|
ÖZET: Başvuran, 26 Aralık 2022 tarihinde pasaport randevusu almak için harç ödemesi yaptığını, ancak randevusunu 04 Ocak 2023 tarihinde alabildiğini ve bu tarihten sonra % 122 zamlı ücret ödemek zorunda kaldığını belirterek, ödediği farkın iadesini talep etmiştir. Danıştay, pasaport harcının ve defter bedelinin, ilgili mevzuat gereği, pasaport düzenlenmesi işleminin yapıldığı tarihte geçerli olan tarifeye göre ödenmesi gerektiğine hükmetmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca, vergi alacağının doğabilmesi için harcın, hizmetin gerçekleştiği tarihte ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın 2023 yılı için ödemesi gereken tutarın, 2022 yılında yapılan randevuya dayandırılamayacağı ve iade talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13759-S.23.21749
BAŞVURU NO : 2023/6559
KARAR TARİHİ : 27/10/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
NÜFUS VE VATANDAŞLIK İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Pasaport düzenlenmesi için 2023 yılında zamlı ödenen bedelde oluşan
BAŞVURUNUN KONUSU :
farkın iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusunda özetle, 26 Aralık 2022 tarihinde pasaport randevusu almak için müracaat ettiğini ve bu tarihe göre pasaport harcını yatırdığını, ancak yoğunluk nedeniyle randevusunu 04.01.2023 tarihine alabildiğini, Ocak 2023 ile birlikte % 122 zam gelmesi sonucunda 03.01.2023 tarihinde tekrar zamlı ücreti ödediğini, 04.01.2023 tarihli randevusunda pasaport müracaatını gerçekleştirdiğini, İçişleri Bakanının 11.01.2023 tarihinde bu durumda olan insanların mağdur edilmeyeceği yönünde beyanı bulunduğunu, bunun üzerine hem interaktif vergi dairesi hem de CİMER üzerinden iade talebinde bulunduğunu, ancak tarafına benzer cevapların verildiğini iddia ve ifade ederek % 122 zamla ödediği bedel farkının iadesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca, 11.05.2023 tarihli ve S. sayılı yazı ile Gelir
İdaresi Başkanlığından bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. Gelir İdaresi Başkanlığının 31.05.2023 tarihli ve sayılı yazısı Kurumumuza ulaşmıştır.
/
2.1. Gelir İdaresi Başkanlığının cevabi yazısında özetle,
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 83’üncü maddesinde, pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni, çalışma izni
muafiyeti, vize ve Dışişleri Bakanlığı tasdik işlemlerinden bu Kanun’a bağlı (6) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu ile 94’üncü maddesinde ise, pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni, çalışma izni muafiyeti ve tasdik harçlarının peşin olarak alınacağının hükme bağlandığı;
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar” hükmünün yer aldığı;
Harcın, devletçe verilen bir hizmet veya yapılan bir iş ve işlemin menfaatinden yararlanılmasının karşılığı olarak ödenen bedel olduğu ve işlemin gerçekleştirilmesiyle birlikte harç alacağının doğmuş olacağı;
Bu nedenle, 492 sayılı Kanun’a göre, alınmakta olan pasaport harçlarında harcı doğuran olayın pasaport harcının yatırılması olmadığı; bunun yerine, pasaportun düzenlenmesi işlemi olduğu; randevu tarihinde tamamlanan başvuruya istinaden pasaportun 2023 yılında düzenlendiği dikkate alındığında, 2023 yılı için geçerli harç tutarı üzerinden işlem yapılmasının kanuni gereklilik olduğu;
Konuyla ilgili olarak İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 18.05.2023 tarihli ve sayılı yazısından, başvuran tarafından 26.12.2022 ve 03.01.2023 tarihlerinde pasaport harcı ve defter bedelinin ödendiği ile mükellef tarafından verilen iade talep dilekçelerine istinaden Yeditepe Veraset ve Harçlar Vergi Dairesince
22.02.2023 tarihli düzeltme fişleriyle 26.12.2022 tarihinde yapılan ödemelerin iadesinin
gerçekleştirildiğinin anlaşıldığı;
Bahsi geçen konuda başvuran tarafından açılan bir davaya ilişkin kayıtlarına giren bir dilekçenin tespit edilmediği
açıklamalarına yer verilmiştir.
2.2. Benzer konulu / numaralı başvurunun inceleme-araştırma aşaması kapsamında hazırlanan bilgi-belge talebi yazısına yönelik Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün
Kurumumuza ilettiği 08.06.2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle,
Pandemi kısıtlamaları sonrasında oluşan uluslararası seyahat ihtiyaçları sonucunda dünyada olduğu gibi ülkemizde de pasaport taleplerinde olağanüstü artışlar yaşandığı;
2021 yılında toplam 2.188.863 adet pasaport başvurusu yapılmış iken bu sayının 2022 yılında 4.769.420
olduğu; ayrıca Aralık 2021’de 359.679 kişi pasaport başvurusunda bulunmuş iken bu sayının Aralık 2022’de % 288 artışla 1.396.394 olarak gerçekleştiği;
Dünyada pasaport temininde yaşanan sıkıntılar öngörülerek 2021 yılında Darphane ve Damga Matbaası
Genel Müdürlüğü ile yerli ve milli pasaport üretim çalışmalarına başlanıldığı; 01.09.2022 tarihi itibariyle yerli ve milli pasaportlar üretilerek vatandaşlara teslim edilmeye başlanıldığı;
Bu itibarla, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun Ek 3’üncü maddesi gereğince yurt içi ve yurt dışı pasaport harç ve pasaport defter bedellerinin her yılın sonunda Hazine ve Maliye Bakanlığı (Muhasebat Genel
Müdürlüğü ile Gelir İdaresi Başkanlığı) tarafından yayımlanan Değerli Kağıtlar ve Harçlar Kanunu Genel
Tebliğleri ile belirlendiği;
Belirlenen bedellerin Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği; pasaport harç ve defter bedellerinin iadesine ilişkin taraflarınca yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığı
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Vergi ödevi” başlıklı 73’üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir”,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun Ek 3’üncü maddesinde, “Pasaport Kanununda yer alan harç ve resimler için 492 sayılı Harçlar Kanununun pasaportlarla ilgili hükümleri uygulanır”,
6. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun;
6.1. “Mevzu” başlıklı 83’üncü maddesinde, “Pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni, çalışma izni muafiyeti, vize ve Dışişleri Bakanlığı tasdik işlemlerinden bu kanuna bağlı (6) sayılı tarifede yazılı olanlar harca tabidir”,
6.2. “Ödeme zamanı” başlıklı 94’üncü maddesinde, “Pasaport, ikamet tezkeresi, çalışma izni, çalışma izni muafiyeti ve tasdik harçları peşin olarak alınır”,
6.3. “İşlemin yapılamıyacağı” başlıklı 127’nci maddesinde, “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz”,
6.4. Mükerrer 138’inci maddesinin ikinci fıkrasında ise, “Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu harçlar (Maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır”,
7. 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu’nun;
7.1. “Değerli kağıtlar” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanuna bağlı tabloda yazılı kağıtlar ve belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan noter belgeleri ‘değerli kağıt’ sayılır”,
7.2. “Değerli kağıtların bedeli” başlıklı 4’üncü maddesinde ise, “Değerli kağıtlar ilgililere, bu kanuna bağlı tabloda gösterilen bedeller karşılığında satılır”
8. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun;
8.1. “Kanunun Şümulü” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır”,
8.2. “Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat” başlıklı 3’üncü maddesinin (A) bendinin birinci fıkrasında, “Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan ‘Vergi Kanunu’ tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder”,
8.3. “Vergiyi doğuran olay” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise, “Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, işbu kararın 1 numaralı paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verildiği şekilde özetle; 26 Aralık 2022 tarihinde pasaport randevusu almak için müracaat ettiğini ve bu tarihe göre pasaport harcını yatırdığını, ancak yoğunluk nedeniyle randevusunu
04.01.2023 tarihine alabildiğini, Ocak 2023 ile birlikte % 122 zam gelmesi sonucunda 03.01.2023 tarihinde
tekrar zamlı ücreti ödediğini, 04.01.2023 tarihli randevusunda pasaport müracaatını gerçekleştirdiğini iddia ve ifade ederek % 122 zamla ödediği bedel farkının iadesini talep etmektedir.
11. Başvuruda iadesi talep edilen bedellerin ilki, pasaport harcıdır. Harçlar, bir hizmet veya işlem karşılığında ilgilisinden alınması öngörülen mali yükümlülük konumundadır (Bkz. M. Öncel, A. Kumrulu, N. Çağan, C. Göker, Vergi Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara, 2022, s. 489). Bu yönüyle, harca konu hizmet veya işlem ile harç bedelinin ödenmesi oldukça yakından irtibatlıdır. 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun Ek 3’üncü maddesi gereğince 492 sayılı Harçlar Kanunu bağlamında tahsil edilen pasaport harcı da yasal düzenleme uyarınca peşin olarak alınmakta olup söz konusu harca mevzu işlem ancak bu bedel ödendikten sonra yapılabilmektedir. Bununla birlikte, mali yükümlülüklere ilişkin temel usulü düzenleyen 213 sayılı
Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlanmıştır. 213 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi üzerinden harçlara da uygulanabilen bu madde, harç alacağının doğabilmesi için harcın gündeme gelmesine sebep hizmet veya işlemin gerçekleşmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bakımdan, 492 sayılı Kanun ve 213 sayılı Kanun birlikte değerlendirildiğinde, pasaport harcının, pasaport düzenlenmesine dair işlemin yapıldığı zaman diliminde ve o işlem öncesinde peşin ödenmesi gerekmektedir.
12. Başvuruya konu ikinci bedel türü ise, pasaport defter bedelidir. Bu bedel, 210 sayılı Değerli Kağıtlar
Kanunu’na tabi ve “değerli kağıt” statüsünde olan pasaportların satış bedelini ifade etmektedir. Söz konusu
Kanun’a ekli tabloda pasaportlar bakımından da değerli kağıtlar bedelinin geçerli olduğu görülmektedir.
210 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesine göre, değerli kağıtlar ilgililere, bu Kanun’a bağlı tabloda gösterilen
bedeller karşılığında satılmaktadır. Bu kapsamda, pasaportların da öngörülen bedellerin ödenmesi halinde talep edenlere satışı yapılabilmektedir. Dolayısıyla aynı pasaport harcında olduğu gibi ilgili bedelin ödenmesiyle pasaportun düzenlenmesinin yakın irtibatından kaynaklı olarak söz konusu değerli kağıtlar bedelinin ödenmesinin de pasaportun düzenlenmesine dair işlemin yapıldığı zaman diliminde gerçekleşmesi gerekmektedir. Nitekim 210 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin gerekçesinde, “Değerli kağıtların ayrıca harçların tahsil vasıtası olarak da kullanılmaları halinde, gerek değerli kağıt bedelinin gerek harç tutarının bir arada tahsil edileceği tabiidir” denmek suretiyle, değerli kağıt bedeliyle ilgili harcın birlikte tahsiline işaret edilmiş ve her ikisinin ödeme zamanlarının uyumlu olması gerekliliği hatırlatılmıştır.
13. Başvuru kapsamında, başvuran tarafından 26.12.2022 tarihinde pasaport harcı ile defter bedeli yatırılmış, kendisine 04.01.2023 tarihine randevu verilmiştir. Harç ve pasaport defter bedelinin randevu talep tarihinde alınmasına dair hüküm bulunmamaktadır. Başvuran, 2022 yılı sonunda ödeme yapması sebebiyle 04.01.2023 tarihli randevusu için alınan 1.817,00+276,0 TL toplamda 2.093,00.- TL tutarındaki zamlı farkın hukuka aykırı olduğunu iddia ederek fazladan alındığı belirtilen 2.093,00.- TL farkın tarafına iade edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.
14. Buna karşın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinde, vergi alacağının, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülüyle doğacağı hükme bağlandığı için ödeme daha önce yapılmış dahi olsa pasaport düzenlenmesine yönelik işlemlerin yapıldığı tarihin 2023 yılı içinde olması nedeniyle, hem pasaport harcı hem de pasaport defter bedeli bakımından 2023 yılında ödenmesi öngörülen meblağlar geçerlidir.
15. Nitekim Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 91) ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 79) bağlamında pasaport harcı ve değerli kağıt bedelleri belirlenip ilan edilmiştir. Başvuran da pasaport düzenlenmesine ilişkin randevu tarihi olan 04.01.2023 tarihinde, sözü edilen bedelleri ödemiş olup
/
ilgili nüfus müdürlüğü tarafından işlemleri yapılmıştır. Bu noktada, 2023 yılında ödenen farkın iadesi,
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesindeki yasal düzenleme gereği mümkün değildir.
Ödeme iadesi, yasa değişikliği yapılmasına bağlıdır.
16. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ile birlikte değerlendirildiğinde, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar” hükmü gereği, işlem 4 Ocak 2023 tarihinde gerçekleştiğinden 2023 yılı farkının iadesi talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık tespiti yapılamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, başvuranın
CİMER müracaatına verilen 26.01.2023 tarihli cevapta, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından bahse konu ilkeye riayet edilmesi beklenmektedir.
18. Bununla birlikte, Kurumumuzca benzer konulu başvurularda, 2022 yılında yapılan pasaport taleplerine makul sürede randevu verilip verilmediği de incelenmektedir. Bununla ilgili Kurumumuzca
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talep edilmiştir.
19. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün Kurumumuza ilettiği 08.06.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında;
19.1. 2021 yılında toplam 2.188.863 adet pasaport başvurusu yapılmış iken bu sayının 2022 yılında
4.769.420 olduğu;
19.2. Ayrıca Aralık 2021’de 359.679 kişi pasaport başvurusunda bulunmuş iken bu sayının Aralık 2022’de % 288 artışla 1.396.394 olarak gerçekleştiği ifade edilmiştir. Bu verilere göre Aralık 2022’de yaşanan artışın, idari uygulamayı zorlayacak düzeyde olduğu, genel olarak bir yılda gerçekleşen müracaatın bir ayda gerçekleştiği görülebilmektedir.
20. Pasaport harcı ve pasaport defter bedelinde yaşanacak artışın sebebi konumundaki yeniden değerleme oranı, 24.11.2022 tarihli ve 32023 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 542) ile ilan edilmiştir. Başvuran 26.12.2022 tarihinde randevu talebinde bulunmuş, 04.01.2023 tarihinde tarafına randevu verilmiştir. Bu noktada, yaklaşık 1.400.000 başvurunun alındığı bir aylık süre dikkate alındığında, 2022 yılının son haftasına randevu verilememesinin makul süreyi aştığına dair bir tespit yapılamamıştır.
21. Ancak benzeri durumların ilerleyen süreçte her yılın son ayında yeniden yaşanması ihtimaline karşın, ilgili idarenin önceden belli tedbirleri alması da faydalı olacaktır. İdare bundan sonra aralık ayında harç ve defter bedelinin artışından kaynaklı olarak pasaport taleplerinde yaşanabilecek olağanüstü bir artışı öngörmeli ve buna uygun önlemleri almalıdır. Özellikle pasaport harcı ve pasaport defter bedelinde yaşanacak yüksek oranlı artışlar öncesinde kamuoyunun çeşitli araçlar marifetiyle bilgilendirilmesi, /
randevuların alınmasında kullanılan bilgi işlem altyapısının yaşanabilecek yoğunluklara karşı hazırlıklı hale getirilmesi, pasaport taleplerindeki artışın karşılanması için personel takviyesi, ek mesai gibi çalışma düzenine dair ek önlemlerin alınması şeklinde idari uygulamayı kuvvetlendirici tedbirlerin öngörülmesi önem arz etmektedir.
22. Somut olayda, başvuranın 26 Aralık 2022 tarihinde randevu talep etmesi, 4 Ocak 2023 tarihine randevu verilmesi ve harç-defter bedeline ilişkin borcun işlem döneminde gerçekleştiği hususları dikkate alındığında, pasaport düzenlenmesi için bir önceki seneye oranla % 288 artışla Aralık 2022’de
1.396.394 başvurunun gerçekleşmesi, yine bu ayda randevu alınamaması ve Ocak 2023 dönemine kalan
pasaport işlemleri bakımından 2023 yılında geçerli olan pasaport harcı ve pasaport defter bedelinin ödenmesi şeklinde ortaya çıkan durumun benzerinin tekrarlanmaması adına pasaport harcı ve pasaport defter bedelinde yaşanacak yüksek oranlı artışlar öncesinde kamuoyunun çeşitli araçlar marifetiyle bilgilendirilmesi, randevuların alınmasında kullanılan bilgi işlem altyapısının yaşanabilecek yoğunluklara karşı hazırlıklı hale getirilmesi, pasaport taleplerindeki artışın karşılanması için personel istihdamı, ek mesai gibi çalışma düzenine dair ek önlemlerin alınması başta olmak üzere “makul sürede karar verme” ilkesine uygun şekilde idari uygulamayı kuvvetlendirici tedbirlerin öngörülmesi ve bu konuda çalışma yapılması Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarelerin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede görevli-yetkili yargı mercilerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN REDDİ KISMEN KABULÜNE,
Yasal düzenleme gereği, harç ve defter bedeli borcu işlem döneminde doğduğundan, 26 Aralık 2022 tarihinde randevu talep edilen, harç ve defter bedeli ödemesi yapılan ve 4 Ocak 2023 tarihine randevusu alınan başvurudaki 2023 yılında pasaport harcı ve defter bedeli için alınan farkın iadesi talebinin
REDDİNE,
Kararın “B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme” başlığı altında yer verilen açıklamalar kapsamında ileriki yıllara yönelik gerekli tedbirlerin alınması yönünde NÜFUS VE VATANDAŞLIK
İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA, gereği için NÜFUS VE VATANDAŞLIK İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE ve bilgi için GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi