|
ÖZET: Başvuran, İstanbul İl Afet ve Acil Durum Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğünde Teknik Hizmetler Sınıfında Teknik Öğretmen unvanıyla görev yapmaktadır. 2020 yılından itibaren ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden ödenmeye başlanması gerektiğini belirterek, geçmişe yönelik eksik ödenen tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir. Ancak, idare bu talebi reddetmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 152. maddesi uyarınca, özel hizmet tazminatının ödenmesi için personelin kadro ve unvanının esas alınması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın teknik öğretmen unvanı ile çalıştığı süre boyunca ek özel hizmet tazminatının 1,2 katsayısı üzerinden hesaplandığı, 2020 yılından itibaren ise 3.0 katsayısı üzerinden ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, geçmişe dönük 5 yıl için ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, başvuranın haklarının korunması açısından önem taşımaktadır ve idarenin bu tavsiyeye uyması gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/1270-S.21.2188
BAŞVURU NO : 2020/97073
KARAR TARİHİ : 21/01/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
Ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden
BAŞVURUNUN KONUSU :
hesaplanarak ödenmesi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 22/09/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul İl Afet ve Acil Durum Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğünde 25/10/2010 tarihinden itibaren Teknik Hizmetler Sınıfında Arama ve Kurtarma Teknisyeni kadrosunda Teknik Öğretmen unvanıyla görev yaptığını, Afet ve Acil Durum Yönetim
Başkanlığının 18.03.2020 tarih ve sayılı görüşü ile Kamu Denetçiliği Kurumunun
Tavsiye Kararı kapsamında 2020 yılından itibaren ek özel hizmet tazminatının 3.0 oranından ödenmeye başlandığını, eksik hesaplanan ek özel hizmet tazminat oranının 3.0 üzerinden hesaplanarak geçmişe yönelik eksik hesaplanan miktarın yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi için İl Müdürlüğüne başvurduğunu, ancak başvurusunun reddedildiğini belirterek; Anayasanın 125 inci maddesinde yer alan “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” hükmü kapsamında, Ocak/2020 tarihine kadar eksik ödenen Ek özel hizmet tazminatı fark tutarının Teknik Öğretmen üst öğrenim intibakının yapıldığı tarihten itibaren 3.0 oranından hesaplanarak ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Afet ve Acil
Durum Yönetim Başkanlığının 03/11/2020 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuruya konu talep hakkında emsal teşkil edilen mahkeme kararlarında ve Kamu
Denetçiliği Kurumunun 21.01.2020 tarihli ve sayılı Tavsiye Kararının geriye yürüyeceğine dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, konu ile ilgili idareye başvuru yapan personellere başvuru tarihi esas alınarak işlem yapılması gerektiğinin değerlendirildiği, başvurucuya da bu konu ile ilgili olarak ilk başvuru tarihi olan 07.10.2019’dan itibaren 3.0 oranında ödeme gerçekleştirildiği, 2.2. Başvuranın, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde 5. Derece Kadro ile, Arama ve Kurtarma
Teknisyeni olarak görev yaptığı, İl Müdürlüğünde 25/10/2010 tarihinde göreve başladığı, 14/06/2002 tarihinde Sezai Türkeş Fevzi Akkaya Anadolu Meslek Lisesi İnşaat Üstyapı
Bölümünden mezun olarak KPSS’ye müracaat ettiği, atama beklediği süre zarfında 26/02/2010 tarihinde Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Öğretmenliği Bölümünden, 17/09/2020 tarihinde de Bartın Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden mezun olduğu, 2.3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesinin, “I-Zamlar” başlıklı kısmında, hangi işi yapanlara ve hangi görevde bulunanlara ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammı ödeneceği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının (c) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan, (1) dört yıl ve daha fazla süreli yükseköğrenim veren okul mezunları için
%168’ine kadar, bu nispetleri aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca belirlenecek esas ölçü ve nispetler dahilinde özel hizmet tazminatı ödeneceği, miktarları, ödeme usül ve esaslarının, ilgili kurumların yazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumları kapsayacak şekilde hazırlanıp Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacağının hükme bağlandığı, 2.4. 657 sayılı Kanunun anılan hükmü ile Bakanlar Kuruluna, niteliği ve çalışma şartları bakımından güç olan işlerde çalışanlara iş güçlüğü zammı temininde, görevde tutulmasında veya belli yerlerde istihdam edilmesinde güçlük bulunan elemanlar için temininde güçlük zammı; görevin önemi, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvanı ve derecesi ve eğitim düzeyi gibi hususlar göz önüne alınarak, hangi işi yapanlara, hangi görevlerde bulunanlara ne oranda özel hizmet tazminatı ödenebileceğinin belirlenmesi ve bunların ödeme koşulları hususunda düzenleme yapma yetkisi verildiği, 2.5. Anılan hükme dayanılarak 05.05.2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin
14.04.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki (II) sayılı Özel Hizmet
Tazminatı Cetvelinin E. Teknik Hizmetler bölümünde, kadroları teknik hizmetler sınıfında bulunan ve fiilen görev yapanlara ödenecek özel hizmet tazminatı oranları belirlendiği, adı geçen bölümün 1. sırasının (a) yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancıları için
%168; (b) bendinde, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancıları için 1-4 derecelerden aylık alanlara %160, diğer derecelerden aylık alanlara
%152; (c) bendinde, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperi olanlarla, 29.04.1992 tarihli ve 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlardan 1-4 derecelerden aylık alanlara %130, diğer derecelerden aylık alanlara %122 oranında zam ve tazminat ödeneceği belirtildikten sonra, aynı bölümün 6. sırasının (a) bendinde, 1/1, b ve c sıralarında sayılanlara, 3.0 oranında ek özel hizmet tazminatı ödeneceği, bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınacağı, tazminatın kimlere ödeneceği, iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirleneceği, 2.6. Ödemelerin görevin fiilen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılacağı, düzenlemelerine yer verildiği, 2.7. Bu düzenlemeler kapsamında, ilgilinin “Teknik Öğretmen” unvanı ile ilgili
Müdürlüğümüze sunmuş olduğu diploma ve dilekçesi ile Valilik Makamının 03/06/2015 tarihli ve 1283 sayılı Olurları ile 16.01.2014 tarihinden geçerli olmak üzere intibak işlemi gerçekleştirildiği, 2.8. Bu intibak tarihi itibarı ile “teknik öğretmen” unvanının sağlamış olduğu “ek özel hizmet tazminatı” dışında yukarıda yasal dayanakları belirtilen tüm zam ve tazminatlardan faydalandırıldığı, 2.9. “Ek özel hizmet tazminatı”ndan faydalandırılmamasının sebebinin, bahse konu Bakanlar
Kurulu Kararındaki “ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınacağı” şeklindeki düzenleme olduğu, ilgilinin bu konu hakkında Bolu İdare Mahkemesinin 27/09/2018 tarihli E. sayılı Kararı emsal gösterilerek vermiş olduğu
07.10.2019 tarihli dilekçesine kadar herhangi bir talebi olmadığı, başvurucuya da bu konu ile
ilgili olarak ilk başvuru tarihi olan 07.10.2019 tarihi itibarıyla 3.0 oranında ödeme gerçekleştirilerek, geçmişe yönelik talebinin reddedildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Başvuruya konusuyla ilgili benzer başvuruda Kurumumuzun talebine istinaden Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen
E. sayılı görüş yazısında; 3.1. “3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Milli
Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara
“teknisyen”, b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” hükmüne yer verilerek mesleki teknik öğretim alanlarına göre teknisyen, tekniker, yüksek tekniker, teknik öğretmen ve mühendis unvanını kimlerin kullanacağı belirtilmiştir.
3.2. Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinin “III Ortak Hükümler” bölümünün birinci fıkrasında, “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının
Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur.” hükmü yer almaktadır.
3.3. Bu hükme istinaden, 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar” yürürlüğe konulmuş, 22/03/2019 tarihli ve
30722 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 848 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla bu Kararın 2019
yılında da uygulanmaya devam edilmesi kararlaştırılmıştır.
3.4. Mezkur Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.” düzenlemesine yer verilmek suretiyle teknik hizmetlerde sınıfında bulunmak kaydıyla; en az dört yıllık yükseköğrenim görenlerden; başmühendis, başmimar, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperi kadrolarında bulunanlar ile 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanların yukarıda belirtilen alanlarda çalışanlara çalışılan her gün için %3 oranında ayrıca özel hizmet tazminatı ödenebileceği öngörülmüştür.
3.5. 657 sayılı Kanun kapsamında kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte olup, yapacağı işle bağlantısının da kurucu unsurudur. Aynı zamanda kadro personelin sayısının, niteliğinin, görev yerinin, unvanının, sınıf ve derecesinin, yükselmesinin, parasal ve özlük haklarının da genel olarak belirleyicisidir. Ancak, mezkur Karar’a ekli (II) sayılı Özel
Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında başmühendis, başmimar, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperlerinin söz konusu ek özel hizmet tazminatından faydalanması için sayılan kadrolarda bulunma şartı aranırken 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı
Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için özel bir düzenleme bulunması sebebiyle
Teknik Yüksek Öğretmen Okulu (ve bu okulların dönüştürüldüğü Teknik Eğitim Fakültesi)
mezunlarının kadro şartı aranmaksızın söz konusu ek özel hizmet tazminatından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır.
3.6. Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; Ağrı İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde arama kurtarma teknisyeni olarak görev yapmakta iken Marmara Üniversitesi
Teknik Eğitim Fakültesi Metal Öğretmenliği programından mezun olarak teknik öğretmen unvanını ihraz eden ilgilinin, “Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin
Karar”a ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde % 3 ek özel hizmet tazminatından faydalanabileceği mütalaa edilmektedir.”
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatları” düzenleyen 152 nci maddesinin III ortak hükümler bölümünün birinci fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları, bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur.” 7. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar
Bakanlar Kurulu Kararının, 7.1. “Parasal tutarlar ve kesintiler” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde; “I ve III sayılı cetvellere göre ödemeye esas olacak tazminatların oranları, 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde sınıf, derece, unvan ve öğrenim durumu itibarıyla yer alan üst sınırları hiçbir şekilde geçemez.” 7.2. “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile
II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, … esas alınır.” 7.3. Kararın 4 üncü maddesinin (e) bendinde; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.” 7.4. Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün
6 ncı sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye,
ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.” 8. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Milli
Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara
“teknisyen”, b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir. Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” 9. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “İlgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden veya belgeleri verilmediğinden dolayı ödenemeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşer.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; geçmişe dönük 5 yıllık ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmemesine yönelik
İdarece tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17.4.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararına ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde geçmişe dönük 5 yılı kapsamak üzere ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmesi hususunda Tavsiye Kararı verilmesi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Öğretmenliği Bölümünden ve
Bartın Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünden mezun olduğunu, İstanbul İl Afet ve Acil
Durum Arama ve Kurtarma Birlik Müdürlüğünde 25/10/2010 tarihinden itibaren Teknik
Hizmetler Sınıfında Arama ve Kurtarma Teknisyeni kadrosunda Teknik Öğretmen unvanıyla görev yaptığını, Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığının 18.03.2020 tarih ve 36831 sayılı görüşü ile Kamu Denetçiliği Kurumunun Tavsiye Kararı kapsamında 2020 yılından itibaren ek özel hizmet tazminatının 3.0 oranından ödenmeye başlandığını belirterek, ek özel hizmet tazminat oranının 3.0 üzerinden hesaplanarak geçmişe yönelik eksik hesaplanan miktarın yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
12. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerden; başvuranın “Teknik Öğretmen” unvanı ile ilgili sunmuş olduğu diploma ve dilekçesiyle 16/01/2014 tarihinden geçerli olmak üzere intibak işlemi gerçekleştirildiği, Ocak/2020’den itibaren de ek özel hizmet tazminatının 3.0 oranından ödenmeye başlandığı, ancak geçmişe yönelik talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
13. Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüş; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 146 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise, memurlara, Kanun, Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı kurala bağlanmıştır.
14. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde de, hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne miktarda, hangi usul ve esaslara göre iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk ve özel hizmet tazminatı ödeneceğinin Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir.
15. Bu hükme istinaden, 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile gerek hizmet sınıfları açısından gerekse kadro ve unvan itibariyle personele ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı ödeneceği kabul edilmiş olup, 2019/2931 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de bu Kararın 2020 yılında da uygulamaya devam edileceği kararlaştırılmıştır.
16. Mezkur Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen durumlar hariç olmak üzere personelin işgal ettiği kadrosu ile sınıfı ve kariyerinin esas alınacağı, 4 üncü maddesinin (e) bendinde ise; teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunup da, hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, ancak kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıfında bulunup da, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenemeyeceği belirtilerek zam ve tazminatların ödenmesinde personelin bulunduğu kadronun ve kariyerinin esas alınacağı ancak; istisnai durumlarda bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere de mesleki üst öğrenimleri esas alınarak zam ve tazminatların ödenebileceği, yine anılan Karar eki (II)
sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında da, Kararda sayma suretiyle belirtilen kadrolarda bulunanlar ile 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlara, Kararda tanımı yapılan açık çalışma mahallerinde fiilen görev yapması durumunda hangi katsayı oranından özel hizmet tazminatının ödeneceği düzenlenmiştir.
17. Somut olayda; Bartın Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü ile Gazi Üniversitesi Teknik
Eğitim Fakültesi Yapı Öğretmenliği Bölümü (Teknik Öğretmen) mezunu olarak “Teknisyen” unvanında Teknik Hizmetler Sınıfında teknik personel statüsünde çalışan, çalıştığı süre boyunca ek özel hizmet tazminat oranı 1,2 katsayısı üzerinden hesaplanarak tarafına ödenen başvuranın, Kamu Denetçiliği Kurumunun ilgili Tavsiye Kararı doğrultusunda, 2020 yılından itibaren ek özel hizmet tazminatının 3.0 oranından ödenmeye başlandığı, ek özel hizmet tazminat oranının 3.0 üzerinden hesaplanarak geçmişe yönelik eksik hesaplanan miktarın yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesi talebi ile ilgili idareye başvurduğu, ancak başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
18. Bu çerçevede konunun değerlendirilmesinde, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün yukarıda ayrıntılı olarak yer verilen görüş yazısında da belirtildiği gibi, Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara ek özel hizmet tazminatı verilebilmesi için teknik hizmetler sınıfında bulunmak kaydıyla; en az dört yıllık yükseköğrenim görenlerden; başmühendis, başmimar, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperi unvanları için kural olarak kadroda bulunma şartının öngörüldüğü, ancak 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için istisnai bir duruma yer verilerek kadroda bulunma koşulu yerine unvanı alma şeklinde düzenleme yoluna gidildiği, zira Bolu İdare Mahkemesinin benzer konu ile alakalı kararında (Bakınız benzer nitelikteki Bolu İdare Mahkemesinin E. ve sayılı Kararı) belirttiği gibi kadronun esas alınması halinde teknik öğretmen unvanını alanlar için getirilen bu düzenlemenin uygulama imkanı kalmayacağı, bu nedenle 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için teknik öğretmenlik kadrosunda bulunma şartı aranmadan bahse konu özel hizmet tazminatından faydalanması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
19. Öte yandan, 5018 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde, ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden veya belgeleri verilmediğinden dolayı ödenemeyen borçların zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşeceği öngörülmektedir. Bu kapsamda, başvuranın anılan maddede öngörülen süre ile sınırlı olmak kaydıyla geçmişe dönük olarak ek özel hizmet tazminatı talep edebileceği görülmektedir.
20. Benzer konuda Kurumumuza yapılmış olan 10/08/2020 tarihli ve 2020/93015 numaralı başvuruya ilişkin verilen 20/10/2020 tarihli Tavsiye Kararında da; “Gazi Üniversitesi
Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Eğitimi Bölümü (Teknik Öğretmen) mezunu olarak “Tekniker” unvanında teknik hizmetler sınıfında teknik personel statüsünde çalışan, çalıştığın süre boyunca ek özel hizmet tazminat oranı 2,0 katsayısı üzerinden hesaplanarak tarafına ödenen başvurana, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik
Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde, geçmişe dönük 5 yıllık ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmemesine yönelik İdarece tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle, geçmişe dönük 5 yılı kapsamak üzere ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmesi yönünde tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir.
21. Yukarı anlatılan hususlar, ilgili mevzuat, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, başvuranın iddiaları ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel
Müdürlüğünün Kurumumuza göndermiş olduğu görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yapı Öğretmenliği Bölümü (Teknik Öğretmen)
mezunu olarak “Teknisyen” unvanında Teknik Hizmetler Sınıfında teknik personel statüsünde çalışan, çalıştığı süre boyunca ek özel hizmet tazminat oranı 1,2 katsayısı üzerinden hesaplanarak tarafına ödenen başvurana, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli (II) sayılı Özel
Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde, geçmişe dönük 5 yıllık ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmemesine yönelik İdarece tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17.4.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin
Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde geçmişe dönük 5 yılı kapsamak üzere ek özel hizmet tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden hesaplanarak ödenmesi yönünde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi