|
ÖZET: Başvuru, Rize İli Çayeli İlçesi’nde bulunan bir taşınmazın kat mülkiyeti ve cins tahsisi işlemleri için gerekli belgelerin onaylanmaması ve otopark ücretinin haksız yere tahsil edilmesi iddialarını içermektedir. Başvuran, Çayeli Belediyesi’nin kendisinden ek ödeme talep ettiğini ve 2001 yılında eksik alınan otopark ücretinin güncel mevzuata göre değil, sonraki tarihli düzenlemelere göre hesaplanarak tahsil edilmek istendiğini belirtmektedir. Ayrıca, ihtiyaç olmadığı halde tahsil edilen harçların geri ödenmesini talep etmektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi amacıyla Çayeli Belediyesi’nden bilgi talep etmiş ve yapılan araştırmalar sonucunda, başvuranın iddialarının kısmen kabulü ile kısmen reddine karar verilmiştir. İdare, otopark ücretinin hesaplanmasında 2001 yılındaki mevzuatın esas alınması gerektiğini kabul etmiş, ancak başvuranın talep ettiği diğer harçların iadesi yönündeki taleplerini reddetmiştir. Sonuç olarak, otopark bedelinin yeniden hesaplanması için Çayeli Belediyesi’ne tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde değerlendirilmiş ve gerekli yasal süreçlerin izlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran, kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/330-S.22.498
BAŞVURU NO : 2021/12264
KARAR TARİHİ : 07/01/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇAYELİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Otopark ücretinin sonraki tarihli mevzuata göre hesaplandığı ve farklı
BAŞVURUNUN KONUSU :
işlemler için haksız olarak hizmet bedeli tahsil edildiği iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/07/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran şikayet dilekçesinde özetle;
Rize İli Çayeli İlçesi Yenipazar Mahallesi Ada Parselde bulunan taşınmazın kat mülkiyeti ve cins tahsisi işlemleri için kadastro müdürlüğünce talep edilen ve Çayeli Belediyesi tarafından onaylanarak tarafına iletilmesi istenilen krokinin belediye tarafından onaylanmadığını, ek ödeme talep edildiğini ve
2001 yılında Çayeli Belediyesi tarafından sehven hatalı yapılan işlem dolayısıyla o günkü şartlarda eksik
alınan otopark ücretinin günün mevzuatına göre değil sonraki tarihli mevzuata göre hesaplanarak tahsil edilmek istendiğini, şikayetinin konusunu kat mülkiyeti ve cins tahsisi için kadastro müdürlüğünce istenilen evrakın Çayeli Belediyesi tarafından bekletilmesi ve onaylanmaması ile gerek olmadığı halde alınan ek harçların geri ödenmesi ve 2001 yılında eksik alınan otopark ücretinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yazısında belirtildiği üzere ruhsat alınma tarihine göre hesaplanması olduğunu iddia ve ifade ederek ihtiyaç olmadığı halde Çayeli Belediyesi tarafından tahsil edilen harç ve ödemelerin hesaplanarak muhtemel otopark ücreti ile mahsup edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Çayeli Belediye Başkanlığından 13/08/2021 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3) Çayeli Belediye Başkanlığından alınan 08/09/2021 tarih ve – – sayılı
cevabi yazısı ekinde başvuru konusu Rize İli, Çayeli İlçesi, Yenipazar Mahallesi ada numaralı parsel ile ilgili olarak ilgi yazıda talep edilen bilgi ve belgeler gönderilmiştir. Özetle;
3.1) Başvuruya konu röperli krokinin onaylanması, otopark ücretinin ruhsat alınma tarihine göre
hesaplanması, arsa alan bilgilerinin düzeltilmesine ilişkin masrafların karşılanması ve ihtiyaç olmadığı halde tahsil edildiği iddia edilen harçların iade edilmesine yönelik taleplerin çözümüne yönelik olarak
herhangi bir işlem yapılıp yapılamayacağına ilişkin inceleme:
“Konu ile ilgili olarak 26/07/2019 tarih ve 9555 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu yazısında, Başvuranın yapı kullanma izni başvurusunun, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 54’üncü maddesinin 7’nci fıkrası doğrultusunda; “Ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlanmasına rağmen ruhsat süresi içinde yapı kullanma izni düzenlenmemesi nedeniyle ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılara, denetimi yapan fenni mesul mimar ve mühendisler veya yapı denetim kuruluşları tarafından denetim raporu hazırlanmak ve İlgili İdare tarafından dosyasında ve yerinde, inceleme ve tespit yapılmak koşuluyla yeniden ruhsat düzenlenmeksizin yapı kullanma izin belgesi verilir.” Tavsiye Kararı verilmiştir. Bu hususlar doğrultusunda 06.10.2020 tarih ve – – numaralı tadilat ruhsatı, 28.10.2020 tarih ve – – sayılı yapı kullanma izin belgesi verilmiştir.
Çayeli İlçesi Yenipazar Mahallesi Ada Parsel için belediye meclis üyelerinin şikayeti üzerine yapılan incelemede söz konusu yapıda 17.09.2004 tarihinde zabıt tutulduğu tespit edilmiştir. 17.09.2004 tarihli zabıtta “Ruhsatsız olarak çekmekat yapılması, dükkan asma katının ruhsata aykırı olarak tam yapılması”ndan bahsedilmektedir. Ayrıca ruhsat alındığı tarihteki otopark yönetmeliğine göre otopark hesabı, otopark yerleştirmesi ve otopark ücretinin hatalı alındığı tespit edilmiştir.
Konu ile ilgili olarak 13/08/2021 tarih ve sayılı yazınızın ekindeki 14.05.2021 tarih ve 901197 sayılı
Otopark Bedelleri Hk. konulu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü yazısında; “Usulüne uygun, doğru ve eksiksiz düzenlenmeyen yapı ruhsatlarının, onaylanmış olsa dahi geçersiz olduğu, İdarelerin varsa hatalı veya kusurlu iş ve işlemlerinden geri dönmesinin mümkün olduğu değerlendirilmekte olup” uygulamaya esas görüş alınmıştır. Belirtilen hususlar ve bakanlık görüşleri doğrultusunda ayrıntılı açıklanan eksikler giderildikten sonra başvuru talebi değerlendirilecektir. Konu ile ilgili bilgi ve belgeler üst yazımızın ekinde açıklanmaktadır.”
3.2) Başvuranın Kadastro Müdürlüğü’ne sunmak üzere talep ettiği röperli krokinin onaylanması için
idaremizce ne tür işlemler yürütüldüğü bilgisinin, yürütülen işlemlere ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı örneğinin, mevcut aşamada röperli krokinin onaylanmasında hukuki bir engel bulunup bulunmadığı
bilgisinin, onaylama işlemi gerçekleştirilemiyor ise hukuki gerekçesine ilişkin inceleme:
3.1. numaralı paragrafta yer verilen açıklamalara yer verilmiştir.
3.3) Başvuruya konu parselde otopark ücretinin eksik tahsil edildiğine ilişkin idaremizce yapılan tespit ve
değerlendirmelere esas yasal ve idari mevzuat ile birlikte ilgili bilgi ve belgelerin, otopark ücreti
işlemlerinde 2001 yılında alınan yapı ruhsatı için sonraki tarihli düzenlemenin esas alınarak kanunların
geriye yürümezliği ilkesine aykırı olarak hareket edildiği iddiasına ilişkin inceleme:
“17.08.2020 tarih ve / sayılı müfettiş denetim raporu ile Çayeli Belediyesinin iş ve işlemlerinin teftişi sonucu neticesinde düzenlenen denetim raporunda tespit edilen eksiklikler İçişleri Bakanlığı İller İdaresi
Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilmesi istenmiştir. İşlem talebinde bulunan parsellerde ruhsat alındığı tarihteki otopark yönetmeliğine göre otopark hesabının, otopark yerleştirmesinin ve otopark ücretinin hatalı alındığı tespit edilen parseller için ruhsat alındığı tarihteki mevzuata uygun olarak alınması gerekmektedir. Söz konusu yapı ruhsatı aldığı tarihte yürürlükte bulunan 01.07.1993 tarih ve
21624 sayılı Otopark Yönetmeliğinin madde 4, (b) bendinde “Binaların imar planı ve mevzuat hükümlerine
göre belirlenen ön ve yan bahçe mesafeleri otopark olarak kullanılamaz” denilmektedir. Ön bahçede otopark yerleştirmesi yapılan parseller için yönetmeliğe uygun kontrol yapılmaktadır. (g) bendinde
“Otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olması iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde belirlenmiş olması mecburidir” denilmektedir. Ve 29.12.2006 tarihinde yenileme ruhsatı alınan yapıda otopark ücretleri
26.04.2006 tarih 26150 sayılı Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair
Tebliğdeki otopark hesabına göre belirlenmektedir.
Birim otopark bedeli: (A+B)x20xY formülü İle hesaplanmaktadır. A: birim otopark bedeli arsa payı, B:
birim otopark bedeli yapı payını, Y: gruplara göre uygulanacak oranı ifade eder.
Birim otoparkın arsa ve yapı paylan toplamının %40’ı hesap edilmek suretiyle ruhsat aşamasında tahsil edilmektedir. Ayrıca 29.09.1993 tarih ve 21713 sayılı Otopark Yönetmeliğinin 3. Maddesinde “Belediyeler bu yönetmelik ile kendine tespit yetkisi verilen konular ile ilgili esasları 01.01.1994 tarihine kadar belirleyerek meclis kararma bağlamakla yükümlüdür. Bu tarihten sonra bu konuda meclis karan alınamaz” denilmektedir. Söz konusu parselde ön bahçenin otopark olarak kullanıldığı, otopark yerleştirmesinin yönetmeliğe uygun yapılmadığı ve otopark ücretlerinin yönetmeliğe ve tebliğe uygun yapılmadığı tespit edilen parsel için ödeme yapılacağı tarihte yönetmeliğe uygun yapılan mevzuat hükümlerine göre yeniden hesap edilerek varsa eksik ödemelerin tamamlanması istenmektedir. Ayrıca yazınızın ekindeki
14.05.2021 tarih ve 901197 sayılı Otopark Bedelleri Hk. konulu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki
Hizmetler Genel Müdürlüğü yazısında; “usulüne uygun, doğru ve eksiksiz düzenlenmeyen yapı ruhsatlarının, onaylanmış olsa dahi geçersiz olduğu, İdarelerin varsa hatalı veya kusurlu iş ve işlemlerinden geri dönmesinin mümkün olduğu değerlendirilmekte olup” uygulamaya esas görüş alınmıştır.
Yenipazar Mahallesi ada parselde 31.12.2001 ve 29.12.2006 (Yenileme) tarihlerinde yapı ruhsatı verilmiştir. Mevcut projesinde ön bahçe içerisinde otopark yerleştirilememesi gerekirken 4 adet otopark ihtiyacının karşılandığı kabul edilerek hesap yapıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu parsel için 13 adet otopark ihtiyacı tespit edilmiş hiçbiri parselde sağlanamamıştır. Parselde sağlanamayan 9 adet otoparkın bedeli ilk ruhsat tarihinde ödenmiştir. Geriye kalan 4 adet otoparkın parselde karşılanması veya bedelinin ödenmesi gerekmektedir. Otopark yönetmeliği ve tebliğine göre 2021 yılı tarifesine göre hesap edilen 1 otopark bedeli 8.708,00 TL olup 4 adet otopark için 34.832,00 TL otopark bedeli hesap edilmiştir. Otopark bedelini yatıracağı tarihte yeniden güncel otopark bedeli belirlenecektir. Konuya
İlişkin yasal mevzuatlar üst yazımızın ekinde açıklanmaktadır.”
3.4) Başvuruya konu taşınmazın arsa alan bilgilerine ilişkin Belediyeniz kayıtlarının tapu ve harita
mühendisliği kayıtlarından farklı olması ile ilgili olarak bu farklılığın neden kaynaklandığına ve idaremiz tarafından sehven işlem yapılma durumunun bulunup bulunmadığına ilişkin açıklamalarınızın, başvuranın bu farklılığı gidermek için yaptığı masrafların (Şehir plancısına 1.000 TL ödeme, idarenize 1.375 TL tutarında plan tadilat harcı ödemesi yapıldığı belirtilmektedir.) talep doğrultusunda idaremizce karşılanıp karşılanamayacağı bilgisinin, bu masraflar idaremizce karşılanamayacak ise hukuki gerekçesine ilişkin
inceleme:
“Çayeli İlçesi Yenipazar Mahallesi Ada Parsel sayılı yerde 31.12.2001 yılında ilk yapı ruhsatı alındığı tarihte kamusal terkler yapılmıştır. Geçen süre içerisinde ruhsat tarihindeki İmar Planında yapılan revizyon düzenlemeleri ve kadastro yenilemeleri nedeniyle, yürürlükte olan 03.05.2016 tarih ve sayılı
Çayeli İlave-Revizyon Uygulama İmar Planındaki ada hatları ve söz konusu parsel arasında uyumsuzluk oluşmaktadır. Parsel ve üzerinde bulunan yapıdaki uyumsuzluğun yürürlükteki plana uygun hale getirilebilmesi için plan tadilatı işlemi yapılması gerekmektedir. Söz konusu düzeltmeye ilişkin Plan
Tadilatı teklifi Belediye Meclisine sunulmuş olup 01.12.2020 tarih ve sayılı Belediye meclis kararı ile onaylanmıştır. Başvuru sahibinin; yazınızın ekindeki şehir plancısına ödemiş olduğu 1.000,00 TL tutar, İmar Planı değişikliği için talep edilen bir ücret olup bahsi geçen şehir plancısının belediyemiz ile kurumsal bir bağı bulunmamaktadır. Başvurucunun 1.375,00 TL tutarında idaremize yaptığı Plan
Tadilatı Teklif ücreti ödemesi; Belediyemizin 05.11.2019 tarih sayılı Belediye Meclis Kararı ile belirlemiş olduğu Belediye ücret tarifesi kapsamında plan tadilat tekliflerinin kontrollüğü için ve
Belediye Meclis kararı ile alınan bir bedel olduğu tespit edilmektedir. Başvurucu tarafından yapılan söz konusu masrafların belirtilen hususlar doğrultusunda İdaremizce karşılanamayacağı belirtilmektedir.”
3.5) Başvuru konusu işlemlerle ilgili başvurandan tahsil edilen ödemelerin bilgileri ile birlikte bu
ödemelerin hangi yasal ve idari mevzuat çerçevesinde tahsil edildiği bilgisinin, ihtiyaç olmadığı halde harç
ücreti tahsil edildiği iddiasına ilişkin inceleme:
3.4. numaralı paragrafta yer verilen açıklamalara yer verilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
5.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5.2) “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
6) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
6.1) “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesi;
“Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
… f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek…”
6.2) “Belediyenin gelirleri” başlıklı 59’uncu maddesi;
“Belediyenin gelirleri şunlardır:
… e) Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler…”
7) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun
7.1) “Ruhsat müddet” başlıklı 29’uncu maddesi;
“Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır.
Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında ayrıca harç alınmaz. Ancak inşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme olması halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce ödenen harç tutarı, tenzil edilir. Yeni durumda hesaplanan harç tutarında azalma olması halinde iade yapılmaz. Diğer kanunlardaki muafiyet hükümleri saklıdır.
Ruhsat ve eklerinin yapı yerinde bulundurulması mecburidir.”
7.2) “Otoparklar” başlıklı 37’nci maddesi;
“İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar göz önünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır.
Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez.
Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir.
(Ek fıkra:4/7/2019-7181/11 md.) Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli malzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir.”
8) 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin;
8.1) “Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı 54’üncü maddesi;
(1) Kanun ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamaz.
(2) Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşasına başlanmayan veya 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir…
(5) Ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için yeniden ruhsat alınması zorunludur…
(13) Bu maddede belirtilen yapılarda, yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin hususlarda yürürlükteki ilgili mevzuatın, diğer tüm hususlarda yapının ruhsat aldığı tarihteki mevzuatın gerektirdiği tedbirlerin alınması zorunludur.”
8.2) Ek-10, Form-19, Yapı Ruhsatı Formu – Açıklama; “… İmar planı olsun ya da olmasın İmar
Kanununun 21. Ve 26. maddeleri uyarınca bütün yapılar için (27. Maddede belirtilen istisnalar hariç)
belediye veya valilikler tarafından Yapı Ruhsatı verilmesi zorunludur. Usulüne uygun, doğru ve eksiksiz düzenlenmeyen Yapı Ruhsatı, onaylanmış olsa dahi geçersizdir…”
9) 22/02/2018 tarih ve 30340 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği’nin;
9.1) “İşlemleri devam eden yapılar” başlıklı Geçici 3’üncü maddesinin birinci fıkrası;
“(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce mevzuata uygun olarak alınmış ruhsata göre inşasına başlanıp devam eden yapılar ile yapı kullanma izin belgeli olup inşaat alanı ve emsali, bağımsız bölüm sayısı ve kat sayısı artışı ile kullanım amacı değişikliği olmaksızın tadilat yapılacak yapılarda talep edilmesi halinde bu ruhsatın düzenlendiği Yönetmeliğe göre uygulama yapılır. (Ek cümle:RG-31/5/2019-
30790) Yapı kullanma izin belgeli olup inşaat alanı, emsali, bağımsız bölüm sayısı, kat sayısı artışı ile
kullanım amacı değişikliği olacak şekilde tadilat yapılacak yapılarda ise artış veya değişikliğe konu alan üzerinden artan otopark ihtiyacı, parselde ya da binada karşılanamaması halinde otopark bedeli alınmak suretiyle genel veya bölge otoparklarından karşılanır.”
9.2) “Geçiş dönemi” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrası;
“ (Ek:RG-7/12/2018-30618)
(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra yapılan yapı ruhsatı başvuruları; talep edilmesi halinde, (Değişik ibare:RG-19/12/2020-31339) 31/3/2021 tarihine kadar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önceki Yönetmeliğe göre sonuçlandırılır.”
10) 01/07/1993 tarih ve 21624 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan mülga Otopark Yönetmeliğinin;
(https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21624.pdf)
10.1) “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesi;
“Otoparklarla ilgili genel esaslar aşağıda açıklanmıştır.
a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması esastır.
b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen ön ve yan bahçe mesafeleri, otopark olarak kullanılamaz.
2
… d) Binek otoları için birim park alanı en az 20 m ’dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı 2 hariç olmak üzere en az 50 m üzerinden hesaplanır.
… f) … Parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan durumlarda, Belediyesince Yönetmelik hükümlerine göre belirlenecek otopark bedeli alınır.
g) Otoparklarda yangına karşı gereken tedbirlerin alınması, giriş ve çıkışların yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi mecburidir. Bu düzenin sağlanmasında ve yürütülmesinde belediyeler yetkili ve sorumludur…”
10.2) “Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 10’uncu maddesi;
“Otopark bedelinin hesabında, 4’üncü maddenin (d) bendinde yer alan miktarlar esas alınır.
Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esasları belediyelerce belirlenir…”
10.3) “Uygulanacak hükümler” başlıklı 12’nci maddesi;
“Ruhsat müddeti içinde inşasına başlanılan ancak yasal süresi içinde tamamlanmayan yapılarda ruhsat yenileme sırasındaki ilk ruhsatın alındığı tarihteki mevzuat hükümleri uygulanır.
İnşasına verilen ruhsat müddeti içinde başlanmayan yapılarda yeni ruhsat dönemindeki mevzuat hükümleri uygulanır…”
10.4) Geçici 5’inci maddesi;
“Belediyeler bu Yönetmelik ile kendilerine tespit yetkisi verilen konular ile ilgili esasları 1/1/1994 tarihine kadar belirleyerek Meclis Kararına bağlamakla yükümlüdür. Bu tarihten sonra bu konuda Meclis Kararı alınamaz.
Bu süre içerisinde bu yükümlülüğün belediyelerce yerine getirilmemesi halinde Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı’nın çıkaracağı esaslar doğrultusunda uygulama yapılır, bu esaslar bir tebliğ şeklinde Resmi
Gazete’de yayımlanır.”
11) 30/12/1993 tarih ve 21804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Otopark Yönetmeliği
Hakkında Genel Tebliğin “Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 4’üncü maddesi; (https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/21804.pdf)
“Otopark Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi uyarınca; parselinde otopark tesisi mümkün olmayan
yükümlülerden alınacak otopark bedelinin hesabına ve tahsiline ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır:
a) Gerekli görülmesi halinde yerleşme bölgeleri, İl İdare Kurulu ve Belediye Meclisi tarafından 3 gruba ayrılır ve her grup için aşağıda gösterilen hesap şekli uygulanır.
1. Grup için tarifedeki bedelin %100’ü
2. Grup için tarifedeki bedelin %75’i 3. Grup için tarifedeki bedelin %50’si otopark bedeli olarak alınır.
b) Her bölge veya genel otoparkın hizmet vereceği alan için, 1- Metrekare başına düşen otopark bedeli, valilik veya belediyesince arsa payı ve inşaat payı olmak üzere tesbit edilir.
Arsa payı; imar planında bölge veya genel otopark olarak belirlenen arsaların, Emlak Vergisi Kanunu uyarınca tesbit edilen bedeli, inşaat payı ise o yılki Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak hesaplanır. Metrekare başına düşen otopark bedeli, arsa payı ve inşaat payı toplamından oluşur.
Arsa payı, her yıl Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan toptan eşya fiyat endeksleri artış oranında, inşaat payı ise Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak valilik veya belediyelerince artırılır.
2-1’inci bendde açıklanan esaslara göre hesaplanan metrekare başına düşen otopark bedeli; her yıl, her bölge ve genel otopark yeri ile ilgili imar planı örneği, varsa değişikliği, mülkiyet durum listesi, projeye dayalı olarak metraj, keşif, arsa ve inşaat payı hesapları ile birlikte valiliğe gönderilir ve valilikçe onaylandıktan sonra kesinleşir.
3- Otopark bedelinin yüzde yirmibeşi yapı ruhsatiyesinin verilmesi sırasında nakden, bakiyesi onsekiz ay içinde dokuz eşit taksitte nakden veya devlet tahvili olarak ödenir. Devlet tahvili ile yapılan ödemelerde, tahvil üzerindeki değeri esas alınır.
4- Otopark bedelleri Devlet bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır.
5- Tahsilat makbuzunda yapının ada, parsel numarası ve tahsilatın kaç araçlık otopark yeri için yapıldığı da belirtilerek bu makbuzun bir nüshası yapının ruhsat dosyasında bulundurulur.”
12) 26/04/2006 tarih ve 26150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Otopark Yönetmeliği
Hakkında Genel Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4’üncü maddesi; “Otopark Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi uyarınca; parselinde otopark tesisi mümkün olmayan
yükümlülerden alınacak otopark bedelinin hesabına ve tahsiline ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır:
a) Gerekli görülmesi halinde yerleşme bölgeleri, İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi tarafından 6 gruba ayrılır ve her grup için aşağıda gösterilen hesap şekli uygulanır.
1. Grup için tarifedeki bedelin %100’ü 2. Grup için tarifedeki bedelin %90’ı 3. Grup için tarifedeki bedelin %80’i 4. Grup için tarifedeki bedelin %70’i 5. Grup için tarifedeki bedelin %60’ı 6. Grup için tarifedeki bedelin %50’si
otopark bedeli olarak alınır.
b) Her bölge veya genel otoparkın hizmet vereceği alan ve otopark yapısı için,
1) Birim Otopark Bedeli; birim otoparkın arsa ve yapı payları toplamının, en fazla yüzde kırkı
alınmak suretiyle, belediye meclisi veya il genel meclisi tarafından, (a) bendinde belirtilen oranlar da dikkate alınarak, Yönetmelikte ve bu Tebliğ’de belirtilen usul ve esaslara göre tespit edilen bedeli, Birim Otopark Arsa Payı; hiçbir şekilde Birim Otopark Yapı Payının yüzde yirmisinden fazla olmamak üzere, imar planında bölge ve genel otopark olarak belirlenen arsaların, Emlak Vergisi Kanunu uyarınca tespit edilen bedelinin planda belirlenen emsal hesabına konu alana bölünerek, birim otopark alanı ile çarpılması sonucu tespit edilen bedeli, Birim Otopark Yapı Payı; yapı ruhsatının düzenlendiği yıl için, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı
Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’de yer alan otoparka ait birim fiyatlar esas alınarak hesaplanan bedeli, ifade eder.
2) (1) inci alt bentte açıklanan esaslara göre hesaplanan Birim Otopark Bedeli; her bölge ve genel
otopark yeri için, her yıl, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik
Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’in Resmî
Gazete’de yayımlandığı tarihten sonra, (a) bendinde belirtilen gruplarda belirtilmek suretiyle, belediye meclisi kararı veya il genel meclisi kararı alındıktan sonra kesinleşir.
3) Otopark yeri gösterilen parsellere ilişkin otopark bedelinin yüzde yirmibeşi yapı ruhsatı
verilmesi sırasında nakden, bakiyesi ise onsekiz ay içinde dokuz eşit taksitte nakden veya tahvil üzerindeki değeri esas alınarak Devlet tahvili olarak ödenir. Otopark yeri göste-rilmeyenler hakkında, Otopark
Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine göre işlem yapılır. Otopark yeri gösterilmeyen yapılarda peşin ödeme, otoparkın yapı payı üzerinden yapılır. Arsa payı, otopark yeri gösterildikten ve idarece ilgililere tebliğ edildikten sonra, yapı payının bakiyesi ile birlikte o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil edilir.
4) Otopark bedelleri Devlet bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu
hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır.
5) Tahsilat makbuzunda, yapının ada ve parsel numarası ve tahsilatın kaç araçlık otopark yeri için
yapıldığı da belirtilir. Bu makbuzun bir nüshası yapının ruhsat dosyasında bulundurulur.”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kısmen kabulü ile kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Başvuran, işbu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde 1 numaralı
paragrafta yer verildiği üzere otopark ücretinin sonraki tarihli mevzuata göre hesaplandığını ve farklı işlemler için kendisinden haksız olarak hizmet bedeli tahsil edildiğini iddia ve ifade ederek ödemiş olduğu hizmet bedellerinin iade edilmesi veya otopark ücretinden mahsup edilmesi talebinde bulunmaktadır.
15) Başvuranın Rize İli Çayeli İlçesi Yenipazar Mahallesi Ada Parsel üzerinde yapı inşa etmek
amacıyla ilk defa yapı ruhsatı aldığı 31/12/2001 tarihinde yürürlükte bulunan 01/07/1993 tarih ve 21624 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan mülga Otopark Yönetmeliğinin;
15.1) “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinde, binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde
veya parselinde karşılanmasının esas olduğu; binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen ön ve yan bahçe mesafelerinin, otopark olarak kullanılamayacağı, binek otoları için birim park alanının en
2 2
az 20 m olduğu, bu alanın kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m üzerinden hesaplanacağı, parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan durumlarda, Belediyesince Yönetmelik hükümlerine göre belirlenecek otopark bedeli alınacağı,
15.2) “Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 10’uncu maddesinde, otopark bedelinin
2 hesabında, 4’üncü maddenin (d) bendinde yer alan miktarların (binek otoları için 20 m , kamyon ve
2 otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m ) esas alınacağı ve otopark bedellerinin tahakkuk
ve tahsil esaslarının belediyelerce belirleneceği,
15.3) “Uygulanacak hükümler” başlıklı 12’nci maddesinde, ruhsat müddeti içinde inşasına başlanılan
ancak yasal süresi içinde tamamlanmayan yapılarda ruhsat yenileme sırasındaki ilk ruhsatın alındığı tarihteki mevzuat hükümlerinin uygulanacağı, inşasına verilen ruhsat müddeti içinde başlanmayan yapılarda ise yeni ruhsat dönemindeki mevzuat hükümlerinin uygulanacağı,
15.4) Geçici 5’inci maddesinde, belediyelerin bu Yönetmelik ile kendilerine tespit yetkisi verilen konular
ile ilgili esasları 1/1/1994 tarihine kadar belirleyerek Meclis Kararına bağlamakla yükümlü olduğu, bu tarihten sonra bu konuda Meclis Kararı alınamayacağı, bu süre içerisinde bu yükümlülüğün belediyelerce yerine getirilmemesi halinde Bakanlığın çıkaracağı esaslar doğrultusunda uygulama yapılacağı, bu esasların bir tebliğ şeklinde Resmi Gazete’de yayımlanacağı hüküm altına alınmıştır.
16) İlgi hükme istinaden Otopark Yönetmeliğinin 10’uncu maddesi uyarınca; parselinde otopark tesisi
mümkün olmayan yükümlülerden alınacak otopark bedelinin hesabına ve tahsiline ilişkin esaslar 30/12/1993 tarih ve 21804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel
Tebliğin “Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 4’üncü maddesi ile düzenlenmiştir. Bu maddede, 26/04/2006 tarih ve 26150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Otopark Yönetmeliği
Hakkında Genel Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4’üncü maddesi ile yeniden düzenlemeye gidilmiştir. Uyuşmazlığın esasına karşılık gelmesi nedeniyle her iki düzenlemeye, işbu kararın 11 ve 12 numaralı paragraflarında yer verilmiştir.
17) Bu açıklamalar çerçevesinde, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada talep edilen bilgi
ve belge talep yazılarımız üzerine idareden alınan cevaplar ile uyuşmazlık konusu hakkında verilen dilekçeler ve bu dilekçelere ilgili idarelerce verilen cevapların incelenmesinden özetle;
17.1) Rize İli Çayeli İlçesi Yenipazar Mahallesi Ada Parsel üzerinde yapı inşa etmek amacıyla ilk
defa 31/12/2001 tarihinde yapı ruhsatı alındığı,
17.2) 31/12/2001 tarihli yapı ruhsatında yer alan bilgilere göre parselinde otopark ihtiyacı karşılanamadığı
için 9 araçlık otopark yeri için 3.078.000.000 TL tutarında otopark bedeli tahsil edildiği,
17.3) Ruhsat müddeti içerisinde yapı bitirilemediği için yenileme amacıyla 29/12/2006 tarihinde yeniden
yapı ruhsatı düzenlendiği,
17.4) 26/07/2019 tarih ve 2019/6329-S.9555 sayılı Kurumumuz Tavsiye Kararı sonrası 06/10/2020
tarihinde tadilat ruhsatı, 28/10/2021 tarihinde yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği,
17.5) Bu işlemlerin tesis edilmesi sırasında idare tarafından yapılan incelemede, mimari projede ön bahçe
içerisinde otopark yerleştirilmemesi gerekirken 4 adet otopark ihtiyacının karşılandığı kabul edilerek hesap yapıldığının tespit edildiği, söz konusu parsel için 13 adet otopark ihtiyacının hiçbirisinin parselde sağlanamadığı, parselde sağlanamayan 9 adet otoparkın bedelinin ilk ruhsat tarihinde ödendiği, geriye kalan
4 adet otoparkın parselde karşılanması veya bedelinin ödenmesi gerektiği,
17.6) İdare tarafından Otopark Yönetmeliği ve tebliğine göre 2021 yılı tarifesine göre hesap edilen 1
otopark bedelinin 8.708,00 TL olduğu, 4 adet otopark için 34.832,00 TL otopark bedeli hesap edildiği, otopark bedelinin yatırılacağı tarihte yeniden güncel otopark bedeli belirleneceği anlaşılmıştır.
18) Başvuran, şikayet dilekçesinde 2001 yılında sehven hatalı olarak hesaplanan otopark bedelinin, ruhsat
alındığı tarihte yürürlükte bulunan düzenlemelere göre hesap edilmesi gerekirken 26/04/2006 tarih ve
26150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğde
Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğe göre hesap edilmesinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir.
İdare tarafından yapılan açıklamada ise 29/12/2006 tarihinde yenileme ruhsatı alınan yapıda otopark bedelinin 26/04/2006 tarih 26150 sayılı Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğde Değişiklik
Yapılmasına Dair Tebliğdeki otopark hesabına göre belirlendiği ifade edilmiştir. Bu açıklamaya göre idarenin, otopark bedeli hesabında ilk defa yapı ruhsatı alınan 31/12/2001 tarihinde yürürlükte bulunan düzenleme yerine 29/12/2006 tarihinde yenileme ruhsatı alındığı tarihte yürürlükte bulunan düzenlemeyi esas aldığı anlaşılmaktadır.
19) Başvuranın şikayet dilekçesinde yer verdiği iddialarından da anlaşılacağı üzere, mimari projede
yürürlükteki düzenlemelere aykırı bir şekilde ön bahçede otopark yeri ayrıldığına ilişkin tespite ve bu aykırılığın giderilmesi amacıyla yapının ön bahçesinde karşılanan 4 otopark yerine ait otopark bedelinin kendisinden tahsil edilmesine yönelik bir itirazı bulunmamaktadır. Uyuşmazlığın esasını otopark bedelinin hangi tarihteki düzenlemeye göre belirleneceği hususu oluşturmaktadır.
20) 01/07/1993 tarih ve 21624 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan mülga Otopark Yönetmeliğinin
“Uygulanacak hükümler” başlıklı 12’nci maddesinde, ruhsat müddeti içinde inşasına başlanılan ancak yasal süresi içinde tamamlanmayan yapılarda ruhsat yenileme sırasındaki ilk ruhsatın alındığı tarihteki mevzuat hükümlerinin uygulanacağı, inşasına verilen ruhsat müddeti içinde başlanmayan yapılarda ise yeni ruhsat dönemindeki mevzuat hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu düzenlemeye göre başvuru konusu uyuşmazlığın çözümünde 29/12/2006 tarihli yenileme ruhsatı öncesinde inşaata başlanıp başlanmadığının tespiti önem arz etmektedir.
21) İdarenin yazısı ekinde sunulan bilgi ve belgelerden, idare tarafından 17/09/2004 tarihinde tutulan
tutanakta “Ruhsatsız olarak çekmekat yapılması ve dükkan asma katının ruhsata aykırı olarak tam
yapılması”ndan bahsedilmesi ve 29/12/2006 tarihli yenileme ruhsatının “111. Diğer Hususlar” başlığı altında ruhsat yenilenmesinde, yapının bitirilememesinin gerekçe olarak gösterilmesi nedeniyle 29/12/2006 tarihli yenileme ruhsatı öncesinde inşaata başlandığı tespit edilmiştir. Bu sebeple otopark bedelinin tespitinde, ilk ruhsatın alındığı 31/12/2001 tarihinde yürürlükte bulunan 30/12/1993 tarih ve 21804 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğin “Otopark Bedelinin
Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 4’üncü maddesi esas alınması gerekirken, 26/04/2006 tarih ve 26150 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğde Değişiklik
Yapılmasına Dair Tebliğin 4’üncü maddesine göre işlem tesis edilmesinin 01/07/1993 tarih ve 21624 sayılı
Resmi Gazete’de yayınlanan mülga Otopark Yönetmeliğinin “Uygulanacak hükümler” başlıklı 12’nci maddesine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
22) Ayrıca idarenin yazısı ekinde sunulan mülga Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mesleki Hizmetler Genel
Müdürlüğü’nün 14/05/2021 tarih ve E-39860970-045.01-901197 sayılı görüş yazısında da belirtildiği üzere, 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin
“Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı 54’üncü maddesi hükümleri doğrultusunda, yapı ruhsatı alınmasının akabinde iki yıl içinde inşaatına başlanıp ruhsat eki ve projesine uygun olarak inşası devam eden ancak 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan veya ruhsat yenilemesi yapılmadığından ruhsatı hükümsüz hale gelen yapılar için yangın, deprem, ısı ve su yalıtımı, çevre ve enerji verimliliğine ilişkin hususlarda yürürlükteki ilgili mevzuatın, diğer tüm hususlarda ise yapının ruhsat aldığı tarihteki mevzuatın gerektirdiği tedbirlerin alınması kaydıyla yeniden yapı ruhsatı düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu düzenlemeler ve açıklamadan da anlaşılacağı üzere yeniden yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında otopark bedeli için yürürlükteki ilgili mevzuatın uygulanacağına yönelik bir hükme yer verilmediğinden yapının ruhsat aldığı tarihteki mevzuat düzenlemeleri uygulanacaktır.
23) Başvuran, şikayet dilekçesinde otopark bedeli hesabının, 2001 yılında 9 araçlık otopark bedeli için
3.078.000.000 TL ödeme yapıldığı, bu tutarın 6 sıfır atıldığında 3.078 TL’ye karşılık geldiği, buradan
hareketle bir araçlık otopark bedelinin 342 TL olması gerektiği yönünde bir iddiaya yer vermiş ise de 30/12/1993 tarih ve 21804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel
Tebliğin “Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 4’üncü maddesine göre yeniden yapılması gereken otopark bedeli hesabının ödemenin yapılacağı tarihte geçerli olan ve bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değerini ifade eden güncel rayiç bedel esas alınarak yapılması gerektiği açıktır.
24) Başvuran, şikayet dilekçesinde ayrıca kendisinden haksız yere hizmet bedeli tahsil edildiğini iddia
etmekte, bu bedelin iade edilmesini veya otopark bedelinden mahsup edilmesini talep etmektedir. Başvuru konusu ödemelerin 31/12/2001 tarihli ilk yapı ruhsatı alındıktan sonra imar planında yapılan revizyon düzenlemeleri ile başvuru konusu parsel arasında ortaya çıkan uyumsuzluğun giderilmesi ve yürürlükteki imar planına uygun hale getirilmesi amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır. Başvuranın şehir plancısına yapmış olduğu 1.000 TL tutarındaki ödemenin, başvurucunun kendi tasarrufu ile yapılmış olması nedeniyle idare ile mali yükümlülükler bağlamında herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır. İmar durumu, inşaat istikamet rölevesi ve plan tadilat teklifi için idareye yapılmış olan ödemeler ise Çayeli Belediye Meclisi’nin
“Belediye Ücret Tarifeleri” konulu 05/11/2019 tarih ve sayılı kararında öngörülmüş olan hizmet bedeline karşılık gelmektedir. Nitekim Çayeli Belediye Meclisi’nin 01/12/2020 tarih ve sayılı Kararı ile talep doğrultusunda imar planı değişiklik teklifi kabul edilmiştir.
25) 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümlerine göre, kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu
yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek belediye
meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler, belediyenin gelir kalemleri arasında düzenlenmiştir. İmar planı değişiklik tekliflerine yönelik hizmetler de ilgilisinin isteğine bağlı olarak sunulduğundan bu hizmetler için belediye meclisi tarafından belirlenen ücret tarifesine göre hizmet bedeli tahsil edilmesinde yürürlükteki düzenlemelere aykırı bir husus tespit edilememiştir.
26) Yukarıda yer verilen yasal ve idari düzenlemeler ile açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme
neticesinde, başvurandan tahsil edilen plan tadilat teklifi ücretinin yürürlükteki düzenlemelere aykırı bir husus tespit edilememesi nedeniyle iade edilmesi veya otopark bedelinden mahsup edilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği, bununla birlikte 29/12/2006 tarihli yenileme ruhsatı öncesinde inşaata başlandığının tespit edilmiş olması nedeniyle otopark bedelinin 26/04/2006 tarih ve 26150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4’üncü maddesine göre hesaplanmasının 01/07/1993 tarih ve 21624 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan mülga Otopark Yönetmeliğinin “Uygulanacak hükümler” başlıklı 12’nci maddesine aykırı olduğu değerlendirildiğinden ilk ruhsatın alındığı 31/12/2001 tarihinde yürürlükte bulunan 30/12/1993 tarih ve
21804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği Hakkında Genel Tebliğin “Otopark
Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 4’üncü maddesine göre otopark bedelinin yeniden hesaplanmasına yönelik işlem tesis edilmesi ve otopark bedeli hesabının ödemenin yapılacağı tarihte geçerli olan ve bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değerini ifade eden güncel rayiç bedel esas alınarak yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği görülmüştür.
28) Bununla birlikte idarenin, başvuranın tarafı olduğu ve doğrudan otopark bedelinin tahsiline bağlı
olmayan işlemlerde, otopark bedelinin ödenmemesini gerekçe olarak ileri sürmemesi ve makul süre içerisinde gerekli işlemleri yerine getirmesi ile başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun olarak hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlem ya da eylemine karşı Rize İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE,
Başvurandan tahsil edilen ödemelerin iade edilmesi veya otopark bedelinden mahsup edilmesi talebinin
REDDİNE,
Otopark bedelinin, 30/12/1993 tarih ve 21804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği
Hakkında Genel Tebliğin “Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 4’üncü maddesine göre yeniden hesaplanmasına yönelik işlem tesis edilmesi hususunda ÇAYELİ BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ÇAYELİ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi