TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7306-7306 18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/469 2017/ 469
KARAR TARİHİ : 29/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Emniyet Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Polislik mesleğine atanma, mümkün olmaması halinde diğer kamu kurumlarına memur olarak atamasının yapılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/01/2017 24.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Diyarbakır Ergani ilçesinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, 10/ 08/ 2015
tarihinde ailevi problemlerden dolayı ivedi olarak istifa etmek zorunda kaldığını, bahsi geçen tarihlerde izinlerin kapalı olması ve ailevi mazeretinin geçersiz olduğunu söyleyen amirlerinin izin vermemesinden dolayı böyle bir karar almak zorunda kaldığını, hatta dilekçe sonucunu dahi bekleyemediği için müstafi sayıldığını, 657 sayılı kanunun 97 nci maddesinin (B) bendinde göre de bekleme süresini doldurduğunu, açıktan atanabilmesi için hiçbir engelinin olmadığını, eğer gerekirse güncel KPSS puanının da olduğunu belirterek öncelikle polis memuru olarak, mümkün olmaması halinde İçişleri Bakanlığı ya da başka kurum bünyesinde memur kadrosuna 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi çerçevesinde açıktan atamasının yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Emniyet Genel Müdürlüğünün 17/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın, Mersin Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğünde mesleki eğitimini
tamamlaması hitamında Bakanlık Makamının 03/ 11/ 2011 tarihli onayı ile Kütahya Emniyet
Müdürlüğü kadrosuna atanarak görevine başladığı, aynı birimde görev yapmakta İken, 11/ 12/ 2012
1 / 6tarihli onay ile asaleti tasdik edildiği, 2. bölge (şark) hizmet sırasının gelmesi nedeniyle Bakanlık
Makamının 10/ 06/ 2015 tarihli onayı ile Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü emrine atamasının yapıldığı,
2.2) Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yapmakta iken 11/ 08/ 2015 tarihli dilekçesi ile
makam onayı beklemeksizin görevinden ayrılma talebi doğrultusunda, 657 Sayılı Devlet Memurları
Kanununun 94 üncü maddesi gereğince, Bakanlık Makamının 14/ 08/ 2015 tarihli onayı ile 11/ 08/ 2015 tarihinden İtibaren memurluktan çekilmiş (müstafi) sayıldığı ve bahse konu işlemin iptali talebiyle yasal süreler içerisinde herhangi bir dava açılmadığından memuriyetten çekilmiş sayılma
“Müstafi” işleminin kesinleşti,
2.3) Adı geçenin, 4 ayrı dilekçesine 24/ 11/ 2015 tarih ve sayılı yazı ile 2 ayrı dilekçesine
27/ 01/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile 21/ 04/ 2016 tarihli dilekçesine 14/ 07/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile 27/ 07/ 2016 tarihli başvurusuna 05/ 09/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile 04/ 10/ 2016 tarihli başvurusuna 26/ 10/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile 02/ 09/ 2016 tarihli başvurusuna 21/ 09/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile 20/ 10/ 2016 tarihli başvurusuna 10/ 11/ 2016 tarih ve sayılı yazı ile 02/ 01/ 2017 tarihli başvurusuna 24/ 02/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile cevap verildiği,
2.4) Teşkilatın disipliner ve kamu güvenliğinden sorumlu yapısı gözönüne alındığında,
başvurucunun yapmış olduğu Emniyet Teşkilatına açıktan atanma talebinin; güvenlik ve asayiş hizmetlerinde kesintisiz kamu hizmeti sunan Emniyet Teşkilatından isteğiyle ayrılması, görev yaptığı dönemdeki hizmet performansı, hizmetine ihtiyaç duyulmaması ve mevcut kadroların mesleki eğitimi devam eden Aday Polis Memurları için kullanılacak olması hususları dikkate alınmak suretiyle değerlendirilerek, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, 657 Sayılı Devlet
Memurları Kanununun 92 ve 98 inci maddeleri ile Emniyet Teşkilatı Kanununun 60 ıncı maddesi uyarınca uygun görülmediği, ifade edilmiştir .
3) Devlet Personel Başkanlığının 31/ 03/ 2017 tarihli ve E sayılı yazısında; başvuru sahibinin,
ilgili mevzuat hükümleri kapsamında tekrar memuriyete atanmasına engel bir hal bulunmaması, mevzuatta aranan diğer şartları taşıması ve açıktan atama prosedürüne uyulması kaydıyla memuriyet kadrosuna atanmasının durumuna uygun boş kadro bulunması ve hizmetine ihtiyaç duyulması halinde, başvuracağı kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde olduğunun mütalaa edildiği, Başkanlığın kişilerin kamu kurum ve kuruluşlarına doğudan atanmalarını sağlama şeklinde bir görev ve yetkisinin bulunmadığı belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 128 inci maddesinde , “Memurların ve diğer
kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . (Ek cümle : 7/ 5/ 2010- 5982/ 12 md .) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .”
5) 657 sayılı Kanunun;
5.1) Kapsam başlıklı 1 inci maddesinde , “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel
İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi
Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır .
….ile Emniyet Teşkilatı mensupları özel kanunları hükümlerine tabidir .”
2 / 65.2) Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları başlıklı 92 nci maddesinde, “İki defadan
fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71 inci madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler .
657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş
kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler .”,
5.3) Çekilme başlıklı 94 üncü maddesinde “ Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak
müracaat etmek suretiyle memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir . (Ek hüküm :
31/ 7/ 1970- 1327/ 75 md .) Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır .
Çekilmek istiyen memur yerine atanan kimsenin gelmesine veya çekilme isteğinin kabulüne kadar görevine devam eder . Yerine atanan kimse bir aya kadar gelmediği veya yerine bir vekil atanmadığı takdirde, üstüne haber vererek görevini bırakabilir .
Olağanüstü mazeretle çekilenler, üstüne haber vermek şartiyle bir ay kaydına tabi değildirler .”
5.4) Çekilen ve çekilmiş sayılanların yeniden atanmaları başlıklı 97 nci maddesinde,
“Memurlardan mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere;
A) 94 üncü maddenin 2 nci ve 3 üncü fıkrasına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, B) Bu Kanuna göre çekilmiş sayılanlar ile 94 üncü maddenin 2 nci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, ….. Devlet memurluğuna alınamazlar .”
6) 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunun 60 ıncı maddesinde “İstifa etmeksizin veya istifasının
kabul edildiği cevabını bir ay beklemeksizin vazifesini terkettiği için cezalandırılmış olanlar, tekrar emniyet teşkilatı hizmetine kabul edilmezler .”,
7) 08/ 02/ 2015 tarihli ve 29261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği
(Seri No: 5)’nin Memurluktan Çekilenlerin Yeniden Devlet Memurluğuna Alınmaları başlıklı 5 inci maddesinde “Daha önce 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur olarak çalışmış olup da iki defadan fazla olmamak üzere kendi istekleriyle memuriyetten çekilen veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan, aynı Kanunun 92 nci maddesi uyarınca yeniden memurluğa dönmek isteyenlerin, 657 sayılı Kanunun 97 nci maddesinde belirtilen bekleme sürelerini doldurmuş olmaları halinde, atanmak istedikleri kamu kurum ve kuruluşlarına başvurmaları gerekmektedir .
Bu durumda olanların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur olarak istihdamları, durumlarına uygun boş kadro bulunması ve hizmetlerine ihtiyaç duyulması halinde, başvuracakları kamu kurum ve kuruluşlarının takdirinde bulunmaktadır .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın İçişleri
Bakanlığı ya da başka kurum bünyesinde memur kadrosuna 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi
3 / 6çerçevesinde açıktan atanması talebinin ilgili kurumlara bireysel başvuru yapması sonucunda ilgili
kurumların takdirinde olduğu değerlendirilmiştir . Polis memuru olarak atanma talebinin ise Emniyet
Genel Müdürlüğünce ilgili mevzuatta yer alan hüküm çerçevesinde reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, Diyarbakır Ergani ilçesinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, 10/ 08/ 2015
tarihinde ailevi problemlerden dolayı ivedi olarak istifa etmek zorunda kaldığını, bahsi geçen tarihlerde izinlerin kapalı olması ve ailevi mazeretinin geçersiz olduğunu söyleyen amirlerinin izin vermemesinden dolayı böyle bir karar almak zorunda kaldığını, hatta dilekçe sonucunu dahi bekleyemediği için müstafi sayıldığını, 657 sayılı kanunun 97 nci maddesinin (B) bendinde göre de bekleme süresini doldurduğunu, açıktan atanabilmesi için hiçbir engelinin olmadığını belirterek öncelikle polis memuru olarak, mümkün olmaması halinde İçişleri Bakanlığı ya da başka kurum bünyesinde memur kadrosuna 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi çerçevesinde açıktan atamasının yapılmasını talep etmektedir .
10) Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti
ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir . Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar . Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/ 04/ 2008 tarihli, E .2005/ 5, K.2008/ 93 sayılı kararı) .
11) Ülke çapında güvenliğin ve asayişin sağlanması ve korunmasında üstlendiği görev dikkate
alındığında kamu hizmetinin etkin şekilde yürütülmesinin ve mesleki disiplinin sağlanması amacıyla
Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin diğer kişilerin tabi olmadığı bazı sınırlamalara tabi olmaları bir zorunluluktur . Dolayısıyla emniyet hizmetleri sınıfında istihdam edilen personelin nitelikleri ve yükümlülükleri konusunda idarenin daha geniş bir takdir yetkisine sahip olduğuna kuşku yoktur .
(AYM, Bireysel Başvuru :2014 / 16794)
12) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 1 inci maddesinde Emniyet Teşkilatı mensupları özel
kanunları hükümlerine tabi olduğu belirtildiğinden başvuru konusu olaya ilişkin Emniyet Teşkilatına ilişkin özel mevzuata bakmak gerekmektedir . 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunun 60 ıncı maddesinde; istifa etmeksizin veya istifasının kabul edildiği cevabını bir ay beklemeksizin vazifesini terkettiği için cezalandırılmış olanların, tekrar emniyet teşkilatı hizmetine kabul edilmeyeceği düzenlenmiştir .
13) Söz konusu mevzuat hükmünün ülke çapında güvenliğin ve asayişin sağlanması ve
korunmasında üstlendiği görev dikkate alınarak kamu hizmetinin etkin şekilde yürütülmesinin ve mesleki disiplinin sağlanması amacıyla düzenlendiği de ortadadır .
4 / 614) Emniyet hizmetlerinin önemi gereği ülke içinde bu hizmetin öngörülen seviyede ve aksama
olmadan yürütülmesinin mutlak koşullarından birisi de istenilen yer ve/veya görev için planlanan seviyede personel bulundurulmasıdır . Bu çerçevede hizmetin aksamasına neden olabilecek personelin yeniden Emniyet Teşkilatına kabul edilmemesi hususunun hakkaniyete aykırı olmayacağı değerlendirilmektedir .
15) Somut olayımızda, başvuran 11/ 08/ 2015 tarihli dilekçesiyle Emniyet Genel Müdürlüğüne netice
beklemeksizin istifasını sunduğu, aynı tarih itibarıyla ilişiğinin kesildiği, 3201 sayılı Emniyet
Teşkilat Kanunun 60 ıncı maddesinde belirtilen bir aylık bekleme süresini beklemediği anlaşılmakta olup ilgili mevzuat hükmü gereğince tekrar emniyet teşkilatı hizmetine kabul edilemeyeceği ortadadır .
16) Başvuranın İçişleri Bakanlığı ya da başka kurum bünyesinde memur kadrosuna 657 sayılı
Kanunun 92 nci maddesi çerçevesinde açıktan atanması talebinin ise Devlet Personel Başkanlığının
3 numaralı kısımda belirttiği gibi başvuranın ilgili mevzuat hükümleri kapsamında tekrar
memuriyete atanmasına engel bir hal bulunmaması, mevzuatta aranan diğer şartları taşıması ve açıktan atama prosedürüne uyulması kaydıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bireysel başvuru yapması sonucu gerçekleşeceği açıktır .
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın İçişleri Bakanlığı ya da başka
kurum bünyesinde memur kadrosuna 657 sayılı Kanunun 92 nci maddesi çerçevesinde açıktan atanması talebinin ilgili kurumlara bireysel başvurusu sonucunda ilgili kurumların takdirinde olduğu değerlendirilmiş, polis memuru olarak atanma talebinin ise Emniyet Genel Müdürlüğünce ilgili mevzuatta yer alan hüküm çerçevesinde reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
5 / 6VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Ret kararının BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi