|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nde şef olarak görev yaparken özel sektördeki hizmet sürelerinin özlük ve parasal haklar açısından intibakının yapılmadığını iddia ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir. Başvuru, 24 Haziran 2024 tarihinde yapılmış olup, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından verilen yanıtta, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 5510 sayılı Kanun çerçevesinde özel sektörde geçen sürelerin yalnızca toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınabileceği belirtilmiştir.
İlgili incelemeler sonucunda, başvuranın toplam 1604 gün sigortalı hizmet süresinin bulunduğu, kamu sektöründe geçen sürelerin kıdem puanının belirlenmesinde dikkate alındığı tespit edilmiştir. Ancak, özel sektördeki hizmet sürelerinin intibak işlemlerinde değerlendirilmesine yönelik bir hukuki dayanak bulunmadığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddi yönünde öneride bulunmuş ve yapılan intibak işlemlerinin hukuka uygun olduğu sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana tebliğ edilmesi gerektiği belirtilmiştir. İlgili tarafların, karara karşı yargı yoluna başvurma hakları saklıdır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13211-S.24.19895
BAŞVURU NO : 2024/7854
KARAR TARİHİ : 29.11.2024
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : İntibak işlemlerine ilişkin talepler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığında
sicil numarası ile şef olarak görev yapmakta olduğunu, özel sektörde geçen hizmet sürelerinin “prime esas kazanç” hariç olmak üzere özlük ve parasal haklara dair intibakının yapılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru sonucunda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının
cevabi yazısında özetle;
2.1) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının, Bakanlığımızı muhatap, 2829 sayılı yazılarında 5510 sayılı
Kanuna tabi personelin hizmet birleştirme işlemlerinin yapılması usulüne ilişkin; “…5510 sayılı Kanunun 106. Maddesi ile 5434 sayılı Kanunun ek 18. Maddesi 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren yürürlükten kaldırıldığından, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ( c) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin, daha önce mülga sosyal güvenlik kanunlarına tabi geçen sigortalı sürelerinin emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademe ilerlemesinde değerlendirilmesine ilişkin 5510 sayılı Kanunda bir hüküm bulunmadığından, söz konusu sürelerin
emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesine imkân bulunmamakta olup bu süreler yalnızca toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınacaktır.” şeklindeki ifade doğrultusunda ve başvuranın 5510 sayılı Kanuna tabi personel olması dolayısıyla hizmet birleştirme işleminde özel sektörde geçen sürelerin yalnızca toplam hizmet süresinin hesabında değerlendirilmek suretiyle hakkında işlem yapılması gerektiği,
2.2) Başvuranın hizmetlerinin tetkiki neticesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bartın Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğünün 07.03.2013 tarihli ve sayılı yazıları incelendiğinde; 37 gün kamu ve
1567 gün özel sektörde geçen, toplam 1604 gün sigortalı hizmet süresinin bulunduğu, başvuranın, kamu
sektöründe geçen çalışmalarının 5510 sayılı Kanunun 80. maddesi hükümlerine göre prime esas kazanç kalemlerinden kıdem puanının belirlenmesinde dikkate alındığı, kamuda ve özel sektörde geçmiş bulunan sigortalı hizmetlerinin tamamının toplam hizmet süresine ilave edildiği anlaşılmaktadır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4
üncü maddesinde; “Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar, b) Köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise; 1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar, 2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar, 3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları, 4) Tarımsal faaliyette bulunanlar, c) Kamu idarelerinde; 1) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar, 2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerine tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a)
bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar, sigortalı sayılırlar.”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ortak Hükümler” başlıklı 36 ıncı maddesinde; “C) 1.
Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerle memuriyetten ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde geçen süresinden bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen sürenin tamamı ve geri kalan sürenin 3/4 ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu süreler her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
2. Sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel kurumlarda yapanlarla, memurluktan
ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memurluğa girmek isteyenlerin sağlık hizmetlerinde geçen süresinden, bu kanun ve bu kanunun 87 nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen süreleri ile 196 ncı maddede belirtilen şekilde tespit edilecek mahrumiyet bölgelerinde en az 3 yıl çalışanların veya çalışacak olanların sürelerinin tamamı ve geri kalan sürelerinin 3/4 ü toplamı memurlukta geçmiş sayılarak bu sürelerin her yılı için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
3. Avukatlık hizmetleri sınıfına girenlerin memuriyete girmeden önce veya memurluktan ayrılarak (…)
avukatlıkla geçirdikleri sürelerin 3/4 ü memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürelerin her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.
4. Basın Kartları Yönetmeliğine göre, basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yaparak memurluğa girenlerin; meslekleriyle ilgili görevlerde istihdam edilmeleri şartiyle, fiilen gazetecilik yaparak geçirdikleri sürenin 3/4 ü fiilen memuriyette geçmiş sayılarak, bu sürenin her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
5. Özel okullarda öğretmenlik veya yöneticilik yaptıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığı emrinde memuriyet kabul edenlerin özel okullarda geçen hizmet sürelerinin 2/3 ünün her yılı bir kademe ilerlemesine ve her üç yılı bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir.
Yukarıdaki fıkralara göre, değerlendirilecek hizmet süresinden sadece özel sektörde geçen süre 12 yılı geçemez. Ancak, T. C. Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar kanunlarına tabi görevlerde bulunmuş olanların kazanılmış hakları saklıdır. Yapılacak intibak neticesinde ilgililerin girecekleri dereceler öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri derecenin son kademe aylığını geçemez.
6. Bu kanunun 4 üncü ve 237 nci maddesinin (e) fıkrasına göre sözleşme ile istihdam edilenlerin, memuriyete geçirilmeleri halinde, sözleşmeli olarak geçirdikleri hizmet süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
7. 2834 ve 2836 sayılı kanunlara göre kurulmuş olan Tarım Kredi ve Tarım Satış Kooperatiflerinde çalışanlardan sonradan memuriyete girenlerin bu kooperatiflerde geçen hizmetlerinin 12 yılı geçmemek üzere her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yılı için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.
8. (Ek: 29/1/2016 – 6663/5 md.) 108 inci maddenin (B) fıkrası uyarınca kullanılan aylıksız izin süreleri, her yıl için bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.”,
hükümlerine yer verilmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığında
sicil numarası ile şef olarak görev yapmakta olduğunu, özel sektörde geçen hizmet sürelerinin “prime esas kazanç” hariç olmak üzere özlük ve parasal haklara dair intibakının yapılmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir. –
9) Şikayet başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Türkiye Kömür İşletmeleri
Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı’nda sicil numarası ile şef olarak görev yapmakta olduğu,
9.1) Başvuranın, hizmetlerinin tetkiki neticesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Bartın Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğünün 07.03.2013 tarihli ve sayılı yazıları incelendiğinde; 37 gün kamu ve
1567 gün özel sektörde geçen, toplam 1604 gün sigortalı hizmet süresinin bulunduğu,
9.2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına ilettiği 2829 sayılı
yazısında; 5510 sayılı Kanuna tabi personelin hizmet birleştirme işlemlerinin yapılması usulüne ilişkin; “…5510 sayılı Kanunun 106. Maddesi ile 5434 sayılı Kanunun ek 18. Maddesi 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren yürürlükten kaldırıldığından, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra ilk defa bu Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının ( c) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin, daha önce mülga
sosyal güvenlik kanunlarına tabi geçen sigortalı sürelerinin emeklilik keseneğine esas aylık derece ve kademe ilerlemesinde değerlendirilmesine ilişkin 5510 sayılı Kanunda bir hüküm bulunmadığından, söz konusu sürelerin emeklilik keseneğine esas aylıklarında değerlendirilmesine imkân bulunmamakta olup bu süreler yalnızca toplam hizmet süresinin hesabında dikkate alınacaktır.” şeklinde açıklamalarda bulunduğu ve başvuranın 5510 sayılı Kanuna tabi personel olması dolayısıyla hizmet birleştirme işleminde özel sektörde geçen sürelerin yalnızca toplam hizmet süresinin hesabında değerlendirilmek suretiyle hakkında işlem yapılması gerektiğinin bildirildiği, idarece başvuran hakkında yapılan intibak işlemlerinin bu doğrultuda gerçekleştiği,
9.3) Başvuranın, kamu sektöründe geçen çalışmalarının 5510 sayılı Kanunun 80. maddesi hükümlerine göre
prime esas kazanç kalemlerinden kıdem puanının belirlenmesinde dikkate alındığı, kamuda ve özel sektörde geçmiş bulunan sigortalı hizmetlerinin tamamının toplam hizmet süresine ilave edildiği görülmektedir.
10) Anayasa’nın 128 inci maddesinde; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri ile hak ve yükümlülükleri, aylık, ödenek ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Devlet memurları ve diğer kamu görevlilerinin hukuki durumlarının, hak ve yükümlülüklerinin; başta 657 sayılı Kanun ve diğer özel yasalarla bu yasalara uygun olarak yürürlüğe konulan alt mevzuat düzenlemelerin doğal sonucu olarak, bu düzenleyici tasarruflarda yer alan kurallar esas alınarak saptanması ‘Statü Hukuku’nun gereğidir. 657 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde, Devlet memurlarının ilerleme ve yükselmelerinin bu kanun kapsamında düzenleneceği öngörülmüştür.
11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı değişik 36 ıncı maddesinde
hizmet sınıfları sayılmış ve devlet memurlarının memuriyete girmeden ya da memurluktan ayrılarak yapmış olduğu hizmetlerinin kazanılmış hak aylık derece kademesinde değerlendirilmelerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Memuriyet dışında geçen hizmetlerin değerlendirilmesi, 657 sayılı Kanunun 36/C maddesinde açıklanmıştır. Başvuranın özel sektörde yapmış olduğu çalışmaların intibak işlemlerinde söz konusu kanun maddesine aykırı bir duruma rastlanmamıştır.
12) Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; idarece uygulanan intibak işlemlerinin 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında gerçekleştiği anlaşılmış olup hukuka aykırı bir işlem tespit edilmemiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden
itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi