|
ÖZET: Başvuran, Polis Meslek Eğitim Merkezi giriş sınavının mülakat aşamasında yapılan puanlamanın nesnel kriterlere dayanmaması ve gerekçelerin belirtilmemesi nedeniyle başarısız sayılma kararının iptalini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için sözlü sınavların objektif, şeffaf ve denetime açık olması gerektiğini vurgulamıştır.
Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği’ne göre, mülakat sınavında adayların bilgi düzeyi, özgüven, ifade yeteneği gibi kriterlere göre değerlendirileceği ve 70 puan alması gerektiği belirtilmiştir. Danıştay kararına atıfta bulunarak, mülakatın hukuka uygun yapıldığı ve başvuranın aldığı 60 puanın başarısızlık olarak değerlendirildiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talepleri reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavların daha iyi yönetim ilkelerine uygun olarak ses ve görüntü kaydı ile yapılması tavsiye edilmiştir. Bu durum, kamu denetimi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1354-S.23.2285
BAŞVURU NO : 2022/13429
KARAR TARİHİ : 01/02/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : POLİS AKADEMİSİ BAŞKANLIĞI
POMEM alım sınavında başarısız sayılma işleminin geri
BAŞVURUNUN KONUSU :
alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran adına vekili, müvekkilinin Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü mezunu olduğunu, Polis Akademisine giriş için yapılan sınav aşamalarını geçip 22.02.2022 tarihinde Bitlis ilinde yapılan spor testinde başarılı olup sözlü sınava çağrıldığını, akabinde 15.03.2022 Ankara’da yapılan sözlü sınavında sorulan sorulara doğru cevaplar vermesine ve mülakatının başarılı geçmesine rağmen objektif bir değerlendirme yapılmayıp müvekkilinin başarısız olduğu değerlendirmesi yapılarak Polis Akademisine alınmadığını, nesnel ölçülere uygun bir sözlü sınav ve objektif bir değerlendirme yapılmadığını, tesis edilen idari kararın gerekçesinin bilinmediğini, müvekkilinin ve ailesinin güvenlik ve arşiv soruşturmasında sorun yaratacak herhangi bir suç ve yasadışı faaliyet kaydının bulunmadığını, bu yönde herhangi bir güvenlik soruşturmasının yapılıp yapılmadığının bilinmediğini belirterek müvekkilin herhangi bir gerekçeye yer verilmeksizin Polis Akademisine alınmasının reddine ilişkin idari işlemin geri alınmasını talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Polis Akademisi
Başkanlığı tarafından gönderilen 10/11/2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Anılan adayın 22.02.2022 tarihinde Bitlis POMEM Müdürlüğünde Müracaat Kabul (Başarılı), Ön
Sağlık Kontrolü (Başarılı) ve Fiziki Yeterlilik Sınavı (42 Sn. 90 Puan, Başarılı) aşamalarına katılarak başarılı olduğu, 15.03.2022 tarihinde de Başkanlıkta girmiş olduğu Mülakat Sınavı aşamasında 60 puan alarak başarısız olduğu,
2.2. Polis Meslek Eğitim Merkezlerine başvuru ve sınav işlemlerinin 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı
Emniyet Teşkilat Kanununun Ek 24’üncü maddesine dayanılarak hazırlanan 06.06.2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 10. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükmüne istinaden oluşturulan Soru Hazırlama ve Soru
Denetleme komisyonlarınca mülakat sorularının hazırlandığı, oluşturulan Soru Hazırlama ve Denetleme
Komisyonunun, anılan adayın çekmiş olduğu 421 (dört yüz yirmi bir) numaralı soru ve istenilen cevaba ekte yer verildiği, ayrıca mülakat sınavı aşamasında herhangi bir görüntü/sesli kayıt yapılmadığı,
2.3. Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 18. maddesinin birinci fıkra hükmü amir olduğundan adaylara POMEM Müdürlüklerine planlamaları yapılmadan önce herhangi bir güvenlik soruşturması yapılmadığı,
2.4. 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun Ek 24’üncü maddesine dayanılarak hazırlanan 06.06.2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek
Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 15. maddesinin ikinci fıkra hükmüne istinaden başvuran mülakat sınavı aşamasında 60 (altmış) puan aldığından hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı
Olamaz” kararı verildiği
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun ek 24 üncü maddesinin yedinci fıkrasında, “Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, (…)(3) yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”,
6. Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin
6.1. “Sınav komisyonlarının oluşturulması” başlıklı 10 uncu maddesinde, “(1)Komisyonların görevleri ve çalışma esasları Başkanlıkça hazırlanan talimatla belirlenir. Mülakat sınav komisyonu Bakanı onayı ile
müracaat kabul komisyonu Başkanlıkta Başkanın, polis eğitim kurumlarında kurum müdürünün onayı ile belirlenir. Diğer komisyonların başkan ve üyeleri Başkan tarafından aşağıdaki şekilde belirlenir:…
d) Mülakat sınav komisyonu; İçişleri Bakanının, biri öğretim elemanı (sivil veya emniyet müdürü) ile biri psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu olmak üzere görevlendireceği beş personelden oluşur. İçişleri Bakanınca üyeler arasından biri başkan olarak görevlendirilir. İhtiyaca göre aynı usulle birden fazla mülakat sınav komisyonu kurulabilir.
e) Soru hazırlama komisyonu; üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur.
f) Soru denetleme komisyonu; iki rütbeli personel ve üç öğretim elemanından oluşur.”,
6.2. “Sınav aşamaları” başlıklı 12 nci maddesinde, “(1) POMEM’e giriş sınavları, fiziki yeterlilik sınavı ve mülakat sınavı şeklinde yapılır.”,
6.3. “Mülakat sınavı” başlıklı 15 inci maddesinde, “(1) Fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonu tarafından mülakat sınavına tabi tutulurlar.
(2) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılır.
Adaylara, Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir.
Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir. Değerlendirmede adayın; a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.
(3) Mülakat sınavı komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci
Adayı Olur”, başarısız adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir.”,
6.4. “İntibak eğitimi” başlıklı 18 inci maddesinde, “(1) POMEM’lere geçici kaydı yapılan adaylar
Başkanlığın belirleyeceği takvim doğrultusunda intibak eğitimine tabi tutulurlar. Bu süre içinde POMEM
Müdürlükleri tarafından Sağlık Yönetmeliği hükümlerine göre sağlık kurulu raporları aldırılır. Ayrıca, intibak eğitimi başlangıcından itibaren adayların güvenlik soruşturmaları ve arşiv araştırmaları yaptırılır.
Yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ile ilgili sonuçlar POMEM Yönetim Kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır.”
hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran vekili, müvekkilinin girmiş olduğu Polis Meslek Eğitim Merkezi giriş sınavının mülakat aşamasında puanlandırmasının objektif kriterleri taşımaması ve herhangi bir gerekçeye yer verilmemesi nedeniyle Polis Akademisine alınmasının reddine ilişkin idari işlemin geri alınmasını talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununa dayanılarak yürürlüğe konulan Polis Meslek Eğitim Merkezleri
Giriş Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde, adaylara, Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru
Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirileceği, değerlendirmede adayın konu hakkında bilgi düzeyi, kendisinden istenileni kavrama, özgüveni, ifade etme yeteneği, beden dilini kullanma becerisi nitelikleri açısından değerlendirileceği, yapılan değerlendirme sonucunda yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması halinde başarılı sayılacağı, başarısız adaylar hakkında “Polis Meslek
Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararının değerlendirme karar formuna işleneceği öngörülmektedir.
11. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
12. Somut olayda, Mülakat Sınav Değerlendirme Karar Formunda yer alan 5 konu başlığını değerlendirecek şekilde Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen ve önceden cevapları hazırlanmış bulunan sorulardan adayın kendisi tarafından çekmiş olduğu sorunun cevaplandırıldığı ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
13. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde de, başvuranın mülakat sınavı esnasında, sorulara ilişkin verdiği yanıtların, Polis Meslek Eğitim Merkezleri
Giriş Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi kapsamında usulüne uygun olarak oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların mülakat sınav değerlendirme karar formunda ayrı ayrı gerekçeleriyle birlikte gösterildiği, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair
/
herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
14. Ayrıca, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 18 inci maddesi gereğince, POMEM’lere geçici kaydı yapılan adayların tabi tutulduğu intibak eğitimi başlangıcından itibaren adayların güvenlik soruşturmaları ve arşiv araştırmaları yaptırılacağı öngörülmekte olup, başvuruda yer verilen “idarece, başvuran hakkında herhangi bir güvenlik soruşturması yapılıp yapılmadığı; yapılmış ise güvenlik soruşması sonucunun da bildirilmesini” hususuna dair talep edilen bilgi çerçevesinde, ilgili idare tarafından adaylar hakkında POMEM’e giriş sınavları sürecinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarının yapılmadığı anlaşılmaktadır.
15. Bu kapsamda, Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde, sözlü sınavdan 70 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağı belirtilmiş olup komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 60 olması nedeniyle
“Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı kapsamında başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı anlaşılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine ve “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
17. Ayrıca, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması gerektiği değerlendirilmektedir.”
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre;
Başvuranın taleplerinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde POLİS
AKADEMİSİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve gereği için POLİS AKADEMİSİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi