|
ÖZET: Başvuru, Türk Patent ve Marka Kurumu’na yapılan bir patent başvurusunun sürecine ilişkin itirazı kapsamaktadır. Başvuran, 2019/12077 numaralı “Fark sıcaklık dinamik balans vanası” patent başvurusunda, 23.05.2023 tarihinde kendisine iletilen inceleme raporundaki değişikliklerin belirtilen iki aylık süre içinde yapılmadığını, ancak daha sonra 08.09.2023 tarihinde gerekli değişiklikleri gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Kurum, 16.11.2023 tarihinde başvurunun geri çekilmiş sayıldığını bildirmiştir. Başvuran, işlemlerin devam ettirilmesi talebinde bulunmuş, ancak bu talep de reddedilmiştir.
Kurum, başvuranın süreye uymaması nedeniyle başvurunun geri çekilmiş sayılmasının yasal çerçevede uygun olduğunu ifade etmiştir. İlgili mevzuat, patent başvurularında belirli sürelerin aşılması durumunda başvurunun geri çekileceğini öngörmektedir. Başvuranın, işlemlerin devam ettirilmesi için gerekli şartları yerine getirmediği ve bu durumun yasal olarak kabul edilemeyeceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve bu karar, Kamu Başdenetçisi tarafından onaylanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6189-S.24.9709
BAŞVURU NO : 2023/20145
KARAR TARİHİ : 06.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, patent sürecine ilişkin alınan karara itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 11.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran başvurusunda özetle; 2019/12077 numaralı “Fark sıcaklık dinamik balans vanası” isimli patent başvurusu sürecinde 23.05.2023 tarihli yazı ile inceleme raporunun tarafına iletildiğini, patentin verilmesine dair kararın tarafıma bildirileceği, ancak öncesinde inceleme raporunda belirtilen değişikliklerin iki ay içerisinde yapılması ve Kuruma gönderilmesinin istendiğini, değişiklikleri süresi içerisinde yapamadığını, daha sonra 08.09.2023 tarihinde yaptığını, akabinde Kurumun 16.11.2023 tarihli yazı ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 98. maddesinin altıncı fıkrası ve anılan Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 103. maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uyarınca başvurunun geri çekilmiş sayıldığını bildirdiğini, aynı gün 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 107. maddesinin birinci fıkrası ve anılan Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 114. maddesinin birinci fıkrası hükümleri uyarınca işlemlerin devam ettirilmesi başvurusunda bulunduğunu, Kurumun ise
17.11.2023 tarihli yazısı ile başvuru geri çekilmiş sayıldığı için söz konusu talebin değerlendirilemediğini,
ancak 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 115. maddesinin birinci fıkrası kapsamında hakların yeniden tesisi talebinde bulunabileceğini bildirdiğini, Kurumun işlemlerin devam ettirilmesi hakkını kullanmasına engel olarak, ancak bu hakkın zamanında kullanılmadığı hallerde zorunlu olarak başvurulabilen başka bir hak olan hakların yeniden tesisi başvurusu hakkını kullanmasını istemediğini, patent başvurusunda, işlemlerin devam ettirilmesi hakkının koşullarını tam olarak sağladığını, bu hakkın kullanılmasına engel hallerin Yönetmeliğin 114. Maddesi 2. Fıkrasında açıkça belirtildiğini, ancak patent başvurusunun geri çekilmiş sayılma maddesinin bu fıkra içerisinde geçen haller arasında yer almadığını belirterek; Kurum tarafından yapılan hatalı işlemin düzeltilmesini ve işlemlerin devam ettirilmesi talebinin yerine getirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 28.12.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Türk Patent Ve Marka Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Türk Patent Ve Marka Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 04.01.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Söz konusu patent başvurusunun 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca 07.08.2019 tarihinde
yapıldığı,
2.2 26.07.2020 tarihinde ücreti de ödenerek başvuru sahibi tarafından inceleme talebinde bulunulduğu,
2.3 23.05.2023 tarihli ve sayılı yazı ile inceleme raporunun başvuru sahibine gönderildiği,
2.4 Anılan inceleme raporu ile başvuruya patent verilebilmesi için raporda belirtilen değişikliklerin, raporun
başvuru sahibine tebliğ edildiği 23.05.2023 tarihinden itibaren iki ay içinde Kuruma gönderilmesi gerektiğinin bildirildiği,
2.5 İnceleme raporunda belirtilen değişiklikleri yapmak için başvuru sahibi tarafından 08.09.2023 tarihinde
başvurunun tarifname takımında değişiklik talebinde bulunulduğu,
2.6 İstenilen değişikliklerin süresi dışında yapılması nedeniyle patent başvurusunun geri çekilmiş
sayıldığının 16.11.2023 tarihli ve sayılı yazı ile başvuru sahibine bildirildiği,
2.7 16.11.2023 tarihinde ücreti de ödenerek başvuru sahibi tarafından işlemlerin devam ettirilmesi talebinde
bulunulduğu,
2.8 17.11.2023 tarihli ve sayılı yazı ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 98 inci
maddesinin altıncı fıkrası ve anılan Kanunun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 103 üncü maddesinin dördüncü fıkrası hükümleri uyarınca, başvuru geri çekilmiş sayıldığından işlemlerin devam ettirilmesi talebinin işleme alınmadığı ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin
115 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında hakların yeniden tesisi talebinde bulunabileceğinin
bildirildiği,
2.9 20.11.2023 tarihinde e-posta ve telefon yolu ile başvuru sahibi ile iletişime geçildiği; işlemlerin devam
ettirilmesi talebinin reddedilmesi kararına karşı, Kurumun ilgili dairelerinin aldığı kararlara karşı yapılan itirazların değerlendirildiği Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığına itirazda bulunabileceği konusunda bilgilendirme yapıldığının tespit edildiği,
2.10 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun “İnceleme talebi, inceleme raporunun düzenlenmesi ve patentin
verilmesi” başlıklı 98 inci maddesinin altıncı fıkrası; “İnceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için değişiklik yapılmasının gerekli olduğu durumda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.” ve anılan Kanunun Uygulanmasına Dair
Yönetmeliğin “Hakların yeniden tesisi” başlıklı 115 inci maddesinin birinci fıkrası; “Patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, patent başvurusu veya patentle ilgili işlemlerde şartların gerektirdiği özen
B
gösterilmesine rağmen, uyulması gereken bir süreye uyulamamasının patent başvurusunun reddine, geri çekilmiş sayılmasına, Kanunun 99 uncu maddesi uyarınca patentin hükümsüz kılınmasına veya diğer herhangi bir hakkın kaybına yol açması halinde, hakların yeniden tesisi talep edilebilir.” Hükümlerine amir olduğu,
2.11 Söz konusu patent başvurusunda, patent verilebilmesi için istenilen değişikliklerin süresi içinde
Kuruma gönderilmemesinin, son aşamasında olan başvurunun geri çekilmiş sayılması sonucunu doğurduğu, uyulması gereken bir süreye uyulmaması neticesinde geri çekilmiş sayılan başvuru için işlemlerin devam ettirilmesi talebinin kabul edilmediği ancak, başvuru sahibinin hakların yeniden tesisi talebinde bulunabileceği ayrıca 17.11.2023 tarihli yazı ile işlemlerin devam ettirilmesi talebinin kabul edilmediğini bildiren karara karşı başvuru sahibinin kararın bildirim tarihinden itibaren (18.11.2023) iki ay içinde Kurumun Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığına itirazda bulunabileceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2. maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”,
3.2 “I. Temel hak ve hürriyetlerin niteliği” başlıklı 12. maddesinde; “ Herkes, kişiliğine bağlı,
dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Temel hak ve hürriyetler, kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı ödev ve sorumluluklarını da ihtiva eder.”
3.3 “II: Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13. maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler,
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”
3.4 “Bilim ve sanat hürriyeti” başlıklı 27. maddesinde; “ Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve
öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir….”
3.5 “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35. maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”
3.6 “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinde; “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak
suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir…”
3.7 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve
dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ek 1 No.lu Protokol’ün “Mülkiyetin korunması” kenar başlıklı
1. maddesinde: “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5. maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
6. 5000 sayılı Türk Patent ve Marka Kurumu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun; “Görevleri” başlıklı 3.maddesinde; “Kurum, ülkenin teknolojik ve endüstriyel gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla; a) (Değişik: 22/12/2016-6769/166 md.) Patentler, faydalı modeller, markalar, coğrafi işaretler, geleneksel ürün adları, tasarımlar ile entegre devre topoğrafyalarının ilgili mevzuat hükümleri uyarınca tescilini ve bu hakların korunması ile ilgili işlemleri yapar…”
7. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun;
7.1 “Patentlenebilir buluşlar ve patentlenebilirliğin istisnaları” başlıklı 82. maddesinde; “(1)
Teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verilir…”
7.2 “Patent hakkının kapsamı ve sınırları” başlıklı 85. maddesinde; “(1) Patent sahibi, buluşun yeri,
teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrım yapmaksızın patent hakkından yararlanır.…”
7.3 “Buluşun açıklanması, tarifname, istemler ve özet” başlıklı 92. maddesinde; “(1) Buluş, buluş
konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak şekilde yeterince açık ve tam olarak patent başvurusunda, tarifname, istemler ve tarifnamede veya istemlerde atıf yapılan resimlerle açıklanır. … (5) Başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından eksikliğinin olmadığı anlaşılırsa veya eksiklikler süresi içinde giderilirse 96 ncı madde hükmü uyarınca araştırma raporu düzenlenir.”
7.4 “Araştırma talebi, araştırma raporunun düzenlenmesi ve yayımlanması” başlıklı 96. maddesinde;
(1) Başvuru sahibi başvuruyla birlikte veya bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde ücretini ödemek kaydıyla araştırma talebinde bulunur. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır.
(2) Başvuru sahibinin birinci fıkra hükmüne uygun olarak araştırma talebinde bulunması durumunda, başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından eksikliğinin olmadığı anlaşılırsa veya eksiklikler süresi içinde giderilirse araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.
Araştırma raporu, başvurunun 97 nci madde uyarınca yayımlanmış olması hâlinde ayrı olarak, yayımlanmamış olması hâlinde ise başvuru ile birlikte Bültende yayımlanır. (3) Başvuru konusunun 82 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamına girdiği sonucuna varılırsa veya tarifnamenin ya da tüm istemlerin yeterince açık olmaması araştırma raporunun düzenlenmesini engelliyorsa araştırma raporu düzenlenmez. Başvuru sahibinden bu konudaki itirazlarını veya başvurudaki değişikliklerini, bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde sunması istenir. Bu süre içinde itirazda bulunulmaması veya itirazın ya da yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru reddedilir. İtirazın ve varsa
yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde araştırma raporu düzenlenir, başvuru sahibine bildirilir ve
Bültende yayımlanır. …”
7.5 “İnceleme talebi, inceleme raporunun düzenlenmesi ve patentin verilmesi” başlıklı 98. maddesinde;
(1) Başvuru sahibi, araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek incelemenin yapılmasını talep eder. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır. (2) Kurum, başvuru sahibinin inceleme talebi üzerine başvurunun ve buna ilişkin buluşun, bu Kanun hükümlerine uygunluğunu inceler. (3) Başvurunun veya buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olmadığı tespit edilirse başvuru sahibine, görüşlerini sunması ve başvurunun kapsamını aşmaması şartıyla değişiklikler yapması konusunda bildirim yapılır ve gerekli görüldükçe bu tür bildirimler tekrarlanır. Ancak bu kapsamda yapılacak bildirimlerin sayısı üçten fazla olamaz. (4) Başvuru sahibine üçüncü fıkrada belirtilen bildirimlere görüş sunması veya değişiklik yapabilmesi için bildirim tarihinden itibaren üç aylık süre tanınır. Bu süre içinde görüş bildirilmediği veya değişiklik yapılmadığı takdirde başvuru geri çekilmiş sayılır. (5) Yapılan inceleme sonucunda düzenlenen inceleme raporunda başvuru ve buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olduğunun belirtilmiş olması hâlinde patentin verilmesine karar verilir, başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır. (6) İnceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için değişiklik yapılmasının gerekli olduğu durumda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır. (7) Patentin verilmesine ilişkin yayımdan sonra talep edilmesi ve belge düzenleme ücretinin ödenmesi hâlinde, düzenlenen belge patent sahibine verilir. (8) İnceleme raporunda, başvurunun ve buna ilişkin buluşun bu Kanun hükümlerine uygun olmadığı belirtilmişse başvuru Kurum tarafından reddedilir, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve
Bültende yayımlanır. (9) Patentin verilmiş olması, onun geçerliliği ve yararlılığı konusunda Kurum tarafından garanti verildiği şeklinde yorumlanamaz, Kurumun sorumluluğunu da doğurmaz. (10) İnceleme talebi, inceleme raporunun düzenlenmesi ve patentin verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”
7.6 “Kurum kararlarına itiraz” başlıklı 100. maddesinde; (1) 99 uncu madde hükümleri saklı kalmak
üzere, Kurumun almış olduğu kararlara patent başvurusu sahibi, patent sahibi veya ilgili üçüncü kişiler tarafından kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Bu madde kapsamında yapılan itirazlar Kurul tarafından incelenir.”
7.7 “İşlemlerin devam ettirilmesi ve hakların yeniden tesisi” başlıklı 107. maddesinde; (1) Patent
başvurusuna ilişkin işlemlere dair sürelere uymaması hâlinde başvuru sahibi, süreye uyulmamanın sonucunun bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde, ücretini ödeyerek işlemlere devam edilmesini talep edebilir. Aksi takdirde bu talep reddedilir. Talebin kabul edilmesi hâlinde süreye uyulmamış olmanın getirdiği hukuki sonuçlar doğmamış sayılır. (2) Patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, patent başvurusu veya patentle ilgili işlemlerde şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen, uyulması gereken bir süreye uyulamamasının patent başvurusunun reddine, geri çekilmiş sayılmasına, 99 uncu madde uyarınca patentin hükümsüz kılınmasına veya diğer herhangi bir hakkın kaybına yol açması hâlinde, hakların yeniden tesisi talep edilebilir. Bu talep, uyulamamış olan sürenin bitiminden itibaren bir yılı geçmemek üzere, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde ücreti ödenerek yapılır. Aksi takdirde bu talep reddedilir. Talebin kabul edilmesi hâlinde süreye uyulmamış olmanın getirdiği hukuki sonuçlar doğmamış sayılır. (3) Hakların yeniden tesis edilmesi hâlinde bu durum Bültende yayımlanır. Hakların kaybından başlamak üzere bu hakların yeniden tesisine ilişkin kararın yayımına kadar geçen sürede patent konusu buluşu iyiniyetli olarak Türkiye’de kullanan veya kullanım için ciddi ve
gerçek tedbirler alan kişiler, sahip oldukları işletmenin makul ihtiyaçlarını giderecek ölçüde buluşu ücretsiz olarak kullanmaya devam edebilir. (4) 101 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen telafi ücretinin ödenmesi için verilen süre ile 93 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre ve yönetmelikle belirlenen işlemlere ilişkin süreler açısından birinci fıkra uyarınca işlemlere devam ettirilmesi talep edilemez. (5) Bu madde hükümleri, işlemlere devam ettirilmesi veya hakların yeniden tesisi ile ilgili süreler açısından uygulanmaz. (6) İşlemlerin devam ettirilmesine ve hakların yeniden tesisine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”
8. Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğinin;
8.1 “İnceleme Talebi” başlıklı 102. maddesinde; (1) Başvuru sahibi, araştırma raporunun bildirim
tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek başvurusunun incelenmesini Kurumdan talep eder.
Başvuru sahibi bu süre içinde araştırma raporuna ilişkin görüşlerini sunabilir ve varsa tarifname, istemler veya resimlerde değişiklikler yapabilir. İnceleme talebi geri çekilemez. (2) Patent İşbirliği Antlaşması kapsamında ulusal aşamaya giren başvurular için başvuru sahibi, uluslararası araştırma raporunun
Kurum tarafından bildirildiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurusunun incelenmesini talep eder ve inceleme ile ilgili ücreti taleple birlikte öder. Başvuru sahibi bu süre içinde uluslararası araştırma raporuna ilişkin görüşlerini sunabilir ve varsa tarifname, istemler veya resimlerde değişiklikler yapabilir.
(3) İnceleme talebinin süresi içinde yapılmaması veya ücretinin süresi içinde ödenmemesi halinde başvuru geri çekilmiş sayılır ve başvuru sahibine bildirilir. Başvuru yayımlanmışsa bu durum Bültende yayımlanır.”
8.2 “Patent başvurusunun incelenmesi” başlıklı 103. maddesinde; (1) Kurum, başvuru sahibinin
inceleme talebi üzerine başvurunun ve buna ilişkin buluşun, Kanun hükümlerine uygunluğunu inceler. (2)
Başvurunun veya buna ilişkin buluşun Kanun hükümlerine uygun olmadığı tespit edilirse Kanunun 98 inci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca başvuru sahibine bildirim yapılır. Bu bildirimde araştırma raporunda belirtilen dokümanlar, varsa inceleme aşamasında tespit edilen dokümanlar, varsa başvuru sahibinin görüşleri ve başvuruda yaptığı değişiklikler dikkate alınarak patentin verilememe nedenleri gerekçeleriyle açıklanır ve bunların dayanakları belirtilir. Başvuru sahibinden, her bir bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde bu bildirimlere karşı görüşlerini sunması veya başvurunun kapsamını aşmaması şartıyla tarifname, istemler veya resimlerde değişiklikler yapması istenir. Söz konusu bildirimlerin sayısı üçten fazla olamaz. (3) Araştırma raporunda belirtilen dokümanlar, varsa inceleme aşamasında tespit edilen dokümanlar, varsa başvuru sahibinin görüşleri ve başvuruda yaptığı değişiklikler dikkate alınarak yapılan inceleme sonucunda patentin verilmesine karar verilmesi halinde patent verilme nedenlerini gerekçeleriyle açıklayan bir inceleme raporu düzenlenir ve bu rapor patent verilme kararıyla birlikte başvuru sahibine bildirilir. Bu karar ve patent Bültende yayımlanır. (4) Düzenlenen inceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için Kurum tarafından değişiklik yapılmasının gerekli görüldüğü durumlarda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi halinde patent verilecek metnin değişen haliyle başvuru sahibi tarafından onaylandığı kabul edilerek patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent
Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi halinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır. …”
8.3 “İşlemlerin devam ettirilmesi” başlıklı 114. maddesinde; (1) Patent başvurusuna ilişkin işlemlere
dair sürelere uymaması halinde başvuru sahibi, süreye uyulmamanın sonucunun bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde, Tebliğde belirtilen ücreti ödeyerek ve süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesini talep edebilir. (2) Bu fıkrada yer alan maddelerde
verilen sürelere uyulmaması halinde işlemlere devam edilmesi talep edilemez:
a) Kanunun 93 üncü maddesinin birinci fıkrası.
b) Kanunun 101 inci maddesinin dördüncü fıkrası.
c) Kanunun 110 uncu maddesinin üçüncü fıkrası.
ç) 72 nci madde.
d) 81 inci madde.
e) 84 üncü maddenin birinci fıkrası.
f) 96 ncı ve 119 uncu maddelerin ikinci fıkraları.
g) 99 uncu maddenin birinci fıkrası ve 120 nci maddenin on dördüncü fıkrası.
(3) Kurum, talebe ilişkin olarak yaptığı değerlendirme sonucunu başvuru sahibi ya da patent sahibine bildirir. Talebin kabul edilmesi halinde başvuru yayımlanmışsa bu durum Bültende yayımlanır. (4) 103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde verilen üç aylık süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebi, üç bildirimden biri için ve bu madde uyarınca sadece bir kez yapılabilir. (5) Bu maddede belirtilmeyen ancak talebin niteliğine göre işlemlerin devam ettirilmesinin mevzuat hükümlerine göre uygun olmadığı durumlarda işlemlerin devam ettirilmesi talebi Kurum tarafından işleme alınmaz. (6) Bu madde hükümleri, işlemlerin devam ettirilmesi veya hakların yeniden tesisi ile ilgili süreler açısından uygulanmaz.”
8.4 “Hakların yeniden tesisi” başlıklı 115. maddesinde; (1) Patent başvurusu veya patent sahibi
tarafından, patent başvurusu veya patentle ilgili işlemlerde şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen, uyulması gereken bir süreye uyulamamasının patent başvurusunun reddine, geri çekilmiş sayılmasına, Kanunun 99 uncu maddesi uyarınca patentin hükümsüz kılınmasına veya diğer herhangi bir hakkın kaybına yol açması halinde, hakların yeniden tesisi talep edilebilir. (2) Hakların yeniden tesisi talebi, uyulamamış olan sürenin bitiminden itibaren bir yılı geçmemek üzere, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde Tebliğde belirtilen ücret ödenerek yapılır. Ancak, Kanunun 93 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen on iki aylık rüçhan süresine uyulamama durumunda, bu sürenin bitiminden itibaren iki ay içinde hakların yeniden tesisi talebinde bulunulabilir. (3) Hakların yeniden tesisi talebine dayanak olan gerekçeler ve bunları kanıtlayıcı bilgi ve belgeler taleple birlikte sunulur. (4) Kurum, talebe ilişkin olarak yaptığı değerlendirme sonucunu başvuru sahibi ya da patent sahibine bildirir. Hakların yeniden tesisi talebinin kabul edilmesi halinde başvuru yayımlanmışsa bu durum
Bültende yayımlanır. (5) 103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde verilen üç aylık süreye uyulamadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebi, bu madde uyarınca yapılamaz. (6) Bu madde hükümleri, işlemlerin devam ettirilmesi veya hakların yeniden tesisi ile ilgili süreler açısından uygulanmaz. (4) 103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde verilen üç aylık süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebi, üç bildirimden biri için ve bu madde uyarınca sadece bir kez yapılabilir. (5) Bu maddede belirtilmeyen ancak talebin niteliğine göre işlemlerin devam ettirilmesinin mevzuat hükümlerine göre uygun olmadığı durumlarda işlemlerin devam ettirilmesi talebi Kurum tarafından işleme alınmaz. (6)
Bu madde hükümleri, işlemlerin devam ettirilmesi veya hakların yeniden tesisi ile ilgili süreler açısından uygulanmaz.” Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER ’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; Kurum tarafından yapılan hatalı işlemin düzeltilmesini ve “işlemlerin devam ettirilmesi talebinin” yerine getirilmesini talep etmektedir.
11. Temel hak ve özgürlüklerden biri olan mülkiyet hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 1 No’lu Ek
Protokolün “Mülkiyetin Korunması ” başlıklı 1. maddesinde; her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı olduğu, bir kimsenin, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabileceğini, ancak bu hakkın devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmeyeceği düzenleme altına alınmıştır.
12. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 35. maddesinde de ; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” Düzenlemesi ile mülkiyet hakkı tanınarak güvence altına alınmıştır.
13. Mülkiyet kavramının anlamı, boyutları ile hukuki yapısı, toplumların zaman içindeki gelişimine ve bunun sonucu olarak anayasaların benimsediği toplumsal ve siyasal sisteme göre biçimlenmekte olup; Anayasa’nın 35. maddesinde koruma altına alınan mülkiyet hakkı sadece taşınır ya da taşınmazları değil; marka ve patent hakları, fikri mülkiyet hakları, alacak hakları gibi maddi bir varlığı olmayan hakları da kapsamaktadır. (Suat Şimşek, “Mülkiyet Hakkının Kapsamı, Sınırlandırma Nedenleri Ve Şartları Açısından
1982 Anayasası Ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi: Karşılaştırmalı Bir Analiz –I”, TBB Dergisi 2010
(91))
14. AYM‘de yerleşik kararlarında; fikir ve sanat eserlerinden doğan mali ve manevi hakların, fikrî mülkiyet hakkı olarak mülk teşkil ettiğini ve Anayasa’nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı güvencesinden yararlandığını kabul etmektedir. (Bkz: Anayasa Mahkemesinin E.2013/95, K.2014/176, sayılı ve
13.11.2014 tarihli Kararı)
15. Türkiye’nin ekonomik gelişimine paralel olarak sınai mülkiyet hakları alanında yaşanan önemli gelişmelerle başta patent, marka ve tasarım olmak üzere başvurularda çok önemli artışlar yaşanması akabinde marka, coğrafi işaret, tasarım, patent, faydalı model ile geleneksel ürün adlarına ilişkin hakların korunması ve bu suretle teknolojik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleştirilmesine katkı sağlamak amacıyla 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çıkarılmış olup; Kanun patent başvuruları, tescil ve tescil sonrası işlemleri ve bu hakların ihlaline dair hukuki ve cezai yaptırımları kapsamaktadır.
16. 6769 sayılı kanunun 82. maddesinde; patent verilme kriterleri belirlenmiş; teknolojinin her alanındaki buluşlara yeni olması, buluş basamağı içermesi, sanayiye uygulanabilir olması şartıyla patent verileceği belirtilmiştir. 85. Maddesinde ise; patentin sağladığı hakkın kapsamı ve sınırları düzenlenmiş olup; patent sahibinin, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya yerli üretim olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrım yapmaksızın patent hakkından yararlanacağı düzenlenmiştir.
17. Patent başvurusu için gerekli belgeler ve başvuru tarihinin kesinleşmesi işlemlerine ilgili Kanunun 90.
maddesinde yer verilmiş, ayrıca söz konusu madde kapsamında başvuruya ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği de kararlaştırılmıştır.
18. Kurum tarafından, yapılan bir patent başvurusunun, 6769 sayılı Kanunun 95. maddesi gereğince; şeklî şartlara uygunluk bakımından incelemesinin yapılacağı, başvurunun şeklî şartlara uygun olmadığı anlaşılırsa, başvuru sahibinden bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde eksikliği gidermesinin isteneceği, eksikliğin bu süre içinde giderilmemesi hâlinde başvurunun reddedileceği, başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından eksikliğinin olmadığı anlaşılırsa veya eksiklikler süresi içinde giderilirse, Kanun 96. maddesi “Başvuru sahibi başvuruyla birlikte veya bildirime gerek olmaksızın başvuru tarihinden itibaren on iki ay içinde ücretini ödemek kaydıyla araştırma talebinde bulunur” hükmüne uygun olarak araştırma talebinde bulunulması durumunda ve başvurunun şeklî şartlara uygunluk bakımından eksikliğinin olmadığı anlaşılırsa veya eksiklikler süresi içinde giderilirse araştırma raporu düzenleneceği belirtilmiştir.
19. Araştırma talebinin yapılması ve araştırma raporunun düzenlenmesi akabinde; başvuru sahibi, 6769 sayılı
Kanunun 98. maddesi kapsamında; araştırma raporunun bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek incelemenin yapılmasını talep eder. Aksi takdirde başvuru geri çekilmiş sayılacaktır. Başvuru sahibinin inceleme talebi üzerine ise başvurunun ve buna ilişkin buluşun, Kanun hükümlerine uygunluğunu incelenir, 6769 sayılı Kanunun 98/2. maddesi; kapsamında yapılan inceleme sonucunda; Kanun hükümlerine uygun olmadığı tespit edilirse başvuru sahibine, görüşlerini sunması ve başvurunun kapsamını aşmaması şartıyla değişiklikler yapması konusunda üç aylık süre tanınır. Gerekli görüldükçe bu tür bildirimler tekrarlanır. Ancak bu kapsamda yapılacak bildirimlerin sayısı üçten fazla olamaz. Süre içinde görüş bildirilmediği veya değişiklik yapılmadığı takdirde ise başvuru geri çekilmiş sayılacaktır. 6769 sayılı
Kanunun 98/6. maddesi kapsamında yapılan incelemede ise; İnceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için değişiklik yapılmasının gerekli olduğu durum söz konusudur ve bu durumlarda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Kurum tarafından değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent
Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde ise; başvuru geri çekilmiş sayılacaktır.
20. 6769 sayılı Kanunun patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, uyulması gereken süreye uyulamaması halinde işlemlere devam edilmesi ya da şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen uyulması gereken bir süreye uyulamaması halinde izlenmesi gereken sürece ilişkin de bir yol göstermiş olup; Kanun 107.
maddesinde; Kanun 107/1 kapsamında işlemlerin devam ettirilmesi ve 107/2 kapsamında hakların yeniden tesisi olarak iki farklı süreç düzenlemiştir. Kanun koyucu tarafından sürece ilişkin genel çerçeve çizilmiş olmakla birlikte işlemlerin devam ettirilmesine ve hakların yeniden tesisine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenleme altına alınmıştır.
21. Söz konusu hususlar Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 114 ve 115.
maddelerinde ayrı ayrı düzenlenmiştir. Yönetmeliğin “ İşlemlerin Devam Ettirilmesi” başlıklı 114.
maddesinde; patent başvurusuna ilişkin işlemlere dair sürelere uymaması halinde başvuru sahibinin, süreye uyulmamanın sonucunun bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde, Tebliğde belirtilen ücreti ödeyerek ve süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesini talep edebileceği, ancak Kanunun 93 üncü maddesinin birinci fıkrası, 101 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 110 uncu maddesinin üçüncü fıkrası, Yönetmeliğin, 72 nci maddesi, 81 inci maddesi, 84 üncü maddenin birinci fıkrası, 96 ncı ve 119 uncu maddelerin ikinci fıkraları, 99 uncu maddenin birinci fıkrası ve 120 nci maddenin on dördüncü fıkrasında verilen sürelere uyulmadığı taktirde işlemlere devam edilmesinin talep edilmeyeceği, 103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde ise; verilen üç aylık süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebinin ise, üç bildirimden biri için ve bu madde uyarınca sadece bir kez yapılabileceği, bu maddede belirtilmeyen ancak talebin niteliğine göre işlemlerin devam ettirilmesinin mevzuat hükümlerine göre uygun olmadığı durumlarda da işlemlerin devam ettirilmesi talebinin Kurum tarafından işleme alınmayacağı belirtilmiştir.
22. İlgili Yönetmeliğin; “Hakların yeniden tesisi” başlıklı 115. maddesinde ise; patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, patent başvurusu veya patentle ilgili işlemlerde şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen, uyulması gereken bir süreye uyulamamasının patent başvurusunun reddine, geri çekilmiş sayılmasına, Kanunun 99 uncu maddesi uyarınca patentin hükümsüz kılınmasına veya diğer herhangi bir hakkın kaybına yol açması halinde, hakların yeniden tesisi talep edilebileceği, hakların yeniden tesisi talebi, uyulamamış olan sürenin bitiminden itibaren bir yılı geçmemek üzere, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde Tebliğde belirtilen ücret ödenerek yapılacağı, ancak,
103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde verilen üç aylık süreye uyulamadığı için
yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebinin ise, bu madde uyarınca yapılamayacağı, 103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde verilen üç aylık süreye uyulamadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebinin, bu madde uyarınca yapılamayacağı düzenlenmiştir.
23. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
23.1 Başvuranın, 07.08.2019 tarihinde başlatmış oldu patent sürecinde 6769 sayılı Kanun 98. maddesi
kapsamında inceleme sürecine geçildiği,
23.2 Kurumun incelemesini gerçekleştirmesi üzerine, başvurana, İlgili Yönetmeliğin 103 üncü maddesinin
dördüncü fıkrası uyarınca 23.05.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile başvuruya patent verilebilmesi için inceleme raporunda belirtilen değişikliklerin, raporun tebliğ tarihinden itibaren iki ay içinde Kuruma gönderilmesi gerektiğinin bildirildiği,
23.3 Ancak başvuranın söz konusu süreyi kaçırdığı ve 08.09.2023 tarihinde değişiklik talebinde bulunduğu,
23.4 İdare tarafından, istenilen değişikliklerin süresi dışında yapılması nedeniyle patent başvurusunun geri
çekilmiş sayıldığının 16.11.2023 tarihli ve sayılı yazı ile başvuru sahibine bildirildiği,
23.5 Başvuran tarafından, 16.11.2023 tarihinde işlemlerin devam ettirilmesi talebinde bulunulduğu, ancak
idare tarafından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 115 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında hakların yeniden tesisi talebinde bulunulabileceği gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.
24. Başvuranın; “patent başvurusunda, işlemlerin devam ettirilmesi hakkının koşullarını tam olarak sağladığı, bu kapsamda Kurum tarafından yapılan hatalı ret işlemin düzeltilerek “işlemlerin devam ettirilmesi” ne yönelik başvurusunun kabul edilmesi ” talebine ilişkin olarak;
24.1 Somut olayda; idare tarafından başvuran hakkında, patent inceleme raporu düzenlendikten sonra patent
verilebilmesi için değişikliklerin istendiği süreye uyulmaması (Kanunun 98/6. maddesi ve ilgili
Yönetmeliğin 103/4. maddesi) nedeniyle başvurunun geri çekilmiş sayılmasına karar verildiği, bu kapsamda başvuranın, Kanunun 107/1. maddesi kapsamında “işlemlerin devam ettirilmesi” ne yönelik talepte bulunduğu ancak talebinin Kanunun 107/1. Maddesi kapsamında uygun olmadığı Kanunun 107/2.
maddesi kapsamında “hakların yeniden tesisi” başvurusu yapılması gerektiğinden bahisle ret işlemi tesis edildiği anlaşılmıştır.
24.2 Patent başvurusu veya patent sahibi tarafından, uyulması gereken süreye uyulamaması halinde işlemlere
devam edilmesi ya da şartların gerektirdiği özen gösterilmesine rağmen uyulması gereken bir süreye
uyulamaması halinde izlenmesi gereken sürece ilişkin hususlar; 6769 sayılı Kanunun 107. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu bu maddede; işlemlerin devam ettirilmesi ve hakların yeniden tesisi olarak iki ayrı hususta genel çerçeveyi çizmiş olmakla birlikte; işlemlerin devam ettirilmesine ve hakların yeniden tesisine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğini belirtmiştir.
24.3 Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin “İşlemlerin Devam Ettirilmesi”
başlıklı 114. maddesinde; patent başvurusuna ilişkin işlemlere dair sürelere uymaması halinde başvuru sahibinin, süreye uyulmamanın sonucunun bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde, Tebliğde belirtilen ücreti ödeyerek ve süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesini talep edebileceği, ancak Kanunun 93 üncü maddesinin birinci fıkrası, 101 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 110 uncu maddesinin üçüncü fıkrası, Yönetmeliğin, 72 nci maddesi, 81 inci maddesi, 84 üncü maddenin birinci fıkrası, 96 ncı ve 119 uncu maddelerin ikinci fıkraları, 99 uncu maddenin birinci fıkrası ve 120 nci maddenin on dördüncü fıkrasında verilen sürelere uyulmadığı taktirde işlemlere devam edilmesinin talep edilmeyeceği, 103 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimlerde verilen üç aylık süreye uyulmadığı için yapılamamış olan işlemin gereğini yaparak işlemlere devam edilmesi talebinin ise, üç bildirimden biri için ve bu madde uyarınca sadece bir kez yapılabileceği, bu maddede belirtilmeyen ancak talebin niteliğine göre işlemlerin devam ettirilmesinin mevzuat hükümlerine göre uygun olmadığı durumlarda da işlemlerin devam ettirilmesi talebinin Kurum tarafından işleme alınmayacağı belirtilmiştir.
24.4 6769 sayılı Sınai ve Mülkiyet Kanunun getirdiği yeniliklerden biri de patent başvurusu yapanların
başvuru aşamasında öngörülen yasal sürelere uymaması nedeniyle hak kayıpları yaşamamalarına yönelik telafi sürelerin öngörülmesidir. Buna göre başvuru sahibi, başvuru aşamasındaki bazı basit işlem sürelerine uymaması halinde Kanunun 107/1. maddesi kapsamında süreye uymamanın sonucunun bildirim tarihinden itibaren 2 ay içinde, ücretini ödeyerek işlemlere devam edebilmeyi talep edebilecektir. Kanun koyucu basit işlem ile telafisi mümkün olmayan durumlar bakımından ayrı bir süre daha öngörmüştür. Kanunun 107/2.
maddesi kapsamında başvuru sahibi şartların gerektirdiği özeni göstermesine rağmen, uyulması gereken bir süreye uyulamadığı için hak kaybı yaşamışsa; bir yılı geçmemek üzere, süreye uyulamama nedeninin ortadan kalkmasından itibaren iki ay içinde ücret ödeyerek hakların yeniden tesisi talep edilebilecektir. Bu düzenleme mücbir sebep hallerine karşılık gelmektedir ve mutlaka süreye uyulmama gerekçesi sunulmalıdır. (Dr. Cahit Suluk, “6769 Sayılı Sınai Ve Mülkiyet Kanunun Getirdiği Yenilikler” TFM 2018;4(1))
24.5 Yapılan değerlendirme neticesinde; işlemlerin devam ettirilmesi ve hakların yeniden tesisi konusunda
Kanunun 107. maddesinde genel çerçeve çizildiği, bahse konu hususlara ilişkin usul ve esasların ise yönetmelikle belirleneceğinin düzenlediği, Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin
“İşlemlerin Devam Ettirilmesi” başlıklı 114. maddesi incelendiğinde; her ne kadar ikinci fıkrada işlemlere devam edilmesinin talep edilmeyeceği haller sayılmış olsa da maddenin 4. Fıkrasında Yönetmeliğin 103.
maddesi kapsamında ayrıca değerlendirme yapılmış olduğu ve kapsam içerisine yalnızca 103/2’de belirtilen sürelere uyulmaması halinin dahil edildiği, 103/4 bakımından herhangi bir değerlendirme yapılmayarak bilinçli bir boşluk bırakıldığı, akabinde Yönetmeliğin 114. maddesinin 5. fıkrasında bu maddede belirtilmeyen ancak talebin niteliğine göre işlemlerin devam ettirilmesinin mevzuat hükümlerine göre uygun olmadığı durumlarda da işlemlerin devam ettirilmesi talebinin Kurum tarafından işleme alınmayacağının da belirtildiği, Kurumun 6769 sayılı Kanun’un 107 nci maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen “işlemlerin devam ettirilmesi” hususuna ilişkin genel bakış açısının; henüz patent verilmesine karar verilmemiş bir başvurunun başvuru aşamasındaki basit işlemler yerine getirilirken uyulmaması halinde uygulanabilecek bir hüküm olduğu ve patent sürecinin artık en son aşamasında bulunan başvuranın süreye uymuş olması akabinde takip edeceği başkaca bir sürecin de bulunmadığı dikkate alındığında; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
25. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı,
27. Öte yandan;
27.1 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun; “İnceleme talebi, inceleme raporunun düzenlenmesi ve
patentin verilmesi” başlıklı 98. maddesinin 6. fıkrasında; “İnceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için değişiklik yapılmasının gerekli olduğu durumda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.” Sınai Mülkiyet Kanununun
Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin; “Patent başvurusunun incelenmesi” başlıklı 103. maddesinin 4.
fıkrasında; “Düzenlenen inceleme raporuna göre patentin verilebilmesi için Kurum tarafından değişiklik yapılmasının gerekli görüldüğü durumlarda bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde değişikliklerin yapılması istenir. Yapılan değişikliklerin kabul edilmesi halinde patent verilecek metnin değişen haliyle başvuru sahibi tarafından onaylandığı kabul edilerek patentin verilmesine karar verilir, bu durum başvuru sahibine bildirilir, bu karar ve patent Bültende yayımlanır. Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi halinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.” hususlarına yer verildiği,
27.2 Anılan maddelerin değerlendirilmesinden inceleme talebi aşamasında Kurum tarafından değişiklik
yapılmasının gerekli görüldüğü durumlarda kişiye bir bildirim yapıldığı ve söz konusu bildirimde iki ay içinde değişikliklerin yapılmasının istendiği, kişilerin süresi içerisinde değişiklik talebinde bulunmaması ya da yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi halinde ise başvurunun geri çekilmiş sayılması kararı verileceği ve söz konusu kararın başvuru sahibine bildirileceği ve Bültende yayımlanacağı anlaşılmıştır.
27.3 Somut olayda; Başvurana; “İnceleme Raporu-değişiklik Talebi – Numaralı Başvuru”
konulu yazının; 23/05/2023 tarihinde gönderildiği ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 98 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca başvuruya patent verilebilmesi için söz konusu raporda belirtilen gerekli değişikliklerin yapılarak yeniden düzenlenecek evrakın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Kuruma gönderilmesi gerektiği, yapılan değişikliklerin kabul edilmesi hâlinde patentin verilmesine ilişkin kararın bildirileceği, bunun yanında anılan süre içinde değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin
Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde ise başvurunun geri çekilmiş sayılacağının bildirildiği, bu kapsamda; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 98 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca iki aylık sürenin takriben 23/07/2023 tarihinde dolduğu ve başvuran tarafından o tarihe kadar herhangi bir değişiklik talebi yapılmadığı, bunun yanında 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 98 inci maddesinin altıncı
fıkrasının “Değişikliklerin yapılmaması veya yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır, bu karar başvuru sahibine bildirilir ve Bültende yayımlanır.” hükmü uyarınca başvurana 23/07/2023 tarihinden sonra herhangi bir bildirim yapılmadığı ve Sayılı Resmi
Patent Bülteninde de Geri Çekmiş Sayılan Patent / Faydalı Model Başvuruları kısmında yayınlanmadığı, başvuranın 08/09/2023 tarihinde yapmış olduğu değişiklik talebi üzerine 16/11/2023 tarihli yazı ile başvurunun geri çekilmiş sayıldığının başvurana bildirildiği ve Sayılı Resmi Patent Bülteninde de
Geri Çekmiş Sayılan Patent / Faydalı Model Başvuruları kısmında yayınlandığı anlaşılmıştır.
27.4 Yapılan inceleme neticesinde; Anayasanın, 2 nci maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk
devleti olduğu belirtilmiş olup; iyi yönetim ilkelerinden de biri olan kanunlara uygunluk, hukuk devleti olmanın temel gerekleri arasında bulunmaktadır. İdarenin işleyişi, görev ve yetkileri ile bu görev ve yetkilerin kullanımının kanunlara dayanması gerekmektedir. Bu kapsamda; idarelerin kendilerine verilen görevleri yapma ve yasaları uygulama konusunda zorunluluklarının bulunduğu da açıktır. 6769 sayılı Sınai
Mülkiyet Kanununun 98 inci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kanun koyucu idareye; kişilerin süresi içerisinde değişiklik talebinde bulunmaması ya da yapılan değişikliklerin Kurum tarafından kabul edilmemesi halinde başvurunun geri çekilmiş sayılması kararı verilmesi ve söz konusu kararın başvuru sahibine bildirilerek ve Bültende yayımlanması hususunda bir yükümlülük yüklemiştir. Somut olayda; İnceleme Raporu/Değişiklik Talebi’ nin başvurana 23/05/2023 tarihinde gönderildiği ve 2 aylık süre verildiği, iki aylık yasal sürenin takriben 23/07/2023 tarihinde dolduğu ancak o tarih itibariyle idare tarafından başvuranın durumuna ilişkin olarak başvurana “geri çekilmiş sayılması kararı” alındığı konusunda bir bildirimin yapılmadığı ve söz konusu hususun Bültende de yayımlanmadığı görüldüğünden bundan sonra yapılacak işlemlerde kanunlara uygunluk ilkesine de riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara Fikri Sınai Haklar Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi