|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, özel hastane açma sürecinde yaşanan hukuki uyuşmazlık incelenmiştir. Başvuran, Sağlık Bakanlığı’na yaptığı ön izin başvurusunun, Özel Hastaneler Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler nedeniyle reddedilmesini hukuka aykırı bulmakta ve ek süre talep etmektedir. Yönetmelikteki düzenlemelere göre, ön izin alındıktan sonra beş yıl içinde ruhsat alınması gerektiği belirtilmekte, ancak başvuranın süresi içinde gerekli işlemleri tamamlayamadığı için mağduriyet yaşadığı ifade edilmektedir.
İdare, başvuranın ön izin talebini, süresi içinde gerekli belgeleri tamamlayamadığı gerekçesiyle reddetmiştir. Ancak, Danıştay, başvuranın durumunu değerlendirirken, idarenin süre kısıtlamasını gerekçesiz bir şekilde uyguladığını ve bu durumun hakkaniyete aykırı olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için Sağlık Bakanlığı’na gerekli işlemleri tesis etmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararını gözetmesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8644-S.13288
BAŞVURU NO : 2019/12737
KARAR TARİHİ : 18/09/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Açılması planlanan özel hastane için ön izin verilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza … … vekili Av. … … tarafından yapılan başvuruda başvuran; müvekkilinin, açmayı planladığı özel hastane için Özel Hastaneler Yönetmeliği uyarınca Sağlık Bakanlığına ön izin başvurusunda bulunduğunu, işlemler devam ederken anılan Yönetmelikte yapılan değişiklikle birlikte ön izin işlemlerinin 2 yıllık süreyle sınırlandırıldığını, 11/07/2015 tarihine kadar ön izin için gerekli işlemleri yetiştiremediğinden Bakanlıktan ek süre talep ettiğini, ancak bu talebinin kabul görmediğini, Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin Geçici 1. maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesinde; “Geçici 8 inci madde, yürürlükten kaldırılan geçici 6, geçici 9 ve geçici 12 nci maddeler uyarınca Bakanlıkça uygun bulunmak suretiyle ön izin işlemleri devam edenler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içerisinde ön izin belgesini almak ve ön izin tarihinden itibaren ise beş yıl içerisinde ruhsat almak zorundadır.” denilerek ön izin alındıktan sonra beş yıl içinde ruhsat alınması gerektiğinin düzenlendiğini, aynı fıkranın devamında, fıkranın ikinci cümlesinde; “Bakanlıktan ön izin alanlar ile ön izin aldıktan sonra süresinde ruhsat alamayanlar ve süre nedeniyle ön izin iptali yapılanlar ise bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde ruhsat almak zorundadır. ” denilerek beş yıllık süre içinde ön ruhsat alamamış olanlara eksiklerini tamamlayıp ruhsat alabilmeleri için yeni bir imkan tanındığını, yine aynı Yönetmeliğin dördüncü fıkrasında 31/05/2019 tarihinde yapılan bir düzenleme ile “ (Mülga dördüncü fıkra: RG-25/8/2016-29812)
(Yeniden düzenleme:RG-31/5/2019-30790) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce bu madde kapsamında Bakanlıktan ön izin almış özel hastanelerden beş yıllık ruhsatlandırma süresi sonunda ruhsat işlemlerini tamamlayamayanlara, bir kereye mahsus olmak üzere 11/7/2024 tarihine kadar ruhsatlandırma işlemlerini tamamlamak amacıyla ek süre verilebilir.
” denilerek ön izin aldıktan sonra beş yıllık ruhsatlandırma süresi içinde ruhsat alamayanlara bu defa 11/07/2024 tarihine kadar, eksiklerini tamamlama ve ruhsat alma imkanı verildiği, bu kapsamda anılan hüküm doğrultusunda ek süre verilmesi için 17/06/2019 tarihinde yapılan
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
başvuruya olumsuz yanıt verildiğini belirterek; ön izin talebinin reddi yönündeki idari işlemin geri alınmasını ve müvekkiline ön izin verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sağlık Bakanlığından 25/07/2019 tarihli ve … sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, yazımıza cevaben anılan
İdarenin 22/08/2019 tarihli ve … sayılı yazısında özetle; 2.1. Özel Hastaneler Yönetmeliği Geçici 1. maddenin yürürlüğe girdiği 11/07/2013 tarihten itibaren 2 yıllık sürenin bitimi olan 11/07/2015 tarihine kadar geçen iki yıllık sürede ön izne esas bilgi ve belgeleri tamamlayamadığından söz konusu sahipliğe ön izin belgesi verilemediği, 2.2. Özel Hastaneler Yönetmeliği Geçici 12. maddesi kapsamında ön izin işlemlerinin yürütülebilmesi için madde 8 ve 9 kapsamında özel hastane yapılmak istenen binaya ve parsele ilişkin belgelerin talep edildiği, ancak süresi içerisinde söz konusu sahiplik belgelerinin tamamlanmadığı, yeniden özel hastane ön izninin Bakanlık planlamalarına tabi olduğu, 2.3. Ön izin işlemleriyle ilgili getirilen 2 (iki) yıllık süre kısıtlamasının Türkiye genelinde etkin ve doğru Bakanlık planlaması yapılması amacıyla getirildiği, 2.4. Yapılan dosya incelemesi neticesinde, söz konusu başvuruya benzer taleplere ilişkin herhangi bir ek süre verilmediğinin tespit edildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 1982 Anayasasının; 3.1. “A. Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56’ncı maddesi: “…Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.
Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine getirir…”,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi:
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun; 4.1. “Temel Esaslar” başlıklı 3’üncü maddesi: “Sağlık hizmetleriyle ilgili temel esaslar
şunlardır:
a) Sağlık kurum ve kuruluşları yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde
Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, diğer ilgili bakanlıkların da görüşü alınarak planlanır, koordine edilir, mali yönden desteklenir ve geliştirilir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
b) Koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmek suretiyle kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinde kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın gerektiğinde hizmet satın alınarak kaliteli hizmet arzı ve verimliliği esas alınır. Sağlık ve Sosyal
Yardım Bakanlığı ilgili Bakanlığın muvafakatını alarak, kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarına koruyucu sağlık hizmeti görevi verir ve bu kurum ve kuruluşların bütün sağlık hizmetlerini denetler.
c) Bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılması esastır. Sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesi bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenlenir. Bu düzenleme ilgili Bakanlığın görüşü alınarak yapılır….”, 4.2. “Yönetmelikler” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi: “Bütün kamu ve özel sağlık kuruluşlarının tesis, hizmet, personel, kıstaslarını belirlemeye, sağlık kurum ve kuruluşlarını sınıflandırmaya ve sınıflarının değiştirilmesine, sağlık kuruluşlarının amaca uygun olarak teşkilatlanmalarına, sağlık hizmet zinciri oluşturulmasına, hizmet içi eğitim usul ve esasları ile sağlık kurum ve kuruluşlarının koordineli çalışma ve hizmet standartlarının tespiti ve denetimi ile bu Kanunla ilgili diğer hususlar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca, çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.”, 5. 27/03/2002 tarihli ve 24708 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Hastaneler
Yönetmeliğinin; 5.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi: “Bu Yönetmeliğin amacı; etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasını sağlamak üzere, bütün özel hastanelerin tesis, hizmet ve personel standartlarının tespit edilmesine, sınıflandırılmasına, sınıflarının değiştirilmesine, amaca uygun olarak teşkilatlandırılmasına ve bunların açılmalarına, faaliyetlerine, kapanmalarına ve denetlenmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 5.2. “Ön İzin” başlıklı 9’uncu maddesi: “ (Değişik madde: 15/02/2008 – 26788 S. R.G.
Yön./4. md.) Hastane açılmadan önce Bakanlıktan ön izin alınması şarttır. Ön izin için, aşağıdaki belgeler ile tam takım mimari proje, incelenmek üzere Müdürlük vasıtasıyla
Bakanlığa gönderilir:
a) Hastane binasının bulunduğu alanın, 8 inci maddede belirtilen şartları haiz olduğuna dair yetkili mercilerden alınmış belgeler, b) Hastane yerleşiminin gösterildiği, projeyi hazırlayan mimarın imzasının olduğu tam takım mimari proje içinde ayrıca aşağıdakiler yer alır;
1) 1/500 veya 1/200 ölçekli vaziyet planı,
2) 1/100 veya 1/50 ölçekli tüm kat planları,
3) Bir tanesi ameliyathaneden geçen en az iki kesit halinde olan, yatak kapasitesi elli ve
üzerinde olan hastane projelerinde ise ayrıca önem arzeden; rampalı giriş, bodrum ve benzeri noktalardan geçen, en az üç kesit ve 1/20 ölçekli sistem detayları ve tüm cepheler.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Birinci fıkranın (b) bendinde bahsedilen mimari projeler, inceleme sonucunda Bakanlıkça uygun görülür ise, başvuru sahibi tarafından imar mevzuatına uygun şekilde üç takım olarak hazırlanır. Üç takım olarak hazırlanan mimari projeler, özel hastane binası inşa edilecek yer, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ise ilgili belediye; mücavir alan dışında ise valilik tarafından onaylanarak Müdürlük vasıtasıyla Bakanlığa gönderilir.
Ön izin başvurusu, bu maddede sayılan belgelerde eksiklik ve/veya bu Yönetmeliğe uygunsuzluk bulunmaması kaydıyla, Bakanlığa intikal ettiği tarihten itibaren en geç otuz gün içerisinde sonuçlandırılarak ön izin belgesi düzenlenir veya ön izin başvuru belgelerinde tespit edilen eksiklik ve/veya uygunsuzluk başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.
Ayrıca; a) Başka amaçla inşa edilmiş binaların, hastane binasına dönüştürülmesi halinde tadilat işlerine başlanılmadan önce, b) (Mülga bend: 22.03.2017 – 30015 s. R.G. Yön./6. md.)
c) (Mülga bend: 11.07.2013 – 28704 S. R.G. Yön./6. md.)
ç) Ruhsatlandırılmış hastane binasına, Ek 4 üncü maddedeki planlamaya uygun olmak şartıyla, ek bina yapılmak istenmesi halinde ön izin alınması zorunludur….”, 5.3. “Başvuru ve Ruhsata Esas Belgeler” başlıklı 13’üncü maddesi: “ Özel hastaneler, Bakanlığın izni ile açılır ve ruhsatlandırılır. Özel hastane açmak isteyenler, bu Yönetmeliğe göre (…) bir dilekçe ile bizzat veya mesul müdürlerince ilgili valiliğe başvururlar.”, 5.4. “Ruhsatlandırma” başlıklı 15’inci maddesi: “ (Değişik madde: 21/10/2006 – 26326 S.
R.G. Yön./13. md.) Bakanlığa intikal ettirilen başvuru, öncelikle Genel Müdürlükçe dosya üzerinden incelenir ve eksiklik bulunmuyor ise Komisyona havale edilir. Komisyon tarafından
13 üncü ve 14 üncü maddelere göre incelenen ve değerlendirilen başvuru dosyasında eksiklik
bulunmaması halinde, Komisyon hastaneyi yerinde inceler ve hastanenin uygunluğuna karar vermesi halinde yerinde inceleme raporu düzenleyerek Bakanlığa sunar. Bu inceleme sonucuna göre Bakanlıkça özel hastaneye ruhsatname düzenlenir.
……..
Bütün bu işlem ve işlerin tamamlanmasından sonra Bakanlıkça, EK-7’de örneği gösterilen
Faaliyet İzin Belgesi yedi iş günü içinde düzenlenir ve bu belgenin verilmesi ile özel hastane hasta kabul ve tedavisine başlar.
Bakanlıkça ruhsatlandırıldığı tarihten itibaren altı ay içerisinde faaliyet izin belgesi alarak hasta kabul ve tedavisine başlamayan özel hastanenin ruhsatnamesinin hükmü kalmaz ve verilen ruhsatname Bakanlıkça iptal edilir.”, 5.5. Geçici 1’inci maddesi: “ (Değişik madde: 11.07.2013 – 28704 S. R.G. Yön./22. md.)
(Değişik 1. fıkra: 25.08.2016 – 29812 s. R.G. Yön./1. md.) 11/6/2009 tarihi itibariyle Bakanlığa başvuru yapmış olmak kaydıyla, 15/2/2008 tarihi öncesinde parsel imar planlarında sağlık
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
alanına çevrilmiş veya çevrilme işlemleri başlatılmış ve ilgili belediyeden hastane yapı ruhsatı alarak hastane inşaatına başlamış olanlardan, geçici 7 nci maddedeki muafiyetler de dikkate alınarak yapılacak proje incelemesine göre bu Yönetmeliğe uygun bulunanların ön izin işlemleri başlatılır. Hizmet verilecek uzmanlık dalları ve kapasiteleri planlama ilkeleri çerçevesinde Bakanlıkça belirlenir.
(Değişik 2. fıkra: 25.08.2016 – 29812 s. R.G. Yön./1. md.) Bakanlıkça özel hastane açma ön izni verilenler, ön izne esas projelerindeki kapasiteleriyle sınırlı olmak ve üçüncü fıkrada öngörülen sürelerde ruhsatname almak kaydıyla aynı il içerisinde bu Yönetmeliğe uygun başka bir alana Bakanlığın uygun görmesi durumunda ön iznini taşıyabilir.
Geçici 8 inci madde, yürürlükten kaldırılan geçici 6, geçici 9 ve geçici 12 nci maddeler uyarınca
Bakanlıkça uygun bulunmak suretiyle ön izin işlemleri devam edenler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içerisinde ön izin belgesini almak ve ön izin tarihinden itibaren ise beş yıl içerisinde ruhsat almak zorundadır. Bakanlıktan ön izin alanlar ile ön izin aldıktan sonra süresinde ruhsat alamayanlar ve süre nedeniyle ön izin iptali yapılanlar ise bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde ruhsat almak zorundadır.
(Mülga 4. fıkra: 25.08.2016 – 29812 s. R.G. Yön./1. md.) (Yeniden düzenlenen 4. fıkra:
31.05.2019 – 30790 s. R.G. Yön./11. md.) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce bu madde
kapsamında Bakanlıktan ön izin almış özel hastanelerden beş yıllık ruhsatlandırma süresi sonunda ruhsat işlemlerini tamamlayamayanlara, bir kereye mahsus olmak üzere 11/7/2024 tarihine kadar ruhsatlandırma işlemlerini tamamlamak amacıyla ek süre verilebilir.
Bakanlıkça özel hastane açma izni verilenler başvuru tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde ön izin belgesi ve ön izin belgesinin alındığı tarihten itibaren ise beş yıl içerisinde ruhsat almak zorundadır….”, Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan Tavsiye
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran vekili; müvekkilinin, açmayı planladığı özel hastane için Özel Hastaneler Yönetmeliği uyarınca Sağlık Bakanlığına ön izin başvurusunda bulunduğunu, işlemler devam ederken anılan Yönetmelikte yapılan değişiklikle birlikte ön izin işlemlerinin 2 yıllık süreyle sınırlandırıldığını, 11/07/… tarihine kadar ön izin için gerekli işlemleri yetiştiremediğinden Bakanlıktan ek süre talep edildiğini, ancak bu talebinin kabul görmediğini, Özel Hastaneler Yönetmeliği’nin Geçici 1’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca beş yıllık süre içinde ön ruhsat alamamış olanlara eksiklerini tamamlayıp ruhsat alabilmeleri için yeni bir imkan tanındığını, yine aynı Yönetmeliğin dördüncü fıkrasında 31/05/2019 tarihinde yapılan bir düzenleme ile ön izin aldıktan sonra beş yıllık ruhsatlandırma süresi içinde ruhsat alamayanlara bu defa 11/07/2024 tarihine kadar eksiklerini tamamlama ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ruhsat alma imkanı verildiğini belirterek açılması planlanan özel hastane için ön izin verilmesini talep etmektedir.
8. İdare ise Kurumumuza gönderdiği cevabi yazısında özetle, ön izin talep edilen özel hastanenin süresi içerisinde ön izin işlemlerini tamamlayamadığından ön izin belgesi verilemediğini öne sürmektedir.
9. Dosya kapsamında eldeki bilgi ve belgeler incelendiğinde; başvuruya konu özel hastanenin
… Sağlık Hizmetleri A.Ş. sahipliğinde 21/07/… tarihinde ruhsatlandırılarak … ili .. ilçesi …
mahallesinde faaliyete başladığı, ancak iskan izni alamadığı gerekçesiyle 26/04/… tarihinde ruhsatının iptal edildiği, daha sonra aynı hastaneyi … Sağlık Hizmetleri A.Ş. sahipliğinde faaliyete geçirmek için 29/04/… tarihinde Bakanlığa başvuru yapıldığı, bunun yanında söz konusu hastanenin ruhsatlandırılması için … Sağlık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından da 17/08/… tarihinde başvuru yapıldığı, … Sağlık Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. sahipliğinde 26/07/…
tarihinde ön izin işlemlerine başlanıldığı, 16/08/2011 tarihine gelindiğinde ön izin işlemlerinin
… Sağlık Hizmetleri A.Ş. sahipliğinde devam edileceğine karar verildiği, ön izin işlemleri devam ederken 11/07/2013 tarihli ve 28704 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Hastaneler
Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 22’nci maddesiyle Özel
Hastaneler Yönetmeliğinin Geçici 1’inci maddesinde değişiklik yapıldığı ve ön izin işlemlerinin tamamlanması için 2 yıllık süre kısıtlaması getirildiği, anılan sahiplik tarafından 03/07/… tarihinde ön izin işlemleri için ek süre talep edildiği, ancak bu talebin Bakanlığın 22/07/… tarihli yazısıyla uygun görülmediği, bundan sonra 05/06/… ve 04/08/… tarihlerinde
“ön izin için gerekli şartların bir kısmının değişmesi, Bakanlık dışındaki ilgili kurumların dış kaynaklı doküman değişikliklerinin yeterince takibinin yapılmaması nedeniyle ciddi sıkıntılar yaşandığı” gerekçeleriyle ön izin işlemlerinin devamı yönünde Bakanlığa başvuru yapıldığı, ancak bu başvurulara da 2 yıllık süre dolduğu gerekçesiyle olumlu yanıt verilmediği, daha sonra farklı tarihlerde ön izin talebiyle Bakanlığa başvuru yapıldığı, ancak daha önce bu talebin reddedildiği gerekçesiyle talebin değerlendirmeye alınmadığının bildirildiği, 17/06/2019 tarihine gelindiğinde ise anılan Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklik üzerine tekrardan ön izin işlemlerine başlanılmasının talep edildiği, fakat yine 2 yıllık süre dolduğu gerekçesiyle Bakanlıkça talebin reddedildiği tespit edilmiştir.
10. Anayasanın 56’ncı maddesiyle Devlet, herkesin hayatını, beden ve ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenlemekle görevli kılınmıştır. Bu görevini de kamu ve özel kesimlerdeki sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak ve gerekirse onları denetleyerek yerine getirmektedir. Sağlık hizmetleriyle ilgili temel esaslar kanunlar ve yönetmelikler ile düzenlenmiştir. Bu çerçevede,
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ile sağlık kurum ve kuruluşlarının yurt genelinde
eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunacak şekilde planlanması, koordine edilmesi, mali yönden desteklenip geliştirilmesi temel esas olarak belirlenmiştir. Yine, kamu ve özel bütün sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesinde kaynak israfı ve atıl kapasiteye yol açılmaksızın gerektiğinde hizmet satın alınarak kaliteli hizmet arzı ve verimliliği temel esaslar arasında sayılmıştır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
11. Sağlık hizmeti hem kamu hem de özel kesim tarafından verilen bir hizmettir. Sağlık hizmetinin temel esasları, Anayasadan kaynaklı Kanunla belirlenmekle birlikte hizmetin sunumuyla ilgili usul ve esaslar daha çok yönetmelikler ile düzenlenmiştir. Konumuzla ilgili olması açısından özel hastanelerin; tesis, hizmet ve personel standartlarının tespit edilmesine, sınıflandırılmasına, sınıflarının değiştirilmesine, amaca uygun olarak teşkilatlandırılmasına ve bunların açılmalarına, faaliyetlerine, kapanmalarına ve denetlenmelerine ilişkin usul ve esasları 27/03/2002 tarihli ve 24708 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelikle özel hastane açılması için bazı şartlar getirilmiştir.
Buna göre, anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesi uyarınca özel hastane açılmadan önce
Bakanlıktan ön izin alınması şart olarak koşulmuştur. Öte yandan, ön izin işlemleri tamamlanmadan ruhsatlandırma aşamasına geçilememektedir. Bu çerçevede anılan
Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde sayılan belgelerle birlikte Bakanlığa yapılan başvurunun olumlu kabul edilmesiyle başvuru sahibine ön izin belgesi düzenlenmektedir. Daha sonra ikinci aşama olarak ruhsatlandırma sürecine geçilmektedir. Böylece Bakanlıkça yapılan inceleme neticesinde herhangi eksiklik bulunmaması halinde özel hastaneye ruhsatname düzenlenmektedir. Ancak Bakanlıkça ruhsatlandırıldığı tarihten itibaren altı ay içerisinde faaliyet izin belgesi alarak hasta kabul ve tedavisine başlamayan özel hastanenin ruhsatnamesinin hükmü kalmamakta ve verilen ruhsatname yine Bakanlıkça iptal edilmektedir.
12. Diğer taraftan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Geçici 1’inci maddesinde 2013 yılında yapılan değişiklikle birlikte ön izin ve ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanması için süre kısıtlaması getirildiği görülmüştür. Buna göre, ön izin işlemleri devam edenler söz konusu maddenin yürürlüğe girdiği 11/07/2013 tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde ön izin belgesini almakla ve ön izin tarihinden itibaren ise beş yıl içerisinde ruhsat almakla zorunlu tutulmuş, ayrıca anılan hüküm yürürlüğe girmeden önce (yani 2013 yılı öncesinde) ön izin belgesine sahip olanlar ile yine ön izin aldıktan sonra süresinde ruhsat alamayanlar ve süre nedeniyle ön izin iptali yapılanlar için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl içerisinde ruhsat alma zorunluğunun getirildiği anlaşılmıştır.
13. Bu açıklamalar çerçevesinde somut olaya bakıldığında; başvuruya konu ön izin talep edilen söz konusu hastanenin belirli bir dönem (…-… tarihleri arasında) ön izni olmasa da ruhsatlı olarak faaliyet gösterdiğinde bir şüphe bulunmamaktadır. 2005 yılında ruhsat iptali sonrasında Bakanlığın yeni düzenlemeleri çerçevesinde 2010 yılında ön izin işlemlerinin başlatıldığı anlaşılmaktadır. O dönem yürüklükte olan mevzuat hükümlerinde ön izin için bir süre kısıtlaması söz konusu değilken, (ön izin işlemleri devam ederken) Bakanlık tarafından
2013 yılında söz konusu işlemler için asgari bir süre belirlenmesi yoluna gidilmiştir. Burada ön
izin işlemleri için (devam edenler dahil) 2 yıl, ruhsatlandırma işlemleri içinse 5 yıl gibi bir süre belirlemiştir. İdare bu süre kısıtlamasını “Türkiye genelinde etkin ve doğru Bakanlık planlaması yapılması” amacıyla getirildiğini savunmaktadır. Ancak ön izin için 2 yıllık sürenin neye göre ve nasıl belirlediğine ilişkin bir açıklama getirememektedir.
14. Bilindiği üzere idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref
Gözübüyük, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204). 3359 sayılı Kanunun 9’uncu maddesiyle
İdareye, özel sağlık kuruluşlarıyla ilgili usul ve esasları belirleme noktasında yönetmelik çıkarma hakkı tanınmaktadır. İdare de Kanunun kendisine tanıdığı yetki uyarınca kendi düzenlemelerini yapmıştır. Bu bağlamda İdarenin, kamu hizmetinin daha iyi sunulması için bahse konu süre kısıtlaması getirmesi noktasında da bir takdir hakkı olduğunu kabul etmek gerekir. Ancak yukarıda da bahsedildiği üzere bu takdir hakkını yerinde kullanması gerekmektedir. Bu kapsamda somut olaya bakıldığında, başvuruya konu süre kısıtlaması düzenlemesinin İdare tarafından gerekçesi gerçekçi bir şekilde ortaya konulmadan ve kişisel yarar ile kamu yararı arasındaki denge gözetilmeden alındığı kanaati oluşmuştur.
Yine, anılan Yönetmeliğin Geçici 1’inci maddesine 2013 yılında eklenen hükümde herhangi bir ek süre hakkı tanınmamakla birlikte aynı maddeye 2019 yılında “…ön izin almış özel hastanelerden beş yıllık ruhsatlandırma süresi sonunda ruhsat işlemlerini tamamlayamayanlara, bir kereye mahsus olmak üzere 11/7/2024 tarihine kadar ruhsatlandırma işlemlerini tamamlamak amacıyla ek süre verilebilir.” şeklinde bir hüküm konulması, İdarenin 2013 yılında bu süre kısıtlamasını getirirken gerçekçi bir araştırma yapmadan hareket ettiğini destekler niteliktedir.
15. Diğer taraftan, Anayasanın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden birisi belirliliktir. Belirlilik hukuki güvenliğin bir sonucu olarak; normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de hukuki istikrarın sağlanması açısından yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Kısacası, hukuk güvenliği sadece bireylerin devlet faaliyetlerine duyduğu güveni değil, aynı zamanda yürürlükteki mevzuatın süreceğine duyulan güveni de içerir. Aynı şekilde idareler de uygulamalarında belirlilik ilkesine uygun hareket etmelidir. Böylece kişiler, haklarında gerçekleşebilecek işlemleri öngörerek hareket etme imkanına sahip olacaktır. Bu çerçevede somut olayda İdarenin, ön izin ve ruhsat işlemleri devam edenlerin koşullarını farklı gerekçelerle ağırlaştırırken lehlerine bir hüküm getirmemesi Anayasa’da yer verilen belirlilik ilkesiyle de bağdaşmamaktadır.
Aynı şekilde, 2010 yılında o dönem yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde ön izin işlemine başlayan ve planlamasını ona göre yapan başvuranın, 2013 yılına gelindiğinde bir süre kısıtlamasıyla karşılaşması hukuki güvenliği zedelemektedir. Kaldı ki başvuranın ek süre talepli dilekçelerine bakıldığında, ön izin işlemlerini kendisinden kaynaklanmayan (başka
İdarelerden kaynaklı) nedenlerden dolayı yerine getiremediğini bir çok kez İdareye bildirdiği görülmektedir. Dolayısıyla bu aşamada, ön izin işlemlerinin süre kısıtlaması gerekçesiyle sonlandırılması, daha önce hastane olarak belirli bir süre hizmet vermiş bir yerin atıl kalarak kamu kaynaklarının israfına da yol açacağından hakkaniyete uygun olmayacağı aşikar bir durumdur.
16. Öte yandan somut olayda hakkaniyete aykırı bir diğer durum ise ek süre verilmemesi hususudur. Yukarıda da açıklandığı üzere İdare 2019 yılında yaptığı düzenlemeyle birlikte ön izin almış özel hastanelerden beş yıllık ruhsatlandırma süresi sonunda ruhsat işlemlerini
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
tamamlayamayanlara, bir kereye mahsus olmak üzere 11/7/2024 tarihine kadar ek süre vermektedir. Ancak söz konusu ek süre hakkını sadece ön izin almışlarla sınırlandırarak ön izin işlemleri devam edenlere herhangi bir ek süre hakkını tanımamaktadır. Bu itibarla hakkaniyetin, somut bir olayın kendine has özelliklerinin göz önünde bulundurularak adaletin uygulandığı bir eşitlik durumu olduğu ve bazı durumların ve şartların önceden bilinip öngörülememesinden doğacak sakıncaları ortadan kaldırmak için hukuk kurallarının eksik ya da esnek bıraktığı durumlarda etkisini gösteren bir ilke olduğu göz önüne alındığında, ön izin işlemleri devam edenler için de bu hakkın tanınmamasının hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uzun bir süre hastane olarak faaliyet gösteren ancak daha sonra ruhsatı iptal edildiğinden tekrar faaliyete geçmek için 2010 yılında ön izin işlemlerini başlatan başvuranın, 2013 yılında getirilen süre kısıtlaması düzenlemesi nedeniyle kendisinden kaynaklamayan sebeplerden dolayı süresi içerisinde ön izin işlemlerini tamamlayamadığından mağduriyet yaşadığının açık olduğu; başvuranın ek süre taleplerinin, kamu gücünü elinde bulunduran (tek yanlı işlem yapma üstünlüğüne sahip) İdare tarafından çözüme yaklaşılmadan doğrudan mevzuata atıfla reddedilmesinin hakkaniyetli bir yaklaşım olmadığı; ayrıca süresi içerisinde ruhsat alamayanlar için yeni bir hak tanınırken süresi içerisinde ön izin alamamışlar için bir hak tanınmamasının hakkaniyete aykırı bir durum olduğu hususları gözetildiğinde; İdare tarafından, başvuranın mağduriyetinin giderilmesine yönelik gerekli işlemlerin tesis edilmesinin, somut olay açısından daha uygun ve hakkaniyetli bir çözüm olacağı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı, ayrıca başvuranın ön izin işlemlerini başlatma talebine yönelik dilekçeleriyle ilgili olarak İdarenin ayrıntılı açıklama yapmadan genel cevaplar verme yoluna giderek özensiz davrandığı ve bu şekilde iyi yönetim ilkelerinden “kararların gerekçeli olması” ve “nezaket” ilkelerine de uygun hareket etmediği anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULUNE, Bu çerçevede, başvuranın mağduriyetinin giderilmesine yönelik gerekli işlemleri tesis etmesi yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE bulunulmasına, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SAĞLIK
BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.