Polis memurunun dış temsilcilik görevlendirmesi için muvafakat talebinin reddi ve eşitlik ilkesine aykırılık iddiası değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/69446-S.20.75707

BAŞVURU NO : 2020/70847

KARAR TARİHİ : 28/08/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Muvafakat verilmesi talebi hk

BAŞVURU TARİHİ : 15/06/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Çankaya İlçe

Emniyet Müdürlüğü Büro Amirliğinde Polis Memuru olarak görev yaptığını, son üç performansının “çok iyi” ve son yedi yıllık atışlarının 100 (yüz) puan olması ile adli idari devam eden soruşturma ve cezasının bulunmadığını ifade etmektedir. Kendisine Dış Temsilciliklerin

Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Emniyet Genel Müdürlüğü Personeli Hakkında

Yönetmelik’te belirtilen muvafakat alma şartını sağlamadığı gerekçesiyle sınava girme hakkının verilmemesinin Anayasamızın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirten başvuran, Kurumumuzdan misyon koruma sınavına başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ankara Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 19/08/2020 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Emniyet Genel

Müdürlüğü Personeli Hakkında Yönetmelik’in “Aranılacak Şartlar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereği ilgili birim amiri tarafından muvafakat verilmediğinden başvuranın isminin sınava katılacaklar listesinde yer almadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin ilk ve son fıkralarında; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) ve (C) bentlerinde; “Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. C) Liyakat: Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”, 5. 15/01/2015 tarihli ve 29237 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Dış Temsilciliklerin

Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Emniyet Genel Müdürlüğü Personeli

Hakkında Yönetmelik’in “Aranılacak Şartlar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “(1) Dış temsilciliklerde görevlendirilecek koruma görevlilerinde, sınav için öngörülen müracaat tarihi itibariyle; b) Birimin en üst dereceli amiri tarafından muvafakat verilmiş olmak, şartları aranır.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Polis memur olan başvuran, kendisine Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli

Görevlendirilecek Emniyet Genel Müdürlüğü Personeli Hakkında Yönetmelik’te belirtilen muvafakat alma şartını sağlamadığı gerekçesiyle sınava girme hakkının verilmemesinin

Anayasamızın eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek Kurumumuzdan misyon koruma sınavına başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir.

8. Anayasamız, herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğunu hüküm altına almıştır.

Anayasa Mahkemesinin 27 Eylül 1988 tarihli ve E:1988/7, K:1988/27 Sayılı Kararı da; “Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi, ‘yasa önünde eşitlik’ olup herkesin aynı hak ve yükümlülüklere sahip olması anlamında değildir. Eşitlik her yönüyle aynı hukukî durumda olanlar arasında söz konusudur. Hukuk felsefesine girmiş bir deyimle, ‘eşitlerin eşitliği’ anlamındadır. Farklı durumlarda olanlara, yani eşit olmayanlara, farklı kurallar uygulanması, yani ‘eşit olmayanların eşitsizliği’ eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz” şeklindedir. Mahkemenin 1 Temmuz 1998 tarihli ve E:1996/74, K:1998/45 Sayılı Kararında da, “Anayasa’nın 10. maddesinde belirtilen eşitlik, eylemli değil, hukuksal eşitliktir. Bu ilke, özdeş nitelikte ve durumda olanlar arasında farklı uygulamaya engel olup, tüm yurttaşların mutlaka her yönden aynı kurallara bağlı tutulmaları zorunluluğunu içermez. Eşitlik kavramı öncelikle Anayasa’nın 10. maddesinin birinci fıkrasında sayılan nedenlerle yasa önünde ayrımını yasaklanmaktadır. Bu nedenle, Anayasa’nın 10. maddesi kanun koyucuya yasama yetkisini kullanırken eşitlik ilkesine uygun yasa yapma yükümlülüğünü getirmektedir.” hükmüne yer verilmektedir. Bir başka anlatımla, eşitlik aynı hukuki durumda olanlara aynı kuralların uygulanması anlamını taşımaktadır.

9. 657 sayılı Kanun’da da, devlet memurları sisteminin eşit imkânlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip olması, bu itibarla, aynı hukuki durumdakilere aynı kuralların uygulanması, sahip oldukları nitelikler göz önünde bulundurularak memurların yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, memurlara sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânın sağlanması düzenlenmektedir.

10. Türkiye’nin dış temsilciliklerinde koruma görevlisi olarak Dışişleri Bakanlığı kadrosunda geçici süreli görevlendirilecek Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin seçim, eğitim, atama, görev, yetki, sorumluluk, disiplin ve performans değerlendirme işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek

Emniyet Genel Müdürlüğü Personeli Hakkında Yönetmelik’te, başvuracak olan personelin biriminin en üst dereceli amiri tarafından muvafakat verilmiş olması, aranılan şartlar arasındadır. Burada, personelin dış temsilciliklerde görevlendirilmesi için yapacağı başvurularda, İdareye başvuruyu uygun bulma veya bulmama hususunda seçim imkânı sunularak takdir hakkı tanındığı görülmektedir. İdarenin söz konusu takdir yetkisini dilediği gibi keyfi bir şekilde kullanması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağından, anılan yetkinin kamu yararı ve kamu hizmeti gereklerine uygun olarak kullanması gerekmektedir.

11. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuru konusu olayda, 2020 Misyon Koruma sınavına katılması hususunda başvurana İl Emniyet Müdürü tarafından muvafakat verilmediği görülmüştür. 10/07/2020 tarihli ve sayılı; 12/08/2020 tarihli ve sayılı yazılarımızla takdir yetkisinin muvafakat vermeme yönünde kullanılmasının gerekçeleri talep edilmesine karşın, Kurumumuza bu konuda herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ölçüsünde kullanıldığına ilişkin bir tespit yapılması imkanı bulunmamaktadır. Takdir yetkisinin hukuka uygun kullanıldığının belirlenememesi yanında, Anayasamızın eşitlik ilkesi ile 657 sayılı Kanun’unun temel ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde, başvurana muvafakat verilmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmayacağı değerlendirilmiştir.

12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvurana Dış Temsilciliklerin Korunmasında Geçici Süreli Görevlendirilecek Emniyet Genel

Müdürlüğü Personeli Hakkında Yönetmelik’te belirtildiği şekilde en üst dereceli amiri tarafından muvafakat verilmesi hususunda EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası

uyarınca, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi