|
ÖZET: Başvuran, Diyarbakır 1 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’ndan, aynı kampüste bulunan akrabasının yanına nakil talep etmiştir. Ancak, Adalet Bakanlığı’nın Covid-19 pandemisi nedeniyle nakil taleplerinin belirli koşullar altında değerlendirileceğine dair genelgesi gereği, başvuranın talebi reddedilmiştir. İdare, nakil taleplerinin, asayiş ve güvenlik gibi nedenler dışında değerlendirilmeyeceğini belirtmiştir.
Hukuki değerlendirmede, infazın amacı yalnızca cezanın sürekliliği değil, aynı zamanda hükümlünün topluma yeniden entegrasyonu ve rehabilitasyonu olarak vurgulanmıştır. Ancak, başvuranın akrabalık derecesini belirtmemesi ve pandemi koşulları, nakil talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddi, hem hukuki hem de hakkaniyet açısından yerinde bir karar olarak değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12975-S.22.19873
BAŞVURU NO : 2022/8614
KARAR TARİHİ : 07/10/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Başvuranın, aynı cezaevi kampüsünde bulunan akrabasının yanına
BAŞVURUNUN KONUSU :
nakil talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 15/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Diyarbakır 1 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda barındırılmakta olduğunu, tahliyesine daha 17 yıl kaldığını, mevcut ceza infaz kurumunda oda sistemlerinin 3 kişilik olmasından kaynaklı olarak psikolojisinin bozulduğunu, aynı ceza infaz kurumu kampüsü içinde yer alan 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda isimli akrabasının olduğunu ve tahliyesine 1 yıl kaldığını, akrabasının yanında olmak istediğini, bu hususta defalarca dilekçe yazdığını, ancak olumlu yanıt alamadığını, talebinin son derece insani olduğunu ve herhangi bir engelin de bulunmadığını iddia edilerek, akrabası barındırıldığı
Diyarbakır 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklinin yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikayet konusunun çözüme kavuşturulması amacıyla başvuranın 2021/16910 sayılı başvuru dosyasında
11.10.2021 tarihinde verilen gönderme kararımıza cevaben, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü’nün 31.12.2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; 2.1. 167 No.lu Genelgenin 22 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “Ağır Ceza Cumhuriyet Başsavcılıkları, merkez ve bağlı ceza infaz kurumlarının birinden diğerine nakil olmak isteyen hükümlü ve hükümözlülerin taleplerini, kapasite, sınıfına uygun bulunması, mevcudu, asayiş durumu, güvenlik, aileye olan yakınlığı ve sosyal çevre gibi hususları göz önüne alarak, bu Genelge de belirtilen esaslar dahilinde, takdir ederek sonuçlandırılacak, bu tür talepleri Bakanlığa göndermeyecektir.” hükümlerine yer verildiği,
2.2. Bunun yanı sıra, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca mülhakat ceza infaz kurumlarına Covid-19 pandemisi nedeniyle “Hastalık, asayiş ve güvenlik nedeni dışındaki kurum içi nakil taleplerinin ikinci bir talimata kadar değerlendirilmeyeceği” hususunda bilgi verildiği, 2.3. Adı geçenin, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına hitaben yazdığı 30.09.2021 tarihli dilekçesi ile
Diyarbakır 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakil talebinde bulunduğu, anılan Cumhuriyet
Başsavcılığınca adı geçenin nakil talebinin uygun görülmediğine dair 01.10.2021 tarihli ve sayılı yazının adı geçene 04.10.2021 tarihinde tebliğ edildiği
Bilgileri edinilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20. maddesinde; “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.”, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin 3. ve 4.
fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Özel ve aile hayatına saygı hakkı” başlıklı 8. maddesinde;
“1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. 2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”; 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinin 1.
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun “Kendi istekleri ile nakil” başlıklı 54. maddesinde, “(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulundukları kurumdan başka kurumlara nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlarına uygun en az üç yeri belirten bir dilekçe vermeleri, b) Nakil giderlerini peşin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) (Değişik:14/4/2020-7242/30 md.) Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken sürenin üç aydan fazla olması, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezası almamış veya kaldırılmış olması, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve sınıfının uygun bulunması ve tutukevi olmaması, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin barındırıldığı bir kurum olması, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayrılmak zorunda kaldıkları kurum olmaması, Gerekir. …
(2) Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, eğitim öğretim veya hastalık nedeniyle nakil hariç, bir yıl kalmak zorundadırlar. Çocuklar bakımından bu süre altı ay olarak uygulanır.”;
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden 8. Diyarbakır 1 No.lu Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü bulunan başvuran, akrabasının bulunduğu Diyarbakır T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na naklini talep etmiştir.
9. İdare ise, Covid-19 pandemisi nedeniyle “Hastalık, asayiş ve güvenlik nedeni dışındaki kurum içi nakil taleplerinin ikinci bir talimata kadar değerlendirilmeyeceği” ne dair Bakanlık talimatı gereği başvuranın nakil talebinin reddine karar vermiştir.
10. İnfazın, özellikle hapis cezasının infazının amacı, sadece belli bir yerde çekilmesi gereken cezanın sürekliliği için hükümlünün infaz kurumunda muhafaza edilmesi değildir. Hükümlü, büyük olasılıkla, cezanın infazından sonra yeniden topluma döneceğinden, infaz sırasında hükümlünün yeniden toplumun bir üyesi olmasını sağlamak ve suç işlenmesini önlemek amacıyla iyileştirilmesi gerekliliği ön plana çıkmıştır. Bu nedenle ideal bir infaz sisteminde ceza yaptırımlarının gerek ceza infaz kurumunda gerekse toplum içinde infaz edilmeleri süreci mutlak surette failin topluma yeniden uyum sağlanmasına yönelik rehabilitasyon çalışmaları içermelidir (Hakan A. YAVUZ, Ceza infaz sistemi ve denetimli serbestlik, Seçkin yayınevi, Temmuz 2018 s. 307)
11. Toplumdan soyutlanan mahkumu, sosyal hayatın uyumlu bir parçası haline getirmek için, cezanın eğitici bir içeriğe sahip olması gerekir. İnfaz hukukunun bugün ulaştığı aşamada infazın gevşemesi hedeflenmektedir. Bu, açık infaz kurumları, serbest mektup trafiği, sık ziyaretler ve hükümlü izinleri gibi vasıtalarla teşvik edilmektedir. Bu sayede, infazın daha geniş boyutlarda insanileştirilmesi ve yenilenmesi amaçlanmaktadır (Timur DEMİRBAŞ, Tretman, s. 394).
12. Yapılan incelemede, başvuranın akrabalık derecesini belirtmediği ve soy ismi farklı olan, ancak aynı ceza infaz kurumu kampüsü içinde yer alan 1 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda barındırılan isimli akrabası olduğunu belirttiği şahsın yanına nakil talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Adalet Bakanlığı’nın 167 No.lu Genelgenin 22 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, merkez ve bağlı ceza infaz kurumlarının birinden diğerine nakil olmak isteyen hükümlü ve hükümözlülerin talepleri hususunda karar verme yetkisinin, Ağır Ceza Cumhuriyet Başsavcılıklarında olduğu, ayrıca
Covid-19 pandemisi nedeniyle “Hastalık, asayiş ve güvenlik nedeni dışındaki kurum içi nakil taleplerinin ikinci bir talimata kadar değerlendirilmeyeceği”, pandemi sürecinin devam etmekte olduğu bu aşamada, başvuranın nakil talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 6. maddesinde “İyi yönetim ilkelerine” yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmede; idarelerin süresinde cevap vererek “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandıkları görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
14. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/