|
ÖZET: Başvuran, 2015 yılında yapılan re’sen emeklilik işleminin iptali sonrası göreve iade edilmesine rağmen, Polis Bakım ve Yardım Sandığı (POLSAN) üyeliğinin yeniden başlatılmadığını iddia ederek, üyeliğinin ihya edilmesini talep etmiştir. POLSAN, başvuranın talebini, mahkeme kararıyla göreve dönen personelin üyeliklerinin ihya edilmesinin mevcut üyelerin hak kaybına yol açacağı gerekçesiyle reddetmiştir. Bununla birlikte, POLSAN’ın tüzüğünde, mahkeme kararıyla göreve dönenlerin durumuna dair bir düzenleme bulunmadığı ve bu durumun hukuki bir boşluk oluşturduğu tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın ihya talebinin kabul edilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı vermiştir. Bu karar, hem başvuranın mağduriyetinin giderilmesi hem de POLSAN’ın aktüeryal dengelerinin korunması amacıyla, tüzükte gerekli düzenlemelerin yapılmasını önermektedir. Ayrıca, POLSAN’ın, mahkeme kararıyla göreve dönen personelin üyeliklerini ihya etmesi için gerekli işlemleri 30 gün içinde gerçekleştirmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu süreç, hukukun üstünlüğü ve adalet anlayışı çerçevesinde yürütülmelidir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7532-S.24.11772
BAŞVURU NO : 2024/2195
KARAR TARİHİ : 18.07.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : POLİS BAKIM VE YARDIM SANDIĞI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Polis Bakım ve Yardım Sandığı (POLSAN) üyeliğinin ihyası talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; EGM Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından tesis edilen 2015/1-1 sayılı ve
17.04.2015 tarihli resen emekliye ayırma işleminin kesinleşen yargı kararıyla iptal edilmesi neticesinde
göreve iade edildiğini, emniyet hizmet mensuplarının önemli bir mali avantajı ve özlük hakkı olan
POLSAN üyeliğinin İHYA edilmediğini belirterek Polis Bakım ve Yardım Sandığı İHYA işlemlerinin yapılarak POLSAN üyeliğinin tekrar başlatılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumunun bilgi ve belge talep yazısına istinaden Polis Bakım ve Yardım
Sandığı Genel Müdürlüğü (POLSAN) tarafından gönderilen 18.04.2024 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1) Başvuran ’ın mahkeme kararı ile Emniyet Teşkilatına yeniden başlaması nedeniyle
POLSAN üyeliğinin geçmişte kaldığı yerden başlatılması, borçlarını ödemek suretiyle yeniden ihya talebinin kabul edilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı,
2.2) Polis Bakım ve Yardım Sandığının (POLSAN), 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu 90. maddesi
uyarınca ortakları arasında yardımlaşmayı sağlamak maksadı ile 1954 yılında kurularak bugün itibariyle üyelerinin çoğunluğunu aktif olarak çalışan Polis Memurlarından oluşan kamu tüzel kişiliğine sahip bir sosyal güvenlik kurumu olduğu, POLSAN’ ın tüm varlıklarının çoğunluğu Polis Memuru olan üyelerinin kendi istekleri ile, maaşlarından, kendilerinin ve ailelerinin zaruri ihtiyaçlarından kesilerek oluşturulmuş
varlıklar olup genel bütçeden hiçbir şekilde pay veya yardım almamakta, özel hukuk hükümlerine göre ticari faaliyet yürütmekte olduğu,
2.3) POLSAN’ ın amacının, Emniyet Teşkilatı mensupları olan üyelerinin kendi maaşlarından aylık düzenli
olarak kesilerek oluşturulan meblağın yönetilmesi, değerlendirilmesi ve Sandığa ortak olan personele emekliliklerinde yatırdıkları para ve elde edilen temettü hesaplamasıyla toplu bir ödeme yapılması olduğu bu bağlamda POLSAN’ ın tüm menkul ve gayrimenkulleri, yani tüm varlıklarının sandığa üye olan Emniyet
Teşkilatı personelinin ortak malı sayıldığı,
2.4) POLSAN’ ın iş ve işlemlerinin 3201 sayılı Kanun’un 90. maddesi ve bu yasaya dayanılarak düzenlenen
04.08.1998 tarih ve 23423 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanarak 01.01.1999 tarihinde yürürlüğe giren Polis
Bakım ve Yardım Sandığı Tüzüğü ve ilgili Yönetmelikleri gereğince yürütülmekte olduğunu,
2.5) POLSAN Tüzüğünün 20 nci maddesi uyarınca, Emniyet teşkilatında her ne sebeple olursa olsun ayrılan
personelin POLSAN’ a üyeliğinin sona ermesi, 21 inci maddesinde ise yukarıda belirtilen konumdaki personelin yeniden Emniyet Teşkilatında göreve başlaması halinde ihya yapılmaksızın yeni üye statüsünde
POLSAN’ a üye kabul edilebilmekte olduğu,
2.6) Bununla birlikte, POLSAN tüzüğünün uygulamasını gösterir Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık,
Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği’nin 17 inci maddesinin 1. fıkrasının d bendinde “Ortaklardan gelen borç taleplerinin değerlendirme, tahsis ve risk lakibi usul ve esasları, Yönetim Kurulu tarafından çıkarılacak yönerge İle belirlenir” hükmü uyarınca çıkarılan yönergenin Kanuni Takip Başlangıcı başlıklı 2.3. bölümünde yukarıda Tüzüğün amir 20 nci ve 21 İnci maddelerine aykırı olarak “Ancak emekli veya meslekten ihraç olup, mahkeme kararı İle mesleğe İadesi yapılan eski ortak, borçlarını ve ödenmemiş aidatlarını faiziyle nakit ödemek veya uygun olması halinde Sandıktan çekeceği krediyle borcunu faiziyle ödemek kaydıyla eski ortaklığına devam edebilir veya yeni ortaklık başlatabilir. ” denilmek suretiyle, Emniyet Teşkilatından ilişiği kesilenlerden İdari Yargı Kararı uyarınca Teşkilata dönenlerin, önceden Polis
Sandığına üye iseler, talepleri halinde yeniden sandığa üyeliklerinin kesildiği yerden, aradaki faiz ve diğer masrafları ödemek kaydıyla üye olabilecekleri, yani üyeliklerinin İhya edileceğinin kabul edilerek, böyle bir imkân tanındığı,
2.7) Göreve yeni atanan POLSAN yönetim Kurulu üyelerinin, borç verme ve ihya işlemleri ile ilgili yapılan
denetimlerde, söz konusu ihya işleminin Tüzüğün amir hükümlerine aykırı bir şekilde ve mevcut üyelerin de tamamıyla aleyhine olacak şekilde işletildiği tespit edilmiştir. Zira POLSAN’ ın bütçesi, yukarıda da arzedildiği üzerc çoğunluğu dar gelirli emniyet teşkilatı personelinin her ay düzenli olarak ve gayrimenkul değerlerinin tamamında her ay sandığa her ay düzenli ödeme yapan üyelerinin hakkı bulunmakta olduğu,
2.8) Yapılan incelemede, faiz hesaplamasının yanlış yapılması nedeniyle, Emniyet Teşkilatından ayrıldığı
tarihte aldığı ikramiye ve o tarihten günümüze kadar işletilen faiz toplamı 170.000 Türk lirası olarak hesaplanan bir başvurucunun, POLSAN’da üyeliği ihya edildiği gün veya ertesi gün yeniden emekli olması veya kendi isteği ile emekliye ayrılması durumunda 340.000 Türk lirası elde edeceği, yani POLSAN’a yatırdığı paranın tam iki iki katına yakın bir gelir elde edeceği görülmüş olduğu,
2.9) Söz konusu işlemin; düşük maaş alan ve kendi zaruri ihtiyaçlarından kısarak POLSAN’ a aidat yatıran
emniyet teşkilatı personelinin aleyhine bir durum ortaya çıkardığı, mahkeme kararı ile dönen personelin söz konusu yanlış hesap nedeniyle tamamının ihya edilmesi halinde sandıkta kendi maaşlarından yapılan kesintilerle oluşturulan paranın tamamının heba olacağı tespit edilmiş, gerek mevcut üyelerin hak kaybına
B
uğramaması, gerekse ihya edilecek personelin yatıracakları miktarın doğru bir şekilde belirlenmesi için, yönergenin ilgili maddesi iptal edilerek yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar ihya işleminin durdurulduğu,
2.10) Başvurucunun iddia ettiği üzere, yeni atanan yönetim kurulu tarafından, ihya işlemleri ile ilgili
yapılan hesaplama hatasının fark edildiği tarih itibariyle toplam 106 personelin İhya işleminin yapıldığı ve sandığa geçmişteki hakları korunarak üye yapıldığı görülmüştür.
2.11) Söz konusu 107 personel tarafından ihya için toplam 16.952.972-TL yatırıldığı; ancak aynı personelin
bugün itibariyle emekli olmaları halinde yaklaşık 38.000.000 TL emekli ikramiyesi alacaklarının tespit edildiği, söz konusu miktarın, kendi maaşlarından kesinti yapılarak emeklilik birikimi yapan üyeler üzerine haksız bir şekilde yüklenilmesi anlamına geldiğinden bahse konu durumun düzeltilmesi ve diğer üyelerin haklarının korunması ayrıca ihya yapılanlar ile daha sonra hesaplama hatasının fark edilerek işlemlerin dondurulması nedeniyle ihya yapılamayan personel arasındaki eşitliğin sağlanması hususu da Sandık
Yönetim kurulunda görüşülerek hesaplamanın hakkaniyete uygun, hem mevcut üyelerin hem de ihya yaptırmak isteyen üyelerin zararına olmayacak şekilde bir hesaplama sisteminin (aktüerya hesabı)
oluşturulması için görevlendirme yapıldığı, uzman bir grup tarafından yapılan hesaplama sonucu, daha önceden ihya İşlemi yapılan personelden eksik yatırdıkları miktar talep edilerek, hem mevcut üyelerin hakkı korunacak, hem de aynı hukuki durumda bulunan personel arasındaki eşitliğin korunmaya çalışılacağı,
2.12) Emniyet Teşkilatından ilişiklerinin kesilmesi nedeniyle POLSAN üyeliklerinin sonlandırılması
nedeniyle oluştuğu düşünülen maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin sorumluluğun POLSAN’ da değil işlemi yapan idarenin sorumluluğunda bulunduğu, POLSAN tarafından objektif bir şekilde, mevcut üyelerin hakkını da koruyacak biçimde yaptırılan hesaplamada, halen maddi ve manevi hak kayıpları bulunduğuna yönelik taleplerin ise emniyet teşkilatından ilişik kesme işlemi yapan idareye karşı yapılması gerektiği, POLSAN’ ın İdare hukuku ilkelerinden olan kusursuz sorumluluk veya sosyal risk sorumluluğu bulunmamakla, idari işlem veya eylemlerden dolayı ortaya çıkan zararın topluma pay edilmesi, yani genel bütçeden kişilere tazminat ödenmesi sorumluluğunun bulunmadığı, zira, POLSAN bütçesinin, kendisine üye olan personelin kendi istekleri ile maaşlarından kesilen miktarlarla oluşturulmuş bir bütçe olduğundan genel bütçenin bu bütçeye herhangi bir katkısı veya payı bulunmadığı,
2.13) POLSAN’ın, emniyet teşkilatından ilişiği kesilen bir personelin üyeliğini devam ettirebilmesinin
hukuken mümkün olmadığı, bununla birlikte, emniyet teşkilatının yaptığı bir işlem nedeniyle, doğrudan veya dolaylı olarak POLSAN üyeliğinin sona erdirilmesi dâhil maddi veya manevi zarara uğrayan personelin POLSAN’ ı değil, bu işlemi tesis eden idareyi sorumlu tutması gerektiği,
2.14) Bu bağlamda POLSAN mensuplarının ekonomik menfaatlerini korumak ve haksızlığa meydan
vermemek amacıyla POLSAN yönetim kurulunca alınan 14/12/2023 tarihli işlem ve bu işleme dayalı olarak ihya işleminin durdurulmasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
İfadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 90 ıncı maddesinde: “Emniyet Umum Müdürlüğü’ne bağlı
ve varidatı, Emniyet Umum Müdürlüğü kadrosuna dâhil maaşlı ve ücretli memurlardan, Sandığa Ortak olanlar tarafından temin edilmek üzere bir (Polis Bakım ve Yardım Sandığı) kurulur.
Bu Sandık hükmi şahsiyeti haiz olup ortaklarının hizmet esnasında ve emekliliklerinde, nizamnamesinde tesbit edilen hususlarla birlikte, Sandık idare binaları, talebe yurtları, dinlenme kampları ve Ortakların mesken ihtiyaçlarını karşılamak üzere gayrimenkullere tasarruf edebilir.
(Ek fıkra:27/12/2018-7159/1 md.) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten sonra Emniyet Genel Müdürlüğü kadrosunda göreve başlayan memurlar görevleri süresince Sandığın daimi Ortağıdır.
Sandığın mevcutları ve alacakları Devlet mallarına ait hak ve rüçhanları haizdir.
Evvelce kurulmuş olan Polis Bakım ve Yardım Sandığı işbu 90’ıncı madde hükümlerine tabidir.”
6) 7159 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 1
inci maddesinde: “4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 90 ıncı maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten sonra
Emniyet Genel Müdürlüğü kadrosunda göreve başlayan memurlar görevleri süresince Sandığın daimi ortağıdır.”
7) 4/8/1998 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Polis Bakım ve Yardım Sandığı Tüzüğünün
“Ortaklıktan ayrılma ve ortaklığın dondurulması başlıklı” 20 nci maddesinde: “Ortaklıktan istifa yoluyla ayrılanlar yazılı başvuru tarihinden, Emniyet Teşkilatından ayrılanlar görevden ayrılış tarihinden, ortaklıktan çıkarılanlar çıkarılma tarihinden, emekli olanlar emekli oldukları tarihten itibaren Sandık ortaklığından ayrılmış sayılırlar.”
7.1) Anılan Tüzüğün “ Ortaklığa yeniden giriş ve ortaklığı dondurulanların durumu” başlıklı 21 inci
maddesinde: “Ortaklıktan ayrılanlar yazılı başvuruları halinde yeniden ortak olabilirler. Ortaklıktan çıkarılanlar ise Yönetim Kurulu kararıyla ortaklığa alınabilirler.
Ortaklıktan ayrılanların yeniden ortaklığa girmek istemeleri halinde önceki ortaklık süreleri dikkate alınmaz. Ortaklıkları dondurulanların kurumlarından tekrar maaş almaya başladıkları tarihten itibaren maaşlarından aidat kesintisi yapılmaya başlanır. Bu ortakların kurumundan tekrar maaş almaya başladıkları tarihten itibaren bir yıl içinde Sandığa yazılı olarak müracaat etmeleri ve ortaklığının dondurulduğu süreye ilişkin aidatlarını faizleriyle birlikte toptan veya taksitle ödemeleri halinde ortaklıkları kesintisiz olarak ihya edilir. Taksitle ödeme halinde, ayrıca taksit süresine ilişkin faiz, ödenecek miktara eklenir. Faiz oranı, yasal gecikme faizinden az olmamak üzere, Sandık aidatlarının yıllık kar payı oranına kıyasla her mali yılın başında Yönetim Kurulunca belirlenir. Bu ortakların yazılı talepleri olmadığı sürece aidat ödemesi yapılmayan süreler ortaklıktan sayılmaz ve ortaklık süresine bağlı hak ve alacaklarının hesabında dikkate alınmaz.”
7.2) Anılan Tüzüğün “Sandığın yapacağı yardımlar” başlıklı 23 üncü maddesinde: “Sandığın
ortaklarına veya ölümleri halinde mirasçılarına bir defada ve toptan olarak yapacağı yardımlar şunlardır: a)
Emeklilik yardımı, b) Maluliyet yardımı, c) Ölüm yardımı. Bu yardımlarla ilgili olarak Tüzükte yer almayan diğer esaslar yönetmelikle düzenlenir.”
7.3) Anılan Tüzüğün “Emeklilik yardımı” başlıklı 25 inci maddesinde: “En az üç yıl Sandıkta ortak
olarak bulunduktan sonra aşağıda belirtilen nedenlerle ortaklıkları sona erenlere emeklilik yardımı ödenir.
a)5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri gereğince emekli aylığı bağlananlara, b)Yaş haddi nedeniyle görevden ayrılıp hizmet sürelerine göre kendilerine toptan ödeme yapılanlara, c)Emniyet Teşkilatından ilişiğinin kesildiği tarih itibariyle hizmet süresinin veya prim ödeme gün sayısının doldurulması şartıyla atama, seçilme veya kendi istekleri ile kurum değiştirenlere, ç) 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu veya 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümleri gereğince hizmet süresini veya prim ödeme gün sayısını doldurmak suretiyle kurumdan ayrılıp emeklilik yaşının dolmasını bekleyenlere, Yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre emeklilik yardımı ödenir.”
8) Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği’nin 17
inci maddesinin 1. fıkrasının d bendinde: “Ortaklardan gelen borç taleplerinin değerlendirme, tahsis ve risk takibi usul ve esasları, Yönetim Kurulu tarafından çıkarılacak yönerge İle belirlenir” hükmü uyarınca 01/02/2013 tarihinde yürürlüğe giren ” Polis Bakım ve Vardım Sandığı Takip, idari Takip ve Kanuni Takip
Yönergesi çıkarıldığı,
9) Polis Bakım ve Vardım Sandığı Takip, idari Takip ve Kanuni Takip yönergesinin Kanuni Takip
Başlangıcı başlıklı 2.3. bölümünde: “Ancak emekli veya meslekten ihraç olup, mahkeme kararı İle mesleğe İadesi yapılan eski ortak, borçlanma ve Ödenmemiş aidatlarını faiziyle nakit ödemek veya uygun olması halinde Sanıktan çekeceği krediyle borcunu faiziyle Ödemek kaydıyla eski ortaklığına devam edebilir veya yeni ortaklık başlatabilir. ”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN.SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran özetle, resen emekliye ayırma işleminin kesinleşen yargı kararıyla iptal edilmesi neticesinde
göreve iade edilmesi sebebiyle Polis Bakım ve Yardım Sandığı (POLSAN) üyeliği aidat keseneklerini faiziyle ödemek suretiyle ihya talebinin kabul edilmesini talep etmektedir.
12) Başvuruya konu idare, başvuranın ihya işlemleri kapsamında başvurandan aidatların faiziyle alınması
neticesinde ortaklığın kesintisiz olarak ihya edilmesi sonucunun doğacağı, anılan durumun sandığı ve diğer ortakları zarara uğratacağından bahisle mahkeme kararı ile dönen personelin söz konusu yanlış hesap nedeniyle tüm süresinin ihya edilmesi halinde sandıktaki mevcut üyelerin hak kaybına uğramaması ve ihya
edilecek personelin yatıracakları miktarın doğru bir şekilde belirlenmesi için, yönergenin ilgili maddesinin iptal edilerek yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar ihya işleminin durdurulduğu ifade edilmektedir.
13) Başvuran hakkında re’sen emeklilik işleminin iptali kararı neticesinde Bakanlık oluru ile göreve iade
edildiği, bu bağlamda başvuranın POLSAN ortaklığından ayrılmış sayılmasına yönelik işleminde iptal kararının hukuki sonuçları bakımından başvuran hakkında sonuç doğurmayacağı, öte yandan POLSAN
Tüzüğü’ nün 20. maddesinin ilk paragrafında sandık ortağının sandıktan ilişiğinin kesilmesini gerektiren durumu açıklarken, göreve iadesi olan ortakların iş ve işlemlerinde izlenecek usulün yer almadığından başvuran hakkında POLSAN tarafından Anılan Tüzüğün “ Ortaklığa yeniden giriş ve ortaklığı dondurulanların durumu” başlıklı 21 inci maddesi hükmü kapsamında başvuranın durumunun önce ortaklığı dondurulanlar yönünden değerlendirilerek idarece şifahen başvurana 1 yıl içerisinde yaklaşık
200.000 TL ödemesi halinde ihya işlemlerinin yapılacağının bildirildiği ilerleyen süreçte ise başvuran
ortaklıktan ayrılanlar kapsamında değerlendirilerek 26.12.2023 tarihinde tebliğ edilen cevap ile Polis
Bakım ve Yardım Sandığı Tüzüğü’nün 21. Maddesinde yer alan : “ Ortaklıktan ayrılanların yeniden ortaklığa girmek istemeleri halinde önceki ortaklık süreleri dikkate alınmaz.” hükmü gerekçe gösterilerek ihya talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
14) Öncelikle belirtmek gerekir ki idari yargıda mahkeme tarafından verilen iptal kararı sonucunda, iptal
edilen karar alındığı tarihe kadar geriye yürür. Yani iptal edilen bir idari karar, iptal kararı üzerine hiç alınmamış sayılır ve alındığı tarihten itibaren tüm sonuçlarıyla hükümsüz hale gelir. (Bkz. Prof. Dr. Metin
Günday, İdare Hukuku, İmaj Yayınevi, Ankara, 2011, s. 169).
15) Bu itibarla başvuranın re’sen emekliliğine ilişkin işlemin iptali ile POLSAN ortaklığından ayrılmış
sayılmasına yönelik işlemin de iptal kararının hukuki sonuçları bakımından başvuran hakkında sonuç doğurmayacağı anlaşılmaktadır.
16) Polis Bakım ve Yardım Sandığı Tüzüğünün “Ortaklıktan ayrılma ve ortaklığın dondurulması başlıklı”
20 nci maddesi ve “ Ortaklığa yeniden giriş ve ortaklığı dondurulanların durumu” başlıklı 21 inci maddesi
hükümleri incelendiğinde; sandık ortağının sandıktan ilişiğinin kesilmesini gerektiren durumlar açıklanırken, mahkeme kararı neticesinde re’sen emeklilik işlemi iptal edilerek makam oluru ile göreve tekrar başlayan ortakların sandıkla nasıl ilişkilendirileceklerine ilişkin iş ve işlemlerinde izlenecek usulün belirlenmediği, bu konuda bir hukuki boşluk olduğu görülmektedir.
17) Diğer yandan, Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme
Yönetmeliği’nin 17 inci maddesinin 1. fıkrasının d bendinde: “Ortaklardan gelen borç taleplerinin değerlendirme, tahsis ve risk takibi usul ve esasları, Yönetim Kurulu tarafından çıkarılacak yönerge ile belirlenir” hükmü uyarınca 01/02/2013 tarihinde yürürlüğe giren ” Polis Bakım ve Vardım Sandığı Takip, idari Takip ve Kanuni Takip Yönergesinin Kanuni Takip Başlangıcı başlıklı 2.3. bölümünde: “Ancak emekli veya meslekten ihraç olup, mahkeme kararı ile mesleğe iadesi yapılan eski ortak, borçlanma ve ödenmemiş aidatlarını faiziyle nakit ödemek veya uygun olması halinde Sanıktan çekeceği krediyle borcunu faiziyle ödemek kaydıyla eski ortaklığına devam edebilir veya yeni ortaklık başlatabilir.”
İfadeleriyle, Emniyet Teşkilatından ilişiği kesilenlerden idari yargı kararı uyarınca teşkilata dönenlerin, önceden Polis Sandığına üye iseler, talepleri halinde yeniden sandığa üyeliklerinin kesildiği yerden, aradaki faiz ve diğer masrafları ödemek kaydıyla üye olabilecekleri, yani üyeliklerinin ihya edileceğinin kabul edilerek, böyle bir imkân tanındığı anlaşılmaktadır.
18) Somut olayda, başvuranın mahkeme kararı neticesinde re’sen emeklilik işleminin iptali ve bakanlık
oluru ile tekrar göreve başladığı, POLSAN ile ilişkilendirilmesi bakımından iptal kararının, iptal edilmiş
işlemin hiç yapılmamış gibi hüküm sonuç doğurması neticesinde sandık ortaklığından ayrılan olarak değerlendirilemeyeceği, bu noktada POLSAN tüzüğünde mahkeme kararı neticesinde bakanlık oluru ile tekrar çalışanların durumunun düzenlenmediği, söz konusu düzenlemeler kapsamında ortaklıktan ayrılan olarak nitelendirilemeyen başvurana POLSAN Tüzüğünün “ Ortaklığa yeniden giriş ve ortaklığı dondurulanların durumu” başlıklı 21 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Ortaklıktan ayrılanların yeniden ortaklığa girmek istemeleri halinde önceki ortaklık süreleri dikkate alınmaz.” hükmünün de uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.
19) Öte yandan POLSAN’ ın yapısı ve işleyişi incelendiğinde ortaklarından aldığı aidatları, kârlı ve
istikrarlı yatırımlar ile değerlendirerek, ortaklarına emeklilik yardımı, vefat yardımı ve maluliyet yardımı sağlayan, sahip olduğu mevzuat hükümlerine göre fayda esaslı hizmetler sunmayı amaçlayan mesleki emeklilik kurumu olduğu, bu bağlamda ortaklardan alınan aidatların istikrarlı yatırımlarla değerlenmesi suretiyle bir takım yardımları ortaklarına sunduğu, bu noktada POLSAN üyeliğinin ihyası açısından her ne kadar faizi ile birlikte aidatların ödenmesi halinde kesintisiz olarak ihya işlemi yapılacağı düzenlenmiş olsa da aidatların alınmasında sabit faiz uygulanması yardım ödemelerinin ise nemalandırılarak ödenmesinde enflasyonist ortamda sandığın aktüeryal ve ekonomik dengelerini diğer sandık üyeleri yönünden olumsuz etkileyebileceği de değerlendirilmektedir.
20) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, Polis Bakım ve Yardım Sandığı Tüzüğünün
“Ortaklıktan ayrılma ve ortaklığın dondurulması başlıklı” 20 nci maddesi ve “ Ortaklığa yeniden giriş ve ortaklığı dondurulanların durumu” başlıklı 21 inci maddesi hükümleri incelendiğinde; sandık ortağının sandıktan ilişiğinin kesilmesi ve tekrar sandıkla ilişkilendirilmesi bakımından, mahkeme kararı neticesinde re’sen emeklilik işlemi iptal edilerek makam oluru ile göreve tekrar başlayan ortakların iş ve işlemlerinde izlenecek usulün belirlenmediği,
20.1) Mahkeme kararı neticesinde re’sen emeklilik işlemi iptal edilerek makam oluru ile göreve tekrar
başlayan ortakların ihya iş ve işlemlerinde “ortaklıktan ayrılan” olarak değerlendirilemeyeceğinden ihya talebine ilişkin işlemlerde 01/02/2013 tarihinde yürürlüğe giren ” Polis Bakım ve Vardım Sandığı Takip,
idari Takip ve Kanuni Takip Yönergesinin Kanuni Takip Başlangıcı başlıklı 2.3. bölümünde yer alan:
“Ancak emekli veya meslekten ihraç olup, mahkeme kararı İle mesleğe İadesi yapılan eski ortak, borçlanma ve Ödenmemiş aidatlarını faiziyle nakit ödemek veya uygun olması halinde Sandıktan çekeceği krediyle borcunu faiziyle Ödemek kaydıyla eski ortaklığına devam edebilir veya yeni ortaklık başlatabilir.” hükmü kapsamında eski ortaklığının ihya işleminin yapılması gerektiği,
20.2) Hukuka aykırı şekilde re’sen emekli edildiği mahkemenin iptal kararı neticesinde tespit edilen
başvuranın anılan hukuka aykırı işlem neticesinde mağdur edilmeyerek ihya talebinin kabul edilmesi gerektiği, ihya işlemlerinin durdurulması yerine hukuk devletinin ilkelerinden olan hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkeleri kapsamında sandığın aktüeryal ve ekonomik dengeleri ve diğer ortakların durumları da gözetilerek mahkeme kararı neticesinde makam oluru ile göreve tekrar başlayan ortaklar açısından sandıkla ilişkilendirilmeleri bakımından POLSAN tüzüğünde düzenleme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan
değerlendirme neticesinde, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın ihya talebinin gerçekleştirilmesi için işlem tesis edilmesi,
Mahkeme kararı neticesinde ve makam oluru ile göreve tekrar başlayan ortakların, ortaklığa yeniden giriş ve ihya talepleri açısından; hem anılan ortakların mağdur olmadığı hem de POLSAN’ın aktüeryal ve ekonomik dengeleri ve diğer sandık üyelerinin durumu da gözetilerek Polis Bakım ve Yardım Sandığı (POLSAN) Tüzüğünde düzenleme yapılması hususunda POLİS BAKIM VE YARDIM SANDIĞINA
(POLSAN) TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Polis Bakım
Ve Yardım Sandığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile POLİS BAKIM VE YARDIM SANDIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi