|
ÖZET: Başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından gönderilen bir evrakın teslim edilmemesi nedeniyle yaşanan mağduriyet iddialarını kapsamaktadır. Başvuran, PTT Tavşanlı Şube Müdürlüğü ile yaptığı görüşmede, evrakın teslim edildiği ancak teslim alan kişi hakkında bilgi bulunmadığını öğrenmiştir. Bu durum, başvuranın gizlilik kaydıyla yaptığı başvurunun idare tarafından bilindiği endişesini doğurmuş ve evrakın akıbetine dair bilgi talep etmesine yol açmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin iddiaların doğruluğunu tespit etmek amacıyla gerekli incelemeleri gerçekleştirmiştir. PTT’den alınan bilgiler doğrultusunda, gönderinin teslim edilmediği ve ilgili evrakın kapıya bırakıldığı anlaşılmıştır. Bu durum, haberleşme özgürlüğünün ve gizliliğinin ihlali olarak değerlendirilmiştir. Anayasa ve ilgili mevzuat çerçevesinde, haberleşme gizliliği esastır ve bu tür durumlarda gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Sonuç olarak, başvuranın iddiaları doğrultusunda, PTT’nin gönderi dağıtım süreçlerinde daha dikkatli olunması gerektiği vurgulanmış ve ilgili idareye tavsiyelerde bulunulmuştur. Tavsiye kararı, PTT’nin posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliğini sağlamak adına gerekli tedbirleri alması gerektiğini belirtmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12873-S.22.19739
BAŞVURU NO : 2022/5570
KARAR TARİHİ : 06/10/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuran adına gönderilen postanın tarafına teslim edilmemesinden
BAŞVURUNUN KONUSU :
kaynaklanan mağduriyet iddiaları hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi Kurumumuza yapılan başvuruda özetle, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından kendisine
iadeli taahhütlü olarak gönderilen evrakın ( nolu gönderi) tarafına ulaşmaması üzerine
PTT Tavşanlı Şube Müdürlüğü ile görüştüğünü, söz konusu görüşmede “evrakın teslim edildiğini ancak teslim edilen kişiye yönelik bilgi bulunmadığı” hususunda açıklama yapıldığını iddia ve ifade ederek; gizlilik kaydıyla yaptığı başvurudan Kurumunun haberi olduğu şüphesiyle ilgili evrakın akıbetine ilişkin bilgi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden ve Kütahya PTT
Başmüdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Kütahya PTT Başmüdürlüğünün 21/06/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Kurumumuzca 19/08/2021 tarihinde Mah. Sk. No:
/ ad ve adresine gönderilen barkod numaralı Kurye gönderinin
/
22/08/2021 tarihinde kargo dağıtım görevlisi tarafından pandemi nedeniyle alıcının isteğiyle söz konusu adreste kapısına bırakıldığı ve yine pandemi nedeniyle imza almadığı, kargo dağıtım görevlisinin beyanı ile anlaşıldığı,
2.2) Konu hakkında Tavşanlı Cumhuriyet Başsavcılığının yazı ve ekleri ile kargo dağıtım görevlisinin
beyanının sunulduğu açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 3.1.) “Haberleşme hürriyeti” başlıklı 22 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.”, ikinci fıkrasında; “Milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; haberleşme engellenemez ve gizliliğine dokunulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, karar kendiliğinden kalkar.”, üçüncü fıkrasında; “İstisnaların uygulanacağı kamu kurum ve kuruluşları kanunda belirtilir.”
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
6) 11/02/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununun “Tebligatın yapılması” başlıklı 1 nci
maddesinde; “Kazai merciler, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler, (III) sayılı cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumlar, (IV) sayılı cetvelde yer alan sosyal güvenlik kurumları ile vakıf yükseköğretim kurumları, il özel idareleri, belediyeler, köy hükmi şahsiyetleri, barolar ve noterler tarafından yapılacak elektronik ortam da dahil tüm tebligat, bu
Kanun hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur vasıtasıyla yapılır.”
6.1) “Uçak, telgraf ve diğer vasıtalarla tebligat ve ücretleri” başlıklı 7 nci maddesinin birinci
fıkrasında; “Tebligat uçakla veya postada kullanılan diğer seri veya hususi vasıtalarla veya muhtelif işaretli telgraflarla da yaptırılabilir.”, ikinci fıkrasında; “Tebliğin bu vasıtalardan hangisiyle yapılacağı alakalının talebi üzerine veya re’sen mahkeme reisi, hakim veya tebliği yaptıracak diğer merciler tarafından tensip edilir. Bu takdirde bunlara ait ücretler, PTT ücretleri tarifesine göre bu vasıtalarla tebliği
/
istiyenden tebliğ ücretinden ayrı olarak alınır.”
7) 09/05/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunun “Amaç” başlıklı 1 nci maddesinin
birinci fıkrasında; “Bu Kanunun amacı; ülke genelinde posta hizmetlerinin kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle, etkin, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını sağlamak üzere posta sektörünün serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaflığı sağlanmış bir sektör oluşturulması ve bu sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
7.1) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun; posta gönderilerinin kabulü,
toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimine ilişkin işlem ve hizmetlerin sunulması, yetkilendirme, tarife ilkeleri ve hizmet şartlarının tespit edilmesi, sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi, bunlara ilişkin yaptırımların belirlenmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.”
7.2) “Tanımlar” başlıklı 3 ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun uygulanmasında;
g) Evrensel posta hizmeti: Belirlenmiş ilke ve kurallar çerçevesinde, bir posta hizmetinin coğrafi alan farkı gözetilmeksizin ülke sınırları içerisinde tüm kullanıcılar için karşılanabilir ücretlerle kesintisiz olarak sağlanmasını, j) Haberleşme gönderisi: Kitap, katalog, gazete ve süreli yayınlar hariç herhangi bir fiziksel araç üzerine yazılan veya elektronik ileti şeklinde hazırlanan, gönderici tarafından gönderi üzerinde belirtilen adrese sevk ve teslim edilmesi gereken telgraf da dahil her türlü gönderiyi, n) Kayıtlı gönderi: Kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulan gönderiyi, u) Posta gönderisi: Göndericinin bizzat kendisi veya talimatıyla, üzerinde belirtilen yer ve adrese, gönderi türüne ve özel hizmetine göre teslim edilen haberleşme gönderileri ile kitap, katalog, gazete ve süreli yayınları, görme engellilere özgü yazıları, ticari değeri olsun veya olmasın eşya içeren en fazla beş kilogram ağırlığa veya elli desimetreküp hacme sahip posta maddesi ile posta kolisi veya kargosunu,…
ifade eder.”
7.3) “Posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Hizmet
sağlayıcıları ile posta hizmetlerinde çalışanlar veya herhangi bir şekilde posta hizmetleri ile ilgili bilgiye sahip olanların, bu bilgileri ve posta hizmetleri ile ilgili ilişkileri açığa vurmaları, gönderileri açmaları, içlerinde ne olduğunu araştırmaları, üçüncü kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin bunları yapmasına neden olmaları, gönderileri zapt veya yok etmeleri yasaktır.”, ikinci fıkrasında; “Hizmet sağlayıcıları, yürüttüğü hizmetlerle ilgili olarak gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür.”, üçüncü fıkrasında; “Posta gönderileri, kanunla yetkili kılınan merciler dışındaki kişilerce alıkonulamaz, açılamaz ve içeriği araştırılamaz.”
7.4) “Evrensel posta hizmeti ilkeleri” başlıklı 13 ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Evrensel posta
hizmetinin gerçekleştirilmesi amacıyla yapılan düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler göz önüne alınır:
c) Posta hizmetine ilişkin uluslararası sözleşmelerde belirtilen boyutlarda ve ağırlığı iki kilograma kadar olan posta gönderileri ile yirmi kilograma kadar olan posta koli veya kargolarının kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve tesliminin sağlanması
d) Posta gönderilerinin kaybı, çalınması veya hasarı halinde sorumluluk üstlenilmesi”
7.5) “Evrensel posta hizmetinin kapsamı” başlıklı 14 ncü maddesinin birinci fıkrasında; “Evrensel
posta hizmeti; a) İki kilograma kadar olan posta gönderilerinin, b) Yirmi kilograma kadar olan posta koli veya kargolarının, c) Basılmış kağıtların, ç) Görme engellilere özgü yazıların, kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimini kapsar.”
8) 03/06/2014 tarih ve 29019 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Posta Hizmetlerinin Sunulmasına
İlişkin Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı birinci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; posta hizmetlerine ilişkin tarife, kullanıcı menfaatleri, posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği, hizmet kalitesi ve uzlaştırma prosedürü ile posta sektöründe rekabeti tesis etmeye ve korumaya yönelik usul ve esasları düzenlemektir.”
8.1) “Kullanıcıların korunmasına ilişkin esaslar” başlıklı 15 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Hizmet sağlayıcıları tarafından posta hizmeti sunumunda; a) Dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle herhangi bir ayrım yapılmaması, b) Genel ahlak ve sağlık kurallarına uyulması, milli güvenlik ile kamu düzeni gereklerine ve acil durum ihtiyaçlarına öncelik verilmesi, c) Objektif nedenler aksini gerektirmedikçe, niteliksel ve niceliksel devamlılığın sağlanması, ç) Kullanıcı menfaatlerinin gözetilmesi, esastır.”
8.2) “Hizmetin sunumunu ispatlayan belge düzenleme yükümlülüğü” başlıklı 17 nci maddesinin
birinci fıkrasında; “Hizmet sağlayıcılar, kayıtlı gönderilere ilişkin ilgili mevzuata uyumlu olarak hizmet sunumunu ispatlayan belge düzenlemekle yükümlüdür.”
8.3) “Posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği” başlıklı 18 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Posta
gönderileri, kanunla yetkili kılınan merciler dışındaki kişilerce alıkonulamaz, açılamaz ve içeriği araştırılamaz.”, ikinci fıkrasında; “Hizmet sağlayıcıları ile posta hizmetlerinde çalışanlar veya herhangi bir şekilde posta hizmetleri ile ilgili bilgiye sahip olanların, bu bilgileri ve posta hizmetleri ile ilgili ilişkileri açığa vurmaları, gönderileri açmaları, içlerinde ne olduğunu araştırmaları, üçüncü kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin bunları yapmasına neden olmaları, gönderileri zapt veya yok etmeleri yasaktır.”, üçüncü fıkrasında; “Hizmet sağlayıcısı, sunduğu posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği ile ilgili olarak gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.”, dördüncü fıkrasında; “Mücbir sebepler dışında ve ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kayıtlı gönderilerin kaybı, çalınması veya hasarı halinde sorumluluk hizmet sağlayıcısına aittir. Kullanıcı tarafından yanlış/yanıltıcı beyan verilmesi ve/veya posta gönderisinin hizmet sağlayıcısının hizmet sunum sözleşmesinde belirttiği şartlara aykırılık teşkil etmesinden dolayı meydana gelebilecek hasarlarda sorumluluk kullanıcıya aittir.”
9) 25/01/2012 tarihli ve 28184 sayılı Resmi Gaztetede yayımlanan “Tebligat Kanununun
Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin “Uçak, telgraf ve diğer seri veya özel vasıtalarla tebligat” başlıklı
10 ncu maddesinin birinci fıkrasında; “Tebligat, uçakla veya postada kullanılan diğer seri ve özel
vasıtalarla veya muhtelif işaretli telgraflarla da yaptırılabilir.”, ikinci fıkrasında; “Tebliğin bu vasıtalardan hangisiyle yapılacağı ilgilinin talebi üzerine veya resen, mahkeme başkanı, hakim veya tebliği yaptıracak diğer merciler tarafından kararlaştırılır. Talepte bulunan müracaatını yazılı olarak yapmamışsa, talep, ilgili evrak üzerine yazılarak kendisine imzalattırılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; ilgili gönderinin dağıtım ve teslimine yönelik hususlarda PTT tarafından yapılacak inceleme sonucuna göre konu hakkında gerekli işlemlerin yapılması ile posta gönderilerinin sevki ve dağıtımı süreçlerinde başta gönderinin gizliliği ve güvenliği ile teslim süresi gibi hususlarda daha dikkatli olunması hususunda hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından
kendisine gönderilen evrakın ( nolu gönderi) tarafına ulaşmaması üzerine PTT Tavşanlı
Şube Müdürlüğü ile görüştüğünü, söz konusu görüşmede “evrakın teslim edildiği ancak teslim edilen kişiye yönelik bilgi bulunmadığı” hususunda açıklama yapıldığını iddia ve ifade ederek; gizlilik kaydıyla yaptığı başvurudan şikayet edilen idarenin haberi olduğu şüphesiyle ilgili evrakın akıbetine ilişkin bilgi talep etmektedir.
12) Haberleşme özgürlüğü, temel haklar arasında yer almakta olup insan haklarını düzenleyen uluslararası
belgelerde kişilerin haberleşme hak ve özgürlüğüne sahip olduğuna yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
Nitekim 1948 yılında kabul edilen “Birlemiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi”nin 12 nci maddesinde; “Hiç kimsenin özel yaşamına, ailesine konut dokunulmazlığına ya da yazışma özgürlüğüne keyfi olarak karışılamaz; kimsenin onur ve ününe karşı kötü davranışlarda bulunulamaz. Herkesin bu karışma ve kötü davranışlara karşı yasalarla korunma hakkı vardır.” denilmekle kişilerin haberleşme hakkının güvence altına alınması amaçlanmıştır.
13) Bu bağlamda haberleşme özgürlüğünün korunması, sadece haberleşmenin engellenmemesini değil aynı
zamanda haberleşmenin gizliliğinin korunmasını da gerektirmektedir. Nitekim haberleşme hürriyetini düzenleyen Anayasa’nın 22 nci maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir.
Haberleşmenin gizliliği esastır.” hükmü ile, posta hizmetleriyle ilgili ilişkilerin de ya da haberleşmenin de gizliliğini güvence altına almaktadır. Anayasa’nın 22 nci maddesinin gerekçesinde de “Burada söz konusu olan haberleşme, kişilerin kendi aralarında P.T.T. araçları aracılığıyla serbestçe haberleşebilmesidir.” denilmek suretiyle, posta hizmetleri kapsamında PTT araçları ile yapılan haberleşmenin 22 nci maddenin koruması altında olduğu ifade edilmiştir.
14) Nitekim Anayasa Mahkemesi Kararlarında da Anayasanın, haberleşme özgürlüğünün yanı sıra, içeriği
ve biçimi ne olursa olsun, haberleşmenin gizliliğini de güvence altına aldığı, haberleşme bağlamında, bireylerin karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yazılı ve görsel iletişimlerine konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanması gerektiği belirtilmiştir. (Anayasa Mahkemesi, E:2013/7054, 06.01.2015, §49) Bu çerçevede
/
posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet aracılığıyla yapılan haberleşme faaliyetlerinin, haberleşme özgürlüğü ve haberleşmenin gizliliği kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
15) Diğer taraftan, posta hizmetleri haberleşme hakkının yerine getirilebilmesi için önemli bir altyapı
şebekesi olarak değerlendirilmektedir. Nitekim ülke genelinde posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla Posta Hizmetleri Kanunu yürürlüğe girmiştir.
16) Bu çerçevede esasen; posta gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimine
ilişkin işlem ve hizmetlerin sunulması, yetkilendirme, tarife ilkeleri ve hizmet şartlarının tespit edilmesi, sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi, bunlara ilişkin yaptırımların belirlenmesi ve posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği Posta Hizmetleri Kanununa göre; posta gönderilerinin kapsamında, gönderi türü itibariyle haberleşme gönderileri, basılmış kâğıtlar, görme engellilere özgü yazılar, posta kolisi veya kargoları yer almaktadır.
17) Ayrıca kanuna göre kabulünden teslimine kadar kayda tabi tutulan gönderi kayıtlı gönderi olarak ifade
edilmektedir. Kayıtlı olarak postaya verilmek istenen yurtiçi mektup, posta kartı, basılmış kâğıt, görme engellilere özgü yazıların, postaya verilmesinden itibaren kayda tabi tutularak alıcısına imza karşılığında teslim edilen özel hizmete “APS Kurye ve taahhütlü özel hizmeti” bu özel hizmeti içeren yurtiçi gönderilere ise “APS Kurye ve taahhütlü gönderi” olarak adlandırılmaktadır. Diğer taraftan adı geçen Kanunun yanı sıra PTT A.Ş. posta ve kargo hizmetlerinde; Posta Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği, Posta
Hizmetlerinin Sunulmasına İlişkin Yönetmelik, Posta Sektöründe İdari Yaptırımlar Yönetmeliği gibi düzenlemeler çerçevesinde işlem yapılmaktadır.
18) Ayrıca 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun “Tebligatın yapılması” başlıklı 1 nci maddesinde de; “Kazaî
merciler, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, … barolar ve noterler tarafından yapılacak elektronik ortam da dâhil tüm tebligat, bu Kanun hükümlerine göre Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü veya memur vasıtasıyla yapılır.” hükmü haizdir.
19) Tebligat Kanunu, tebliğ işlerinin daha hızlı uygulanması amacıyla bazı hükümler kabul etmiştir.
Nitekim; Kanunun 7 nci maddesinde tebligat uçakla veya postada kullanılan diğer seri veya hususi vasıtalarla veya muhtelif işaretli telgraflarla da yaptırılabileceği hükmü yer almakta olup maddenin gerekçesinde “…Bu itibarla tebligat, uçakla veya postada kullanılan diğer seri ve hususi vasıtalarla veya muhtelif işaretli telgraflarla da yapılabilecektir. Maddenin umumi ifadesi, PTT de halen bulunmayan ve fakat ilerde kullanılacak olan her vasıtayı şümulü içine alabilecek bir mahiyettedir. 3560 sayılı Kanunda bulunmasına rağmen 17 senedir tatbik edilmeyen telgrafla tebligat usulü gibi, yeni vaz’edilen uçakla ve diğer seri ve hususi vasıtalarla tebligat usulleri de, tatbik edilerek sürat isteyen zamanımızın ihtiyaçlarına cevap verilmiş olacaktır.” denilmiştir.
20) Şikayet konusu uyuşmazlık ise; Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından posta aracılığıyla gönderilen
evrakın posta dağıtım görevlisi tarafından ilgilisine teslim edilmemesinden kaynaklanan mağduriyet ile ilgili evraklara üçüncü kişiler tarafından erişilmesi yönündeki iddialarına ilişkindir.
21) Somut olay incelendiğinde;
/
– Başvuran tarafından Kurumumuza gizlilik kaydıyla yapılan başvuru hakkında 16/08/2021 tarihinde karar verildiği, söz konusu kararda kimlik bilgilerine yer verilmeksizin hem idareye hem de başvurana kararın gönderildiği, – İlgili kararın başvurana kapalı zarfta “ Mah. Sk. No: İç Kapı No: / adres bilgisi ve barkod numaralı kurye gönderiminin yapıldığı,
21.1) Ancak başvuran tarafından e-devlet üzerinden yapılan sorgulamada; Kurumumuzca verilen kararının
“teslim edildiği” yönünde bilgi bulunmasına rağmen kararın tarafına teslim edilmemesi ve şikayet edilen idarece başvuranın kimlik bilgilerine ulaşıldığına yönelik başvuranın şüphesi üzerine ilgili posta gönderisinin akıbeti hakkında Tavşanlı PTT Müdürlüğüne müracaatta bulunulduğu anlaşılmıştır.
– Tavşanlı PTT Müdürlüğünün tarihli yazısında; “Kamu Denetçiliği Kurumu Kavaklıdere
Mah. Nevzat Tandoğan Cad. No: 4 Çankaya/ANKARA ad ve adresinden 19/08/2021 tarihinde açık adres belirtilmeden gönderi üzerindeki adres sisteme tam girilmeden / şeklinde girilmiş olarak nolu barkot ile bir gönderi gönderilmiş; 20/08/2021 tarihinde müdürlüğümüze gelmiş; 21/08/2021 tarihinde dağıtıma çıkarılarak kendisine teslim düşüldüğü” yönünde bilgi verildiği anlaşılmıştır.
22) Kütahya PTT Başmüdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen belgelerde yer alan Gönderi Takip
Bilgilerinin incelenmesinde;
Gönderiyi Teslim Alan:
Gönderiyi Teslim Alan Yakınlık: Kendisi
Gönderiyi Teslim Alan TCKN: bilgilerine yer verildiği, 22/08/2021 tarihinde teslim edildiği hususlarının yer aldığı tespit edilmiştir.
– Ancak; Posta Dağıtım Görevlisinin yazılı beyanında “ barkod nolu gönderinin 22/08/2021 tarihinde ilgilinin kapısına bırakıldığı, pandemi sürecinde imza alınmadığı, şahsa ait birçok kargonun, evrakın kapıya bırakıldığı” ifade edilmiştir.
– Diğer taraftan Tavşanlı PTT Müdürlüğünün tarihli yazısında; “açık adres belirtilmeden gönderi üzerindeki adres sisteme tam girilmeden / şeklinde girilerek
2790816123038 nolu barkot ile bir gönderinin gönderildiği, kendisine teslim düşüldüğü” yönünde bilgi
verildiği anlaşılmakla birlikte 28/04/2022 tarihinde adı geçen idare tarafından; “Kamu Denetçiliği
Kurumu tarafından 19/08/2021 tarihinde Mah. Sok. No:
/ ad ve adresine gönderilen barkod numaralı gönderinin kargo dağıtım görevlisi tarafından alıcının isteğiyle kapısına bırakıldığı ve pandemi nedeniyle imza alınmadığı kargo dağıtım görevlisi tarafından beyan edildiği” belirtilmiştir.
23) Bu çerçevede Tavşanlı PTT Müdürlüğünün tarihli ve 28/04/2022 tarihli yazıların posta
gönderisinin akıbetine yönelik farklı bilgiler içerdiği tespit edilmiş olup hem kargo dağıtım görevlisinin
“gönderiyi ilgilinin evinin kapısına bıraktığı” yönündeki beyanı hem de gönderi takip formundaki bilgilerdeki uyumsuzluk (teslim alan kişinin TC Kimlik numarası ve başvuranın kimlik numarasının çelişmesi ve başvuranın ilgili tarihlerde şehir dışında olduğunu iddia etmesi) nedeniyle söz konusu gönderinin başvurana teslim edilmediği anlaşılmaktadır.
24) Yukarıda da ifade edildiği üzere haberleşme özgürlüğünün korunması, sadece haberleşmenin
engellenmemesini değil aynı zamanda haberleşmenin gizliliğinin korunmasını da içermektedir. Bu çerçevede posta hizmetleri kapsamında PTT araçları ile yapılan haberleşmenin de 22 nci maddenin koruması altında olduğu açıktır. Bu bağlamda haberleşme hürriyetinin Anayasa ile teminat altına alınmasının yanı sıra Posta Hizmetleri Kanununu ile Anayasal düzenlemelere benzer şekilde posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik hükümler düzenlemeye konu edilmiştir.
Nitekim Posta Hizmetleri Kanunun 7 nci maddesinde; hizmet sağlayıcıları ile posta hizmetlerinde çalışanlar veya herhangi bir şekilde posta hizmetleri ile ilgili bilgiye sahip olanların, bu bilgileri ve posta hizmetleri ile ilgili ilişkileri açığa vurmaları, gönderileri açmaları, içlerinde ne olduğunu araştırmaları, üçüncü kişilere bilgi vermeleri veya herhangi birinin bunları yapmasına neden olmaları, gönderileri zapt veya yok etmelerinin yasak olduğu belirtilerek hizmet sağlayıcılarının yürüttüğü hizmetlerle ilgili olarak gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlü tutulmuştur.
25) Bu bağlamda evrensel posta hizmeti kapsamında yer alan somut olaydaki ve benzeri durumdaki posta
gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki ve dağıtımı süreçlerinde evrensel posta hizmetini belirlenen ulusal veya uluslararası standartlara uygun olarak yürütmemesinin sorumluluk doğuracağı aşikârdır. Nitekim somut olayda da Gönderi Takip Bilgilerinde ilgiliye teslim edildiği belirtilen ancak dağıtım görevlisinin beyanında ilgiliden imza alınmadığı ve gönderinin ilgiliye teslim edilmeyip ilgilinin kapısına bırakıldığı anlaşılan gönderinin dağıtım sürecinde posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliğinin sağlanması hususlarında yeterli özenin gösterilmediği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda posta gönderilerinin sevki ve dağıtımı süreçlerinde gönderinin gizliliği, güvenliği ve teslim süresi gibi hususlarda hizmet kalitesinin arttırılmasında ve ilgili personellerin söz konusu süreçlerde daha özenli hareket etmesinin haberleşme hürriyetine yönelik gerek Anayasa gerek Kanuni düzenlemelere uygun olacağı değerlendirilmiştir.
26) Sonuç olarak başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, yargı
kararları ve tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Gönderi Takip
Bilgilerinde ilgiliye teslim edildiği belirtilen ancak dağıtım görevlisinin beyanında ilgiliden imza alınmadığı ve gönderinin ilgiliye teslim edilmeyip ilgilinin kapısına bırakıldığı anlaşılan gönderinin dağıtım sürecinde posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliğinin sağlanması hususlarında yeterli özenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu bağlamda ilgili gönderinin dağıtım ve teslimine yönelik hususlarda PTT tarafından yapılacak inceleme sonucuna göre konu hakkında gerekli işlemlerin yapılması ve posta gönderilerinin sevki ve dağıtımı süreçlerinde başta gönderinin gizliliği ve güvenliği ile teslim süresi gibi hususlarda daha dikkatli olunması yönünde gerekli tedbirlerin alınması gerektiği sonuç ve kanaate ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
27) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
28) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlem ya da eylemine karşı yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
İlgili gönderinin dağıtım ve teslimine yönelik hususlarda PTT tarafından yapılacak inceleme sonucuna göre konu hakkında gerekli işlemlerin yapılması ile posta gönderilerinin sevki ve dağıtımı süreçlerinde başta gönderinin gizliliği ve güvenliği ile teslim süresi gibi hususlarda daha dikkatli olunması hususlarına ilişkin gerekli tedbirlerin alınması yönünde POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi