ilişkin düzenlemeler sınav döneminden önce Başkanlık tarafından hazırlanan talimatla belirlenir .” hükmüne istinaden hazırlanan ve Başkanlık Makamının 16/ 05/ 2017 tarihli olurları ile uygun görülen 20. Dönem Giriş Sınavı Aday Başvuru, Seçme ve Değerlendirme Sınavı Talimatı doğrultusunda yürütüldüğü, Sınav Merkezinde yapılan aday değerlendirme ve seçme sınavında, 891 adayın mülakat sınavına girmeye hak kazandığı ve bunlardan ( 346) adayın asil aday olarak belirlendiği, ( 168) adayın yapılan puan sıralaması sonucunda sıralamaya giremediği, ön sağlık, fiziki yeterlilik ve mülakat aşamalarında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verilen ( 1893) adayın başarısız olduğu, başarılı olan adayların eğitimlerinin planlanan POMEM Müdürlüklerinde devam ettiği,
2.2) Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin “ Sınav Esasları” başlıklı 10 uncu
maddesinin (e) bendinde yer alan “Soru hazırlama komisyonu; üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur .” hükmüne istinaden sınav sorularının hazırlanarak tutanağa bağlandığı,
2.3) Polis Meslek Eğitim Merkezleri (POMEM) Sınav işlemlerinin, 07/ 11/ 2016 tarihli Bakan Oluru
ile yürürlüğe giren, Polis Meslek Eğitim Merkezlerine Alınacak Öğrencilerin Giriş Şartları ve Eğitim
Öğretimlerine İlişkin Usul ve Esasların 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “…Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir .” hükmüne istinaden başvuranın mülakat aşamasında 60 puan aldığı için başarısız olduğunun tespit edildiği,
2.4) Konunun yargıya intikal ettiğine ve yargı organlarınca verilmiş bir karar olduğuna dair herhangi
bir bilgi ve belge bulunmadığı,
2.5) Başvuru ile ilgili, iş ve işlemlerin mer ’i mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirildiği, usul
ve esasların uygulandığı, bunun dışında yapılabilecek ilave iş ve işlem bulunmadığı, gerekli itiraz ve yargı yollarının da ilgili mevzuat hükümlerinde açıkça belirtildiği
2.6) Pek çok kamu kurum kuruluşunca çeşitli vesilelerle yazılı ve sözlü sınavların yürütülmekte
olduğu, adayların performansları doğrultusunda, bazen ilana çıkılan kadroların da tümüyle doldurulamadığının bilindiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun ek 24 üncü maddesinde ; “Emniyet Teşkilatının
polis memuru ihtiyacını karşılamak üzere, Maliye Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığı ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının teklifi
2 / 6ve Bakanlar Kurulu kararı ile polis meslek eğitim merkezleri açılabilir .
Lisans mezunlarından Kamu Personeli Seçme Sınavında Bakanlıkça belirlenecek taban puanı almış olanlar arasından sınavın yapıldığı yılın 31 Aralık tarihi itibarıyla otuz yaşından gün almayan erkek ve kadın adaylar arasından yönetmelikle belirlenecek şartları taşıyanlar ve sınavda başarılı olanlar polis meslek eğitim merkezlerine alınırlar . Toplam kontenjanın %20’sini aşmamak kaydıyla
Bakanlıkça belirlenecek sayıda önlisans mezunu da bu fıkrada belirtilen usule uygun olarak polis meslek eğitim merkezlerine alınabilir .
Özel harekat birimlerinde istihdam edilmek üzere, yirmisekiz yaşından gün almamış olmak kaydıyla, en az lise veya dengi okul mezunları, Kamu Personel Seçme Sınavı şartı aranmaksızın, fiziki yeterlilik ve mülakat sınavları ile polis meslek eğitim merkezlerine alınabilir . Bu fıkra kapsamında alınacak olanların eğitim süresi ve eğitim şekline ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Bakanlık tarafından belirlenir .
Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitim-öğretim, parasız yatılı ve üniformalı olup, öğrencilerin iaşe, ibate ve sağlık giderleri ile diğer istihkakları Devletçe karşılanır . Ayrıca, öğrencilere polis meslek yüksek okulu öğrencilerine ödenen miktar kadar harçlık ödenir .
Polis meslek eğitim merkezlerindeki eğitim-öğretim süresi içerisinde; giriş şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanlar, eğitim ve öğretimini başarı ile tamamlayamayanlar, sağlık ve disiplin yönünden polis olamayacağına yetkili kurullarca karar verilenlerin polis meslek eğitim merkezleri ile ilişikleri kesilir . Sağlık veya ölüm dışındaki nedenlerle ilişiği kesilenlerden, ödenen harçlık ve yapılan masraflar kanunî faizi ile birlikte tahsil edilir .
Polis meslek eğitim merkezlerinde eğitimlerini başarı ile tamamlayanlar, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru olarak atanırlar . Bu şekilde atananlar, atanma tarihinden itibaren altı yıl süreyle başka kurumlara nakil yoluyla atanamazlar . Bu süre zarfında memuriyetten çekilen, çekilmiş sayılan, meslekten veya memuriyetten çıkarma cezası alan ve aslî memurluğa atanamayarak ilişiği kesilenler, (…)( 1) kendilerine yapılmış olan öğretim masraflarını kanuni faizi ile birlikte, bu sürenin eksik kalan kısmı ile orantılı miktarı tazminat olarak ödemek zorundadırlar .( 1)( 3)
Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, (…)( 2) yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .”,
6) 06/ 06/ 2015 tarih ve 29378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Polis Meslek Eğitim
Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı Polis Meslek Eğitim Merkezlerine alınacak öğrencilerde aranılacak şartlar ile giriş sınavlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .”,
6.1) Aynı Yönetmeliğin , “Sınav komisyonlarının oluşturulması” başlıklı 10 uncu maddesinde;
( 1) Komisyonların görevleri ve çalışma esasları Başkanlıkça hazırlanan talimatla belirlenir .
Müracaat kabul komisyonu Başkanlıkta Başkanın, polis eğitim kurumlarında kurum müdürünün onayı ile belirlenir . Diğer komisyonların başkan ve üyeleri Başkan tarafından aşağıdaki şekilde
belirlenir :
…….
d) Mülakat sınav komisyonu; birinci veya ikinci sınıf emniyet müdürünün başkanlığında, iki şube müdürü seviyesinde emniyet müdürü, bir öğretim elemanı ile psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu bir kişiden oluşur .
e) Soru hazırlama komisyonu; üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim
3 / 6elemanından oluşur .
( 2) Başkan tarafından, komisyonların emrine en fazla yirmişer memur görevlendirilebilir .
( 3) Başkanlıkça aday sayısı ve işlemlerin yoğunluğu dikkate alınarak her alanda birden fazla komisyon oluşturulabilir .
( 4) Sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemez .”
6.2) Aynı Yönetmeliğin , “Sınavlara ilişkin esaslar” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci
fıkrasında; “Sınav esaslarına ilişkin düzenlemeler sınav döneminden önce Başkanlık tarafından hazırlanan talimatla belirlenir .”
6.3) Aynı Yönetmeliğin, “Mülakat sınavı ” başlıklı 15 inci maddesinde; in birinci fıkrasında;
( 1) Fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonu tarafından mülakat sınavına tabi tutulurlar .
( 2) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılır . Adaylara, Başkanlıkça belirlenecek soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir . Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir . Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir . Değerlendirmede adayın; a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır . Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir .
( 3) Mülakat sınavı komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi
Öğrenci Adayı Olur”, başarısız adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı
Olamaz” kararı verir . Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, 20. Dönem POMEM mülakatlarında başarısız olduğu ibaresinin yer aldığını, 9000
4 / 6erkek aday alınacakken 7 bin 423 alındığını, bin 557 aday eksik alındığını, mülakat aşamasında
kendisine yöneltilen sorulara gerekli açıklamaları yaptığını belirterek 10/ 07/ 2017 tarihli itiraz dilekçesine cevaben gönderilen, sınavın fiziki yeterlilik aşamasında 65, sözlü mülakat aşamasında 60 puan aldığı, ilgili mevzuat gereği en az 70 puan alması gerektiği için başarısız olduğunun tespit edildiği bilgilerini içeren Polis Akademisi Başkanlığının yazısını da ekleyerek, sonuçlarının tekrar incelenmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur .
9) Başvuranın mülakat sınav komisyonunun Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğine
uygun olarak biri başkan( 1. Sınıf Emniyet Müdürü) iki emniyet müdürü( 3 ve 4. Sınıf) bir okutman ve bir psikolog olmak üzere beş üyeden teşkil ettiği, idare tarafından Mülakat Soru Hazırlama komisyonu kurulduğu ve 1296 adet soru hazırlandığı, Eskişehir POMEM mülakat sınav komisyonunca sınav bitimi olan 08/ 06/ 2017 tarihinde her bir mülakat günü için 72 soru kartının imha edildiğine dair tutanak tutulduğu idarece sunulan belgelerden anlaşılmaktadır . Ancak, Mülakat
Sınav Komisyonu Karar Formunda Soru No:1101 olarak işlenmiş olmasına karşın, başvurana sorulan sorular ve başvuranın cevabı Mülakat Sınav Komisyonu Karar Formuna veya başka bir tutanağa işlenmediği için tespit edilememiştir .
10) Başvuran hakkında düzenlenen formda Yönetmeliğe uygun olarak beş ayrı kritere göre ve her
bir kriter için yirmi puan olmak üzere (Konu hakkında bilgi düzeyi :10 , Kendisinden istenileni kavrama :10 , Özgüveni :15 , İfade etme yeteneği :15 , Beden dilini kullanma becerisi :10 , Toplam
Puan :60 ) toplam yüz tam puan üzerinden değerlendirme yapıldığı, ancak her bir üye tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapıldığına ilişkin veri bulunmadığı, esasen Yönetmelikte de bu yönde bir hüküm bulunmadığı görülmüştür . Başvuranın toplam mülakat sınav puanının 60 olarak tespit edildiği, bu haliyle 70 puanın altında puan aldığı için hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi
Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verildiği, puanlama ve kararın forma işlendiği, gerekçe olarak ise puanlamaya uygun olarak “Adayın konu hakkında bilgi düzeyi, kendinden istenileni kavrayabilme, beden dilini kullanma becerisi zayıf ” açıklamalarına yer verildiği görülmüştür .
11) Mülakat sınavı ile ilgili olarak görsel ya da işitsel herhangi bir kayıt Kurumumuza
gönderilmemiştir . Başvuran tarafından, mülakat sınavı formunda yer alan puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığı yolunda herhangi bir kanıt sunulmamış olup, Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır .
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş
Yönetmeliğinde yer alan düzenlemelere uygun olarak sınav komisyonunun oluşturulduğu, sınav komisyonunun başvuran hakkında mevzuatta yazılı özelliklerin her biri için ayrı ayrı değerlendirme yapılarak verilen puanların tutanağa geçirildiği görüldüğünden, İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı , ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı
5 / 6anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
14) Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlemesi, sınav komisyonunca
sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir . İlaveten, adayların sözlü sınavda aldığı puanlara erişiminin sağlanması da şeffaflık ilkesinin gereğidir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın mülakat sonucunun yeniden incelenmesi talebinin REDDİNE;
Mülakat sınavlarının iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları ve cevap anahtarlarının hazırlanması, adaylara yöneltilen sorular ve adayların cevaplarının tutanağa bağlanması ve bu suretle sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde
EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi