|
ÖZET: Başvuru, Eskişehir Tepebaşı Belediyesi’ne ait bir oto yıkama işyeri için deşarj izni ve ruhsat talebine ilişkindir. Şikâyetçi, Eskişehir 2. İdare Mahkemesi tarafından iptal edilen bir kararın ardından, yetkili ilçe belediyesinin talebini değerlendirmesi gerektiğini belirtmiştir. İlgili idareler, mevcut kanalizasyon sisteminin yük kapasitesinin aşıldığını ve yeni deşarj izinleri verilmediğini ifade etmişlerdir. Şikâyetçi, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve diğer iş yerlerine de deşarj izni verilmemesi gerektiğini savunmuştur.
Tepebaşı Belediyesi, şikâyetçinin talebini, ESKİ Genel Müdürlüğü’nün mevcut kapasite sorunları nedeniyle olumsuz yanıtladığını açıklamıştır. ESKİ, tesislerinin kapasitesinin artırılması için gerekli projelerin tamamlandığını, ancak finansman beklediğini belirtmiştir. Bu süreçte, şikâyetçinin işyeri ruhsatı alabilmesi için gereken deşarj izninin verilmemesi, çalışma hürriyetini kısıtlayıcı bir durum olarak değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikâyetçinin oto yıkama işyeri açma ruhsatı alabilmesi için gerekli deşarj izninin verilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İlgili idarelerin, deşarj izni verildikten sonra mevzuatta belirtilen diğer şartların sağlanması halinde ruhsat vermesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu karar, ilgili idarelere tebliğ edilerek, 30 gün içinde gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7009-S.20.11120
BAŞVURU NO : 2020/1413
KARAR TARİHİ : 07/05/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin oto yıkama işyerine deşarj izni ve ruhsat verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin … sayılı dosyasında; Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin işlemi hukuka aykırı bulunarak iptal edildiğini ve oto yıkama iş yeri talebinin yetkili ilçe belediyesince mevzuatta aranan diğer şartlar yönünden değerlendirilerek işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde karar verildiğini, idareye yapmış olduğu başvurunun reddedildiğini, kanalizasyon sistemi bulunan yerlerde her türlü atık suların kanalizasyon şebekesine bağlanmasının ilke olarak bir hak ve mecburiyet olduğunu, Eskişehir
Su Ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (ESKİ Genel Müdürlüğü) Atık Suların
Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinde liftsiz üst yıkama işinin kanalizasyon sistemine az yük getirmesi nedeniyle kolaylaştırıcı hükümler getirildiğini, liftsiz oto yıkama işine deşarj izni verilmiyorsa diğer tüm iş yerlerine de deşarj izni verilmemesi gerektiğini, söz konusu parsele 60 adet 1+1 daire yapılabildiğini, bu 50 dairenin kanalizasyon sistemine oto yıkama işinden daha fazla yük getireceğinin açık olduğunu iddia ederek, Tepebaşı Belediye
Başkanlığının 14/01/2020 tarihli ve … sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan ESKİ Genel
Müdürlüğünün 21/09/2016 tarihli ve … sayılı işleminin, CİMER üzerinden yapılan başvurunun reddine ilişkin ESKİ Genel Müdürlüğünün 20/01/2020 tarihli ve bila sayılı işleminin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya uygulamanın düzeltilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Tepebaşı Belediye Başkanlığından alınan 04/03/2020 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle; “İlçemiz … ada 1 parselde … adına mülkiyet bulunan arsa için oto yıkama işyeri açma talebi üzerine 26/07/2016 tarihli ve … sayılı yazı ile söz konusu arsa için Eskişehir Büyükşehir
Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ukome Şube Müdürlüğü’ne yazı yazılmış ve olumsuz cevap alınmıştır. Yine aynı arsa için Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Atıksu Arıtma Dairesi Başkanlığına 26/07/2016 tarihli ve … sayılı yazı yazılmış olup talebin uygun görülmediği tarafımıza bildirilmiştir. … 06/01/2020 tarihinde
Belediyemize yazılı olarak oto yıkama açılmasını tekrar talep etmiş olup … sayılı yazı ile cevap verilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden (ESKİ Genel Müdürlüğü) alınan 06/03/2020 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle; “…Kurumumuz tarafından başvuru konusu talep hakkında yapılan veya yapılması planlanan bir işlem bulunmamaktadır. ESKİ Genel Müdürlüğü Merkez Atıksu Arıtma Tesislerine mevcut durumda kapasitesinin üzerinde atıksu debisi gelmektedir. Tesislerimizin kapasitesini artırmak için çalışmalara başlanılmıştır. Oto ve halı yıkamalardan kaynaklı endüstriyel atıksuların tesislerimize ilave debi getirerek tesislerimizin Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği deşarj limitlerini sağlamasını zorlaştıracağından ve tesislerimizin çalışmasını olumsuz yönde etkileyeceğinden, tesislerimizin kapasitesi arttırılıncaya kadar yeni açılacak olan oto ve halı yıkama işletmelerine Eylül 2016 tarihinden itibaren deşarj izni verilmemektedir. Ancak, mevcutta yıkama ruhsatı bulunan oto ve halı yıkama işletmelerinin devir işlemlerinde deşarj izni verilebilmektedir. ESKİ Genel Müdürlüğü Merkez Atıksu Arıtma Tesislerimizin, 3 kapasitesinin 105000 m /gün olduğu, şehrin genişlemesine paralel olarak tesislerimize gelen atıksu miktarının hızlı bir şekilde arttığı, yine Ek-2’de verilen debi grafiğinden de anlaşılacağı üzere, tesise alınan atıksu miktarının, tesis kapasitesinden yaklaşık %30 fazla olduğu görülmektedir. Bu durum tesisin işletilmesinde aksaklıklar yaşanmasına sebep olmaktadır.
2013 yılında tesisin kapasitesinin arttırılması için gerekli çalışmaların başlatılmış olmasına
rağmen bazı prosedürlerin tamamlanması Kurumumuzun iradesi dışında uzamıştır. 3. Etap
Atıksu Arıtma Tesisi Kesin Projeleri 2017 yılı itibarı ile tamamlanmış ve 26/06/2018 tarihinde
İLBANK AŞ. tarafından onaylanmış olup, ilave tesis yapımı İçin İLBANK AŞ. tarafından gerekli kredinin sağlanması beklenmektedir. Oto yıkama işletmelerine ruhsat verme yetkisi
Kurumumuzda değildir. Kurumumuzun sadece deşarj izni verme yetkisi bulunmaktadır.
Tesisimizin kapasite artırımı yapım işinin maliyeti çok yüksek olduğundan, Kurumumuzun öz kaynakları ile yapılması mümkün değildir. Kesin projeleri 2017 yılında hazırlanmış olan 3.
Etap Atıksu Arıtma Tesisi için İLBANK AŞ. ‘den kredi temin edilmesi gerekmektedir…” açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığından alınan 10/03/2020 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle; “ … Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin … Esas No, …
Karar No’lu hükmü gereğince Tepebaşı İlçesi … Mahallesi adresinde bulunan (Tapunun … ada, … parselde) parselin oto yıkama işyeri açılmasında trafik güvenliği açısından bir sakınca bulunmadığı 09/01/2020 tarihli ve … sayılı yazımız ile …’a bildirilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasamızın “Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti” başlıklı 48 inci maddesinde; “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.
Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır.” hükmüne, “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışım sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” hükmüne, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmüne, 6. Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Bu sözleşmeye Taraf Devletler herkesin çalışma hakkını tanır ve bu hakkı korumak için gerekli tedbirleri alır. Çalışma hakkı, herkesin kendi seçtiği ve girdiği bir işte çalışarak geçimini sağlama imkânına ulaşma hakkını da içerir.” düzenlemesine, 7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 8. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun “Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: …(r) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak.” düzenlemesine, üçüncü fıkrasında; “ İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:… c) Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve
3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak
ve denetlemek….” hükmüne, 9. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde; “İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluş olarak İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğü kurulmuştur.” hükmüne, “Görev ve Yetkiler” başlıklı 2 nci maddesinde; “İSKİ’nin görev ve yetkileri şunlardır: …b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,…
d) Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,…” hükmüne, ek 5 inci maddesinde; “Bu
Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.” hükmüne, 10. Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyon
Şebekesine Deşarj Yönetmeliği’nin “Genel” başlıklı birinci bölümünün “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “Atıksu: Evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucu kirlenmiş veya özellikleri değişmiş suları ifade eder. Endüstriyel Atıksu: Evsel atıksu dışında kalan, endüstrilerin, imalathanelerin, ticari işletmelerin, sanayi sitelerinin her türlü üretim, işlem ve prosesinden kaynaklanan atıksulardır. Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı: ESKİ tarafından düzenlenen ve endüstriyel atıksuların kanalizasyon şebekesine bağlanma koşullarını belirleyen belgedir. Deşarj: Arıtılmış olsun olmasın, atıksuların doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama ( sulamadan dönen drenaj sularının kıyıdan veya uygun mühendislik yapıları kullanılarak toprağa sızdırılması hariç ) veya sistemli bir şekilde yeraltına boşaltılmasını ifade eder.” hükmüne, 10.1. “Endüstriyel Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine ve Alıcı Ortama Deşarj
Koşulları” başlıklı dördüncü bölümünün “Atıksu Abonesi Durum Tespit Esasları” başlıklı 12 nci maddesinde; “a) ESKİ sorumluluk alam içerisinde bulunan kurulu her endüstri atıksu kaynağında, en az iki teknik elemanı tarafından durum tespit çalışmaları yaptırır. …c)
İnceleme sonucunda işyerinden endüstriyel nitelikte atıksu kaynaklandığı tespit edilirse, söz konusu işyerinin atıksu abonesi yapılması işlemlerine başlanır ve dahil olduğu endüstri kategorisi Çevre Kanunu Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği’nde verilen sınıflandırmalar çerçevesinde tespit edilir. d) Kategorizasyon işleminden sonra işyerinde yapılan tespitler (İnceleme-numune alarak karakterizasyon) veya literatür bilgileri ile atıksularının kirleticiliği belirlenir. e) Atıksu niteliklerinin belirlenmesini takiben işyerinin deşarj kısıtlamaları, kanalizasyona deşarj durumuna göre tespit edilir. … g) Bu tespitlerden sonra firma atıksu abonesi olarak kaydedilir, kirlilik önlem payı tahakkuku işlemlerine başlanır. Deşarj Kalite
Kontrol Ruhsatı düzenlenerek, atıksu arıtma tesisi kurma koşulları aşağıda verilen h ve Madde
16 b fıkralarına göre karara bağlanır. h) Bu değerlendirmeler sonucunda atıksularının
özellikleri itibariyle kanalizasyon sistemine veya alıcı ortama direk deşarjları uygun görülmeyen endüstriyel atıksu kaynaklarından Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatında belirtilen esasları sağlamak üzere projesi Çevre Mühendisleri Odası’nın vizesi ve ESKİ’ nin onayına tabii olan arıtma tesisini kurması ve işletmeleri istenir. Arıtma tesisi projesi onay esasları Madde 30’da verilmektedir.” hükmüne, 10.2. “Yeni Kurulacak Endüstriler İçin Yararlanma Onayı, Deşarj Kalite Kontrol
Ruhsatı Alınması Esasları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Kurulacak her endüstri, iş yeri açma izni başvurusu sırasında ESKİ’ye Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı başvurusu da yapmak zorundadır. Bu aşamada Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı başvuru formu doldurularak ESKİ’ye sunulur. Başvuru formu ESKİ’ce 3 ay içinde incelenerek deşarj koşulları ön arıtma ve/veya arıtma gerekip gerekmediği ilgilisine bildirilir. Ön arıtma ya da arıtma gerekli görüldüğü taktirde arıtma tesisi kurma koşulları bildirilerek, Deşarj Kalite Kontrol Ruhsatı verilir.
Endüstrinin işletmeye geçmesi ve atıksu arıtma tesisinin çalıştığının ESKİ’ ye bildirilmesi sonrasında da Madde 22’de verilen denetleme işlemlerine başlanır. Madde 19’a göre ön arıtma ya da arıtma gerekli görülmediği taktirde, işyeri atıksu abonesi olarak kaydedilir ve Deşarj
Kalite Kontrol Ruhsatı verilir Endüstri işletmeye alındıktan sonra KÖP tahakkuku başlatılır.” hükmüne, 10.3. “Arıtma Ve Ön Arıtma Kapsamı” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Ön arıtma, madde 17′ de belirtilen şartlarla sınırlı kalmak üzere bütün önemli kirletici kaynaklar için mecburidir….c) Üst yıkamacılar (liftsiz) ve çamaşır yıkama atölyelerinden gelen atıksular için pH limitini sağlamak ve madde 9’a göre kanalı tahrip etmemek şartı ile arıtma tesisi kurmaları istenmez ve KÖP cezası uygulanmaz. 0,2 m³/gün veya daha az kesme yağları olan tesisler (bor yağları, makine yağları vs. atığı olan yerler) bu atıklarını talaş ve üstüpüye emdirerek uzaklaştıracaklardır.” hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin oto yıkama işyeri açma ruhsatı alabilmesi için deşarj izni verilmesi hususunda gereğinin yapılması ve deşarj izni verildikten sonra mevzuatta belirtilen diğer şartların taşınması halinde şikâyetçiye oto yıkama işyeri açma ruhsatı verilmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda ilgili idarelere tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Uyuşmazlık konusu özetle; Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesinde bulunan arsasına oto yıkama işyeri açmak amacıyla ruhsat talebinde bulunan şikâyetçinin talebinin Tepebaşı Belediye
Başkanlığı tarafından “ESKİ Genel Müdürlüğünün tesislerin kapasitesinin artırılıncaya kadar yeni açılacak olan oto ve halı yıkama işletmelerine deşarj izni vermediği” gerekçesiyle reddedilmesi hakkındadır.
13. Somut olayda; şikâyetçinin oto yıkama işyeri açma talebiyle Tepebaşı Belediye
Başkanlığına başvurması üzerine, anılan Belediye tarafından 26/07/2016 tarihinde ESKİ Genel
Müdürlüğüne deşarj izni verilmesinde sakınca olup olmadığının bildirilmesine ilişkin yazı gönderildiği, ESKİ Genel Müdürlüğü tarafından 21/09/2016 tarihli cevabi yazıyla “tesislerinin kapasitesi artırılana kadar deşarj izni verilmeyeceği” şeklinde cevap verildiği, şikâyetçinin 22/11/2018 tarihinde yapmış olduğu aynı talepli başvurusuna bu defa Eskişehir Büyükşehir
Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığının 04/12/2018 tarihli yazısı ile “taşınmazın önünden hafif raylı sistem geçmesi ve parselin trafik akışını olumsuz etkileyeceği” gerekçesiyle olumsuz cevap verildiği, şikâyetçinin 04/12/2018 tarihli bu ret işlemini dava konusu yapması üzerine Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 19/12/2019 tarihli ve … kararı ile idari işlemin iptali yönünde karar verildiği, bu karar üzerine Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım
Dairesi Başkanlığının 09/01/2020 tarihli yazısı ile şikâyetçiye “oto yıkama işyeri açılmasında trafik güvenliği açısından bir sakınca bulunmadığı” şeklinde cevap verildiği, şikâyetçinin
Tepebaşı Belediye Başkanlığına ruhsat verilmesi talepli 06/01/2020 tarihli başvurusunun da 14/01/2020 tarihli cevabi yazı ile “deşarj izni verilmediği” gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.
14. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanunu’nun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmenin ve buna ilişkin tesisleri kurmanın Büyükşehir Belediyelerinin görev ve sorumluluğunda olduğu, (c) bendi uyarınca 3. sınıf gayri sıhhi müessese niteliğinde bulunan oto yıkama işletmesine işyeri ruhsatı verme yetkisinin ilçe belediyesine ait olduğu, bu Kanunlar uyarınca yürürlüğe konulan Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Atıksuların
Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinde işyerlerinin ürettiği atıksuyun niteliğinin (endüstriyel ya da evsel atıksuyu) nasıl belirleneceği ve bu belirlemeler üzerine deşarj ruhsatlarının nasıl verileceğine ilişkin ayrıntılı kurallara yer verildiği anlaşılmaktadır.
15. Buna göre; atıksu alt yapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, bakım, su onarımı ile işletilmesi hususunda su ve kanalizasyon idareleri görevli ve yetkili kılındığı, bu kapsamda işyeri ruhsatı verme yetkisi ilçe belediyesine ait olmakla birlikte işyeri açma ruhsat başvurusu sırasında Büyükşehir Belediyesine bağlı ESKİ Genel Müdürlüğünden “Derşarj izni” alınması gerektiği görülmektedir.
16. Dosya kapsamında; işyeri açma ruhsatı verilmesine engel olan ve Eskişehir Büyükşehir
Belediye Başkanlığı tarafından tesis edilen iki ret işleminin bulunduğu, Ulaşım Dairesi
Başkanlığı tarafından öne sürülen “taşınmazın önünden hafif raylı sistem geçmesi ve parselin trafik akışını olumsuz etkileyeceği” yönündeki ret işleminin Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 19/12/2019 tarihli ve … kararı ile iptal edildiği, ESKİ Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilen diğer ret işleminin gerekçesinin “Oto ve halı yıkamalardan kaynaklı endüstriyel atıksuların tesislerimize ilave debi getirerek tesislerimizin Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği deşarj limitlerini sağlamasını zorlaştıracağından ve tesislerimizin çalışmasını olumsuz yönde etkileyeceğinden, tesislerimizin kapasitesi arttırılıncaya kadar yeni açılacak olan oto ve halı yıkama işletmelerine Eylül 2016 tarihinden itibaren deşarj izni verilmemektedir. …tesise alınan atıksu miktarının, tesis kapasitesinden yaklaşık %30 fazla olduğu görülmektedir. … 2013 yılında tesisin kapasitesinin arttırılması için gerekli çalışmaların başlatılmış olmasına rağmen bazı prosedürlerin tamamlanması Kurumumuzun iradesi dışında uzamıştır. … ilave tesis yapımı için İLBANK AŞ. tarafından gerekli kredinin sağlanması beklenmektedir.” şeklinde belirtilmiştir.
17. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi idarenin
“belirlilik”, “istikrar”, “öngörülebilirlik” ve “haklı beklenti” ilkelerine uygun davranmasını içermektedir. Buna göre, idarenin vatandaşların güvenini boşa çıkaracak uygulamalardan kaçınması gerekir. Hukuk devletinde idareden beklenen açık ve güvenilir olma yükümlülüğüne uygun davranmasıdır. (Bknz: Anayasa Mahkemesinin 31/01/2013 tarihli
E. 2011/45 K. 2013/24 sayılı kararı) Belirlilik ilkesine göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Bknz: Anayasa Mahkemesinin 18/01/2018 tarihli ve
E.2017/129, K.2018/6 sayılı Kararı)
18. Ayrıca Anayasa’nın 48 ve 49 uncu maddeleri uyarınca herkesin dilediği alanda çalışma hürriyetine sahip olduğu, özel teşebbüs kurmanın serbest olduğu, çalışmanın herkesin hakkı olduğu ve Devletin çalışmayı desteklemek için gerekli tedbirleri alacağı, Ekonomik
Sosyal Ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi’nin 6 ncı maddesiyle de aynı hususların vurgulandığı görülmektedir.
19. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şehir genelinde oluşan her türlü atıksuyun İdare tarafından işletilen tesislerde toplanacağı hususu dikkate alındığında bu tesislerin kapasitesinin oluşacak olan atıksuları karşılayıp karşılayamayacağının deşarj izni verilebilmesi bakımından değerlendirilmesinin gerekli olduğu, yani deşarj izni verilirken bu izinle sisteme dâhil olacak atıksuların, bu atıksuların toplandığı tesislerin kapasitesinin kaldırabileceğinden fazla olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda kapasitenin üzerinde atıksu toplanmasını önlemek için yeni açılacak oto yıkama işyerlerine deşarj izni verilmemesinin belirli bir süre için makul karşılanabileceği, nitekim İdarenin atıksuların toplandığı tesisin kapasitesinin mevcudun dışında atıksuları karşılamaya yeterli olmadığından kapasite artırımı için proje hazırlayarak çalışmalara başladığı, 19.1. Ancak Eylül 2016 tarihinden itibaren deşarj izni verilmediği, şikâyetçinin anılan tarihten bu yana işyeri açma ruhsatı alabilmek için deşarj izni verilmesini beklediği ve
İdare tarafından sorunun çözümü için herhangi bir tarih verilemediği hususu dikkate alındığında, işyeri ruhsatı alabilmek için 4 yıl beklemenin oldukça uzun bir süre olduğu, şikâyetçinin bekleyeceği sürenin öngörülemediği, tesislerin kapasitesinin artırılması hususunun idarenin sorumluluğunda olduğu ve şikâyetçiden kaynaklanmayan sebeplerle
İdarenin bu sorumluluğu kapsamında hizmetin işlememesi veya geç işlemesinin şikâyetçinin çalışma hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğurduğu ve hukuk devleti ilkelerinden olan “belirlilik” ve “öngörülebilirlik” ilkelerine aykırı olduğu, bu nedenlerle yapılan idari işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Tepebaşı Belediye Başkanlığı tarafından
Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Eskişehir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Şikâyetçinin oto yıkama işyeri açma ruhsatı alabilmesi için deşarj izni verilmesi hususunda gereğinin yapılması için ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Deşarj izni verildikten sonra mevzuatta belirtilen diğer şartların taşınması halinde şikâyetçiye oto yıkama işyeri açma ruhsatı verilmesi hususunda TEPEBAŞI BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve
TEPEBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi