Özel eğitim öğretmenlerinin nöbet görevine bağlı ek ders ücretinin %25 artırımlı ödenmesi mümkün müdür (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu Danıştay kararında, özel eğitim öğretmeninin nöbet görevine bağlı olarak ek ders ücretinin %25 artırımlı ödenmesi talebi incelenmiştir. Başvuran, özel eğitim sınıf öğretmeni olarak, özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin eğitiminde görev aldığını ve bu nedenle nöbet ücretinin artırımlı olarak ödenmesini istemiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 176. maddesi, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitiminde görevli öğretmenlere ek ders ücretinin %25 fazlasıyla ödeneceğini belirtmektedir.

İdare, başvuranın nöbet görevini yerine getirdiği süre zarfında ek ders ücretinin ödenmeyeceğini savunsa da, başvuranın özel eğitim öğretmeni olması ve nöbet görevini özel eğitim hizmetleri yönetmeliğine göre yerine getirmesi nedeniyle, bu durumun farklı değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Nöbet görevi, özel eğitim öğretmenlerinin eğitim hizmetlerinin niteliği gereği, normal çalışma günleri dışında da geçerli sayılmakta ve dolayısıyla başvurana nöbet görevine bağlı olarak ek ders ücretinin %25 artırımlı ödenmesi gerektiği tespit edilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/3937-S.22.5968

BAŞVURU NO : 2021/17334

KARAR TARİHİ : 22/03/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Nöbet görevine bağlı olarak ek ders ücretinin %25 artırımlı ödenmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 11/10/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, başvurusunda özetle; Ordu ilinde özel eğitim sınıf öğretmeni olduğunu, Bakanlık tarafından açılan ”Telafi de Ben de Varım Programı kapsamında Temmuz ayında 4 hafta ve Ağustos ayında 1 hafta olmak üzere toplam 5 hafta ve günlük 6 saat eğitim üzerinden ders verdiğini, Hazırlık ve planlama kapsamında 10 saate 1 saat, 30 saate 3 saat ek ders ücreti ödemesi yapılması gerekirken bu ücretlerin ilgili birimlerce ödenmediğini, yine bu öğrencilerin özel eğitim öğrencisi olduğu için tüm teneffüs saatlerinde ve oyun saatinde öğrencilerine refakat ettiğini, ayrıca MEB İKGM tarafından Manisa İl Milli Eğitim

Müdürlüğüne gönderilen 28.02.2017 tarihli 2619872 sayılı Ek Ders Ücreti konulu resmi yazı kapsamında

“Destekleme ve yetiştirme kursları kapsamında okutulan derslerin hafta içi veya hafta sonu günlerinde okutulup okutulmadığı ayrımına gidilmeksizin rutin müfredat kapsamında okutulan ders görevleri de dâhil olmak üzere haftada 3 saati geçmemek şartıyla, hazırlık ve planlama görevi karşılığı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınması gerektiği”nin ifade edildiğini de belirterek, 15 saat hazırlık ve planlama,15 saat nöbet ücreti olmak üzere toplam 30 saatlik ödenmeyen ek derslerin yaz dönemi ek ders ücreti üzerinden ve

% 25 artırımlı olarak ödenmesini talebiyle Kurumumuza yaptığı başvuru neticesinde tarafına 10 saate 1 saat hazırlık ve planlama ücretinin ödendiğini ifade ederek, 12 saat olan nöbet ücretinin bu öğrencilerin özel eğitim öğrencisi olması nedeni ile yaz ücreti üzerinden % 25 artırımlı olarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 176’ncı maddesinde; “Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00’den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir.

Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere %25, Millî Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları

Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere %100 fazlasıyla ödenir.” Denildiği,

2.2. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 4’üncü maddesinin (g) bendinde; “Gündüz öğretimi dışında kalan öğretim: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatilleri ile cumartesi ve pazar günleri yapılan yüz yüze eğitim ile diğer günlerde saat 18.00’den sonra başlayan yüz yüze eğitimi,”, (n) bendinde ise; “Yüz yüze eğitim: İşletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamında yapılan ders görevleri hariç olmak üzere, ilgili mevzuatı çerçevesinde belirlenen müfredat kapsamında öngörülen teorik ve uygulamalı derslerin eğitiminin derslik, bölüm, atölye ve laboratuvar gibi eğitim ortamlarında öğretmen-öğrenci bütünlüğünde yapılmasını,… ifade eder.” hükümlerine yer verildiği,

2.3. Bakanlığın 27.02.2007 tarihli ve 2007/19 sayılı Genelgesinin 1’inci maddesinde de; “…Yapılan bu tanımlardan da anlaşılacağı üzere; yüz yüze eğitim dışında kalan işletmelerde meslek eğitimi ve staj kapsamındaki görevler ile hazırlık ve planlama, planlama ve bakım-onarım, öğrenci sosyal ve kişilik hizmetleri, sınav, belleticilik ve benzeri görevler karşılığında ödenecek ek ders ücretleri, bu görevlerin ne zaman yapılmış olduğuna bakılmaksızın gündüz öğretimi için öngörülen gösterge üzerinden ödenecektir.

Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatilleri ile cumartesi ve pazar günleri yapılan yüz yüze eğitim ile diğer günlerde saat 18.00’dan sonra başlayan yüz yüze eğitim karşılığında ödenecek ek ders ücretleri ise gündüz öğretimi dışında kalan öğretim için öngörülen gösterge üzerinden ödenecektir.” açıklamasına yer verildiği,

2.4. Yine anılan Kararın 11’inci maddesinde; “Bu Kararın 10 uncu maddesinde sayılanlar hariç, müdür yetkili öğretmenler dâhil, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli öğretmenlere, haftada 3 saati geçmemek üzere Bakanlığa bağlı okul ve kurumlarda aylık ve ücret karşılığı fiilen okuttukları her 10 saat ders için 1 saat daha hazırlık ve planlama görevi karşılığında ayrıca ek ders ücreti ödenir.” hükmünün bulunduğu,

2.5. Öte yandan 01.09.2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin

Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan

Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 28.08.2019 tarihli ve 2019/1 sayılı Kararının “Eğitim, Öğretim ve

Bilim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 20’nci maddesinde; “(1)Örgün eğitim kurumlarında (mesleki eğitim merkezleri dahil) ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre

kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” hükmüne yer verildiği,

2.6. Bu çerçevede yaz tatili sürecinde düzenlenmiş olan söz konusu telafi programı kapsamında ilgilinin; fiilen okuttuğu derslerin, haftada 3 saati geçmemek şartıyla her 10 saat ders için 1 saat daha ödenmesi gereken hazırlık ve planlama görevi karşılığı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınması gerektiği, hazırlık ve planlama görevi karşılığında ödenecek ek ders ücretinin gündüz öğretimi için öngörülen 140 gösterge rakamı üzerinden ve %25 fazlasıyla ödenmesi gerektiği, ders yılının dışında bulunan bu süreçte nöbet görevi için öngörülen ek ders ücretinden yararlandırılmasının ise mümkün bulunmadığının değerlendirildiği

ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasa’nın Çalışma hakkı ve ödevi başlıklı 49. maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir.

Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”

“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.”

176 ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında ise; “Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine

ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00’den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir.

Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli

öğretmenlere %25, Millî Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları

Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere %100 fazlasıyla ödenir.”

6. 7.7.2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin

“Öğretmenlerin nöbeti” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) Öğretmenlerin okul müdürlüklerince düzenlenen nöbet çizelgesine göre nöbet tutmaları sağlanır. Özel eğitim anaokulları, özel eğitim anasınıfları ile özel eğitim sınıflarında görevli özel eğitim öğretmenleri nöbet görevlerini teneffüs ve yemek saatlerinde sınıflarına kayıtlı öğrencilerin gözetimine devam ederek yerine getirirler.

(2) Nöbet görevi, ilk ders başlamadan 30 dakika önce başlar, son ders bitiminden 30 dakika sonra sona erer.

(3) Nöbet görevine özürsüz olarak gelmeyen öğretmen hakkında, derse özürsüz olarak gelmeyen öğretmen gibi işlem yapılır.

(4) Nöbetlerde uyulması gereken esaslar öğretmenler kurulunda görüşülerek okul yönetimince nöbetçi öğretmen görev talimatnamesi hazırlanır. Öğretmenlere yazılı olarak duyurulur.

(5) Engelli çocuğu bulunan öğretmenlerin haftalık ders programları ile nöbetlerinin belirlenmesinde gün ve saat tercihlerine öncelik verilerek düzenleme yapılır.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan

Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, 12 saat olan nöbet ücretinin bu öğrencilerin özel eğitim öğrencisi olması nedeni ile yaz ücreti üzerinden % 25 artırımlı olarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.

9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders ve konferans ücretleri” başlıklı değişik 176 ncı maddesinin 1 ve 2 nci fıkralarında yer verilen hükümden anlaşılacağı üzere, söz konusu Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca kendilerine ders görevi verilenlere ders saati başına ödenecek ek ders ücreti tutarları ile bu ücretlerin kimlere ne oranda artırımlı ödeneceği, ders görevinin yerine getirildiği zaman ve yere göre yukarıda zikredilen maddenin birinci ve ikinci fıkralarında düzenlendiği,

Kanunun 176 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerinin ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödeneceğine dair hüküm yer almaktadır.

10. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2020 ve

2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet

Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 20’nci maddesinde; “(1)Örgün eğitim kurumlarında (mesleki eğitim merkezleri dahil) ders yılı süresi içinde

eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” hükmüne istinaden örgün eğitim kurumlarında ders yılı süresi dışında veya hafta sonu günlerinde nöbet görevi verilen yönetici ve öğretmenlere nöbet görevi için öngörülen ek ders ücretinin ödenmeyeceği ifade edilmektedir.

11. Başvuranın gönüllü olarak katıldığı 5 Temmuz -31 Ağustos 2021 tarihleri arasında yapılmış olan

“Telafide Ben de Varım” programı kapsamında görev alacak olan yönetici ve öğretmenlere yapılacak ek ders ücreti ödemelerinde birlik ve beraberliğin sağlanması bakımından 15/6/2021 tarihli ve 26449955 sayılı

MEB’e ait yazının 81 ilin Valiliğine gönderildiği ayrıca yine MEB’in hazırladığı “Telafide ben de varım programı sıkça sorulan sorular ve cevapları kitapçığı”nın 26. sorusunun; “Telafide Ben de Varım Programı kapsamında görev alan idareci ve öğretmenler nöbet görevi alabilir mi? Cevap 26: Nöbet görevi alamaz “ şeklinde cevaplandığı görülmektedir.

12. Bununla beraber somut olayda başvuranın özel eğitim öğretmeni olması ve buradaki nöbet görevinin

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesinde yer alan hüküm gereği özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin eğitimlerini sürdürdükleri özel eğitim sınıflarında görevli özel eğitim öğretmenlerinin teneffüs ve yemek saatlerinde sınıflarında kayıtlı öğrencilerin gözetimine devam ederek nöbet görevini yerine getirmeleri şeklinde yapıldığı ve bu öğretmenlere ayrıca nöbet görevi verilmediği, bu şekilde görev yapan özel eğitim öğretmenlerine haftada 3 saat nöbet ücretinin %25 artırımlı olarak ödendiği birlikte değerlendirildiğinde başvuranın örgün eğitim kurumlarında ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi fiilen yerine getiren öğretmenler gibi değerlendirilemeyeceği kendisine dair nöbet görevinin özel düzenlendiği dolayısıyla normal çalışma günleri dışındaki zaman dilimlerinde yani ara tatil, yarıyıl ve yaz tatilleri ile cumartesi ve pazar günleri yapılan yüz yüze eğitimde özel eğitim öğretmenlerinin zaten nöbet görevi verilmeden sırf öğrencileriyle ilgilenmelerinden dolayı mecburi olarak nöbet tutmuş gibi sayıldıkları düşünüldüğünde nöbet görevine bağlı olarak ek ders ücreti ödenmesi gerekmektedir.

13.Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın özel eğitim öğretmeni olması orada sunulan eğitim öğretim hizmetlerinin niteliği ve öğretmenlere dair nöbet görevinin içeriğinin kendi özel yönetmeliğinde ifade edilmiş olması dolayısıyla başvurana nöbet görevine bağlı olarak ek ders ücretinin

%25 artırımlı ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie

başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ordu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvurana nöbet görevine bağlı olarak ek ders ücretinin %25 artırımlı ödenmesi için TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi