Polis Meslek Eğitim Merkezi mülakatında komisyon puanlaması nasıl değerlendirilir ve hukuka uygunluğu nasıl sağlanır (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, 29. dönem Polis Meslek Eğitim Merkezi sözlü sınavında başarısız sayılmasına itiraz etmiştir. İtirazın hukuki dayanağı, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu ve buna bağlı olarak çıkarılan Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelerdir. Yönetmelik gereği, mülakat sınavının usulüne uygun olarak yapılması ve sınav komisyonunun oluşturulması zorunludur. İdare, başvuranın mülakat sınavına tabi tutulduğunu ve bu sınavda 60 puan alarak başarısız olduğunu belirtmiştir.

Yapılan değerlendirmelerde, başvuranın bilgi düzeyi, özgüveni ve ifade etme yeteneği gibi kriterler üzerinden puanlama yapılmış ve her bir komisyon üyesinin verdiği puanların ortalaması 70 puanın altında kalmıştır. Bu durum, başvuranın “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olmaz” kararı ile sonuçlanmasına neden olmuştur. Danıştay, mülakat sınavının mevzuata uygun yapıldığını ve başvuranın başarısız sayılmasına yönelik işlemin hukuka aykırı olmadığını değerlendirmiştir.

Sonuç olarak, mülakat sınavının usulüne uygun olarak gerçekleştirildiği ve başvuranın yeterli puanı alamadığı gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir. Bu karar, kamu hizmetlerinde liyakat ve kariyer ilkelerinin önemini vurgulamaktadır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/10038-S.23.16151

BAŞVURU NO : 2023/5353

KARAR TARİHİ : 10/08/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : POLİS AKADEMİSİ BAŞKANLIĞI

29. dönem Polis Meslek Eğitim Merkezi sözlü sınavında başarısız

BAŞVURUNUN KONUSU :

sayılmasına itiraz hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 14/04/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 29. Dönem POMEM sözlü sınavında başarısız sayıldığını belirterek; sözlü sınav sonucunun incelenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Polis Akademisi

Başkanlığının 30/05/2023 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Mülakat Sınavı öncesinde adaylara yöneltilecek soruların ve cevap anahtarlarının hazırlanıp hazırlanmadığına, bunların tutanak altına alınıp alınmadığına, bu şekilde hazırlanan sınav sorularına ve cevap anahtarlarına ilişkin bilgi ve belgelerin ekte sunulduğu, 2.2. Mülakat sınavı esnasında görsel kayıt yapılması ile ilgili yasal bir düzenleme bulunmamakta olup, Mülakat Sınavı Komisyonu üyelerince, değerlendirilen adaya takdir edilen puanın gerekçeleri yazılı olarak

Mülakat Sınavı Değerlendirme Karar Formuna işlendiği, 2.3. Gözleme dayalı puanlamaya ilişkin olarak mülakat sınav kurul üyelerinin ortaya koyduğu gerekçelerin

Mülakat Sınav Değerlendirme Karar Formlarında belirtildiği, 2.4. POMEM Giriş Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin “Mülakat sınav komisyonu; İçişleri Bakanının, biri öğretim elemanı (sivil veya emniyet müdürü) ile biri psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu olmak üzere görevlendireceği beş personelden oluşur.

İçişleri Bakanınca üyeler arasından biri başkan olarak görevlendirilir. İhtiyaca göre aynı usulle birden fazla mülakat sınav komisyonu kurulabilir. ” hükmü gereğince mülakat sınav komisyonu oluşturulduğu,

2.5. Giriş Yönetmeliğinin 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında “…Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. ” hükmü amir olup; başvuru sahibinin 29.Dönem POMEM Giriş Sınavının mülakat aşamasında 60 puan alarak başarısız olduğu anlaşıldığından amir hükümler dışında herhangi bir işlem tesis edilmesinin mümkün olmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı

74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine

başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu

Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun ek 24 üncü maddesinde; “… Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, (…)(3) yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar

İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” 6. 06/06/2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek

Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı Polis Meslek Eğitim Merkezlerine alınacak öğrencilerde aranılacak şartlar ile giriş sınavlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” 6.2. “Sınav komisyonlarının oluşturulması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) (Değişik paragraf:RG-20/1/2018-30307) Komisyonların görevleri ve çalışma esasları Başkanlıkça hazırlanan talimatla belirlenir. Mülakat sınav komisyonu (Değişik ibare:RG-19/1/2019-30660) İçişleri

Bakanı onayı ile müracaat kabul komisyonu Başkanlıkta Başkanın, polis eğitim kurumlarında kurum müdürünün onayı ile belirlenir. Diğer komisyonların başkan ve üyeleri Başkan tarafından aşağıdaki şekilde

belirlenir:

a) (Değişik:RG-8/11/2019-30942) Müracaat kabul komisyonu; biri en az şube müdürü düzeyinde üç rütbeli personelden oluşur.

b) Merkezi sınav komisyonu; Başkanlıkta üç emniyet müdürü rütbesinde personel ile iki öğretim elemanından oluşur.

c) Ön sağlık kontrolü komisyonu; Başkanlık tarafından belirlenen bir doktor ve iki rütbeli emniyet mensubundan oluşur.

ç) Fiziki yeterlilik sınav komisyonu; birinci veya ikinci sınıf emniyet müdürünün başkanlığında, bir rütbeli personel ve bir tane Başkanlıkta görevli beden eğitimi öğretim elemanı veya kurum dışından beden eğitimi öğretmeninden oluşur.

d) (Değişik:RG-19/1/2019-30660) Mülakat sınav komisyonu; İçişleri Bakanının, biri öğretim elemanı (sivil veya emniyet müdürü) ile biri psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu olmak üzere görevlendireceği beş personelden oluşur. İçişleri Bakanınca üyeler arasından biri başkan olarak görevlendirilir. İhtiyaca göre aynı usulle birden fazla mülakat sınav komisyonu kurulabilir.

e) Soru hazırlama komisyonu; üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim

/

elemanından oluşur.

f) (Ek:RG-8/11/2019-30942) Soru denetleme komisyonu; iki rütbeli personel ve üç öğretim elemanından oluşur.

(2) (Değişik:RG-8/11/2019-30942) Başkanlıkta Başkan, eğitim kurumlarında kurum müdürü tarafından, komisyonların emrine en fazla yirmişer memur yardımcı personel olarak görevlendirilebilir.

(3) Başkanlıkça aday sayısı ve işlemlerin yoğunluğu dikkate alınarak her alanda birden fazla komisyon oluşturulabilir.

(4) Sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemez.

(5) (Ek:RG-8/11/2019-30942) Sınavların yapılması, hazırlanması, işleyişi, sınav sonuçlarının açıklanması işlemleri merkezi sınav komisyonu tarafından koordine edilir.” 6.3. “Mülakat sınavı” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonu tarafından mülakat sınavına tabi tutulurlar.

(2) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılır. Adaylara, (Değişik ibare:RG-8/11/2019-30942) Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru

Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir. Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir.

Değerlendirmede adayın; a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.

(3) Mülakat sınavı komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı

Olur”, başarısız adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verir.

Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 29. dönem Polis Meslek Eğitim Merkezi sözlü sınavında başarısız sayılmasına itiraz etmektedir.

9. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun Ek 24 üncü maddesinin; ” ..Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları: bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak

yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne dayanılarak Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği 06/06/2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

10. Giriş Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinde sınav komisyonlarının oluşturulmasına ilişkin hükme yer verilmiş olup; İdare tarafından sunulan belgelerden, başvuruya konu sözlü sınav için anılan düzenlemede belirtilen usule uygun bir şekilde sınav komisyonu oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

11. İdare tarafından sunulan belgelerden; başvuranın, Giriş Yönetmeliğinin 15 inci maddesi uyarınca mülakat sınavına tabi tutulduğu, anılan Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde sınav komisyonunun oluşturulduğu, başvurana soru hazırlama komisyonu tarafından hazırlanan sorular arasından kura usulü ile çektirilen 488 nolu sorunun sorulduğu, mülakat komisyonu üyeleri tarafından ayrı ayrı yapılan değerlendirme sonucunda, başvuranın konu hakkında bilgi düzeyi, kendisinden istenileni kavrama, özgüveni, ifade etme yeteneği ve beden dilini kullanma becerisi ile ilgili komisyon tarafından usulüne uygun şekilde puanlama yapılarak, takdir edilen puanın gerekçesi de belirtilmek suretiyle, Mülakat Sınav

Değerlendirme Karar Formuna işlendiği, bu değerlendirme sonucunda her bir komisyon üyesi tarafından verilen sınav puanlarının aritmetik ortalamasının 70 puanın altında (60) kaldığı ve başvuran hakkında “Polis

Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olmaz” kararı verildiği görülmektedir. POMEM Giriş

Yönetmeliğinin 15 inci maddesi hükümleri doğrultusunda aday hakkında, komisyon üyelerinin ayrı ayrı formlarda verdiği değerlendirme puanları ve bu puanların gerekçeleri neticesi “olamaz” kararı verildiği anlaşılmaktadır.

12. Bu durumda, mülakat sınavının mevzuatta öngörüldüğü şekilde usulüne uygun olarak yapıldığı, mevzuata uygun olarak yapılan söz konusu mülakat sınavında 70 puandan az puan (60) almak suretiyle, yeterli puan alamayan başvuranın girmiş olduğu bahse konu mülakat sınavından başarısız sayılmasına yönelik işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.

13. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

14. Birçok yargı kararında da benimsendiği üzere, Danıştay 2. Dairesinin 02/03/2016 tarihli ve

E:2016/309, K: 2016/997 sayılı Kararında; “Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurlarıyla sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır… Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir… sözlü sınava ilişkin Görevde Yükselme

Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerekmektedir.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.

15. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararında da; “sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye

dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.

16. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde; komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme formundaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığına veya sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanaat oluşmadığı değerlendirilmektedir.

17. Bunun yanı sıra, İdare tarafından yapılan açıklamadan; sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, sözlü sınav değerlendirme formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı, dolayısıyla adayların sözlü sınav sorularına vermiş oldukları cevapların kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır.

18. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Polis Akademisi Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi