Pratisyen doktorun devlet hizmet yükümlülüğünü tamamladığı yerin ilçe merkezine bağlı yerleşim yeri sayılmaması uzmanlık talebini nasıl etkiler (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/1931-S.23.3216

BAŞVURU NO : 2022/19184

KARAR TARİHİ : 16/02/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

Mecburi hizmet yükümlülüğü hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 23/12/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, özetle, pratisyen doktor Devlet hizmet görevini Bingöl (Kığı)

ilçesinde yaptığını, uzman doktor Devlet hizmet görev (mecburi hizmet) yerinin ise Hakkâri iline çıktığını,

3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek Madde 4’üncü maddesinde “…Ancak beşinci ve altıncı

grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Cumhurbaşkanınca tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenler, tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında bu yerlere atanamazlar.” hükmünün öngördüğü koşulları sağladığını iddia ederek, söz konusu Kanun hükmü uyarınca, 5. hizmet bölgesi olan Kahramanmaraş ilinde devlet hizmet yükümlüğü görevini yapmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen 24/01/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda;

2.1. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek 4. maddesinin 2 inci fıkrasında “Ancak beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Cumhurbaşkanınca tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenler, tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında bu yerlere atanamayağı” (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı

KHK’nin 106 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.) hükmünün bulunduğu,

2.2. Diğer taraftan Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenlerin tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında atanamayacakları yerlerin tespitine ilişkin 13/10/2014 tarihli ve 2014/6918

/

sayılı Bakanlar Kurulu Kararının ekinde “Bingöl, İl Mülki Sınırları Dahilindeki Tüm Yerleşim Merkezleri” şeklinde yer verilen Bingöl ilinin de yer aldığı tüm bu illerin, 28/07/2016 tarihli ve 29784 sayılı Resmi

Gazetede yayımlanan 2016/9069 esas numaralı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlükten kaldırıldığı,

2.3. Başvuranın, pratisyen tabip olarak Devlet Hizmeti Yükümlülüğü görevini tamamladığı yer olan Bingöl

Kiğı İlçe Devlet Hastanesinin ilçe merkezinde olduğu (ilçe merkezine bağlı yerleşim yeri olmadığından) anlaşıldığından yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis edilemediği, başvuranın, uzman tabip olmasını müteakip 104. Dönem Devlet Hizmeti Yükümlülüğü

Kurasına 8 tercih yaparak katıldığı 2. tercihi olan ve 6. hizmet bölgesinde yer alan Hakkari Devlet

Hastanesine Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı olarak yerleştiği,

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek 4. maddesinin 2 inci fıkrasında, “…Ancak beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Cumhurbaşkanınca tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenler, tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında bu yerlere atanamazlar. …”

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Pratisyen doktor Devlet hizmet görevini Bingöl (Kığı) ilçesinde tamamlayan, uzman doktor Devlet hizmet görevine ise (mecburi hizmet) Hakkâri ilinde devam eden başvuran, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri

Temel Kanununun Ek Madde 4’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, 5. hizmet bölgesi olan

Kahramanmaraş ilinde devlet hizmet yükümlüğü görevini yapmayı talep etmektedir.

8. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, Bingöl Kiğı İlçe Devlet

Hastanesinin ilçe merkezinde olması, yani, 3359 sayılı Kanunun Ek 4. maddesinin 2 inci fıkrasında öngörülen, “…ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yeri” olması şartını sağlamadığı, ayrıca, Devlet hizmeti

yükümlülüğünü yerine getirenlerin tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında atanamayacakları yerlerin tespitine ilişkin 13/10/2014 tarihli ve 2014/6918 sayılı Bakanlar Kurulu

Kararının ekinde “Bingöl, İl Mülki Sınırları Dahilindeki Tüm Yerleşim Merkezleri” şeklinde yer verilen

Bingöl ilinin de yer aldığı tüm bu illerin, 28/07/2016 tarihli ve 29784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2016/9069 esas numaralı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlükten kaldırıldığı gerekçeleriyle reddedildiği anlaşılmaktadır.

9. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek 4. maddesinin 2 inci fıkrasında, beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Cumhurbaşkanınca tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenlerin, tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında bu yerlere atanamayacakları hüküm altına alınmış, Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenlerin tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında atanamayacakları yerlerin tespitine ilişkin 13/10/2014 tarihli ve 2014/6918 sayılı Bakanlar Kurulu

Kararının ekinde “Bingöl, İl Mülki Sınırları Dahilindeki Tüm Yerleşim Merkezleri” şeklinde yer verilen

Bingöl ilinin de yer aldığı tüm bu illerin, 28/07/2016 tarihli ve 29784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2016/9069 esas numaralı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlükten kaldırılmıştır.

10. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K.

2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.

11. Somut olayda, başvuran tarafından her ne kadar 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek

Madde 4’üncü maddesinde öngörülen koşulların sağladığı iddia edilmişse de, 3359 sayılı Kanununun Ek 4. maddesinin 2 inci fıkrası uyarınca, devlet hizmeti yükümlülüğünü beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Cumhurbaşkanınca (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 106 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.) tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde yerine getirenlerin, tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında bu yerlere atanamayacaklarının öngörüldüğü, başvuranın anılan hükümden yararlanabilmesi için, önceki devlet hizmeti yükümlüğünü, beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde veya Cumhurbaşkanınca tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde tamamlamış olmasının gerektiği, başvuranın pratisyen doktor Devlet hizmet görevini tamamladığı Bingöl ili Kığı ilçesinin ilçe merkezinde olması sebebiyle, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun Ek 4. maddesinin 2 inci fıkrası ile öngörülen beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yeri olma niteliğine haiz olmadığı gibi, “Bingöl, İl Mülki Sınırları Dahilindeki Tüm Yerleşim Merkezleri”nin Devlet hizmeti yükümlüsü olunduğunda istek dışında atanılamayacak yer olarak belirlendiği, 13/10/2014 tarihli ve 2014/6918 sayılı

Bakanlar Kurulu Kararının da 28/07/2016 tarihli ve 29784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2016/9069 esas numaralı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlükten kaldırılmış olması sebebiyle 3359 sayılı Kanunun Ek

4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen “Cumhurbaşkanınca tespit edilecek il merkezi ve il

merkezlerine bağlı yerleşim yerleri” kapsamında da bulunmadığı, hususları göz önünde bulundurularak, başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin 3359 sayılı Kanunun Ek 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda tesis edildiği, aksinin kabulünün yukarıda söz edilen hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacağı değerlendirilmektedir.

12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi