Polis okulunda geçen sürelerin borçlanma işlemlerinin yapılması talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, polis okulunda geçirdiği süreye ilişkin borçlanma işlemlerinin tamamlanmasını talep etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri uyarınca, 2/8/2013 tarihinden önce Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde eğitim görenlerin bu sürelerinin sigortalı hizmet süresine eklenmesine veya borçlandırılmasına dair bir düzenleme bulunmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla, başvuranın Aksaray Polis Okulunda 1999-2000 yıllarında aldığı eğitimin borçlandırılması mümkün olmamıştır.

Kurum, başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemin hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır. 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önceki eğitim sürelerine yönelik herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmaması, başvurunun olumsuz sonuçlanmasının gerekçesidir. Ayrıca, benzer davalarda da benzer sonuçlar elde edilmiştir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine yönelik Sosyal Güvenlik Kurumu işlemlerinde hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Ancak, idarenin başvuruya verdiği yanıtlarda, başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediği anlaşılmıştır. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine uygunluk açısından eleştirilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/3921-S.24.6179

BAŞVURU NO : 2023/18087

KARAR TARİHİ : 05.04.2024

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Borçlanma işlemleri hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14.11.2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; polis okulunda geçen sürelerine ilişkin borçlanma

işlemlerinin tamamlanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Başvuru konusuna ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel

Müdürlüğünün 7/12/2023 tarihli ve sayılı yazısında özetle;

2.1) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının

(c) bendi ile dördüncü fıkrasında sigortalı sayılanların düzenlendiği, öte yandan 6495 sayılı Kanun’un 39.

maddesiyle 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde yapılan değişiklik ile 2/8/2013 tarihinden itibaren polis naspedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adayların da Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklarının hükme bağlandığı,

2.2) Bu hükümler uyarınca, 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren Polis Akademisi ile fakülte ve

yüksekokullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet

Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile 2/8/2013 tarihinden itibaren polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adayların, Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca sigortalı sayıldıkları ancak 2/8/2013 tarihinden önce polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde okuyanların bu sürelerinin hizmet olarak

alınacağına ya da borçlandırılacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığından, 2/8/2013 tarihinden önce Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde öğrenim görenlerin söz konusu öğrenim sürelerinin hizmet olarak alınmadığı,

2.3) Esasen Polis Akademisinin, Emniyet Teşkilatı için orta ve üst kademe yöneticiler yetiştiren ve lisans

düzeyinde 4 yıllık bir eğitim kurumu olduğu, bu okulların 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sigortalılık kapsamına alındığı, 2008 yılı Ekim ayı başından önce bu okullarda geçen sürelerin ise 5510 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında borçlanılacak süre olarak kabul edildiği,

2.4) Polis Meslek Yüksekokullarının, Emniyet Teşkilatının polis memuru ihtiyacını karşılamak üzere 2

yıllık ön lisans düzeyinde eğitim veren meslek yüksekokulları olduğu, yine bunların da 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca sigortalılık kapsamına alındığı, 2008 yılı Ekim ayı başından önce bu okullarda geçen sürelerin ise 5510 sayılı

Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında borçlandırıldığı,

2.5) Polis Meslek Eğitim Merkezlerinin ise lise veya üniversite mezunları arasından Emniyet Teşkilatının

ihtiyacı olan polis memurlarını yetiştirmek üzere seçilen ve kurs niteliğinde 6-9 ay arasında eğitim veren bir eğitim kurumu olduğu, Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylara 2/8/2013 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olma hakkı getirildiği, bu tarihinden önce söz konusu eğitim merkezlerinde öğrenim görenlerin bu sürelerinin hizmet olarak alınacağına ya da borçlandırılacağına ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği,

2.6) Başvuranın durumunun incelenmesinden, Aksaray Polis Okulunda (Polis Eğitim Merkezinde)

2/8/2013 tarihinden önce 1999-2000 yıllarında öğrenim gördüğü anlaşıldığından bu süresinin borçlandırılmasına imkân bulunmadığı, esasen kanunların geriye yürütülmemesinin hukuk devletinin bir ilkesi gereği olduğu, bu nedenle kanunların, esas itibarıyla yürürlüğe girdikten sonraki olayları düzenlendiği ancak istisnai olarak kanunların geriye yürüyebilmesinin, geriye yürüten açık hükümlerin varlığına bağlı olduğu, bu itibarla 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde, 2/8/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile Kanun’un yürürlüğe girdiği 2/8/2013 tarihinden sonra polis olmak üzere Polis Meslek Eğitim Merkezinde polislik eğitimine tabi tutulup göreve başlayanların bu sürelerinin fiili hizmet sürelerine eklenmesine imkân sağlandığı ancak 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle Kanun’un geçmişe yönelik uygulanacağına ilişkin geçici bir madde eklenmediğinden, 2/8/2013 tarihinden önce eğitim görenlerin bu sürelerinin fiili hizmet sürelerine eklenmesine veya borçlandırılmasına imkân bulunmadığı,

2.7) Kanun koyucunun 6495 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 2/8/2013 tarihinden önce Polis Meslek

Eğitim Merkezinde polislik eğitimine tabi tutulup göreve başlayanların eğitimde geçen sürelerinin fiili hizmet sürelerine eklenmesini öngörse idi, bu sürelerin fiili hizmet süresine ekleneceğine ilişkin kanunda geçici madde ile yeni bir düzenleme yapmaya gereksinim duyacağını, örneğin 5510 sayılı Kanun’un 4.

maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendi ile Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda, Emniyet

Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrencilerin sigortalı sayılacağının, Kanun’un geçici 4. maddesinin onuncu

fıkrası ile de bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Emniyet

Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile Emniyet Hizmetleri Sınıfında 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların, bahse konu okullarda geçen başarılı eğitim sürelerinin istekleri halinde borçlandırılarak fiili hizmet sürelerine eklenebileceğinin hüküm altına alındığı,

2.8) Buna göre 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile Kanun’un yürürlüğe girdiği 2/8/2013 tarihinden

sonra polis olmak üzere Polis Meslek Eğitim Merkezinde polislik eğitimine tabi tutulup göreve başlayanların bu sürelerinin fiili hizmet sürelerine eklenmesine imkân sağlandığı, bu tarihten önce geçen eğitim sürelerine ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığından başvuranın bu Kanun uyarınca, Aksaray

Polis Okulunda polislik eğitiminde geçen süresinin fiili hizmet süresine eklenmesinin mümkün olmadığı,

2.9) Başvuru konusu uyuşmazlığa benzer nitelikte bir davaya ilişkin olarak Ankara 12. İdare

Mahkemesinin 23/6/2022 tarihli ve sayılı kararında;

“…Bu durumda, 1997-1998 yılları arasında gördüğü eğitim sonunda polis memuru olarak atanan ve bu bağlamda 5510 sayılı Kanunun Geçici 4. Maddesi kapsamında olan davacının, Polis Okulunda 1997-1998 yılları arasında geçen eğitim süresinin, Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Emniyet Genel

Müdürlüğü hesabına veya kendi hesabında geçen eğitim süreleri kapsamında değerlendirilmesini olanaklı kılan bir düzenleme bulunmadığından, 01/09/1997-25/06/1998 tarihleri arasında Aksaray Polis Okulunda geçen eğitim süresinin borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılması talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Nitekim, benzer uyuşmazlıkta Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi’nin 14/04/2022 tarih ve sayılı kararı da bu yöndedir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine …” denilmek suretiyle Kurum lehine sonuçlandığı, kanun yolu başvurusunun da Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesinin 12/5/2023 tarihli ve sayılı kararı ile reddedilerek anılan kararın onandığı,

2.10) Aynı konuda Kurum aleyhine açılan bir başka davada Ankara 18. İdare Mahkemesinin 27/2/2020

tarihli ve sayılı kararı ile Kurum işlemi iptal edilmiş olsa da söz konusu karara ilişkin olarak yapılan kanun yolu başvurusu üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 11. İdari Dava

Dairesinin 3/10/2022 tarihli ve sayılı kararı ile;

“…Zira, 5510 sayılı Kanun’un geçiş hükümlerini düzenleyen Geçici 4. maddesinin 10. fıkrası ile bu

Kanun’un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinde Emniyet Hizmetleri Sınıfında görev yapmakta olanların, Polis Akademisinde geçen başarılı eğitim sürelerini borçlanmak suretiyle emekliliğe esas hizmetlerinde değerlendirilmesine olanak sağlandığı, Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde geçen eğitim sürelerinin borçlanılması suretiyle emekliliğe esas hizmetlerinde değerlendirileceği yönünde bir düzenlemenin ise yer almadığı görülmektedir.

Bu durumda, davacının, Polis Okulunda geçen eğitim süresinin, Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına veya kendi hesabında geçen eğitim süreleri kapsamında değerlendirilmesine olanak tanıyan bir düzenleme bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Ankara 18. İdare Mahkemesince verilen 27.02.2020 tarih ve sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine…” şeklinde hüküm kurularak Kurum lehine kesin olarak sonuçlandığı açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”

başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin

birinci fıkrasında;

“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;

5.1) “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde;

“Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler; …

“Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adaylar, …

hakkında da uygulanır.”

5.2) “5434 sayılı Kanun’a ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 4. maddesinin onuncu fıkrasında;

“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda Emniyet Genel

Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmakta olanların, bahse konu okullarda geçen başarılı eğitim süreleri, istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde ilgisine göre en az aylık alan polis veya komiser yardımcısının emekli keseneğine esas unsurları üzerinden,

bu sürelere ait sigortalı ve işveren hissesi priminin tamamı borçlandırılmak suretiyle hizmetten sayılır.

Bundan doğacak borç tutarının tamamı borcun tebliğ edildiği tarihten itibaren iki yıl içinde kendileri tarafından ödenir. Ayrıca, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce üniversitelerin çeşitli fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına öğrenim yaptıktan sonra muvazzaf astsubay nasbedilenlerin sözü edilen okullarda geçen başarılı öğrenim süreleri de istekleri halinde; borçlanma talep tarihinde en az aylık alan astsubay çavuşun emekli keseneğine ait unsurlar üzerinden, bu fıkradaki esaslar dâhilinde borçlandırılarak tahsil edilmek suretiyle hizmetten sayılır.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte

değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7) Bir numaralı paragrafta da ifade edildiği üzere başvuran, polis okulunda geçen eğitim süresine ilişkin

sigortalılık borçlanması yapılmasını talep etmektedir.

8) Bilindiği üzere 6495 sayılı Kanun’un 39. maddesiyle 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü

fıkrasının (e) bendinde yapılan değişiklik ile 2/8/2013 tarihinden itibaren polis naspedilmek üzere Polis

Meslek Eğitim Merkezlerinde polislik eğitimine tabi tutulan adayların da Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları düzenlenmiştir. Bununla birlikte söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce polis nasbedilmek üzere Polis Meslek Eğitim Merkezlerinde eğitim görenlerin bu eğitim merkezlerinde geçen sürelerinin hizmet olarak alınacağına ya da borçlandırılacağına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı görülmektedir.

9) Bu açıklamalar sonrasında somut olaya gelince, 6495 sayılı Kanun’un 39. maddesiyle 5510 sayılı

Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 2/8/2013 tarihinden önce Aksaray Polis Eğitim Merkezinde 1999-2000 yıllarında öğrenim gören başvuranın söz konusu eğitim sürelerinin sigortalı hizmet süresine eklenmesine veya borçlandırılmasına imkân veren bir yasal düzenlemenin bulunmadığı, bu kapsamda borçlanma talebinin reddedilmesine yönelik Sosyal

Güvenlik Kurumu işleminin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin uygulanmasından ibaret olduğu değerlendirilmektedir.

10) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın borçlanma talebinin reddedilmesine

yönelik Sosyal Güvenlik Kurumu işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

11) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye uygun davranması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

12) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının tebliğ tarihinden

itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre başvuranın talebinin reddine,

Kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi