Özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptali için güvenlik soruşturması sonuçlarının açıklanması zorunlu mudur (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu karar, özel güvenlik görevlisi olan başvuranın kimlik kartının iptal edilmesi ve geri verilmesi talebini içermektedir. Başvuran, özel güvenlik görevlisi kimlik kartına el konulmasının gerekçesinin açıklanmadığını iddia etmiştir. Ancak, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun’un 10. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin güvenlik soruşturmasının olumlu olması gerektiği belirtilmiştir. Başvuran hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı için, İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından kimlik belgesinin iptal edilmesine karar verilmiştir.

Kararda, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının gizli kalması gerektiği vurgulanarak, bu süreçte elde edilen bilgilerin, başvuranın güvenilirliğini etkileyen unsurlar olduğu belirtilmiştir. İdarenin, güvenlik soruşturması sonucunu değerlendirirken takdir yetkisini kamu yararı doğrultusunda kullandığı ve bu nedenle başvuranın talebinin reddedildiği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesi işleminin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2019/4940-S.7405

BAŞVURU NO : 2018/15768

KARAR TARİHİ : 01/07/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI

Başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartı

BAŞVURUNUN KONUSU :

hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 28/11/2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, özel güvenlik görevlisiyken Özel Güvenlik Şube Müdürlüğüne çağırıldığını ve özel güvenlik görevlisi kimlik kartına herhangi bir açıklama yapılmadan el konduğunu, sicilinin temiz olduğunu, kimliğinin alınma nedeninin tam olarak açıklanmadığını belirtmiş olup özel güvenlik görevlisi kimlik kartının geri verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Emniyet Genel Müdürlüğünün 14/01/2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle; başvuran hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından, durumunun İl Özel Güvenlik Komisyonunda görüşülerek 31/05/2018 tarih ve … sayılı Valilik

Onayı ile Silahlı/Silahsız kimlik belgesinin iptal edilmesine ve özel güvenlik görevlisi olmasının uygun olmayacağına karar verildiği belirtilmiştir.

3. İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 15/05/2019, 17/05/2019 ve 11/06/2019 tarihli yazılarında özetle; başvuran hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde Silahlı/Silahsız kimlik belgesinin iptal edilmesine ve özel güvenlik görevlisi olmasının uygun olmayacağına karar verildiği belirtilmiş, ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde başvuran hakkında elde edilen bilgiler gizli kalmak kaydıyla kapalı zarf içinde Kurumumuza gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

6. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun,

6.1. “Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar” başlıklı 10’uncu maddesinde: “Özel

güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:

[…] h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak.”

6.2. “Çalışma izni” başlıklı 11’inci maddesinde: “Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun

14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla,

valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.

…

Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.

…

Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar.”

7. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin “Gizliliğe uyma” başlıklı 13’üncü maddesinde: “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur. Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz.”

8. Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/07/2012 tarih ve 32066 sayılı 2012/71 nolu Özel

Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesinin “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv

Araştırması” başlıklı 6’ncı Bölümünün “Usûl” başlıklı 6.1’inci maddesinin (ç) bendinde:

“5188 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonu karar verebilecektir.”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret

Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10. İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından Silahlı/Silahsız kimlik belgesinin iptal edilmesine ve özel güvenlik görevlisi olmasının uygun olmayacağına karar verilen başvuran, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının geri verilmesini talep etmektedir.

11. Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair

Kanun ile Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte düzenlenmiştir. Anılan Kanunun 10’uncu maddesinde, güvenlik soruşturması olumlu olmak özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar arasında sayılmıştır. Yine aynı Kanunun 11’inci maddesinde, özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacağı, ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenileneceği düzenlenmiştir. Aynı maddede ayrıca, özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliğinin iptal edileceği, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişilerin, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamayacağı belirtilmiştir.

12. Emniyet Genel Müdürlüğünün Özel Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesinin

“Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması” başlıklı 6’ncı Bölümünün “Usûl” başlıklı 6.1’inci maddesinin (ç) bendinde ise, 5188 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonunun karar verebileceği düzenlenmiştir. Bu bağlamda, somut olay bakımından özel güvenlik görevlisi olan başvuran hakkında elde edilen ve Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi uyarınca gizli kalması gereken bilgileri değerlendirerek çalışma izni verilip verilmemesi konusunda karar vermeye il özel güvenlik komisyonun görevli olduğu ve bu konuda takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmıştır.

13. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi

Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi

Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur(Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; özel güvenlik görevlilerinin; genel kolluğun sorumluluğunda bulunan ve özel güvenlik komisyonunun kendilerine tanıdığı alanda, daha çok suç önleme faaliyeti yapmakla görevli olduğu, görevlerini ifa ederken; jandarma ya da emniyet gibi genel kolluk kuvvetlerinin bazı yetkilerini de kullanabildiği, kendilerine karşı hakaret ya da mukavemet, tehdit ve saldırı gibi bir durum oluştuğunda faillerin, memurlara karşı işlenen suçlardan yargılandığı, bu açıdan kendilerine hak ve sorumluluk verilirken özel güvenlik görevlilerinin her yönden güvenilirliklerinin tespit edilmesinin, Devletin ve toplumun ileride uğrayabileceği zararın veya tehlikenin önceden önlenmesi için zaruri olduğu hususları göz önünde bulundurulduğunda; İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından, yetkili makamlar tarafından yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde başvuran hakkında edinilen ve Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi uyarınca gizli kalması gereken bilgiye dayanılarak başvuranın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz olduğuna karar verilmesi işleminde takdir yetkisinin kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı yönünde herhangi bir bulguya rastlanmadığı, bu sebeple güvenlik soruşturması uygun olmak şartını taşımadığı anlaşılan başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği

Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve

Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte başvurana tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 24/05/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile bildirilmiş olup İstanbul

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi