Pandemi döneminde okul temizliği yapılmadığına dair şikayetler üzerine verilen uyarma cezasının usule uygunluğu ve disiplin cezasının hukuka uygunluğu değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5889-S.22.8973

BAŞVURU NO : 2021/18364

KARAR TARİHİ : 28/04/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

Disiplin cezasının iptali talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 28/10/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Altındağ Öğretmen Abdullah İlkokulu Müdürü olarak görev yapmakta olduğunu “okulun pislik içinde olduğu” şeklinde şikayette bulunulduğunu, bunun üzerine hakkında Altındağ İlçe Milli Eğitim

Müdürlüğü tarafından soruşturma talep edildiğini fakat “3.sınıf velilerine temizlik yaptırdı” gerekçesiyle ceza verildiğini, iddia ve cezanın tutarsız olduğunu, savunmasının ve İl disiplin Kuruluna vermiş olduğu dilekçelerin gerekçesiz olarak Ret edildiğini Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliğine aykırı olarak isimsiz ve imzasız ihbar ve şikâyetin işleme konulduğunu belirterek hakkında verilen disiplin cezasının iptalini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen 30/11/2021 tarih ve – – sayılı yazı ve eklerinde; Abdullah İlköğretim Okulu öğrenci velilerinin CİMER üzerinden 12/10/2020 tarihinde gizli olarak yaptıkları başvurularda “okulların açıldığı gün (12.10.2020 tarihinde) kapalı bulunduğu süre içinde hiç temizlik yapılmamış olmasından dolayı sınıflarda böcek ölülerine rastladıklarından” bahisle şikayette bulundukları, bunun üzerine Valilik makamınca 20/10/2020 tarihinde soruşturmacı görevlendirildiği, Cimere gizli yapılan başvurulara rağmen bu başvurularda şikayetçi velilerin numaralarının olması nedeniyle onlarla iletişime geçildiği, ifadelerinin alındığı, bununla birlikte öğretmenlerin de ifadelerinin alındığı velilerin okulun açıldığı ilk zamanlarda temizliğin yapılmadığı bu nedenle gönüllü olarak kendilerinin temizlik yaptıkları, iki öğretmenin de ilk hafta kendi sınıflarının temiz olmadığını belirttikleri, diğer öğretmenlerin de ilk zamanlarda temizlik işlerinde yeterli eleman olmamasından dolayı aksaklıkların olduğu ancak sonradan 3 adet temizlik elemanının gelmesinden sonra organizasyonun daha iyi yapıldığı ve temizlik işlemlerinde bir sorun olmadığının belirtildiği, bu ifadeler neticesinde 2020- 2021 ders yılının 21/09/2020 tarihinde başlaması nedeni ile 3. Sınıf şubelerin temizliğinin

Müdür tarafından yaptırılmadığı, sınıfların temizliğinin öğrenci anneleri tarafından

yapıldığı” iddialarının sübuta ermesi nedeni ile Uyarma cezası verilmesi yönünde görüş belirtildiği, 01/03/2021 tarihinde de idare tarafından savunma istendiği, 18/03/2021 tarihinde ise Uyarma cezası ile tecziye edildiği, başvuranın itirazının ise 10/06/2021 tarihinde reddedildiği anlaşılmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;

“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,

5. Devlet Memurları Kanunun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde “A – Uyarma : Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terketmek, c) Kurumca belirlenen tasurruf tedbirlerine riayet etmemek, d)

Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak, e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak, f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak, g) Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak, h) Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak.”

5.1. “Zamanaşımı” başlıklı 125 inci maddesinde “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b)

Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”

5.2. “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126 ncı maddesinde “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.”

5.3.“Disiplin kurulları ve disiplin amirleri” başlıklı 134 üncü maddesinde “ Disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere Kurum merkezinde bir Yüksek Disiplin Kurulu ile her ilde, bölge esasına göre çalışan kuruluşlarda bölge merkezinde ve kurum merkezinde ayrıca Milli Eğitim müdürlüklerinde birer Disiplin Kurulu bulunur.(2) (Değişik: 12/2/1982 – 2670/38 md.) Bu kurulların kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri

ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususlar Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.(3)”

6. Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun

Dilekçede bulunması zorunlu şartlar başlıklı 4 üncü maddesinde “Türkiye Büyük Millet Meclisine veya yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerde, dilekçe sahibinin adı soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması gerekir.” 6.1.İncelenemeyecek dilekçeler başlıklı 6 ncı maddesinde; “Türkiye Büyük Millet Meclisine veya yetkili makamlara verilen veya gönderilen dilekçelerden; a) Belli bir konuyu ihtiva etmeyenler, b) Yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olanlar, c) 4 üncü maddede gösterilen şartlardan herhangi birini taşımayanlar, İncelenemezler.” 6.2. Milli Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin “3. Okullar” başlıklı bölümünde a) (Değişik:RG-28/6/2008-26920) Anaokulu, (Değişik ibare:RG-21/7/2012-

28360) İlkokul, Ortaokul, Lise ve Dengi Okul, Özel Eğitim Okul ve Merkezi, Olgunlaşma

Enstitüsü ve Müstakil Pratik Kız Sanat Okulu Müdürü İlçede; disiplin amiri, İlçe Milli Eğitim

Müdürü, üst disiplin amiri, Kaymakam ” olarak belirtilmiştir.

Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran, hakkında yapılan şikayet dilekçelerinin mevzuata aykırı düzenlendiğinden bahisle bu dilekçelerin esas alınarak hakkında soruşturma açılmasının usule aykırı olduğundan bahisle hakkında verilen uyarma cezasının iptalini talep etmektedir.

9. Dosya kapsamından Okulların pandemi nedeniyle kapalı kaldığı dönemde temizlik yapılmadığı ve okulların açıldığı gün de bazı sınıfların temiz olmadığı, ölmüş böceklerin var olduğu ve sınıfların temizliği yapılmadığı için veliler tarafından temizliğin yapıldığı yönünde öğrenci velileri tarafından Cimer aracılığı ile ve elden dilekçe vermek suretiyle şikayette bulunulduğu anlaşılmıştır. Cimer üzerinden yapılan başvuruların gizli olarak yapıldığı, ancak yazılı olarak yapılan başvurularda ad soyad, T.C kimlik numarası, telefon numarası ve imzadan en az birinin var olduğu görülmüştür. Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair

Kanunun “incelenmeyecek dilekçeler” başlıklı 6 ncı maddesinde dilekçe sahibinin adı soyadı ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinden en az birinin bulunmaması halinde ilgili dilekçenin işleme alınmayacağı belirtilmiş olup, ilgililer tarafından idareye verilen dilekçelerde bu bilgilerden en az birinin var olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle bu dilekçelerin işleme alınmasında mevzuata aykırılık saptanmamıştır. Cimer

üzerinden yapılan gizli başvurularda ise zaten ilgililerin adres ad ve soyadlarının, T.C kimlik numaralarını sistemden belirlenebilir olması nedeniyle eksiklik meydana getirmeyeceği değerlendirilmiştir.

10. Başvuranın okulun temizliğini yaptırmadığına dair şikayetlerin 13/10/2020 tarihinde Cimer aracılığı ile bildirildiği, 20/10/2020 tarihinde Valilik makamı tarafından soruşturmacı görevlendirildiği, 28/01/2020 tarihinde soruşturmacı tarafından Uyarma cezası teklifinde bulunulduğu, 18/03/2021 tarihinde Altındağ

Kaymakamlığı tarafından uyarma cezası ile tecziye edildiği anlaşılmıştır. Bu bilgilerle birlikte ilgili disiplin cezasının yetki, şekil, sebep, maksat ve konu yönlerinden uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

11. Başvuran hakkında Uyarma cezasının Altındağ Kaymakamlığı tarafından verildiği ilgili yönetmelik gereğince üst disiplin amiri olmasından bahisle ve fiilin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde soruşturmanın başlatıldığı ve cezanın da iki yıl içinde verildiği anlaşıldığından yetki yönünden, başvuranın savunmasının ceza verilmeden önce istendiği ve şekil yönünden aykırılığı oluşmadığı değerlendirilmiştir.

Yapılan soruşturma neticesinde veliler ile öğretmenlerin bir kısmının temizliğin yapılmasında gecikildiği yönünde birbiri ile örtüşür nitelikte beyanlarının olduğu bu nedenle verilen görevleri yapmakta gecikildiği fiilinin de sabit olduğu ve mevzuatta ilgili fiile karşılık gelen cezanın verildiği dolayısıyla sebep yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Verilen cezada kamu yararından başkaca bir amaç güdülmediği maksat unsuru açısından da hukuka aykırılık saptanmadığı ve verilen uyarma cezasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından konu bakımından da hukuka aykırılık saptanamamıştır.

12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde idare tarafından yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu ilkelere aykırı davranıldığına ilişkin herhangi bir hususa rastlanmamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi