|
ÖZET: Bu karar, başvuranın 2021 yılı performans değerlendirme puanının yeniden gözden geçirilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, düşük puanın gerekçesinin somut bilgi veya belgeye dayanmadan verildiğini, bu durumun ilgili yönetmeliklere aykırı olduğunu iddia etmiştir. İlgili idare, başvuranın performansını değerlendirirken olumsuz gözlemler ve disiplin cezalarını dikkate almış, ancak bu değerlendirmelerin nesnel ve objektif kriterlere dayandırılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın geçmiş performans notlarının yüksek olduğunu ve 2021 yılı için verilen düşük puanın gerekçelerinin yeterli olmadığını belirlemiştir. Sonuç olarak, başvuranın performans değerlendirme puanının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak, Samsun İl Emniyet Müdürlüğü’ne bu puanın yeniden değerlendirilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, kamu yönetiminde şeffaflık ve adaletin sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12821-S.22.19638
BAŞVURU NO : 2022/5151
KARAR TARİHİ : 05/10/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
SAMSUN İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : 2021 yılı performans değerlendirme puanının yeniden değerlendirilmesi talebi
BAŞVURU TARİHİ : 05/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan özetle; 2021 yılına ait performans puanını 02/02/2022’de POL-NET sisteminden 3 (üç) olarak gördüğünü, 14/02/2022 tarihli dilekçe ile bu puana itiraz ederek tarafına verilen disiplin cezalarının disiplin kurulunda iptal edildiğini, kendisine bu düşük puan verilirken düşük puana sebep herhangi bir somut bilgi veya belgenin yer almadığını, bu durumun Emniyet
Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine aykırı olduğunu, yapılan değerlendirmenin hakkaniyetten uzak olduğunu ve objektif kriterler değerlendirilmeksizin tesis edildiğini belirterek yeniden değerlendirme talep ettiğini, Samsun İl Emniyet
Müdürlüğünün 22/02/2022 tarihli cevabi yazısıyla reddedildiğini, ancak ilgili mevzuat doğrultusunda düşük performans notunun hiçbir hukuki gerekçeye veya belgeye dayanmadığını belirterek, 2021 yılı performans değerlendirme puanının geri alınarak, yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelere cevaben Samsun İl Emniyet Müdürlüğünün 23/06/2022 tarih, sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuran hakkında görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmeme (suç bulgusunu kaybettiğine dair 10/11/2021 tarihinde tutulan tutanak gereği) suçu ile başlatılan soruşturma sonrasında 25/01/2022 tarihli onay ile kınama cezası ile tecziyesine karar verildiği,
2.2. Başvuranın 2021 yılı performans değerlendirme puanına 14/02/2022 tarihli dilekçesiyle itiraz ettiği, maddi hata yönünden herhangi bir hatanın bulunmadığının tespit edilmesi nedeniyle birim amiri tarafından 21/02/2022 tarihinde itirazın reddedildiği,
2.3. Performans değerlendirme işlemlerinin ilgili mevzuat doğrultusunda yapıldığı, geçmiş dönemlerde başarılı olan personelin her yıl aynı başarıyı sergileyeceğini veya başarısız olan bir personelin ilerleyen dönemlerde de başarısız olacağını kabul etmenin hiçbir yönetim anlayışı ile bağdaşmayacağı, performans değerlendirme sisteminin personelin geçmiş ve gelecek çalışmalarına değil değerlendirme dönemi içerisinde gerçekleştirmiş olduğu işlerin niteliğine bağlı olduğu, değerlendirme amirlerinin personelin değerlendirme dönemi içerisinde göstermiş olduğu performansa yönelik olarak yaptıkları gözlemler ve kendilerine verilen takdir yetkisini kullanarak değerlendirmelerini yaptıkları,
2.4. Başvuranın 2021 yılında almış olduğu disiplin cezası, ayrıca personelin olumsuz tutum ve davranışlarından dolayı performans dönemi içerisinde toplam (4) adet olumsuz gözlem ve takip formu düzenlendiği dikkate alındığında, değerlendirme amiri tarafından takdir yetkisinin sübjektif kullanıldığının düşünülemeyeceği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
“Amir durumunda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar.”,
“Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Devlet memurları kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından
verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar”,
5. 04/07/2012 tarihli ve 28343 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum
İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliğinin;
5.1. “Genel esaslar” başlıklı 5 inci maddesinde; “…(2) Değerlendirmede açıklık ve şeffaflık esastır. (3)
Değerlendirme amirleri, personelin performansını adil, tarafsız, önyargısız ve doğru bir şekilde değerlendirmek zorundadır.(4) Performans değerlendirme sonuçları hizmet gerekleri yanında personelin; başarı, yeterlilik ve ehliyetlerinin tespitinde, performansının geliştirilmesinde, kıdem sırasının tespitinde, rütbe terfiinde, görevde yükselmesinde, asli memurluğa atanmasında, branş işlemlerinde, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve eğitiminde, ödüllendirilmesinde, istihdamında ve görev yeri değişikliğinde kullanılabilir.”,
5.2 “Değerlendirme amirleri” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Görev unvanı ve hiyerarşik
bağlılıktan dolayı birden fazla değerlendirme amirinin belirlenmesine imkân bulunmadığı durumlarda
Kurul, tek değerlendirme amiri belirler”; dördüncü fıkrasında “Bir değerlendirme dönemi içerisinde, personel ile birlikte en fazla süre çalışan amir değerlendirme amiri/amirleri olarak belirlenir.”,
5.3. “Formlar” başlıklı 9 uncu maddesinde; “(1) Personelin performansının değerlendirilmesinde performans gözlem ve takip formu ile performans değerlendirme formu olmak üzere iki form kullanılır. (2)
Personelin performans değerlendirme puanını belirleyen esas form performans değerlendirme formudur.”,
5.4. “Performans gözlem ve takip formu” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Performans gözlem ve takip formu; personelin performansının yıl boyu izlenmesini, performans değerlendirme formu doldurulurken değerlendirme amirlerinin değerlendirme hatalarına düşmemelerini sağlamayı amaçlayan ve değerlendirme amirinin, doğru, tarafsız, adil ve objektif bir değerlendirme yapabilmesine imkân sağlamak amacıyla, kayıt giren amirin kanaat ve algısına dayalı mütalaasını belirttiği, esas değerlendirmeye hazırlayıcı nitelikte, sadece değerlendirme amirlerinin göreceği ve bilgi edinme hakkı kapsamı dışında olan formdur. (2) Değerlendirme amirleri, personelinin çalışmalarını takip ederek performans değerlendirme formundaki değerlendirme ölçütleri doğrultusunda olumlu ya da olumsuz olarak kayda değer gördüğü hususları içeren mütalaalarını, PBS’ de bulunan performans gözlem ve takip formuna tarih, konunun özeti ve konu ile ilgili mütalaasını belirterek kaydeder. Mütalaaları içeren bu kayıtlar performans değerlendirme için kayıt edilen kayıtlardır ve başka işlemlerde kullanılamaz. (3)
Performans gözlem ve takip formuna kaydedilecek bilgiler personelin iş performansına ilişkin değerlendirmeleri içerir. Değerlendirme amirleri tarafından gözlemlenen olay veya davranış, performans gözlem ve takip formuna olay veya davranışın gerçekleşmesinden itibaren bir ay içerisinde, aralık ayındaki gözlemler de 31 Aralık tarihine kadar PBS’ ye kaydedilir.”,
5.5. “Performans değerlendirme puanı” başlıklı 18 inci maddesinin sekizinci fıkrasında; “…..(c)
bendinde “İyi performans değerlendirme puanı, 3,00 ila 3,99 (bu puanlar dahil) arasındaki puanlardır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka aykırılık
bulunduğu tespit edildiğinden, idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, 2021 yılına ait performans puanı verilirken düşük puana sebep herhangi bir somut bilgi veya belgenin yer almadığını, bu durumun Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans
Değerlendirme Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine aykırı olduğunu, yapılan değerlendirmenin hakkaniyetten uzak olduğunu ve objektif kriterler değerlendirilmeksizin tesis edildiğini belirterek, 2021 yılı performans değerlendirme puanının geri alınarak, yeniden değerlendirilmesini talep etmektedir.
8. Samsun İl Emniyet Müdürlüğünden istenilen bilgi ve belgeler doğrultusunda anılan idare ve başvuran tarafından Kurumumuza gönderilen belgeler incelenmiş, aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır.
9. Başvurana, 2016 yılında 3,8, 2017 yılında 4,85, 2018 yılında 4,85, 2019 yılında 4,73, 2020 yılında 4,03 ve 2021 yılında 3 puan performans değerlendirme puanı olarak verildiği,
10. 01.01.2021-31.12.2021 tarihleri arasında performans değerlendirme formundaki değerlendirmelere esas olmak üzere değerlendirme dönemi içerisinde başvuran hakkında 4 adet performans gözlem ve takip formunun doldurulduğu, buna göre, 27/05/2021 tarihli olumsuz kanaat belirten formda; “Büro amiri tarafından verilen emirleri umursamamak, zamanında yerine getirmemek”, 09/07/2021 tarihli olumsuz kanaat belirten formda; “Mesai saatlerinde özel işlerine fazla zaman ayırıyor. Uyarılmasına rağmen durumuna değişiklik olmadı. Bürosunu değiştirdiğimde ise sendika temsilcisini devreye koymak suretiyle haksız olarak tavassutta bulundu. Uyarıları dikkate almıyor.
Hakkında iki defa disiplin işlemi yapılmasına rağmen bile bildiği gibi davranmaya devam ediyor.”, 10/08/2021 tarihli olumsuz kanaat belirten formda; “Büro amiri tarafından ve tarafımdan verilen emir ve talimatları umursamamak. Kendi bildiği doğrultuda hareket etmek.”, 11/08/2021 tarihli olumsuz kanaat belirten formda; “Büro amiri tarafından ve tarafımdan verilen emir ve talimatları umursamamak. Kendi bildiği doğrultuda hareket etmek.”
Şeklinde açıklamalar yapılarak değerlendirme amirleri tarafından kayıt altına alındığı,
11. 09/07/2021 tarihli formda başvuran hakkında “iki defa disiplin işlemi yapılmasına rağmen bile bildiği gibi davranmaya devam ediyor” şeklinde kayıt düşülmesine rağmen, Samsun İl Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; başvuran hakkında 2021 yılı içerisinde ama forma kayıt düşüldükten sonra suç bulgusunu kaybettiğine dair 10/11/2021 tarihinde tutulan tutanak sonrası başlatılan soruşturma neticesinde 25/01/2022 tarihli onay ile kınama cezası verildiğinin görüldüğü, formun kaydedilme zamanı öncesinde ise en yakın disiplin cezasının 2013 yılında verildiği, bu doğrultuda, formun kaydedildiği zamandan önce değerlendirme dönemi içinde herhangi bir disiplin cezası almamış olması nedeniyle başvuran hakkında tutulan kaydın gerçeği yansıtmadığı,
12. Aynı zamanda, “büro amiri tarafından ve tarafımdan verilen emir ve talimatları umursamamak. Kendi bildiği doğrultuda hareket etmek.”, “Mesai saatlerinde özel işlerine fazla zaman ayırıyor. Uyarılmasına rağmen durumuna değişiklik olmadı.” şeklinde amir değerlendirmelerini destekleyici ve/veya doğrulayıcı herhangi bir bilgi/belgeye de form ekinde yer verilmediği,
Görülmüştür.
13. Kurumumuz tarafından 2017/697 no.lu başvuruya ilişkin verilen 29/11/2017 tarihli Tavsiye Kararında; “Yetkili sicil amirlerince düzenlenen sicil ve başarı değerleme raporlarının doğurduğu hukuki sonuçların ağırlığı dikkate alındığında, sicil ve başarı değerleme raporlarında, ‘Sicillerin Objektifliği/Nesnelliği’ ilkesi çerçevesinde yetkili sicil amirlerinin kanaatinin oluşmasına etki eden hususların somut bilgi ve belgeye dayandırılmasının bir zorunluluk arz edeceği tartışmasızdır. Genel olarak iyi ve çok iyi düzeyde sicil alan ve bu şekilde bir seyri bulunan kamu görevlilerinin bu seyirden farklı olan bir düzeye düşürülmesinin kanıtlanması ‘Hukuk Devleti İlkesi’ gereğidir. Buna göre, başarı değerlendirme ve sicil raporlarının … geçmiş sicil notları ortalamasından düşük olması halinde, bu değerlendirmeye yol açan nedenlerin ve bu olumsuzluğun hizmete etkisinin somut olarak ortaya konulması gerekmektedir.”,
14. Yine Kurumumuz tarafından 05/03/2018 tarihli, 2017/11219 no.lu başvuruya ilişkin verilen Tavsiye
Kararında; “Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliğine göre, 6 no.lu paragrafta belirtildiği üzere, performans değerlendirme sonuçlarının hizmet gerekleri yanında personelin; başarı, yeterlilik ve ehliyetlerinin tespitinde, performansının geliştirilmesinde, kıdem sırasının tespitinde, rütbe terfiinde, görevde yükselmesinde, asli memurluğa atanmasında, branş işlemlerinde, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve eğitiminde, ödüllendirilmesinde, istihdamında ve görev yeri değişikliğinde kullanılabildiği hususu dikkate alındığında; personelin performansını değerlendirirken değerlendirme amirlerinin kanaatinin oluşmasına etki eden hususların, somut bilgi ve belgeye dayandırılmasının gerekliliği açıktır.”
hususlarının belirtildiği,
15. Buna göre, Emniyet Genel Müdürlüğü Kurum İçi Bireysel Performans Değerlendirme Yönetmeliğine göre, performans değerlendirme sonuçlarının hizmet gerekleri yanında personelin; başarı, yeterlilik ve ehliyetlerinin tespitinde, performansının geliştirilmesinde, kıdem sırasının tespitinde, rütbe terfiinde, görevde yükselmesinde, asli memurluğa atanmasında, branş işlemlerinde, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve eğitiminde, ödüllendirilmesinde, istihdamında ve görev yeri değişikliğinde kullanılabildiği hususu dikkate alındığında, objektiflik ve nesnellik ilkeleri çerçevesinde personelin performansını değerlendirirken değerlendirme amirlerinin kanaatinin oluşmasına etki eden hususların, somut bilgi ve belgeye dayandırılması gerekliliğinin açık olduğu, söz konusu somut bilgi ve belgelerin de objektif ve nesnel kriterler göz önünde bulundurularak oluşturulması gerektiği, ancak başvuranın önceki sicil amirleri ile kişisel ve görevine ilişkin konularda bir takım sorunlar yaşadığı iddialarının bulunduğu, bu uyuşmazlıklarda haklı veya haksız tarafın belirlenmesi mümkün olmamakla birlikte bu şekilde sorunların varlığının bile objektiflik ve nesnellik ilkelerini zedeleyeceği kanaati ile başvuran hakkında yeni değerlendirme amirlerinin yeniden bir performans değerlendirmesi yapması gerektiği,
Anlaşılmış olup,
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran hakkında 2021 yılında verilen performans değerlendirme puanının hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin “kanunlara uygunluk” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın 2021 yılına ait performans değerlendirilmesinin yeniden yapılması yönünde SAMSUN İL
EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Samsun İl Emniyet Müdürlüğünce
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve SAMSUN İL EMNİYET MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi