|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın POMEM Giriş Sınavı mülakatında başarısız sayılması üzerine yaptığı itiraz incelenmiştir. İdare, mülakat sınavının ilgili mevzuata uygun olarak yapıldığını belirtse de, sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde şeffaflık ve nesnellik ilkelerine uyulmadığı tespit edilmiştir. Sözlü sınavda adayların cevaplarının tutanağa geçirilmemesi ve sesli-görüntülü kayıt alınmaması, değerlendirme sürecinin denetlenebilirliğini zayıflatmaktadır.
Danıştay, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için yapılan sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve denetime açık olması gerektiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda, başvuranın tekrar değerlendirme talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki mülakatlarda nesnellik, tarafsızlık ve hesap verilebilirlik ilkelerine uygun olarak, adayların cevaplarının kaydedilmesi ve gerekçelendirilmesi yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu karar, kamu yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin önemini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/13565-S.23.21462
BAŞVURU NO : 2023/6706
KARAR TARİHİ : 24/10/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
29. Dönem POMEM Giriş Sınavı Mülakat Aşaması Hk
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 12/05/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; 29. Dönem POMEM Giriş Sınavı mülakat aşamasında başarısız sayıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Emniyet Genel
Müdürlüğü tarafından gönderilen 18.08.2023 tarihli cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın 27.12.2022 tarihinde 29. Dönem POMEM Giriş Sınavının Müracaat Kabul ve Ön Sağlık
Kontrolü aşamalarından geçerek katıldığı Fiziksel Yeterlilik Sınavı aşamasında 90 puan alarak başarılı olduğu ancak 06.06.2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis
Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin 15. maddesinin birinci fıkrası hükmüne istinaden gerçekleştirilen Mülakat Aşamasında 60 puan alarak başarısız olduğunun anlaşıldığı ve hukuka aykırı bir durum tespit edilemediği belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun ek 24 üncü maddesinde; “… Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları; bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, (…)(3) yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar
İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
6. 06/06/2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek
Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliğinin;
6.1. Mülakat Sınavı başlıklı 15 uncu maddesinde; “(1) Fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, kendilerine duyurulacak yer ve zamanda mülakat sınav komisyonu tarafından mülakat sınavına tabi tutulurlar. (2) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılır. Adaylara, (Değişik ibare:RG-8/11/2019-30942) Soru Hazırlama Komisyonunca hazırlanıp Soru Denetleme Komisyonunca uygun görülen soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir. Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir. Değerlendirmede adayın; a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c)
Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. (3) Mülakat sınavı komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olur”, başarısız adaylar hakkında “Polis Meslek Eğitim Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir.” 6.2. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Polis Akademisi Başkanlığına bağlı
Polis Meslek Eğitim Merkezlerine alınacak öğrencilerde aranılacak şartlar ile giriş sınavlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” 6.3. “Sınav komisyonlarının oluşturulması” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“(1) (Değişik paragraf:RG-20/1/2018-30307) Komisyonların görevleri ve çalışma esasları Başkanlıkça hazırlanan talimatla belirlenir. Mülakat sınav komisyonu (Değişik ibare:RG-19/1/2019-30660) İçişleri
Bakanı onayı ile müracaat kabul komisyonu Başkanlıkta Başkanın, polis eğitim kurumlarında kurum müdürünün onayı ile belirlenir. Diğer komisyonların başkan ve üyeleri Başkan tarafından aşağıdaki şekilde
belirlenir:
a) (Değişik:RG-8/11/2019-30942) Müracaat kabul komisyonu; biri en az şube müdürü düzeyinde üç rütbeli personelden oluşur.
b) Merkezi sınav komisyonu; Başkanlıkta üç emniyet müdürü rütbesinde personel ile iki öğretim elemanından oluşur.
c) Ön sağlık kontrolü komisyonu; Başkanlık tarafından belirlenen bir doktor ve iki rütbeli emniyet mensubundan oluşur.
ç) Fiziki yeterlilik sınav komisyonu; birinci veya ikinci sınıf emniyet müdürünün başkanlığında, bir rütbeli personel ve bir tane Başkanlıkta görevli beden eğitimi öğretim elemanı veya kurum dışından beden eğitimi öğretmeninden oluşur.
d) (Değişik:RG-19/1/2019-30660) Mülakat sınav komisyonu; İçişleri Bakanının, biri öğretim elemanı (sivil veya emniyet müdürü) ile biri psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu olmak üzere görevlendireceği beş personelden oluşur. İçişleri Bakanınca üyeler arasından biri başkan olarak görevlendirilir. İhtiyaca göre aynı usulle birden fazla mülakat sınav komisyonu kurulabilir.
e) Soru hazırlama komisyonu; üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur.
f) (Ek:RG-8/11/2019-30942) Soru denetleme komisyonu; iki rütbeli personel ve üç öğretim elemanından oluşur.
(2) (Değişik:RG-8/11/2019-30942) Başkanlıkta Başkan, eğitim kurumlarında kurum müdürü tarafından, komisyonların emrine en fazla yirmişer memur yardımcı personel olarak görevlendirilebilir.
(3) Başkanlıkça aday sayısı ve işlemlerin yoğunluğu dikkate alınarak her alanda birden fazla komisyon oluşturulabilir.
(4) Sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemez.
(5) (Ek:RG-8/11/2019-30942) Sınavların yapılması, hazırlanması, işleyişi, sınav sonuçlarının açıklanması işlemleri merkezi sınav komisyonu tarafından koordine edilir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kısmen kabulü, kısmen reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, POMEM Giriş Sınavının Mülakat bölümünde başarısız sayıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
9. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun Ek 24 üncü maddesinin; “..Polis meslek eğitim merkezlerinin kuruluş ve çalışma usûl ve esasları: bu merkezlerde eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yapılacak sınavlar, disiplin ve eğitim-öğretimle ilgili konular, öğrenciliğin sona ermesi, tazminat ve yükümlülük esasları ile giyecekleri kıyafetler ve diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne dayanılarak Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği 06/06/2015 tarihli ve 29378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
10. Giriş Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinde sınav komisyonlarının oluşturulmasına ilişkin hükme yer verilmiş olup; İdare tarafından sunulan belgelerden, başvuruya konu sözlü sınav için anılan düzenlemede belirtilen usule uygun bir şekilde sınav komisyonu oluşturulduğu anlaşılmaktadır.
11. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
12. Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu
bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Birçok yargı kararında da benimsendiği üzere, Danıştay 2. Dairesinin 02/03/2016 tarihli ve
E:2016/309, K: 2016/997 sayılı Kararında; “Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esas olmalıdır. İdari işlemin yetki ve şekil gibi salt usule ilişkin unsurlarıyla sınırlı olmak üzere yapılan bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği açıktır…
Dolayısıyla sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin yargısal denetimini sağlayacak alt yapının tüm unsurlarıyla oluşturulmasını sağlamak hukuka bağlı idarenin görevidir… sözlü sınava ilişkin
Görevde Yükselme Sözlü Sınavı Değerlendirme Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belgeyle kanıtlanması gerekmektedir.” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
14. İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, sözlü sınav kurulunun yukarıda sözü edilen mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevapların hazırlandığı, hazırlanan bu soruların zarflara konularak adayın bizzat kendisi tarafından çekilen zarf içerisinden çıkan soruların adaya yöneltildiği, ancak sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen üç soru için sadece puanlama yapıldığı adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı ve fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.
15. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde; komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme formundaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığına veya sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanaat oluşmadığı değerlendirilmektedir.
16. Bunun yanı sıra, İdare tarafından yapılan açıklamadan; sözlü sınavda sesli veya görüntülü kayıt almanın ilgili mevzuatta zorunlu tutulmaması nedeniyle, sözlü sınav değerlendirme formu dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmadığı, dolayısıyla adayların sözlü sınav sorularına vermiş oldukları cevapların kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır.
17. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve ilgili idarenin açıklamaları birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin reddedilmesi, bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; hesap verilebilirliğin ve şeffaflığın sağlanması açısından
/
“puanlama kriterlerinin gerekçelendirilmesi ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması” yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi(varsa) gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi(varsa) kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede görevli İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, yeniden sözlü sınavının tekrar değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda, sınava giren adayların cevaplarının tutanağa geçirilmesi ve sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi