|
ÖZET: Başvuran, yargı kararı gereği motorlu taşıtına ÖTV muafiyeti tanındığını belirterek, aynı aracına MTV muafiyeti de talep etmiştir. Anayasa ve ilgili vergi kanunları, engellilerin korunmasına yönelik düzenlemeler içermekte ve bu kapsamda vergi muafiyetleri sağlanmaktadır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesi, engellilik derecesi %90’ın altında olanların taşıt alımlarında uygulanacak istisnaları belirlemektedir.
Başvuranın sağlık raporunda belirtilen engel durumu, motorlu taşıtlar vergisi muafiyeti için gerekli şartları karşılamamaktadır. Ancak, yargı kararı gereği ÖTV muafiyeti tanınan araca MTV muafiyetinin de tanınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, hukuki ve usul ekonomisi ilkeleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, başvuranın haklarının korunması açısından önem taşımaktadır. Dolayısıyla, Gelir İdaresi Başkanlığı’na, başvuranın aracı için MTV muafiyetinin de tanınması tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4552-S.23.7403
BAŞVURU NO : 2023/2290
KARAR TARİHİ : 07/04/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yargı kararı gereği ÖTV muafiyeti tanınan araca MTV muafiyeti de sağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran; yargı kararı gereği motorlu taşıtına
ÖTV muafiyeti tanındığını ifade ederek aynı aracına MTV muafiyeti de tanınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına cevaben Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle: 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, engellilik dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtların motorlu taşıtlar vergisinden istisna olduğu belirtildiği, söz konusu istisna hükmünün uygulama esaslarının belirtildiği 21 seri no.lu Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin II-İSTİSNALAR başlıklı bölümünde engellilik dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten “Motorlu Araç
Tescil Belgesi”nin ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile “Araçlar İçin Teknik Belge” ve “Proje
Raporu”nun aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabilecekleri, bu kapsamda, malul engellinin engellilik durumunun % 90 dan az olması halinde, malul ve engelli adına kayıt ve tescil edilecek taşıtın, engellilik durumuna uygun olarak özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartıyla, söz konusu taşıtın özel tertibatlı olarak kayıt ve tescil edildiği tarih itibarıyla, motorlu taşıtlar vergisi istisnasından yararlanılmanın mümkün bulunmadığı, 2010/2 sayılı
Motorlu Taşıtlar Vergisi Sirkülerine, otomatik vitesli taşıtlarda istisna uygulaması ile ilgili olarak, sağlık raporunda sadece sol alt ekstremitede (ayak veya bacakta) sakatlığı olduğu belirtilen malul ve engellilerin otomatik vitesli taşıtları, başkaca özel tertibat yapılmasına gerek olmaksızın, malul ve engelli adına kayıt ve tescil edildiği tarihten itibaren motorlu taşıtlar vergisinden istisna olacağının açıklandığı, başvurana ait söz konusu engelli sağlık kurulu raporunda belirtilen mevcut engel durumunun, [Sağ kronik otit, sağ kulakta
orta dereceli işitme kaybı-(%4), solda L4 L5 S1 dermatomunda anestezi solda ABDF:plejik parkamlar:
plejik ABPF:1/5 değerinde kas gücü mevcut EMG: (Trakya Üniversitesi) solda siyatik sinir total hasarı ile uyumlu tablo 3.35 siyatik motor:%75 duyu %17 %79 alt ekst. – %42] hangi alt ekstremiteyi etkilediği ve alt ekstremitenin hareket kabiliyetine yönelik ayrı bir engel oranı içermemesi ile birlikte Kırklareli İl Sağlık
Müdürlüğünden söz konusu rapora ilişkin alınan açıklama yazısında görülerini değiştirecek bir hususa rastlanmaması nedenleriyle taşıtta özel tertibat yaptıracak mahiyette olup olmadığının değerlendirilememesi ve T.C. Balıkesir Vergi Mahkemesinin E: / , : / sayılı kararında yalnızca ÖTV ve KDV tarhiyatlarının kaldırılması yönünde hüküm bulunması, motorlu taşıtlar vergisi mevzuatına ilişkin bir hüküm bulunmaması sonucunda, söz konusu rapora istinaden başvuran adına kayıtlı ve tescilli plaka numaralı taşıt bakımından 197 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde düzenlenen motorlu taşıtlar vergisi istisna uygulamasından yararlanmasının mümkün bulunmadığı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
5. 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun “Diğer istisnalar” başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrası; “(II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan; a) 87.03((7061 sayılı Kanun’un 72. maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 01.01.2018) hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 200.000 TL’yi (21.12.2021 tarih ve
31696 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel
Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 9 Seri Nolu Tebliğ ile 2022 yılı için 450.500 TL)
aşanlar([4]) hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 GTİP numaralarında yer alanların engellilik oranı % 90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından, 3 b) 87.03 GTİP numarasında yer alan (motor silindir hacmi 2.800 cm ’ü aşanlar, bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilenler, sürücü dâhil 8 kişiye kadar oturma yeri olan binek otomobilleri, yarış arabaları, arazi taşıtları hariç), yük taşımasında kullanılıp azami ağırlığı 3,5 tonu aşmayan ve yolcu taşıma kapasitesi istiap haddinin % 50’sinin altında olanlar ile sürücü dâhil 9 kişilik oturma yeri olanların engellilik durumlarının araçları bizzat kullanamayacak ve sürekli olarak tekerlekli sandalye
veya sedye kullanmalarını gerektirecek nitelikte olduğunu ilgili mevzuat çerçevesinde alınan engelli sağlık kurulu raporuyla tevsik eden ve engellilik derecesi % 90 veya daha fazla olup tekerlekli sandalye veya sedye ile binilmesine ve seyahat edilmesine uygun tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, c) 87.03 ((7061 sayılı Kanun’un 72. maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 01.01.2018) hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 200.000 TL’yi (21.12.2021 tarih ve
31696 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel
Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair 9 Seri No.lu Tebliğ ile 2022 yılı için 450.500 TL)
aşanlar([5]) hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 GTİP numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, d) Bu bendin (a), (b) ve (c) alt bentleri kapsamındaki araçların aynı alt bentlerde belirtilen malûl ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu alt bentler kapsamındaki araçları hurdaya çıkaran malûl ve engelliler tarafından, Beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı, Özel Tüketim Vergisinden İstisnadır” 6. 30.03.2013 tarih ve 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik”in 4/c maddesi; “Özürlü: Doğuştan veya sonradan; bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamada güçlükleri olan ve korunma, bakım veya rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi” 7. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi;
“ engellilik dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar” motorlu taşıtlar vergisinden müstesnadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran yargı kararı gereği motorlu taşıtına ÖTV muafiyeti tanındığını ifade ederek aynı aracına MTV muafiyeti de tanınmasını talep etmektedir.
10. Anayasamızın 50. maddesinde “bedeni yetersizliği olanların özel olarak korunacağı”, 61. maddesinde
“devletin sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirler alacağı” yolundaki hükümleriyle engellilere koruyucu haklar getirilmiş, buna paralel olarak vergi kanunlarında engelliler için vergi indirim ve muafiyetleri sağlanmıştır.
11. 2002 yılında mevzuatımıza giren 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun (ÖTVK) 7. maddesinin ikinci fıkrasında malul ve engellerin taşıt alımlarında uygulanacak istisnalar yer almaktadır. Başvuruya konu araç ÖTV Kanunun 7/2-c maddesi kapsamında iktisap edilmiştir. Söz konusu düzenleme engellilik derecesi %90 nın altında olan (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallardan, Türk Gümrük Tarife
Cetvelinin, 87.03, 87.04 ve 87.11 tarife pozisyonunda yer alan, motorlu araçların bizzat kullanmak amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl veya engelliler tarafından ilk iktisabı ÖTV’den müstesna tutulmuştur.
12. ÖTV Kanunda getirilen muafiyete benzer bir şekilde 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu kapsamında (7. paragraf) engellilik dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar motorlu taşıtlar vergisinden müstesna tutulmuştur.
13. Nitekim Gelir idaresi Başkanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 25/04/2014 tarihli özelgesinde, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, engellilik dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtların motorlu taşıtlar vergisinden istisna olduğu, 10/1/2004 tarih ve 25342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21 Seri No.lu Motorlu Taşıtlar
Vergisi Genel Tebliğinin “II-İstisnalar” başlıklı bölümünde,” 2 – Diğer Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda
İstisna Uygulaması; Sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tam teşekküllü Devlet hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten “Motorlu Araç Tescil Belgesi”nin ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile
“Araçlar İçin Teknik Belge” ve “Proje Raporu”nun aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabilecekleri ifade edilmiştir.
14. Başvuranın, idarenin engellilerin taşıt alımına ilişkin istisna uygulamasından yararlanamayacağından bahisle resen tarh edilen vergi ziyalı özel tüketim vergisinin kaldırılması talebiyle Balıkesir Vergi
Mahkemesinde açtığı davada, davacının engellilik durumu ile ilgili olarak Kırklareli Devlet Hastanesinden alınan 12/12/2019 tarihli raporda; solda siyatik total hasarı ile uyumlu tablo 3,35 siyatik motor;%75 duyu
%17 %79 alt ekstremite olarak belirtildiği ve engel oranının %40 olarak hesaplandığı, etkilenen extremine ve extremitenin hareket kabiliyetine yönelik engel oranının belirtilmiş olduğu ve raporun açıklama kısmında da sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir ibaresinin açık olduğu davacının bizzat kullanmak için amacıyla satın aldığı araç için 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi
Kanunun 7/2-c maddesinde engelliler için öngörülen istisna düzenlemesinden yararlandırılması gerektiği sonucuna varılmış olup davalı idarece yapılan istinaf başvurusu da anılan mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.
14.1. Yukarıda bahsi geçen yargı kararında başvuranın otomatik vitesli aracı hakkında ÖTV tahsilinin yapılamayacağı ve ÖTV dem muaf tutulması gerektiği kararına varılmıştır.
15. Başvurana ait otomotik vitesli araç hakkında MTV muafiyetinin tanınabilmesi için de başvuran adına kayıt ve tescilli olan taşıtın engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıt olması gerekmekte olup başvurana ait sağlık kurulu raporunda da solda siyatik total hasarı ile uyumlu tablo 3,35 siyatik motor;%75 duyu %17 %79 alt ekstremite olarak belirtildiği ve engel oranının %40 olarak hesaplandığı, etkilenen extremine ve extremitenin hareket kabiliyetine yönelik engel oranının belirtilerek raporun açıklama kısmında da sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir ibaresinin açık olduğu mevcut olup ÖTV ve MTV muafiyeti için yasanın aradığı şartlar benzer olduğundan yargı kararı gereği ÖTV muafiyet tanınan araca MTV muafiyetinin de tanınması gerektiği değerlendirilmektedir.
/
16. Nitekim başvuranın ÖTV tarhiyatına ilişkin olarak açmış olduğu davada Balıkesir Vergi
Mahkemesince, başvuran adına düzenlenmiş sağlık raporunun açıklama kısmında sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir ibaresinin mevcudiyetinin ÖTV muafiyeti için yeterli olacağı kanaatine ulaşılmış olup 197 sayılı MTV Kanunu uyarınca da (7. paragraf) MTV muafiyetinin tanınabilmesi için taşıtın başvuranın engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıt olması gerektiği aranmaktadır. Bu bağlamda her ne kadar ilgili yargı kararında MTV muafiyetine ilişkin bir hüküm bulunmasa da söz konusu rapora istinaden başvuran adına tescilli taşıt bakımından MTV muafiyetinin ilgili idarece red ediliyor olması başvuranın bu konuda yeniden yargı yoluna sevk edilmesine ve bu durumun da ihlal edilen hukuk düzeninin en az giderle, en kısa sürede ve en az zorlukla gerçekleştirilmesini ve boş yere davalar açılmasının önüne geçilmesini sağlamaya yönelik bir yargılama hukuku ilkesi olan usul ekonomisinin ihlaline neden olacağı değerlendirilmektedir.
17. Dolayısıyla Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yargı kararı gereği ÖTV muafiyeti tanınan başvurana ait araca usul ekonomisini teminen MTV muafiyetinin de tanınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana yönelik işlemlerinde başvuranın hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Edirne Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Yargı kararı gereği ÖTV Kanunun 7/2-c maddesi kapsamında ÖTV den muaf tutulan taşıtın MTV den de muaf tutulması gerektiği hususunda, GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
/
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, GELİR
İDARESİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna
Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’na tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi