Otopark işletme ruhsatı verilmesine ilişkin (Danıştay)

Karar Düzeltme İsteminde Bulunan: …….

Vekili : Av. F.A.

Karşı Taraf : ……. Büyükşehir Belediye Başkanlığı

İstemin Özeti : Mülkiyeti ……. Vakfına ait olan 5.000 m² lik taşınmaza otopark işletme izni verilemeyeceğine ilişkin Belediye işlemini iptal eden ……. 3. İdare Mahkemesi Kararının, Vakıflar Kanununun 10. maddesine göre vakıfların hayrat niteliğindeki taşınmaz mallarının kiraya verilmesi olanaksız olduğu gibi, başka bir hayrata tahsis olunmalarının da Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlar Kurulu kararı ile söz konusu olabileceği, ayrıca Vakıflar Kanunu ve Tüzüğünde hayrat niteliğindeki taşınmazların kiraya verilmesini öngören bir kuralın da yer almadığı gerekçesiyle bozulmasına ve davanın reddine ilişkin Danıştay 8. Dairesinin 4.6.1985 gün ve E: 1985/153, K: 1985/568 sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istemidir.

Savunmanın Özeti : Kararın hukuka uygun olduğu ve düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

Danıştay Tetkik Hakimi : B.K.

Danıştay Savcısı A.N.Ç.”nun Düşüncesi : ……. Vakfına ait okul binasının bahçesini kiralayan davacı şirketin, otopark işletme ruhsatnamesi isteğinin reddine ilişkin belediye işlemini iptal eden 6.12.1984 gün ve 577 sayılı ……. 3. İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve davanın reddine dair 4.6.1985 gün ve 568 sayılı Danıştay 8. Daire kararının düzeltilmesi istenilmiştir.

Mülkiyeti ……. Vakfına ait ……., ……. Caddesi 1040 ada 14. parsel sayılı ve 228/2 kapı numaralı okul binasının 5.000 m² den ibaret bahçesini kiralayan davacı şirketin, otopark işletme ruhsatnamesi isteği, hayrat niteliğindeki vakıf malları amacı dışında kiraya verilmeyeceğinden bahisle dava konusu belediye işlemi ile ret edilmiş ve bu işlem, vakıflara ait taşınmaz malların kiraya verilemeyeceğine dair Vakıflar Kanununda bir hüküm bulunmadığı gibi vakıf idaresi ile kiracısı arasındaki özel hukuk ilişkisinin idareyi ilgilendirmeyeceği ve ruhsat verilmesine engel teşkil etmeyeceğinden bahisle idare mahkemesi kararı ile iptal edilmiştir.

İdare mahkemesinin bu kararında, Vakıflar Kanununun 10. ve Vakıflar Tüzüğünün 15. maddesi uyarınca vakıfların hayrat niteliğindeki taşınmaz mallarının kiraya verilmeyeceği ve bir başka amacı tahsisinin de ancak Bakanlar Kurulu Kararı ile mümkün olabileceğinden bahisle düzeltilmesi istenilen 8. Daire Kararı ile bozularak dava esastan ret edilmiştir.

2762 sayılı Vakıflar Kanununun 8. maddesi, doğrudan doğruya hayrattan olan vakıf gayri menkullerinin rehnedilemeyeceğini, kanunun gösterdiği haller dışında satılamayacağım hükme bağlamıştır. Ve aynı yasanın 10. maddesinde tahsis edildikleri maksada göre kullanılmaları kanuna veya amme intizamına uygun olmayan veya işe yaramaz hale gelen hayrat vakıfların, idare heyetinin teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile mümkün mertebe gayece aynı olan diğer bir hayrata tahsis edilebileceği belirtilmiştir.

Vakıflar Tüzüğünün 15/A. maddesinde belirtildiği şekilde, doğrudan doğruya hayrat niteliğinde olan taşınmaz mallar, tahsis edildikleri amaç dışında kullanılamadıklarına göre amaç dışı kullanma imkan verecek şekilde kiraya verilmeleri de mümkün değildir.

Nitekim kanun, tahsis edildikleri amaç için kullanılmayan hayrat niteliğindeki taşınmaz malların, mümkün mertebe gayece aynı olan diğer bir hayrata tahsisini dahi Bakanlar Kurulu Kararına bırakmıştır.

Hayrat niteliğindeki okul bahçesinin, benzer bir gaye için tahsisi dahi Bakanlar Kurulu Kararını gerektirirken davacı şirket tarafından kiralanan bu bahçenin amaç dışında otopark olarak kullanılmasına belediyece izin verilmemesinde, yukarıda sözü edilen kanun hükümlerine ve hukuka aykırılık mevcut değildir.

Açıklanan nedenle, kanuni dayanaktan yoksun düzeltme isteğinin, 2577 sayılı kanunun 54. maddesi uyarınca reddi gerekeceği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için belli edilen 21.4.1986 gününde taraf vekillerinin geldikleri anlaşıldıktan, tarafların iddia ve savunmaları ile Danıştay Savcısının düşüncesi dinlendikten ve aynı gün 22.1.1987 günlü ara kararı gerekleri yerine getirildikten sonra işin gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesine ilişkin dilekçede ileri sürülen düzeltme nedenleri: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 54. maddesine uygun bulunduğundan düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemizin 4.6.1985 gün ve 568 sayılı kararı ortadan kaldırılarak istem yeniden incelendi:

……. Yetimhanesinin bahçesinden 5.000 m² lik kısmının ……. Şişli semtinin, büyük ölçüde otopark gereksinimi olmasına karşın Vakıflar İdaresinin, bu yerin vakıf malı niteliğinde olması nedeniyle hiçbir şekilde kiraya verilemeyeceği yolundaki uyarıları esas alınarak Belediyece işletme izni verilmemesi yolundaki işlem dava konusu edilmiştir.

Belediyelerin işyerlerine çalışma izni verirken izlenecek yol ve yöntem belediyelerin bu konuda düzenledikleri yönetmeliklerde belirtilmiş ve bu yönetmeliklerde çalışma izni istenen işyeri kiralanan bir yer ise kira sözleşmesinin verilmesi yeterli görülmüştür.

Olayda, ……. Yetimhanesine ait uyuşmazlık konusu taşınmazın otopark olarak kullanılmak üzere 1.2.1978 günü yapılan ve süresi bittikçe yenilenen sözleşmeyle, Vakıf Yönetim Kurulu tarafından davacı şirkete kiralandığı tartışmasızdır.

2762 sayılı Vakıflar Kanununun 1. maddesinde azınlık vakıflarının bunlar tarafından seçilen kişi veya kurullarca idare edileceği ancak ilgili makamlar ve Vakıflar Genel Müdürlüğünce denetleneceği kurala bağlanmıştır.

Böyle olunca, kira sözleşmesi ile kiralanan bahis konusu işyerinin, kira sözleşmesinin geçerli olup olmayacağı yolunda doğan bir uyuşmazlık nedeniyle böyle bir yere işletme izni verilmesi belediyeyi ilgilendirmeyeceği, bu konuda denetim yeri olan vakıflar idaresinin kira sözleşmesinin, kendilerinden izin alınmaksızın yapıldığı veya hukuksal açıdan sakat olduğu yolundaki savlarını adli yargı yerlerinde öne sürmek suretiyle kira sözleşmesinin iptalini isteyebilecekleri kuşkusuzdur.

Belediyenin ise konuyu ancak uygulanması kendi yetkisi içinde bulunan yasalara göre inceleyebileceğine, davacı ile vakıf mütevelli heyeti arasında henüz yargı yerince iptal edilmemiş geçerli bir kira sözleşmesi bulunduğuna ve dava konusu yerin otopark olarak kullanılmasında Belediye Yasası uyarınca herhangi bir sakınca da ileri sürülmediğine göre işletme izni isteminin reddedilmesinde yasalara uyarlık olmadığı açıktır.

Açıklanan nedenle temyiz isteminin reddine ve ……. 3. idare Mahkemesinin 6.12.1984 gün ve 577 sayılı kararın onanmasına ve yargılama giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına 27.5.1987 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

AZLIK OYU

Vakıf mallarının hayrat ve akar olarak iki kısımda mütalaa edileceği, hayrat malın herhangi bir bedel söz konusu olmadan amacına uygun olarak ilgililerin doğrudan istifadesine sunulacağı, akar cinsi malların ise en uygun geliri getirecek şekilde işletileceği ilgili vakıf mevzuatı gereğidir.

Hayrat malların nitelikleri gereği kiraya verilmeleri söz konusu olmadığından ……. Yetimhanesi vakıf senedine göre hayrat niteliğindeki yetimhane binasının ayrılmaz parçası olan avlusunun – bahçesinin binadan ayrı düşünülerek amacı dışında ve niteliğine ters düşecek şekilde kiraya verilmesi vakıf mevzuatına ve hukuka aykırıdır.

……. belediyesinin söz konusu yere bu sebeple ruhsat vermemesi sözü edilen yasa gereğidir. Belediyeler ruhsat verirken incelemelerine sunulan kira sözleşmelerinde, öncelikle o yerin kiraya konu olabilecek bir yer olup olmadığını da incelemekle yükümlüdür.

Diğer taraftan ……. Vakfı umumi vekilinden alınarak dosyaya konulan 20.2.1987 tarihli yazı ekindeki listeye göre, Yetimhanenin giderlerini ve personel masraflarını karşılayacak çok sayıda akarı mevcut olduğundan yetimhane binasına ait bahçenin vakfın zor durumda olduğu, gelir sağlama mecburiyeti bulunduğu ileri sürülerek kiraya verilmesinden de söz edilemez. Gerek bu, gerekse esas kararlardaki diğer nedenlerle dairemizce verilen kararın yerinde olduğu, düzeltilmesini gerektiren herhangi bir yasal sebebin bulunmadığı ve kararın düzeltilmesi isteğinin reddi gerekeceği kanısı ile aksine oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.