|
ÖZET: Başvuran, Tekirdağ Liman İşletmesi Müdürlüğü’nde çalıştığını ve kadro talebinin Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından reddedildiğini belirtmiştir. Reddin gerekçesi, başvuranın çalıştığı kurumun özelleştirme kapsamına girmesi ve bu nedenle kadroya geçiş düzenlemesinden yararlanamayacağıdır. Başvuran, bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu savunarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
İdare, başvuranın kadro talebinin reddine ilişkin yazısında, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin yalnızca kamu iktisadi teşebbüslerini kapsadığını ve özel kanunla kurulan kuruluşların bu kapsamda yer almadığını ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın çalıştığı Tekirdağ Liman İşletmesi’nin özelleştirilmesi nedeniyle kadroya geçiş imkânının bulunmadığı belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, eşitlik ilkesinin, benzer durumdaki kişilere aynı kuralların uygulanmasını sağlamak amacı taşıdığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın kadro talebinin reddi yönünde hazırlanan öneri, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın itirazına karşı hangi mercie başvurması gerektiği konusunda bilgi vermemesi ise şeffaflık ilkesine aykırı olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1547-S.2321
BAŞVURU NO : 2018/17623
KARAR TARİHİ : 29/04/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE DENİZCİLİK İŞLETMELERİ ANONİM
ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
Başvuranın kadro talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26/12/2018
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza başvuruda bulunan ve kimliğinin gizli kalmasını talep eden başvuran ; Tekirdağ
Liman İşletmesi Müdürlüğü’nde … olarak çalıştığını, 30.06.2018 tarih ve 30464 sayılı Resmi
Gazete’de 21/6/2018 tarihli ve 2018/11991 sayılı Kararnamenin eki kararında 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname kapsamında kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılmakta olanlardan 4/12/2017 tarihi itibariyle en az iki yıl kesintisiz çalışan kişilerin belirlenen şartları sağlaması durumunda kadroya geçişinin düzenlendiğini, ancak başvurularının Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından başvuruya verilen cevabî yazıda kurumun özelleştirme kapsam ve programında olan ve özel kanunla kurulmuş kuruluşların bu kapsama dâhil edilmediği ifade edilerek başvuruyu reddettiğini ifade etmiş, işlemin eşitlik ilkesine aykırı olduğunu ifade ederek mağduriyetinin giderilmesi talep edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından 14/01/2019 tarih ve … sayılı yazı ile Türkiye Denizcilik İşletmeleri
A.Ş. Genel Müdürlüğü’nden şikâyet başvurusuna ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş; Genel
Müdürlük tarafından Kurumumuza gönderilen 24/01/2019 tarih ve … sayılı yazıda özetle;
2.1. Başvuruya konu Bakanlar Kurulu kararı kapsamında 233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında yer alan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yer aldığını, kamu sermayeli bankalar ile diğer kamu sermayeli kuruluşların bu kapsamda yer almadığını,
2.2. Genel Müdürlüğün 375 sayılı Geçici 23’üncü maddesinde yer alan 5018 sayılı Kanuna ekli
I, II, III, IV sayılı cetvellerde yer almaması, ayrıca kurumun özelleştirme kapsamında olması sebebiyle özel kanun hükümlerine tabi olması sebebiyle söz konusu mevzuat kapsamında geçici işçilerin kadroya geçirilme imkânının bulunmadığı,
3. Kurumumuz tarafından 21/01/2019 tarih ve … sayılı yazı ile Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talep etmiş; Başkanlık tarafından gönderilen 24/01/2019 tarih ve … sayılı yazıda özetle;
3.1. Bakanlar Kurulu kararı kapsamında 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’de yer alan kamu iktisadi teşebbüslerinin yer aldığı, kamu sermayeli bankalar ile diğer kamu sermayeli kuruluşların, özel kanunla kurulmuş kuruluşların ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşların karar kapsamında olmadığı ifade edilmiştir.
3.2. Bakanlar Kurulu tarafından kararlaştırılan 30.06.2018 tarih ve 30464 sayılı Resmi
Gazete’de 21/6/2018 tarihli ve 2018/11991 sayılı Kararnamenin Eki Kararında belirtildiği üzere, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında çalışan personelin kadroya alınması hususunda yapılan düzenlemenin Türkiye Denizcilik Hizmetleri A.Ş. ve diğer özelleştirme programı kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşların personellerini kapsamadığı hususu ekte gönderilen yazıda belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. T.C. Anayasası’nın 74’üncü maddesi “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir…”,
4.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesi “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…” ,
4.2. “Devletleştirme ve özelleştirme” başlıklı 47’nci maddesi “…Devletin, kamu iktisadî teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir…”, hükümlerini ihtiva eder.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesi “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” Hükmünü içerir.
6. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un “Özelleştirme
Uygulamalarına İlişkin Hükümler” başlıklı 17’nci maddesi “… Bu Kanuna göre; A.a)
İktisadi devlet teşekküllerinin, bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ile varlıklarının ve iştiraklerindeki kamu paylarının, b) Kamu iktisadi teşebbüsleri statüsü dışında kalmakla beraber sermayesinin tamamı veya yarısından fazlası Devlete ve/veya diğer kamu tüzelkişilerine ait olan ticari amaçlı kuruluşlardaki kamu payları ile bunların müessese, bağlı ortaklık, işletme, işletme birimleri ve varlıklarının, iştiraklerindeki kamu paylarının, c) Devletin diğer iştiraklerindeki kamu paylarının ve Hazineye ait payların, d) Genel ve katma bütçeli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşların ve kamu iktisadi kuruluşlarının gördükleri kamu hizmeti ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının ve iştiraklerindeki paylarının, Birlikte ve/veya ayrı ayrı özelleştirme kapsamına alınmasına, İdarenin teklifi üzerine Kurulca karar verilir. Kuruluşların özelleştirme kapsamına alınmasına ilişkin Kurul kararında, bu Kuruluşlardan hangilerinin mali ve hukuki yönden özelleştirmeye hazırlık işlemine tabi tutulacağı, hangilerinin özelleştirilmek üzere doğrudan özelleştirme programına alınacağı ve özelleştirmenin hangi yöntemle gerçekleştirileceği belirtilir…”, şeklinde düzenlenmiştir.
7. 30.06.2018 tarih ve 30464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21/06/2018 tarih ve 2018/11991 Sayılı Kararnamenin Eki Karar’ın 1’inci maddesi “Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 2018 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programının tespitine ilişkin 11/10/2017 tarihli ve 2017/10925 sayılı Kararnamenin eki Kararının 7’nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Madde 7/A: (1) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından çalıştırılmakta olanlardan, 4/12/2017 tarihi itibarıyla en az iki yıl kesintisiz (yıllık izin, doğum izni, askerlik ve toplamda
30 günü geçmeyen kesintiler hariç olmak üzere) olarak ilgili teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda
çalışmış ve halen çalışmaya devam edenler, aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılacak sınavda başarı göstermeleri halinde hâlihazırda görev yaptıkları teşebbüs ve bağlı ortaklıklarında işçi statüsünde istihdam edilebilir. (2) Bu maddenin uygulanmasında, kişilerde aranacak şartların tespiti ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesinin kapsamının belirlenmesi açısından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23’üncü maddesine ilişkin hükümler esas alınır. (3) Bu madde uyarınca yapılacak atamalar, 4 üncü maddenin birinci fıkrası ile 5 inci maddenin birinci fıkrası kapsamında doğan kontenjandan karşılanır ve kuruluşların talepleri doğrultusunda her bir kamu iktisadi teşebbüsü ve bağlı ortaklığı için Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenecek sayıyı aşamaz. Bu şekilde yapılacak atamalarda 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen usul uygulanmaz…” hükümlerini ihtiva eder.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın kadro talebinin reddi, yönünde hazırlanan
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, Tekirdağ Liman İşletmeleri Müdürlüğü’nde … olarak çalıştığını, ancak kadroya geçiş imkânının sağlanmadığını, kadroya geçişinin yapılmamasının ardından söz konusu işten çıkarıldığını ifade etmiş; Bakanlar Kurulu kararı kapsamında kadroya geçiş işleminin yapılmasını talep etmiştir.
10. İdarenin cevabi yazısında belirtildiği üzere, söz konusu Bakanlar Kurulu kararı 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yer alan kamu iktisadi teşebbüslerini kapsamakta olup; özel kanunla kurulan veya özelleştirme kapsamındaki kamu idarelerinin kapsam dâhilinde olduğuna dair bir ifade yer almamaktadır.
11. Diğer taraftan başvuranın çalıştığını beyan ettiği idare olan Tekirdağ Liman İşletmeleri’nin özelleştirme programı kapsamında 36 yıl süreyle işletme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin 31.10.2018 tarihli ve 288 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı çerçevesinde 347.100.000,-TL bedelle İşletme Hakkının Devredilmesine İlişkin
Sözleşmesi’nin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, TDİ ve CEYPORT Tekirdağ Uluslararası
Liman İşletmeciliği A.Ş. arasında 26.12.2018 tarihinde imzalandığı, bu itibarla limanın özel işleticiye devredildiği anlaşılmıştır.
12. Başvuranın eşitlik ilkesine aykırı işlem tesis edildiği iddiası incelendiğinde Anayasa
Mahkemesi kararlarında da istikrarlı şekilde belirtildiği üzere eşitlik ilkesi; “Anayasa’nın 10.
Maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz…” ifadeleri ile tanımlanan, eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanunlar; eşitlik ilkesine uygun bir şekilde, aynı veya benzer durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranılmasını sağlayacak kurallar içermelidir.
Ancak durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir… aynı hukukî konumda bulunmadıklarından farklı kurallara tabi tutulmalarında eşitlik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır…” (Anayasa Mahkemesi Kararı
Esas Sayısı : 2016/133, Karar Sayısı : 2017/155, Karar Tarihi : 29/04/2019 15.11.2017, R.G. Tarih – Sayı : 2019/1547-S.2321 11.1.2018 – 30298) ifadeleri ile yorumlanmaktadır.
13. Yukarıda ifade edildiği üzere, Bakanlar Kurulu kararı ile 233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamında hizmet alımı ihalesi kapsamında çalışan ve diğer şartları taşıyan personelin kadroya geçiş imkânının düzenlendiği, ancak aynı düzenlemede özel kanunlar kapsamında olan ve özelleştirme programı kapsamında yer alan idarelere ilişkin söz konusu
Bakanlar Kurulu kararında herhangi bir ifadeye yer verilmediği, bu sebeple başvuranın kadroya geçiş talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14. Diğer yandan başvuranın eşitlik ilkesine aykırı bir şekilde diğer kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışan personele kadro imkânı verilirken özelleştirme kapsamında yer alan kamu iktisadi teşebbüslerinde çalışanlara söz konusu imkânın tanınmaması farklı hukukî durumda bulunan kişilerin farklı hukukî statülere tabi tutulmasının eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceği değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Bakanlar Kurulu kararı ile kamu iktisadi teşebbüslerinde hizmet alım ihalesi kapsamında çalışanlara kadroya geçiş imkanı sağlanmış olsa da; başvuranın özelleştirme kapsamındaki bir kamu iktisadi teşebbüsünde hizmet alım ihalesi kapsamında sözleşmeli personel olarak çalıştığı, bu sebeple kadroya geçiş başvurusunun idarece reddedildiği, idarenin ret işleminde yetki, şekil, sebep, konu ve amaç bakımından bir sakatlık bulunmadığı gibi eşitlik ilkesi ve hakkaniyete aykırı bir durumunda bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin, başvurana işleme karşı hangi merciiye ne kadar süre içerisinde başvuru yapılacağını bildirmediği bu itibarla “şeffaflık ve hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranmadığı tespit edilmiştir, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Tekirdağ İş
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, TÜRKİYE DENİZCİLİK İŞLETMELERİ A.Ş. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE ve ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi