|
ÖZET: Başvuran, 2019 yılında adının geçtiği plakalı çekici ile otoyol geçişlerinde toplam 22.292 TL ceza aldığını, bu cezanın 01/12/2020 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini ve bu süre zarfında gerekli bilgilendirme yapılmadığı için mağdur olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, HGS borcunun ödenmemesi nedeniyle araç muayene işlemini gerçekleştiremediğini ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranın iddialarını incelemiş ve geçiş ihlallerinin, aracın hesabında yeterli bakiye bulunmaması nedeniyle gerçekleştiğini belirtmiştir. İdare, tebligatların yasal süre içinde yapıldığını ve işlemlerin hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Ayrıca, geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerine uygulanacak idari para cezalarının, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlendiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddine karar vermiştir. İdari para cezalarının iptal edilmesi talebi reddedilmiş, ancak Karayolları Genel Müdürlüğü’ne, cezaların mümkün olan en kısa sürede tebliğ edilmesi ve başvuranın bilgilendirilmesi için ek tedbirler alınması tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9480-S.21.15300
BAŞVURU NO : 2021/6264
KARAR TARİHİ : 25/06/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın hakkında uygulanan otoyol geçişlerinde ücret ödemeden
BAŞVURUNUN KONUSU :
geçiş yapılması nedeniyle uygulanan ceza işlemleri ilgili olarak mağdur olması ve mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/03/2021
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi başvurusunda, “adına kayıtlı plakalı çekici ile 2019 yılında 4.458 TL idari ceza 17.834 TL toplam 22.292 TL kaçak geçiş yaptığını 01/12/2020 tarihinde kendisine yapılan tebligat ile öğrendiğini ödeme süresi olan 15 gün içerisinde kendisine bildirim yapılmadığı, 4/01/2019 tarihinde gerçekleşen geçiş ihlalini idare neredeyse 2 yıl sonra 01/12/2020 tarihinde ödeme emri ile tebliğ edildiğini, ve 01/12/2020 tarihinde tebliğ edildiği için yapılandırma başvurusunda da bulunamadığını aracın ticari araç olması nedeniyle HGS borcunun ödenmeden araç muayene işlemini de gerçekleştiremediği, bu nedenle de mağdur olduğunu iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Karayolları Genel
Müdürlüğü’nden alınan 08/04/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. İlgi sayılı yazıda bahse konu olan araç HGS sisteminden geçiş ihlali yapmış olup, bu amaçla kurulan sistem tarafından aracın fotoğrafı çekilmek sureti ile geçiş ihlali yaptığı tespit edilmiştir. Geçiş ihlali yapan araçların; araç sahiplik bilgisi ( TC Kimlik; Vergi Numarası) Emniyet Müdürlüğü’nden alınmakta olup, gelen TC Kimlik numarası ya da Vergi numarasından MERNİS adresine göre ilgilisine tebligat gönderilmektedir. Bu işlemler kurumlar arası bilgi paylaşım protokolleri gereği dijital ortamda yapılmaktadır.
2.2 plakalı araca ait 09/09/2019 tarih seri numaralı tebligatta yer alan geçiş
ihlalleri; 11/12/2018-18/12/2018 tarihleri arasını, 11/11/2020 tarih seri numaralı tebligatta yer alan geçiş ihlalleri; 04/01/209 – 31/12/2019 tarihleri arasını kapsamakta olup, adına tebliğ edilmiştir.
2.3 Köprü ve Otoyollardan araçların geçiş ihlali yapmadan geçebilmesi için plakalarına tanımlı HGS
veya OGS abonelikleri olması, bunun yanında hesaplarında yeterli bakiyenin bulunması gerekmektedir.
2.4 Şikayet Başvuru dilekçesi HGS Ana Kontrol Merkezi Başmühendisliğimizce
incelenmiştir. Şikayete konu işlem hukuka uygundur. Şikayetçinin iddia ettiği gibi haksız bir işlem yoktur.
plakalı aracın cezalı geçişleri banka geçiş hareketlerinden de anlaşılacağı üzere, geçiş sırasında hesabında yeterli bakiye bulunmadığından ve 15 gün içerisinde yeterli bakiye yüklemesi yapılmadığından kaynaklanmıştır.
2.5. HGS abonelik bilgisi ve banka geçiş hareketleri yazımız CD ekinde gönderilmiştir. Bahse konu olan plakalı araç gişelerden geçiş ihlali yapmıştır.
2.6 Şikayet konusu olay; 2918 sayılı Kanun’un 116. Maddesine ilişkin olmayıp 6001 sayılı Kanun’un
30. Maddesine ilişkindir. Bu nedenle kanun gereği tebligatın 7 gün içinde yapılma zorunluluğu yoktur.
2.7. 6111 Sayılı Kanunun 22. Maddesinde “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezası gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilmez, verilmez olanlar da düşer” denilmektedir. Kanun gereği işlemler yasal süre içerisinde yapılmıştır. şeklinde belirtilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye
Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez…” ,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi” başlıklı 116 ncı maddesinde;
“Trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir.
Para cezasının ödenmesi gerektiği hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat yapılır, bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilân asmaya mahsus yerinde liste halinde ilân edilir, ilân tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115 inci maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur.”,
6. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun;
6.1. “Geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali” başlıklı 30’uncu maddesinde;
“(1) Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verilir…
(3) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ve ikinci fıkrasında yer alan idarî para cezaları tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idarî para cezaları 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir. Vergi daireleri tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar Genel Müdürlük hesaplarına aktarılır.
(4) Birinci fıkra uyarınca ödenmesi gereken idarî para cezaları ile geçiş ücretleri ödenmeden, kabahatin işlendiği araçların fennî muayeneleri ile satış ve devirleri yapılmaz.
(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 16/5/2018-7144/18 md.)
(6) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından ücretsiz geçiş yapan araçlar, işletici şirket tarafından bu
maddenin yedinci fıkrasında öngörülen sürenin bitimini takip eden ilk iş gününde en yakın trafik kuruluşuna bildirilir.
(7) Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/18 md.) Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezaları için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez…
(9) (Ek: 16/5/2018-7144/18 md.) Bu maddenin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, yedinci ve sekizinci fıkraları Bakanlık tarafından işletilen otoyolları ve erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için; beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları ise Bakanlık tarafından 3996 sayılı Kanun ve diğer ilgili kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için de uygulanır.”,
7. 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanunun “Değişiklik Hükümleri” başlıklı 22 nci maddesinde;
“30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki
cümle eklenmiştir:
“Ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında
Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanun, 4925 sayılı
Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel
Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.”,
8. 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun “Soruşturma Zamanaşımı” başlıklı 20’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ek cümlede;
“(Ek cümle: 13/2/2011-6111/22 md.) Ancak 1111 sayılı Askerlik Kanunu, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi
Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve
İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun, 3376 sayılı Anayasa Değişikliklerinin Halkoyuna Sunulması
Hakkında Kanun, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemez, verilmiş olanlar düşer.”
9. 14/05/2012 tarih ve 28292 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Karayolları Genel
Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün Uygulandığı
Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin; “Ücret ödemeden yapılan geçişlere dair işlemler” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“(1) Bu Yönetmelik kapsamında geçişi ücretli olduğu halde ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine (Değişik ibare: RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün
Hizmetleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesine göre o güzergâhın en uzun mesafesine ait geçiş ücretinin on katı tutarında idari para cezası verilir. En uzun mesafe, ücret ödemeden çıkış yapılan gişelere en uzak mesafede olan gişe dikkate alınarak belirlenir.
(2) Ücret ödemeden geçişin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ödemesiz geçiş yapan aracın plakasına ait hesabın, ilgili tarafından Ana Kontrol Merkezine bildirilmesi durumunda cezasız geçiş ücreti bu hesaptan tahsil edilir. Ödemesiz geçiş ücreti bedelinin ödenmesinden araç sahibi sorumludur. Cezalı geçiş yapan gerçek kişi hüviyetindeki araç sahibinin ölmesi durumunda varislerinden sadece cezasız geçiş ücreti tahsil edilir. Bu uygulamada araç sahibinin ölüm raporu evraka eklenir.
(3) İdari para cezaları ile geçiş ücretleri, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenir. Bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edilir.
(4) İdarenin ücret toplama sistemlerine yönelik tesis ettiği kameralarla tespit edilen görüntülerin saklanması, ücret toplama sisteminin çalıştırılmasına yöneliktir. Kamera görüntülerinin incelenmesini gerektiren itirazlar geçiş ücreti ve idari para cezasının ödemesini durdurmaz.
(5) Geçiş ücretleri ve idari para cezaları ödenmeden kabahatin işlendiği araçların fenni muayeneleri ile satış ve devirleri yapılmaz.” hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kısmen kabulü ile kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Şikâyetçinin dilekçe ve ekleri incelendiğinde, özet olarak şikâyetçi, “adına kayıtlı plakalı çekici ile 2019 yılında yapılan kaçak geçişler sonucunda toplam 22.292 TL’lik cezanın kendisine 01/12/2020 tarihinde tebliğ edildiğini 15 gün içerisinde bildirim yapılmadığını, 04/01/2019 yılında gerçekleşen ihlale ilişkin tebligatın 01/12/2020 tarihinde yapıldığını ve 01/12/2020 tarihinde tebliğ edildiği için de yapılandırma başvurusunda bulunamadığını; aracın ticari araç olması nedeniyle de HGS borcu ödenmeden araç muayene işlemini de gerçekleştiremediğini iddia edip, mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği; tespit edilmiştir.
12. Karayolları Genel Müdürlüğü’nden Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, şikâyetçi, ilgi sayılı yazıda bahse konu olan şikâyet başvuru dilekçesinin HGS
Ana Kontrol Merkezi Başmühendislik tarafından incelendiği, yapılan inceleme sonucu; “ plakalı aracın cezalı geçişleri, banka geçiş hareketlerinden de anlaşılacağı üzere, geçiş sırasında hesabında yeterli bakiye bulunmadığından ve 15 gün içerisinde yeterli bakiye yüklemesi yapılmadığından kaynaklandığı, Şikayete konu işlemin hukuka uygun olduğu ve şikayetçinin iddia ettiği gibi haksız bir işlem olmadığı; 6111 Sayılı Kanunun 22. Maddesinde yer alan “6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda belirtilen ve idari para cezası gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari
/
yaptırım kararı verilmez, verilmez olanlar da düşer” hükmü uyarınca işlemlerin yasal süre içerisinde yapıldığı ve HGS geçiş bilgisi ve banka geçiş hareketleri yazı CD ekinde gönderildiği, belirtilmiştir.
13. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30’uncu maddesinde, Karayolları Genel Müdürlüğü işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Karayolları Genel
Müdürlüğü tarafından, geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin dört katı tutarında idarî para cezası verileceği hükme bağlamıştır.
14. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan düzenlemeye göre
6001 sayılı Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim
yılının son günü bitimine kadar idari para cezalarının tebliğ edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.
15. Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün
Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğinin 3’üncü maddesinde geçiş ücreti, ücretli karayolunu kullanmanın karşılığı olarak kullanıcı tarafından ödenmesi gereken ücret olarak tarif etmiştir.
16. Yine aynı Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinde, geçişi ücretli olduğu halde ücret ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine 6001 sayılı Kanunun 30’uncu maddesine göre idari para cezası verileceği, ücret ödemeden geçişin yapıldığı tarihten itibaren yedi gün içerisinde ödemesiz geçiş yapan aracın plakasına ait hesabın, ilgili tarafından Ana Kontrol Merkezine bildirilmesi durumunda cezasız geçiş ücreti bu hesaptan tahsil edileceği, ödemesiz geçiş ücreti bedelinin ödenmesinden araç sahibi sorumlu olacağı, idari para cezaları ile geçiş ücretleri, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödeneceği, bu sürede ödenmeyen geçiş ücretleri ve idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgili vergi dairesi tarafından takip ve tahsil edeceği, idarenin ücret toplama sistemlerine yönelik tesis ettiği kameralarla tespit edilen görüntülerin saklanması, ücret toplama sisteminin çalıştırılmasına yönelik olacağı, kamera görüntülerinin incelenmesini gerektiren itirazlar geçiş ücreti ve idari para cezasının ödemesini durdurmayacağı, geçiş ücretleri ve idari para cezaları ödenmeden kabahatin işlendiği araçların fenni muayeneleri ile satış ve devirlerinin yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
17. İstanbul 9 uncu Ceza Hakimliği 20176/5286 Değişik İş Numaralı kararında “… Başvuru konusu idari yaptırım kararının dayanağı belge ve tutanaklardaki tespitlere uygun olduğu, kabahatin tespit ve nitelendirilmesi ile cezanın tayin ve takdirinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı, mevzuat hükümlerinin usul ve esas yönünden doğru ve yerinde uygulandığı, bu hali ile kararın hukuka uygun olduğu…” hükmüne yer verilmiştir.
18. Küçükçekmece 2. Sulh Ceza Hakimliği 2017/7143 Değişik İş Numaralı kararında; “…İtiraz eden şirkete ait aracın gişelerden geçtiği, geçiş tarihinde geçiş etiketi olmaksızın geçiş yapmasına rağmen 15 günlük yasal süre içerisinde HGS etiket hesabı da açtırmadığı ve geçiş ücretinin de ödenmediği anlaşıldığından itirazın reddine…” hükmedilmiştir.
19. Yalova Sulh Ceza Hakimliği 2017/1857 Değişik İş Numaralı kararında “…5326 sayılı Kabahatler
Kanunu’nun 27 inci maddesinin 1 inci fıkrasında ‘İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, … Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir.’ hükmü ile sulh ceza hakimliğinin, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararlarına yönelik itirazları inceleyebileceği belirtilmiştir…” şeklinde hükmedilmiştir.
20. Dosya muhteviyatındaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; plakalı aracın geçiş ihlalleri yaptığı, bu geçiş ihlalinin tespit edildiği, kabahatin tespit ve nitelendirilmesi ile cezanın tayin ve takdirinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı, mevzuat hükümlerinin usul ve esas yönünden doğru ve yerinde uygulandığı tespit edilmiştir.
21. 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 20’nci maddesinin ikinci fıkrasında 6001 sayılı Kanunda belirtilen ve idari para cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihi takip eden takvim yılının son günü bitimine kadar idari para cezası verilerek tebliğ edilmediği takdirde idari yaptırım kararı verilemeyeceği, eğer verilmiş ise düşeceği düzenlemesine yer verilmiştir. Bu düzenleme ile idareye, idari yaptırım kararlarının tebliğ edilmesi için bir yılın üzerinde bir süre tanınmaktadır. Başvuru konusu yaptırımlara ilişkin tebligatlarda bu süre şartına riayet edilmiş, ancak tebligatların ortalama bir yılı aşan sürelerde ilgilisine ancak tebliğ edilebildiği tespit edilmiştir. Tebliğ süresinin uzaması, teknolojik gelişmelerin çok ilerlediği günümüzde mail, mesaj ya da mesaj yoluyla bilgilendirme yapılmaması, sürekli ihlalin gerçekleşmesi ve dört kat bedeli olan cezaların 22.292 TL şeklinde aşırı yüksek rakamlara ulaşması ile sonuçlanmıştır.
22. İdari yaptırım kararlarının tebliğ edilmesi süresinin bir yılı aşmasının her ne kadar mezkûr düzenleme kapsamında yasaya aykırılığı bulunmasa da, kanunun tanıdığı yetkinin geniş zaman aralıklarında ve bazı durumlarda süre sonuna kadar kullanılmasının iyi yönetim ilkelerinden “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmesinin bildirilmesi” ilkelerine uygun düşmeyeceği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla idarenin, idari yaptırım kararlarını mümkün olan en kısa sürede tebliğ edilmesine ve takdire göre mesaj/bildirim/yazı/ihtar gönderilerek kişinin bilgilendirilmesine yönelik tedbirler alması iyi yönetim ilkelerine uygun bir yaklaşım olacağı değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 27 inci maddesinin
“İdari para cezası… Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabilir.” hükmüne göre cezai işlemin tesis edildiği yer
Sulh Ceza Hakimliği’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN KABULU VE KISMEN
REDDİNE;
/
İdari para cezalarının iptal edilmesi talebinin REDDİNE;
İdari para cezalarının, mümkün olan en kısa sürede tebliğ edilmesine, geçiş ücreti ve ceza, icra takibine konmadan önce takdire göre mesaj/bildirim/yazı/ihtar gönderilerek kişinin bilgilendirilmesine yönelik ek tedbirler alınması, hususlarında KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, KARAYOLLARI GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/