|
ÖZET: Başvuran, Muratlı Belediyesi tarafından kurulan pazar yerinin taşınmasını talep etmiştir. Şikâyetçi, mevcut pazar yerinin yetersiz altyapı ve güvenlik sorunları barındırdığını, acil durumlarda ulaşımın engellendiğini ve çevre kirliliği yarattığını öne sürmüştür. İlk başvurusunun ardından, belediyeden gelen yanıtın yetersiz olduğunu belirterek ikinci bir başvuru yapmıştır. Muratlı Belediyesi, pazar yerinin geçici olarak kurulduğunu ve kapalı bir alana taşınma sürecinin devam ettiğini açıklamıştır.
Belediye, mevcut pazar yerinin daha geniş ve güvenli olduğunu, acil durumlarda ulaşımın engellenmediğini belirtmiştir. Ayrıca, pazar yerinin denetim altında olduğunu ve çevre temizliğinin sağlandığını ifade etmiştir. İdarenin, pazar yerinin taşınmasıyla ilgili kararlarının yasal çerçevede alındığı, başvuranın taleplerinin ise mevcut koşullar altında karşılanamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın pazar yerinin taşınması talebini reddetmiştir. İlgili mevzuat hükümleri ve yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, mevcut pazar yerinin uygun olduğu tespit edilmiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12957-S.23.20488
BAŞVURU NO : 2023/5793
KARAR TARİHİ : 13/10/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MURATLI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, pazar yerinin taşınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza şikâyetçinin 25.10.2022 tarihinde yapılan ilk başvurusunda özetle,
Muratlı Belediye Meclisinin 04.10.2022 tarih ve sayılı kararı sonucu Fatih Mahallesi Mareşal Fevzi
Çakmak Caddesi, Stad Caddesi, 83 Sokak ve Güvercin Sokak’ın ‘pazar yeri’ olarak kullanılmakta olduğu, pazar yerinin kurulduğu yerde otopark bulunmadığı için park edilen araçların ve tezgâhların yolu kapattığı, herhangi bir acil durum olduğunda ambulans, itfaiye vb. araç geçişinin mümkün olmadığı, pazarın bir kısmının okul güzergâhında olması nedeniyle öğrencilerin okula giderken zorluk çektiği, kalabalık ve tezgâh arasında sıkışarak düştüğünün görüldüğü, jeneratör kullanılması, ısınmak için ateş yakılması ve içilen sigaraların gelişigüzel yerlere atılmasının yangın tehlikesine neden olduğu, ancak müdahale gerekmesi durumunda yangın musluğu bulunmadığı, pazarın yeni kurulmasına rağmen pazarcılar arasında baltalı kavgaların çıktığı, asayiş ve trafik sorunlarının yaşandığı fakat güvenlik kamera sistemin olmadığı, pazar kurulan sokakların yetersiz ve dar olması, altyapının uygun olmaması, çöp tenekesi olmadığı için çöplerin yerlere atılması ve zabıtaların yeterli denetim yapmaması nedeniyle bağırarak satış yapılması sonucunda gürültü ve çevre kirliliği meydana geldiği, pazar yeri yakınında umumi tuvalet olmaması nedeniyle evlerin bahçelerinde bulunan tuvaletlere vs. girildiğinin görüldüğü, hem halkın hem de pazar esnafının yeni pazar yerinden memnun olmadığı iddia ve ifade edilerek semt pazarında bulunması gereken tesis ve özellikler dikkate alınarak pazar yerinin bir kısmının(Fatih Mahallesi)
daha uygun bir yere taşınması talep edilmiştir. 13.12.2022 tarihinde Kurumumuzca Gönderme Kararı tesis edilmiştir.
1.1) 23.04.2023 tarihinde şikâyetçi tarafından İdare tarafından gönderme kararına cevap verilmediği ifade
edilerek ikinci kez başvuru yapılmış ve talepler yinelenmiştir. İdarece 13.12.2022 tarihli Gönderme
Kararına Kurumumuz kayıtlarına 17.05.2023 tarihinde ulaşan 04.01.2023 tarihli yazı ile cevap verilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 15.05.2023 tarihli ve sayılı yazımız ile Muratlı Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir. Muratlı Belediye Başkanlığının 08.06.2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Muratlı Belediye Başkanlığı tarafından kapalı pazar yeri ile ilgili ihale işlemlerinin başlatılmış olduğu,
şikâyet konusu pazar yerinin geçici olarak kurulduğu, ihale işlemleri akabinde pazar yerinin sabit ve kapalı yere taşınacağı,
2.2) Şikâyete konu pazar yerinde ulaşımın kapanmadığı, acil durumlarda ulaşılması mümkün olmayan
sokak ve cadde bulunmadığı, söz konusu pazar yerinin ilçe sınırları içerisinde yer alan en uygun bölge olduğu, Hasan Orhan İlk ve Ortaokulunun önünde kurulmakta olan pazar yerinin servis araçlarının giriş çıkışını engellemediği,
2.3) Geçici pazar yerinde ortalama sokak genişliğinin sebze pazarında 9 metre, giyim pazarında ise 8 metre
olduğu, tezgâh uzunluklarının sebze pazarında 345 metre, giyim pazarında ise 475 metre olduğu, söz konusu hesaba yol ve tezgâh arası paylar dâhil olmak üzere karşılıklı tezgâh metrajı olduğu, tüm esnafın tezgâh metrajlarında kısıtlama yapıldığı, bu hali ile de yeni pazar yerinin daha geniş ve ferah olduğu,
2.4) Pazarın söz konusu cadde ve sokaklara kurulması kararı alınmasının hemen ardından pazar yerine bir
adet çift kabinli portatif tuvalet kurulduğu, pazar yerinde ister istemez çevre kirliliği olduğu, ancak pazarın bitiş saati itibariyle Belediye Temizlik İşleri Müdürlüğüne bağlı Katı Atık toplama ekibinin tüm çöplerin toplanmasını sağladığı ve yol süpürme aracı ile cadde ve sokakların temizlik ve hijyeni sağladığı,
2.5) Şikâyete konu pazar yerinin acil durumlarda ulaşılması mümkün olan ilçe sınırlarında yer alan en
uygun bölgede olduğu, Muradiye Mahallesi sınırlarında kurulan önceki pazar yerinde ulaşımın kapandığı birden çok cadde ve sokak bulunduğu, pazar yerinin eski hali ile devam etmesi durumunda acil durumlarda müdahale imkânı bulunmadığı, eski pazar yerinde de Mithatpaşa Ortaokulu bulunduğu, sebze pazarının bir kısmının okulun tam önünde kurulmakta olduğu, bu nedenle okula gelen giden servis araçları giriş-çıkış yapamamakta ve öğrencilerin de okula giriş-çıkışında sorun yaşanmakta olduğu, eski pazar yerindeki sokak genişliğinin ortalama 2-3 metre olduğu, yeni pazar yerinin daha geniş olduğu, yeni pazar yerinde pazarcıların araçlarını park edebilecekleri park alanları bulunduğu, eski pazar yerinde esnafın araçlarını uzak mesafelere park etmek zorunda kaldıkları, yük arabaları ile pazarda sattıkları malları taşıdıkları, bunun da alışveriş yapan vatandaşların rahatsız olmasına sebebiyet verdiği, yine toplanma zamanlarında araçların uzak olması sebebi ile trafik sorunu yaşandığı ve toplanmanın da uzun zaman aldığının tespiti yapıldığı,
2.6) Pazar yerinin Belediye Zabıta Müdürlüğü ekipleri tarafından daimi surette denetime tabi tutulduğu,
aynı zamanda trafik sorunu yaşanmaması için Belediye Zabıta Müdürlüğüne bağlı bir ekibin pazarın kurulu olduğu süre zarfında nöbet tuttuğu, Muratlı Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün yazısından anlaşıldığı üzere “pazar yerini kapsayan kameraların bulunmadığı, ancak pazar girişinin solunda bulunan kıraathane ve pazar girişi ana cadde ortasında sağ tarafta bulunan markette caddeyi görebilecek kamera sisteminin bulunduğu, İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından pazarın kurulduğu çarşamba günleri 10.00-13.00 ile 13.00-16.00 saatleri arasında mevcut ekiplerce sık sık denetlendiği ve görevli 6 personelin belirtilen saatlerde görevlendirildiğinin bildirildiği, ayrıca semt pazarında herhangi bir adli vakanın meydana gelmediği bilgisi verildiği,
2.7) Pazar yerinin kurulduğu mevkide ikamet eden ve pazara gelen esnaf ile vatandaşlarla Belediye Zabıta
ekiplerince sözlü görüşmeler yapıldığı, pazar yerinde ikamet eden ev hanımlarının pazarın yakın olması sebebiyle memnun oldukları, işlerini kısa sürede halledebildikleri, esnafın da pazar yerinin genişliği ile araçlarını tezgâhlarının yanına, arkasına park edebildikleri için daha kolay toplanabildikleri, pazara gelen vatandaşların da tek güzergâh üzerinden kolaylıkla alışveriş yapabildiklerinin beyan edildiği, ayrıca halk ve esnafın olumsuz bir görüşü olmadığı ifadeleri yer almaktadır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde, “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”,
5) 03.07.2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin
birinci fıkrasında, “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,… ifade eder.”; “belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (a) fıkrasında, “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”,
6) 12.07.2012 tarihli ve 28351 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Pazar Yerleri Hakkındaki
Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, semt ve üretici pazarlarını modern bir yapıya kavuşturmak, bu yerlerde sebze ve meyveler ile belediyece müsaade edilen diğer gıda ve ihtiyaç maddelerinin ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını temin etmek, tüketicilerin hak ve menfaatlerini korumak ve üreticiler ile pazarcıların faaliyetlerini düzenlemektir.’’
6.1) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde; “Pazar yerleri:
Belediyelerce tespit edilecek yer ve günlerde kurulan üretici ve semt pazarlarını,” ifade eder.
6.2) “Pazar Yerlerinin Kurulması ve İşletilmesi” başlıklı 5’inci maddesi birinci fıkrasında;“
(Değişi k:RG-13/7/2013-28706) Pazar yerleri, imar planında belirlenmiş veya asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla ayrılmış diğer alanlarda bu Yönetmelikte belirtilen asgari koşulları taşıyacak şekilde belediyeler veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştirakleri tarafından kurulur. Gerçek veya diğer tüzel kişiler tarafından pazar yeri kurulamaz.”, ikinci fıkrasında; “ Pazar yerinin kurulmasına, 7’nci maddede belirtilen komisyonun raporu göz önünde bulundurularak belediye meclisince karar
verilir.’’ üçüncü fıkrasında; “Semt pazarının kurulmasında, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, semt pazarı sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı ile semt pazarının çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurulur.’’
6.3) “Pazar Yerinde Bulunması Gereken Hizmet Tesisleri ve Özellikleri” başlıklı 6’ncı maddesinin
birinci fıkrasında; “Pazar yerlerinde; a) Pazarcı ve üretici satış yerleri, b) Zabıta bürosu, c) Çöp toplama yeri, ç) Elektronik tartılar, d) Hoparlör sistemi, e) Aydınlatma sistemi, f) Güvenlik kamerası, g) Tuvalet bulunması zorunludur.”; ikinci fıkrasında; “Satış yerlerinin alan büyüklüğü ve kullanımı ile buralardaki tezgâhların ebat ve biçimine ilişkin özellikler, mal teşhirini olumsuz etkilemeyecek, alışveriş için yeterli geçiş yolları bırakacak ve pazar yerlerine standart bir görünüm kazandıracak şekilde ilgili meslek kuruluşunun görüşü alınarak belediye encümenince belirlenir.’’
6.4) “Pazar Yerlerinin Taşınması ve Kapatılması” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında;
“Çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan pazar yerleri belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir ya da kapatılabilir.’’ ikinci fıkrasında; “Belediye meclisi, birinci fıkrada belirtilen hususları, 7’nci maddede öngörülen komisyona incelettirir.’’ üçüncü fıkrasında; “Pazar yerinin başka bir alana taşınmasına ilişkin işlemler, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.’’
6.5) “Belediyenin Görev ve Yetkileri” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde;
“Belediyeler, pazar yerlerini işletmek (Ek ibare:RG-13.7.2013-28706) veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştiraklerince işletilmesini sağlamak, malların hijyenik şartlarda satışa sunulmasını sağlayıcı uygun çalışma ortamını oluşturmak, alt yapı ile çevre düzenlemelerini yapmak, pazar yerlerinde faaliyet gösterenler ile tüketicilerin can ve mal güvenliğini koruyucu tedbirleri almak… görevli ve yetkilidir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer
verildiği üzere, Tekirdağ ili, Muratlı ilçesi, Fatih Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi üzerinde kurulan semt pazarının veya bir kısmının (Fatih Mahallesi) daha uygun bir yere taşınması talep edilmektedir.
9) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci maddesinde;
‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun 15’inci maddesinde Belediyenin görev, yetki ve sorumlulukları belirlenmiş, ayrıca pazar yerlerinin kurulması, şartları ve denetiminin nasıl yapılacağı hususunda 12.07.2012 tarihli ve 28351 sayılı Pazar Yerleri
Hakkındaki Yönetmelik yürürlüğe konulmuştur.
10) Mezkûr Yönetmeliğin “Pazar Yerlerinin Kurulması ve İşletilmesi” başlıklı 5’inci maddesi birinci
fıkrasında; “Pazar yerleri, imar planında belirlenmiş veya asıl tahsis amacını engellememek kaydıyla ayrılmış diğer alanlarda bu Yönetmelikte belirtilen asgari koşulları taşıyacak şekilde belediyeler veya yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları iştirakleri tarafından kurulur. Gerçek veya diğer tüzel kişiler tarafından pazar yeri kurulamaz.”, ikinci fıkrasında; “Pazar yerinin kurulmasına, 7’nci maddede belirtilen komisyonun raporu göz önünde bulundurularak belediye meclisince karar verilir.”, üçüncü fıkrasında; “Semt pazarının kurulmasında, tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, semt pazarı sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı ile semt pazarının çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurulur.”, “Pazar Yerlerinin Taşınması ve Kapatılması” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Çevreye, altyapıya ve trafiğe yük getiren, ulaşım imkânları ve alan büyüklüğü yetersiz olan ve uygun çalışma ortamı bulunmayan pazar yerleri belediye meclisinin kararı ile başka bir alana taşınabilir ya da kapatılabilir.”, ikinci fıkrasında; “Belediye meclisi, birinci fıkrada belirtilen hususları, 7’nci maddede öngörülen komisyona incelettirir.”, üçüncü fıkrasında; “Pazar yerinin başka bir alana taşınmasına ilişkin işlemler, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülür.’’ düzenlemeleri yer almaktadır. Bu hükümlere istinaden pazar yerlerinin kurulacağı yerlerin belirlenmesinde; tüketici piyasasının büyüklüğü, ulaşım imkânları, alt yapıya ve trafiğe getireceği yükler ile can ve mal güvenliği riski göz önünde bulundurulmaktadır. Pazar yerlerinin belirlenmesi, başka bir yere taşınması ve kapatılması hususunda Belediyelerin görev ve yetkisi bulunmaktadır.
11) Başvuru konusu somut olayda özetle, şikâyetçi tarafından pazar yerinin taşınması hususunda yapılan
25.10.2022 tarihli ilk başvuruya Kurumumuzca 13.12.2022 tarihinde Gönderme Kararı verilmiş olup,
akabinde 23.04.2023 tarihinde ikinci kez yapılan başvuruya istinaden İdareden yerinde denetim yapılması hususunu da içerecek şekilde bilgi ve belge talep edildiği, Gönderme Kararına cevabi yazının Kurumumuz bilgi ve belge talepli yazının tarihi olan 15.05.2023 sonrasında 17.05.2023 tarihinde ulaştığı, İdare tarafından Muratlı Belediye Meclisinin 04.10.2022 tarih ve sayılı Kararı ile mevcut pazar yerinin Fatih
Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi-Stad Caddeleri ile 83. Sokak ve Güvercin Sokak mevkiine taşındığı, geçici pazar yerinin kapalı pazar alanına taşınmasına yönelik ihale işlemlerinin devam ettiği, 2022 yılı içerisinde 2 adet ihale ilanı verildiği ancak ihalelerin iptal edildiği, 2023 yılında artan maliyetler de göz önünde bulundurularak kapalı pazar yeri ihalesinin hazırlık aşamasında olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca geçici pazar yerinin taşınması hususunda İdareye yapılmış bir adet “Cimer” başvurusu bulunduğu, s öz konusu başvuruya da İdarece cevap verildiği yazı ekindeki belgelerden anlaşılmaktadır.
12) Kapalı/açık pazar yerleri, pazar yerleri seçimi gibi konular birçok araştırmaya konu edilmiş, ayrıca
Kurumumuza da pazar yerlerinin kaldırılması hususunda pek çok başvuru yapılmıştır. Bu noktada şikâyete konu hususlarda ağırlıklı olarak pazar yerlerinin değiştirilmesi, pazar yerlerinde bulunması gereken tesislerin bulunmadığı ve pazar yerlerinin bulunduğu alanda trafik güvenliğinin sağlanamadığı şeklinde şikâyetlerde bulunulmuş ve şikâyete konu hususlar bazı durumlarda yargıya taşınmıştır. İdareler günümüzde çeşitli kamu hizmetlerini yürütmekte ve söz konusu kamu hizmetlerini vatandaş odaklı, hızlı, kaliteli ve düşük maliyet ile yerine getirmesi gerektiği bilinciyle yapmaya çalışmaktadır. Bu nedenle, İdarelerin meclis kararı neticesinde pazar yerini taşıdığı, komisyon kurularak pazar yerinin trafik güvenliği, çevre ve altyapıya uygunluğunun denetlendiği ve Meclis Kararlarının komisyon kararlarına istinaden verildiği, çoğunlukla semt pazarından yararlanan kişiler açısından semt pazarlarının bir ihtiyaçtan kaynaklandığı tespitleri yapılmıştır.
13) “Günümüzde, asma-germe sistemler ile sokak aralarına açılan haftalık pazarlar, kullanıcıların ve
müşterilerin mekânsal ihtiyaçlarını karşılamada eksiklikler yaşamaktadır. Bu eksiklikler bağlamında, kullanıcılar ve müşteriler için daha konforlu bir ortam oluşturabilmek, kontrolü daha kolay sağlayabilmek
adına birçok belediye, pazarları sokak aralarından toplu bir mekâna taşıma gereksinimi duymaktadır. Bu süreçte, yeni gelişen bir yapı türü olan kapalı pazarların, sağlıklı, rahat, temiz, işlevsel, kente değer katabilecek, bir yapıya dönüşmesi pazarların tarihten beri toplum hayatındaki değerini yeniden kazanmasını sağlayacaktır. İstanbul örneklemi üzerinden seçilen semt pazarları gözlem, inceleme ve görüşme metotları ile mekânsal ihtiyaçları belirlenerek bu ihtiyaçların yeni yapılacak olan kapalı pazar yapılarında giderilebilmesi ve mekânsal standartların yükseltilebilmesi için tarihsel süreçten günümüze bütüncül bir yaklaşımla bakılarak çıkarılan bir öneri ölçüt seti oluşturulmuştur. Bu öneri ölçüt seti, sürdürülebilir bir yapı tasarımı olarak kente değer katabilecek, pazar kavramının toplumsal değerini kazanabilecek, uzun yıllar kullanılabilecek, çok işlevli, ekolojik dengeye duyarlı bir yapı türünü sunmaktadır.” (Enes GÜN, Danışman: Dr. Öğr. Üyesi, Hakkı Can ÖZKAN “Bir Sürdürülebilir Yapı
Tasarımı: Semt Pazarı”, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
Mimarlık Anabilim Dalı Mimarlık Programı Yüksek Lisans Tezi, s.6,İstanbul 2020)
14) Bu noktada, Muratlı Belediye Meclisinin 04.10.2022 tarih ve sayılı Kararı ile mevcut pazar yerinin
Fatih Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi-Stad Caddeleri ile 83. Sokak ve Güvercin Sokak mevkiine taşındığı, geçici pazar yerinin kapalı pazar alanına taşınmasına yönelik ihale işlemlerinin devam ettiği, 2022 yılı içerisinde 2 adet ihale ilanı verildiği ancak ihalelerin iptal edildiği bildirilmiştir. Bilindiği üzere sınırlı mali kaynaklara sahip olan belediyelerin kendisine verilen görevleri yerine getirmesine yönelik yapacağı plan ve programlarda bu öncelik sıralamasının belirlenmesi büyük önem arz etmekte olup, İdarece yaklaşık maliyet oluşturulması gibi yasada belirtilen ihale hazırlık aşamasında olan işin planlanıp programlandığı anlaşılmaktadır.
14.1) Yukarıda İdarenin başvuruya ilişkin ayrıntılı açıklamalarında da belirtildiği üzere geçici pazar yeri
olarak kurulan alanın eski pazar yerine göre daha güvenli, daha geniş ve daha uygun olduğu tespiti yapılarak komisyon kararına istinaden yer tespiti yapılmıştır. İdarenin kamu hizmeti sunulacak alanların tespitinde, kamu gerekleri ölçüsünde seçim serbestisi bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesinin 25/11/2015 tarih ve 2015/50 E., 2015/107 K. sayılı kararında, “… İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir. Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur. Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestisi tanımaktır. …” şeklinde açıklamada bulunmak suretiyle, idareye takdir yetkisi tanımasının gerekliliği hususunu vurgulamaktadır.
15) Bu kapsamda, Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, şikâyetçinin iddiaları ve tarafımıza
sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, şikâyetçi tarafından semt pazarında bulunması gereken tesis ve özellikler dikkate alınarak pazar yerinin bir kısmının daha uygun bir yere taşınması talep edilen başvuruda; İdare tarafından yapılan tespit, değerlendirme ve şikâyete konu yerin fotoğraflarının
Kurumumuza iletildiği, İdarece 12.07.2012 tarihli ve 28351 sayılı Pazar Yerleri Hakkındaki
Yönetmelik hükümleri kapsamında komisyon raporuna istinaden Muratlı Belediye Meclisinin
04.10.2022 tarih ve sayılı Kararı ile mevcut pazar yerinin Fatih Mahallesi, Mareşal Fevzi Çakmak
Caddesi-Stad Caddeleri ile 83. Sokak ve Güvercin Sokak mevkiine taşındığı, Kurumumuzun talebi üzerine gerçekleştirilen yerinde yapılan tespitler neticesinde 2.5 no.lu paragrafta ayrıntılı bir şekilde ifade edildiği üzere, önceki pazar yerinde ulaşımın kapandığı birden çok cadde ve sokak bulunduğu, pazar yerinin eski hali ile devam etmesi durumunda acil durumlarda müdahale imkânı bulunmadığı, eski pazar yerinde de Mithatpaşa Ortaokulu bulunduğu, sebze pazarının bir kısmının okulun tam önünde kurulmakta olduğu, bu nedenle okula gelen giden servis araçları giriş-çıkış yapamamakta ve öğrencilerin de okula girişçıkışında sorun yaşanmakta olduğu, eski ve yeni pazar yeri karşılaştırıldığında geçici olarak kurulan yeni
pazar yerinde ulaşımın kapanmadığı, acil durumlarda ulaşılması mümkün olmayan sokak ve cadde bulunmadığı, söz konusu pazar yerinin ilçe sınırları içerisinde yer alan en uygun bölge olduğu, Hasan Orhan
İlk ve Ortaokulunun önünde kurulmakta olan pazar yerinin servis araçlarının giriş çıkışını engellemediği, iddiaya ilişkin olarak ardından pazar yerine bir adet çift kabinli portatif tuvalet kurulduğu, aynı şekilde İlçe
Emniyet Müdürlüğü tarafından pazarın kurulduğu çarşamba günleri 10.00-13.00 ile 13.00-16.00 saatleri arasında mevcut ekiplerce sık sık denetlendiği ve görevli 6 personelin belirtilen saatlerde görevlendirildiğinin bildirildiği, adli vaka olup/olmadığı hususunda İdarece Muratlı Kaymakamlığı İlçe
Emniyet Müdürlüğü ile yazışma yapılarak söz konusu pazar yerinde adli bir vaka vuku bulmadığı bilgisi alındığı, ayrıca geçici olarak kurulan pazar yerinin kapalı pazar yerine taşınması çalışmalarının devam ettiği, bu çalışmaların tamamlanmasıyla başvuranın talebinin de karşılanmış olacağı, mevcut durumda halkın ihtiyaçları için gerekli olduğu anlaşılan ve geçici süre ile şikâyete konu adreste hizmet veren pazar yerinin bir kısmının taşınması talebinin İdare tarafından mevcut aşamada karşılanamaması işleminde mevzuat düzenlemelerine aykırılık bulunduğuna yönelik bir tespit yapılamadığından ret kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Tekirdağ İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre;
Şikâyetçi tarafından pazar yerinin bir kısmının daha uygun bir yere taşınması talebinin REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile MURATLI BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi