|
ÖZET: Başvuran, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının sebepsiz yere iptal edildiğini belirterek, bu kartın geri verilmesini talep etmiştir. İstanbul Valiliği, başvuran hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz değerlendirildiğini ve bu nedenle kimlik kartının iptal edildiğini açıklamıştır. İlgili mevzuat, özel güvenlik görevlilerinin güvenlik soruşturmasının olumlu olmasını şart koşmaktadır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını, idarenin açıklamalarını ve mevcut mevzuatı değerlendirerek bir karar önerisi hazırlamıştır. Özel güvenlik görevlilerinin güvenilirliğinin sağlanması, kamu güvenliği açısından önemlidir. Ancak, başvuranın güvenlik soruşturması sırasında yalnızca tek bir bilgiye dayanılarak karar verilmesi ve bu kararın gerekçelendirilmemesi, idarenin takdir yetkisinin yeterli bir açıklama olmaksızın kullanıldığı anlamına gelmektedir. Bu durum, İstanbul Valiliği Özel Güvenlik Komisyonu’nun kararının hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesine ve İstanbul Valiliği Özel Güvenlik Komisyonu’nun kararının iptal edilerek, başvuranın kimlik kartının geri verilmesi yönünde gerekli işlemlerin yapılmasına karar verilmiştir. İdarenin, bu karar üzerine otuz gün içinde işlem yapması zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4635-S.6840
BAŞVURU NO : 2018/11588
KARAR TARİHİ : 20/06/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL VALİLİĞİ
Başvuranın, özel güvenlik görevlisi kimlik kartı
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, hiçbir sebep öne sürülmeden özel güvenlik görevlisi kimlik kartının elinden alındığını belirterek özel güvenlik görevlisi kimlik kartının geri verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 26/10/2018 tarih ve … sayılı yazısı ile 04/05/2019 tarih ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle; ilgili mevzuat hükümleri kapsamında başvuran hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilginin İl Özel Güvenlik Komisyonunun …/… sayılı kararıyla olumsuz değerlendirildiği, buna istinaden başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edildiği ve teslim alındığı belirtilmiş, ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde başvuran hakkında elde edilen bilgiler gizli kalmak kaydıyla kapalı zarf içinde Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5.1. “Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar” başlıklı 10’uncu maddesinde: “Özel
güvenlik görevlilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
[…] h) Güvenlik soruşturması olumlu olmak.”
5.2. “Çalışma izni” başlıklı 11’inci maddesinde: “Özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler ile özel güvenlik şirketlerinde, alarm izleme merkezlerinde ve özel güvenlik eğitimi verecek kurumlarda kurucu ve/veya yönetici olarak çalışacaklar hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Soruşturma sonucu olumlu olanlara, bu Kanunun
14 üncü maddesinde belirtilen özel güvenlik temel eğitimini başarıyla bitirmiş olmak şartıyla,
valilikçe çalışma izni verilir. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması bir ay içinde tamamlanır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenilenir. Şirketlerde eğitici ve temsilci olacaklar ile şirket ortağı tüzel kişi ortaklarında da kurucularda aranan şartlar aranır ve güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır.
…
Yönetici veya özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliği iptal edilir.
…
Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişiler, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamazlar.”
6. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin “Gizliliğe uyma” başlıklı 13’üncü maddesinde: “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulur. Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmaz.”
7. Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/07/2012 tarih ve 32066 sayılı 2012/71 nolu Özel
Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesinin “Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması” başlıklı 6’ncı Bölümünün “Usûl” başlıklı 6.1’inci maddesinin (ç) bendinde:
“5188 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonu karar verebilecektir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
9. Özel güvenlik görevlisi kimlik kartı İl Özel Güvenlik Komisyonu kararıyla iptal edilen başvuran, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının geri verilmesini talep etmektedir.
10. Özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair
Kanun ile Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte düzenlenmiştir. Anılan Kanunun 10’uncu maddesinde, güvenlik soruşturması olumlu olmak özel güvenlik görevlilerinde aranacak şartlar arasında sayılmıştır. Yine aynı Kanunun 11’inci maddesinde, özel güvenlik görevlisi olarak istihdam edilecekler hakkında valilikçe güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacağı, ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her kimlik verilmesi veya ihtiyaç duyulması halinde yenileneceği düzenlenmiştir. Aynı maddede ayrıca, özel güvenlik görevlisi olabilme şartlarını taşımadığı veya bu şartlardan herhangi birini sonradan kaybettiği tespit edilenlerin kimliğinin iptal edileceği, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı veya irtibatı olduğu tespit edilen kişilerin, özel güvenlik alanında faaliyet yürüten şirket veya birimlerde çalışamayacağı belirtilmiştir.
11. Emniyet Genel Müdürlüğünün Özel Güvenlik Hizmetleri Birleştirilmiş Genelgesinin
“Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması” başlıklı 6’ncı Bölümünün “Usûl” başlıklı 6.1’inci maddesinin (ç) bendinde ise, 5188 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi (d) bendinde belirtilen şartları taşımasına rağmen hakkında yapılan güvenlik soruşturması olumsuz olan şahıslara çalışma izni verilip verilmemesine il özel güvenlik komisyonunun karar verebileceği düzenlenmiştir. Bu bağlamda, somut olay bakımından özel güvenlik görevlisi olan başvuran hakkında elde edilen ve Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi uyarınca gizli kalması gereken bilgileri değerlendirerek çalışma izni verilip verilmemesi konusunda karar vermeye il özel güvenlik komisyonun görevli olduğu ve bu konuda takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmıştır.
12. Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur(Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).
13. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; özel güvenlik görevlilerinin; genel kolluğun sorumluluğunda bulunan ve özel güvenlik komisyonunun kendilerine tanıdığı alanda, daha çok suç önleme faaliyeti yapmakla görevli olduğu, görevlerini ifa ederken; jandarma ya da emniyet gibi genel kolluk kuvvetlerinin bazı yetkilerini de kullanabildiği, kendilerine karşı hakaret ya da mukavemet, tehdit ve saldırı gibi bir durum oluştuğunda faillerin, memurlara karşı işlenen suçlardan yargılandığı, bu açıdan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kendilerine hak ve sorumluluk verilirken özel güvenlik görevlilerinin her yönden güvenilirliklerinin tespit edilmesinin, Devletin ve toplumun ileride uğrayabileceği zararın veya tehlikenin önceden önlenmesi için zaruri olduğu, bu çerçevede başvuran hakkında yetkili makamlar tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapıldığı, bunun neticesinde başvuran hakkında edinilen ve Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinin 13’üncü maddesi uyarınca gizli kalması gereken bilginin İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından değerlendirildiği ve başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edildiği, ancak; başvuranın güvenlik soruşturması olumsuz değerlendirilirken tek bir bilgiye dayanıldığı, başvuran hakkında ek olarak herhangi bir araştırmanın yapılmadığı ve başka bir tespite yer verilmediği, bunların yanı sıra başvuran hakkında elde edilen bilginin, özel güvenlik görevlisi kimlik kartının iptal edilmesine dayanak oluşturabilecek bir bilgi olup olmadığı konusunda herhangi bir değerlendirmenin de yapılmadığı ve verilen kararın gerekçelendirilmediği, dolayısıyla İdare tarafından takdir yetkisinin yeterli bir gerekçe ortaya konulmadan kullanıldığı değerlendirilmiş olup İstanbul Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun 19/04/2018 tarihli ve …/… sayılı kararının başvurana ilişkin kısmının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38’inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte başvurana tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 19/03/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; İstanbul Valiliği Özel Güvenlik Komisyonunun 19/04/2018 tarihli ve …/… sayılı kararının başvurana ilişkin kısmının iptal edilmesi ve başvuranın özel güvenlik görevlisi kimlik kartının geri verilmesi yönünde gerekli işlemlerin yapılması hususunda İSTANBUL VALİLİĞİNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul Valiliğince bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.