|
ÖZET: Başvuran, Selçuk Üniversitesi’nden Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ne yatay geçiş yaparak önceki derslerine muafiyet talep etmiş, ancak bu talep Aksaray Üniversitesi tarafından reddedilmiştir. Aksaray Üniversitesi, başvuranın özel öğrenci olarak aldığı derslerin muafiyetini değerlendirmemiştir. Başvuranın, Selçuk Üniversitesi’nde aldığı derslerin muafiyetinin sağlandığı, ancak Aksaray Üniversitesi’nde özel öğrenci olarak aldığı dersler için muafiyet talebinin kabul edilmediği belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kanunu’nun Geçici 83. maddesi ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, üniversitelerin ders muafiyeti konusundaki takdir yetkisi, bilimsel özerklik ilkesi gereği kendilerine tanınmıştır. Başvuranın Aksaray Üniversitesi’nde özel öğrenci olarak aldığı derslerin muafiyet talepleri, ilgili üniversitenin eğitim politikaları doğrultusunda değerlendirilmiş ve bu nedenle hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın Aksaray Üniversitesi’nde özel öğrenci olarak aldığı derslerin muafiyet taleplerinin yeniden değerlendirilmesi önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14178-S.23.22426
BAŞVURU NO : 2023/6964
KARAR TARİHİ : 07/11/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın ders muafiyeti talepleri hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Selçuk Üniversitesi öğrencisi iken Aksaray
Üniversitesi Veteriner Fakültesine yatay geçiş yaptığını, önceki derslerine ilişkin muafiyet talebinde bulunduğunu ancak Aksaray Üniversitesi tarafından kabul edilmediğini belirterek ilgili derslerden muafiyetinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Aksaray Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; ilgili idarenin cevabi yazısında;
2.1. 05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa Geçici Madde 83 ün eklendiği ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Yükseköğretim Kuruluna yetki verildiği, söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların 18.07.2022 tarihli Yükseköğretim
Genel Kurul toplantısında görüşüldüğü ve anılan Kanun’un Geçici 83’üncü maddesinin yükseköğretim kurumlarında belirlenen usul ve esaslara göre uygulanmasına karar verildiği,
2.2. Başvuranın Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesine ilgili mevzuat kapsamında tekrar kayıt yaptırdığı, Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine 2022-2023 Akademik yılı güz dönemi için özel
öğrenci olarak kayıt yaptırdığı ve bu kapsamda Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesince belirlenen dersleri aldığı, özel öğrenci ve diğer diploma programlarından aldığı derslerin intibakı ve muafiyeti için asıl kayıtlı öğrencisi olduğu Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesine müracaat edilerek intibak ve muafiyetin gerçekleştirilebileceği, 2.3. İlgili af kanunu olarak bilinen mevzuat kapsamında 2022-2023 Akademik Yılı Bahar Dönemi için
Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine yatay geçiş başvurusunda bulunulduğu, bu kapsamda Selçuk
Üniversitesi Veteriner Fakültesine ait güncel not dökümüne göre yatay geçişi ve muafiyet/intibakının yapıldığı, daha önce aldığı derslere ait intibak ve muafiyet, Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi tarafından gerçekleştirildiği için Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi tarafından tekrar değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun talep edilen bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Selçuk Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından gönderilen yazı ve eklerinde özetle;
3.1. Başvuranın 7417 sayılı af kanunu ile 12.08.2022 tarihinde Fakülteye kayıt yaptırdığı,
3.2. 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılında Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesinde Özel öğrenci statüsünde eğitimine devam ettiği, bu kapsamda Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesinden almış olduğu derslerden Fakülte müfredatıyla uyumlu olan derslerin intibakının yapılarak transkriptinin düzenlendiği,
3.3. 15.02.2023 tarihinde Aksaray Üniversitesine yatay geçiş yaptığı ve Selçuk Üniversitesinden ilişiğinin kesildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın: “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim
/
hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitimöğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”
“Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a.
Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak
yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı;… diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…”
7. Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin; “Ders başarı notu” başlıklı 17 nci maddesinde; “(3) Mutlak Değerlendirme Sistemindeki not aralıkları, başarı notu derecelerinin puan ve harf karşılıkları, aşağıdaki tabloda verilmiştir:… f) M: Muaf, bir yükseköğretim kurumundan dikey/yatay geçişle kabul olunan veya herhangi bir yükseköğretim programında okurken merkezi yerleştirme ile yeniden kayıt hakkı kazanan öğrencilerin ilgili programa intibaklarında, önceden izledikleri programda almış oldukları ve ilgili yönetim kurulu kararı ile başarılı sayıldıkları dersler için kaydedilen not.”
8. Selçuk Üniversitesi Ön Lisans Ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Ders alma” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(j) Öğrencinin, muaf olmak istediği ders/dersler için akademik takvimde belirtilen mazeretli geç kayıtların son başvuru tarihine kadar ilgili birime dilekçe ile başvurması gerekir.”
9. Aksaray Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;
9.1. “Ders muafiyeti” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) (Değişik: Resmi Gazete-16/08/2021-31570)
Ders muafiyeti işlemleri, bölüm/program/anabilim dalı muafiyet/intibak komisyonu kararına istinaden bölüm kurulunun önerisi üzerine ilgili birim yönetim kurulu kararı ile yapılır. (2)Muaf tutulan derslerin notları 20 nci maddede belirtilen notlara dönüştürülür. Bu notlar öğrencinin transkriptine işlenir.
(3)(Değişik: Resmi Gazete- 05/08/2018-30500) Öğrencinin bir dersten muaf olabilmesi için başarılı olduğu dersin, eğitim-öğretim planındaki bir derse eşdeğer ders olması gerekir. Birden fazla başarılı olunmuş dersler birleştirilerek eğitim-öğretim planındaki bir derse eşdeğer ders olması sağlanabilir. Başarılı olunmuş bir dersin eğitim- öğretim planındaki birden fazla derse eşdeğer ders olması sağlanabilir.”
9.2. “Yatay/dikey geçişler ve daha önce bir yükseköğrenim kurumunda eğitim görmüş olmak” başlıklı 26 ncı maddesinde; “(3) (Değişik: Resmi Gazete-16/08/2021-31570) Yatay veya dikey geçiş ile gelen öğrencinin ders muafiyet işlemleri 25 inci madde hükümlerine göre gerçekleştirilir. Öğrencinin intibakının yapılacağı yarıyıl, muaf tutulacağı dersler ve o yarıyıl için alacağı tüm dersler bölüm/program/anabilim dalı muafiyet/intibak komisyonu kararına istinaden bölüm kurulunun önerisi üzerine ilgili birim yönetim kurulu kararıyla belirlenir.
(4) (Değişik: Resmi Gazete-10/01/2023-32069) Daha önce bir yükseköğrenim kurumunda eğitim görmüş ve Üniversiteye ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınav ile kayıt yaptıran öğrencilerin ve uluslararası öğrenci kontenjanı kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin daha önce öğrenim gördüğü yükseköğrenim kurumlarından aldığı ve başarılı olduğu derslerden, ayrıca Üniversiteye yatay geçişle kayıt yaptıran öğrencilerin geldiği yükseköğrenim kurumu haricinde başka bir yükseköğrenim kurumundan aldığı ve başarılı olduğu derslerden muaf olma isteği için bir defaya mahsus olmak üzere Üniversiteye kayıt yaptırdığı eğitim öğretim yılının güz/bahar yarıyılında ilgili bölüme akademik takvimde belirtilen süreler içinde yazılı olarak başvurması gerekir. ÖSYM tarafından yapılan merkezi sınav sonucunda ek yerleştirme ile gelen öğrenciler için bu süre kayıtların bittiği günü takip eden beş iş günüdür. Başvurular ilgili bölüm kurulu tarafından başvuru süresinin bitimini takip eden beş iş günü içinde 25 inci madde hükümlerine göre sonuçlandırılır. Öğrencinin hangi yarıyıla intibakının yapılacağı yönerge ile belirlenir. Muaf tutulacağı dersler ve o yarıyıl için kredi sınırları (30 AKTS) dâhilinde alacağı tüm dersler bölüm/program/anabilim dalı muafiyet/intibak komisyonu kararına istinaden bölüm kurulunun önerisi üzerine ilgili birim yönetim kurul kararı ile belirlenir. Yatay veya dikey geçiş ile Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerden muafiyet başvurusunda bulunanlar için o yarıyıl 30 AKTS sınırı uygulanmaz. Bu öğrencilerin alacağı derslerin kredi sınırları 15 inci maddenin dördüncü fıkrasının (d) bendinde belirtildiği şekilde 45 AKTS’ye kadardır.”
10. Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin;
10.1. “Ders kayıt” başlıklı 16 ncı maddesinde; “(2) Birinci sınıfa yeni kayıt yaptıran öğrencilerin, kayıtlı oldukları yarıyıla/yıla ait zorunlu dersleri Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı tarafından verilir. Muafiyeti
Fakülte Yönetim Kurulunca uygun görülen dersler öğrencilerin ders kaydından silinir.”
10.2. “Ders muafiyeti” başlıklı 22 nci maddesinde; “(1) Ders muafiyeti işlemleri Fakülte Yönetim
Kurulu kararı ile yapılır.”
11. Aksaray Üniversitesi Ön Lisans, Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin; “Ders muafiyeti” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) (Değişik: Resmi Gazete-16/08/2021-31570) Ders muafiyeti işlemleri, bölüm/program/anabilim dalı muafiyet/intibak komisyonu kararına istinaden bölüm kurulunun önerisi üzerine ilgili birim yönetim kurulu kararı ile yapılır. (2)Muaf tutulan derslerin notları 20 nci maddede belirtilen notlara dönüştürülür. Bu notlar öğrencinin transkriptine işlenir. (3)(Değişik: Resmi
Gazete- 05/08/2018-30500) Öğrencinin bir dersten muaf olabilmesi için başarılı olduğu dersin, eğitimöğretim planındaki bir derse eşdeğer ders olması gerekir. Birden fazla başarılı olunmuş dersler
birleştirilerek eğitim-öğretim planındaki bir derse eşdeğer ders olması sağlanabilir. Başarılı olunmuş bir dersin eğitim- öğretim planındaki birden fazla derse eşdeğer ders olması sağlanabilir.”
12. Selçuk Üniversitesi Özel Öğrenci Yönergesinin; 12.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “b) Özel Öğrenci: Herhangi bir yükseköğretim programında kayıtlı olan öğrencilerden, kendi üniversitelerindeki hakları saklı kalmak kaydıyla bu yönergenin 4 üncü ve 5 inci maddelerindeki şartları sağlayan üniversitemizin veya diğer üniversitelerin yükseköğretim programlarından ders alan öğrenciyi,.. ifade eder.” 12.2. “Başvuru Şartları, Gerekli Belgeler ve Başvurunun Değerlendirilmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(3) Başvuru için yukarıdaki şartlardan en az birini sağlayan öğrenciler; a) Almak zorunda oldukları derslerin müfredat, ders içeriği ve AKTS kredilerinin kendi üniversiteleri ile eş değer olup olmadığına ilişkin belgeyi öğrenim gördükleri bölüm/program başkanlıklarından almaları gerekmektedir.”
13. Aksaray Üniversitesi Muafiyet ve İntibak İşlemleri Yönergesi’nin “Başvuru esasları ve süresi” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Üniversiteye kayıt hakkı kazanan öğrencilerin, daha önce devam ettikleri yükseköğretim programında başarılı oldukları derslerden muaf olabilmeleri ve diğer yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin geçer notlarının muaf olarak değerlendirilebilmesi için, ilgili bölüme muafiyet talebini belirten dilekçe ve ekine daha önce öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumu tarafından onaylanmış (mühürlü, kaşeli ve imzalı) veya Bologna Bilgi Sisteminden alınan ders içerikleri ve not döküm belgesinin (transkript) eklenmesi gerekir. …(8) Muafiyet ve intibak başvuruları akademik takvimde belirtilen süreler içinde şahsen, öğrencinin resmi vekilleri tarafından veya posta yoluyla ilgili bölüme yapılır. (9) Yatay veya dikey geçiş ile gelen öğrencinin ders muafiyet işlemleri Aksaray Üniversitesi
Önlisans-Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 25’inci madde hükümlerine göre gerçekleştirilir. Öğrencinin intibakının yapılacağı yarıyıl, muaf tutulacağı dersler ve o yarıyıl için alacağı tüm dersler bölüm/program/anabilim dalı muafiyet/intibak komisyonu kararına istinaden bölüm kurulunun önerisi üzerine ilgili birim yönetim kurulu kararıyla belirlenir. İlgili yönetim kurulu kararı Öğrenci İşleri
Daire Başkanlığına gönderilir. Öğrenciye de bilgi verilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte.
değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15. Başvuran, Selçuk Üniversitesi öğrencisi iken Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine yatay geçiş yaptığını, önceki derslerine ilişkin muafiyet talebinde bulunduğunu ancak Aksaray Üniversitesi tarafından kabul edilmediğini belirterek ilgili derslerden muafiyetinin sağlanmasını talep etmektedir.
16. Başvuranın 7417 sayılı Kanun 2547 sayılı Kanun’un Geçici 83’üncü maddesi kapsamında Selçuk
Üniversitesi Veteriner Fakültesine tekrar kayıt yaptırdığı, 2022-2023 Akademik yılı güz dönemi için ise
Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine özel öğrenci olarak kayıt yaptırdığı, bu kapsamda özel öğrenci olarak Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesince belirlenen dersleri aldığı dersler hakkında Selçuk
Üniversitesi Veteriner Fakültesi tarafından uygun bulunan derslere ilişkin muafiyetin sağlandığı görülmektedir.
17. Başvuranın sonrasında Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine yatay geçiş yaptığı, 2022-2023
Akademik Yılı Bahar Dönemi için Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine yatay geçiş başvurusunda bulunması kapsamında Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesine ait güncel not dökümüne göre yatay geçişi ve muafiyet/intibakının yapıldığı anlaşılmaktadır.
18. Başvuranın Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nde özel öğrenci olarak ders aldığı 2022-2023
Güz döneminde almış olduğu, Lab Çalışma Prensipleri, İş Sağlığı ve Güvenliği, Ders Dışı Etkinlikleri 1, Kanatlı Metabolizması, Hematoloji, Tahnit ve Plastinasyon isimli 6 adet derse ilişkin muafiyet talebinin değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.
19. Başvuranın ek olarak; İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümünde almış olduğu Sosyal Bilimlerde Yöntem (DD Harf Notu), İnsan Hakları ve Demokratikleşme (CC) derslerinden, Aksaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde almış olduğu Ekoloji ve Çevre Sorunları (BB) dersinden, Anadolu Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümünde almış olduğu Yönetim Bilimi II (BC), Sosyal Bilimlerde
Araştırma Yöntemleri (BC), Çalışma Ekonomisi (SD-Muaf), Çevre Sorunları ve Politikaları (SD-Muaf)
derslerinden muafiyet talebinde bulunduğu ve kabul edilmediği anlaşılmaktadır.
20. Anayasanın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; söz konusu Anayasa maddesi doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
21. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır. Söz konusu Kanun hükümleri ile Anayasada yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları,
kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
22. Şikâyet başvurusu incelenirken, Kurumumuzca daha önceden sonuçlandırılan benzer talepli
başvuru örnekleri de ele alınmış olup; bu çerçevede:
22.1. Balıkesir Üniversitesi’ne karşı yapılan 02.2013/800 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını kendi eğitim politikaları, bu yönde benimsediği ilkeleri ve amaçları, eğitim öğretim standartları ve fiziki imkânları çerçevesinde belirlemesi üniversitelerin bilimsel özerkliğinin doğal bir sonucudur. Bu itibarla, …Programı kapsamında, Kanun ve
Yönetmeliğe uygun olarak hazırlandığı tespit edilen müfredat programlarının üniversitelerce mevcut müfredat programları doğrultusunda değiştirilerek, eğitim ilke ve amaçları doğrultusunda artırılmasının bilimsel özerkliklerinin doğal bir getirisi olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, üniversitelerin kendi eğitim politikaları doğrultusunda yetiştirerek mezun edecekleri ve gelecekte o üniversitelerin nosyonunu taşıyacak anılan program kapsamındaki öğrencileri için ders müfredatlarının son hallerinin hazırlanması ve öğrencilerin bu bakış açısıyla hazırlanan tüm derslerden sorumlu olmaları yükseköğretimin Kanunla belirlenen ilke ve amaçlarına da uygundur…” gerekçeleri ile 04/04/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
22.2. Gazi Üniversitesi’ne karşı yapılan 02.2013/861 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “…2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 18 inci maddesinin (b) bendinin 5 numaralı alt bendinde “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme yetkisinin Fakülte Yönetim Kurulu’nda olduğu hükme bağlanmıştır…
üniversiteler tarafından usulüne uygun olarak yapılan ders değişiklik ve artırımları sonucunda belirlenen tüm derslerin öğrenciler için zorunlu olduğu, söz konusu derslerden muafiyet verilmemesinin hukuka uygun olduğu sonucu ve kanaatine varılmıştır.” gerekçeleri ile 19/04/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
22.3. Atatürk Üniversitesi’ne karşı yapılan 2014/957 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmeliklerde yer alan hükümlerde ders transferi (muafiyet) hakkı verip vermemesi hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır… Bu çerçevede üniversite tarafından belirlenen akademik standartlar doğrultusunda verilen eğitim alanlarında gerekli nosyonu kazanacak öğrenciler için ders müfredatlarının hazırlanması ve her bir öğrencinin belirlenen derslerden sorumlu olacağının öngörülmesi bahsi geçen mevzuatla verilen yetki ve takdir marjına uygun olduğundan yapılan işlemde hakkaniyet ölçütlerine aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçeleri ile 18/08/2014 tarihli Ret Kararı’nın verildiği;
22.4. Aynı şekilde Anadolu Üniversitesi’ne karşı yapılan 2014/453 sayılı şikâyet başvurusu hakkında, Kurumumuz tarafından, “Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir… Üniversitelere 2547 sayılı
Kanun ile kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi verilmiş olup, adı geçen üniversite de bu yetkilerini eğitim ve öğretime ilişkin yönetmelikler düzenlemek suretiyle kullanmıştır. Bu durum
Üniversitelere Anayasa ile tanınan, başka bir deyişle, Anayasa ile güvence altına alınan “bilimsel özerklik” ilkesinin tabii sonucudur… bilimsel özerkliği ve kamu tüzelkişiliğini haiz üniversiteler tarafından bu niteliklerinin tabii sonucu olarak lisans programında hangi derslerin transfere ve muafiyet konu olacağı açıkça belirtilmiş olup, şikâyetçinin daha önceden mezun olduğu Felsefe Bölümünden aldığı derslerin yine
Sosyoloji Bölümünde tekrardan almasından dolayı söz konusu derslere Üniversite tarafından muafiyet sağlanmamasında herhangi bir hukuka aykırılık söz konusu değildir. İdari yargının birçok kararı da bu yöndedir… Dolayısıyla somut olayda şikâyetçinin daha önceden aldığı “Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II, Temel Bilgi Teknolojileri I – II” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmaktadır. Öte yandan, şikâyetçinin aynı üniversitenin felsefe bölümünü bitirdikten sonra sosyoloji bölümünde verilen bölüm derslerinin daha önce alınmış olması sebebiyle muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı açıktır. Zira söz konusu Yönetmeliğin 7’nci maddesi gereğince derslerle ilgili yapılacak her türlü tasarruf Birim Kurulunun Kararı ve Senatonun takdirine bırakılmıştır.
Ayrıca, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin kayıtlı olduğu programda Üniversite tarafından muafiyet sağlanıp sağlanmaması koşulları Üniversitenin bilimsel özerkliği gereği yönetmelikte açıkça düzenlenmiştir.” gerekçeleri ile 10/07/2015 tarihli Ret Kararı’nın verildiği, görülmektedir.
23. Somut olayda; başvuranın İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümünde, Anadolu Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümünde ve Aksaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümlerinde almış olduğu derslere ilişkin muafiyet taleplerinin belirli kriterler ve yapılan değerlendirmelere göre Bilimsel
Özerklik ilkesi çerçevesinde ilgili Üniversitelerin karar verme yetkisinin olduğu ve bu çerçevede sonuçlandırıldığı ve bu durumun hukuka uygun olduğu değerlendirmektedir.
24. Diğer yandan başvuranın 2022-2023 Güz Yarıyılında özel öğrenci olarak eğitim aldığı Aksaray
Üniversitesi Veteriner Fakültesine 2022-2023 Bahar yarıyılında yatay geçiş yaptığı, akabinde önceki dönemde özel öğrenci olarak almış olduğu 6 adet derse ilişkin Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesine başvuruda bulunduğu ancak talebin Selçuk Üniversitesi tarafından değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek muafiyet talebinin eğitim-öğretimin niteliği çerçevesi içerisinde; derslerin yeterliliği, içeriği, programla uyumluluğu, gerekliliği gibi teknik açılardan değerlendirme yapılmaksızın reddedildiği anlaşılmaktadır.
Başvuranın hali hazırda kayıtlı öğrencisi olarak eğitim görmekte olduğu Fakülteden almış olduğu derslerin kabul edilmeyerek yeniden almak zorunda olması durumunun gerek başvuranın gerekse idare tarafından emek ve zaman israfı oluşturacağı değerlendirilmektedir.
25. Yükseköğretim kurumları, Anayasa ile güvence altına alınan bilimsel özerklik ve ilgili Kanun ile verilen yetki çerçevesinde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla, eğitim, öğretim ve sınav sisteminde kendi düzenleyici işlemlerini her zaman yapma yetkisine sahip olmakla birlikte, Kanun ile sınırları belirlenmiş olan yetki dâhilinde hareket etmek, eylem ve işlemlerini yürürlükte olan ilgili mevzuata
/
uygun olarak tesis etmek ve bu eylem ve işlemlerinde hukuki belirlilik, istikrar, haklı beklentiye uygunluk, objektiflik ve eşitlik gibi ilkeleri gözetmekle de yükümlüdürler.
26. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuranın Aksaray Üniversitesi Veteriner
Fakültesinde özel öğrenci olarak almış olduğu 6 adet dersin muafiyet taleplerinin yukarıda yer verilen açıklamalar ve ilkeler ışığında değerlendirilerek karar verilmesi, diğer Fakültelerde alınan bahsi geçen derslerin muafiyet talepleri bakımından ise idarelerin Bilimsel Özerklik ilkesi çerçevesinde takdir yetkilerini kullandıkları değerlendirildiğinden bu işlemler için hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Aksaray İdare Mahkemelerin’de yargı yolu açıktır.
VII. KARAR ÖNERİSİ
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümünde, Anadolu Üniversitesi
Kamu Yönetimi Bölümünde ve Aksaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümlerinde almış olduğu derslere ilişkin muafiyet taleplerinin REDDİNE,
2022-2023 Güz Yarıyılı Aksaray Üniversitesi Veteriner Fakültesi Özel öğrenci statüsünde almış olduğu derslerin muafiyet taleplerinin değerlendirilerek karara bağlanması yönünde Aksaray Üniversitesi
Rektörlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/