe sahip, Yükseköğretim Kurulu ile ilgili, merkezi Ankara’da bulunan özel bütçeli bir kuruluştur.
(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır: a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak. … ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı
Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek … ı) Sınav sonuçlarını analiz etmek ve sonuçları kamuoyuna duyurmak; sınav sonuçlarını ilgili kurum veya kuruluşlara basılı veya elektronik ortamda iletmek. i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak…”,
7. 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un; “Tanımlar” başlıklı
3 üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;… ı) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak
üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, i) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi… l) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi,… ifade eder.”,
8. 2021 Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Sınavı (2021-MEB-EKYS)
Kılavuzunun; “SINAVA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER TEMEL İLKE VE KURALLAR” başlığı altında 2. sayfasında “…Başvuru işlemini yapmayan, başvuru koşullarını taşımayan, başvuru koşullarını taşımadığı hâlde sınav ücretini yatıran, başvurusu geçersiz sayılan/iptal edilen, birden fazla sınav ücreti yatıran, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran, aynı işlem için birden fazla ödeme yapan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez…”, “BAŞVURU/SINAV KURALLARI” başlıklı maddesinde 5. sayfada “Sınava başvuran adaylar ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar. 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 5. fıkrası gereği sınavlar ile ilgili açıklamalar ve duyurular; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)
Başkanlığının internet sayfasında yapılır. İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir.
ÖSYM tarafından sınav ilgili olarak alınan yeni kararlar ve gerekli görülen değişikliklere ilişkin bilgiler, ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulur. Bu nedenle ilgililerin ÖSYM’nin internet sayfasını sık sık kontrol etmeleri yararlarına olacaktır. Adaylardan alınacak ücretler, ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve ÖSYM’nin internet sayfasından kamuoyuna duyurulur. Başvuru merkezleri ve bankalar tarafından, ÖSYM’nin internet sayfasında belirtilen ücretlerin dışında herhangi bir işlem için adaylardan ücret talep edilemez. Başvurusunu yapmayan, başvurusu geçersiz sayılan, sınava girmeyen veya giremeyen, sınava alınmayan veya sınavdan çıkarılan, sınavda başarı sağlayamayan veya sınavı geçersiz sayılan, ücret gerektirmeyen bir işlem için ücret yatıran veya aynı işlem için birden fazla ödeme yapmış olan adayların ödedikleri ücretler iade edilmez/devredilmez.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, 2021 EKYS sınavına başvuruda bulunduğunu ancak sınava girmekten vazgeçtiğini, sınav başvuru ücreti olarak yatırdığı 225 TL’nin 6502 sayılı Kanun gereği hiçbir mazeret göstermesine gerek kalmadan tarafına ücretinin iade edilmesi gerekirken ÖSYM’nin hukuka aykırı olarak ücret iadesi yapmaktan kaçındığını ifade etmekte olup yatırmış olduğu başvuru ücretinin tarafına iade edilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
11. ÖSYM Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuatın incelenmesinden; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının EKYS(Milli Eğitim Bakanlığı
Eğitim Kurumları Yönetici Seçme Sınavı) yapmaya yetkili olduğu, söz konusu sınavın sınav başvuru işlemlerinin ve uygulama esaslarının Kılavuzla düzenlendiği sınava başvuran adayların söz konusu kılavuzda yer alan hükümleri kabul etmiş sayılacağının düzenlendiği anlaşılmıştır. EKYS Kılavuzunda başvuru işlemini yaparak sınav ücretinin ödemiş adayların yatırmış oldukları ücretlerin her ne sebeple olursa olsun iade edilmeyeceğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği görülmüştür.
12. Başvuranın 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereği her ne sebeple olursa olsun hiçbir mazeret göstermesine gerek kalmadan tarafına ücretinin iade edilmesi gerektiği yönündeki iddiaları değerlendirildiğinde; 6502 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesinde satıcının; “i) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye mal sunan ya da mal sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi…”, sağlayıcının; “ı) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi,…”, tüketici işleminin ise “l) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi,..” olarak tanımlandığı görülmektedir. Başvuruya konu kamu kurumu olan
ÖSYM Başkanlığının ise 6502 sayılı Kanun kapsamında ticari veya mesleki faaliyet yürüten hizmet sağlayıcı yahut satıcı olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmiştir. Nitekim ilgili Tüketici Hakem Heyeti
Kararlarında bakıldığında; 024420200004086 karar numaralı ve 02/09/2020 tarihli Mamak İlçe Tüketici
Hakem Heyeti Kararında ÖSYM tarafından gerçekleştirilen Nisan 2020 YDS sınavı için 195 TL yatırarak başvurusunu tamamlayan ancak kişisel nedenleri yüzünden sınava katılamayacağını ÖSYM Başkanlığına ileterek yatırmış olduğu ücretini talep ettiği başvurusunda ilgili Hakem Heyetinin 6502 sayılı Kanunda tüketici işleminin tanımlandığı, başvuranın başvurmuş olduğu uyuşmazlığın ise tüketici işleminden kaynaklanmadığı, bu bakımdan talebinin reddine karar verildiği görülmüştür. Benzer biçimde 1121658
karar numaralı ve 13/04/2015 karar tarihli Bafra Tüketici İlçe Hakem Heyeti Kararı ile İstanbul 1. Tüketici
Mahkemesinin 2012/966 Karar, 2012/812 Esas numaralı kararları bulunmaktadır.
13. Ayrıca Kurumumuzun 08.07.2020 tarihli ve S.20.69542 sayılı Ret Kararında da “Somut olayımızda başvuranın önce sınav yerini sehven Ankara olarak seçmesi nedeniyle sınav yerini değiştirmeye çalıştığı ancak başarılı olamadığı, akabinde sınava geç kalarak sınava alınmadığı anlaşılmakla beraber ilgili mevzuatın incelenmesinden başvuranın ödeme işleme geçmeden önce tüm bilgileri kontrol etmekle mükellef olduğu benzer bir biçimde sınava vaktinde katılmanın da kendi sorumluluğunda bulunduğu, bu itibarla idareye bir kusur atfetmenin mümkün olmadığı değerlendirilmiştir. Her ne kadar aday söz konusu sınava katılamaması nedeniyle başvuru ücretinin tarafına iade edilmesini yahut başka bir sınavda kullandırılması hakkını talep etmiş olsa da adaylara tebliğ hükmünde olan sınav başvuru kılavuzunda sınava vaktinde katılmayan adayların ödedikleri ücretlerin iade edilmeyeceği ve devredilemeyeceğinin düzenlenmiş olması nedeniyle idarenin işlemlerini mevcut düzenlemelere uygun şekilde yerine getirdiği…” değerlendirmesinde bulunulmuştur.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin ilgili İdarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği; İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana, ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi