|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yaptığı başvuruda, tahakkuk ettirilen prim borcunun hukuka aykırı olduğunu belirterek, ödediği tutarın iadesini, emeklilik işlemlerinin tamamlanmasını ve herhangi bir borcunun bulunmadığına dair belge talep etmiştir. Başvuru, 17 Ekim 2018 tarihinde yapılmış olup, başvuranın emeklilik müracaatı 10 Temmuz 2018 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Ancak, SGK tarafından kendisine bildirilen borç durumu ile daha önceki yazılardaki çelişkiler nedeniyle mağduriyet yaşadığı ifade edilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, 23 Ocak 2019 tarihli yazısında başvuranın herhangi bir borcunun bulunmadığını ve yaşlılık aylığı talebinin 1 Temmuz 2018 itibarıyla yerine getirildiğini belirtmiştir. İncelemeler sonucunda, başvuranın 1988-1990 yılları arasında sigortalı sayılması gerektiği, ancak kayıtların güncellenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla, başvuranın iddia ettiği borcun Aralık 2000 – Temmuz 2001 dönemiyle ilgili olmadığı tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan inceleme sonucunda, tahakkuk ettirilen prim borcuna ilişkin herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. İlgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davranmadığı ve bilgi taleplerine zamanında yanıt vermediği de vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8252-8252
BAŞVURU NO : 2018/12611
KARAR TARİHİ : 28/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran tarafından, tahakkuk ettirilen prim borcunun hukuka aykırı olduğundan bahisle ödediği tutarın tarafına iadesi, emeklilik işlemlerinin tamamlanması, herhangi bir borcunun bulunmadığı yönünde kendisine belge verilmesi ve hukuka aykırı tutum ve davranışı sebebiyle kamu personelinin uyarılması talep edilmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 17/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran … tarafından, Başakşehir Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarihli yazısında emekliliğe hak kazandığının belirtilmesi üzerine 10.07.2018 tarihinde emeklilik müracaatında bulunduğu, askerlik süresinin de hizmetine dâhil edilmesi talebiyle Bağcılar Sosyal Güvenlik
Merkezine başvurduğu, ancak bu talebinin reddedildiği, Bursa Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğünün 13.09.2018 tarihli yazısıyla 2.591,88 TL borcu olduğunun kendisine bildirildiği, ancak aynı idarenin daha önceki 10.07.2018 tarihli yazısıyla herhangi bir borcunun bulunmadığının bildirildiği, bu duruma ilişkin soru sorduğunda anılan kurumda çalışan memur tarafından azarlandığı, bu sebeple ayrıntılı bilgi edinemediği, Aralık 2000 ile Temmuz 2001 arası döneme ilişkin olan söz konusu borcun Bağ-Kur prim borcu olduğu, oysaki anılan dönemde kendisinin Bağ-Kur’lu değil sigortalı olduğu, 28.09.2018 tarihinde 2.589 TL tutarındaki borcu beyan usulü ödeyerek makbuzu Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne ibraz ettiği ifade edilerek söz konusu tutarın kendisine iadesi, emeklilik başvurusunun ivedilikle sonuçlandırılması, herhangi bir borcunun bulunmadığına ilişkin yazının kendisine verilmesi ve mağduriyete yol açan personelin uyarılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun 30.11.2018 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından gönderilen 23.01.2019 tarihli ve … sayılı yazıda ve eklerinde; başvuranın herhangi bir borcunun bulunmadığı, yaşlılık aylığı talebinin 01.07.2018 tarihi itibariyle yerine getirildiği, 1479 sayılı Kanun gereğince vergi mükelleflerinin sigortalı sayıldığı, başvuranın da bu kapsamda yer aldığı, nitekim vergi mükellefiyetine ilişkin kayıtlar incelendiğinde başvuranın 01.01.1988-
31.12.1990 tarihleri arasında sigortalı sayılması gerektiği, ancak sigortalılık tarihlerinin
04.11.1988-31.05.1990 olarak göründüğü, 2.591,88 TL tutarındaki borcun söz konusu sürelerin değişmesinden kaynaklandığı, dolayısıyla başvuranın iddia ettiği gibi anılan borcun Aralık
2000 – Temmuz 2001 arası döneme ilişkin olmadığı, başvuranın askerlik süresinin 5434 sayılı
Kanun kapsamında hizmet süresi olarak değerlendirildiği ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. Mülga 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal
Sigortalar Kurumu Kanununun “Kanunun amacı, sigortalı sayılanlar ve sayılmayanlar” başlıklı 24’üncü maddesinde, “Kanunla ve Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulu sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; a) …ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olanlar… Bu
Kanuna göre sigortalı sayılırlar…” hükmüne yer verilmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarece tahakkuk ettirilen ve başvurandan tahsil edilen prim borcuna ilişkin işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak Ret Kararı verilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran tarafından, 2.591,88 TL tutarındaki prim borcunun hukuka aykırı olarak tahakkuk ettirildiğinden bahisle kendisine iadesi, emeklilik başvurusunun ivedilikle sonuçlandırılması, herhangi bir borcunun bulunmadığına ilişkin yazının kendisine verilmesi ve mağduriyetine yol açan personelin uyarılması talep edilmektedir.
8. SGK tarafından Kurumumuza gönderilen 23.01.2019 tarihli ve … sayılı yazı ve ekleri incelendiğinde, başvuranın herhangi bir borcunun bulunmadığı, başvuranın askerlik süresinin hizmet süresine dâhil edildiği, yaşlılık aylığı talebinin 01.07.2018 tarihi itibariyle yerine getirildiği, 22.12.2018 tarihinde maaş ödemesinin başvuran adına banka hesabına yatırıldığı görülmektedir. Bu itibarla Kurumumuzca yapılacak incelemenin, tahakkuk ettirilen ve başvuran tarafından ödenen 2.591,88 TL tutarındaki prim borcunun hukuka uygunluğu ile sınırlı tutulması gerekmektedir.
9. Söz konusu prim borcuna ilişkin uyuşmazlık incelendiğinde, her ne kadar başvuran tarafından anılan borcun Aralık 2000 – Temmuz 2001 arası döneme ilişkin Bağ-Kur borcu olarak tahakkuk ettirildiği, fakat anılan dönemde kendisinin Bağ-Kur’lu olmadığı, dolayısıyla borçlandırma işleminin hukuka aykırı olduğu ifade edilmekte ise de söz konusu prim borcunun başvuranın zikrettiği döneme ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.
10. 1479 sayılı Kanunun 24’üncü maddesi uyarınca gelir vergisi mükellefi olan başvuranın
04.11.1988 – 31.05.1990 tarihleri arası döneme ilişkin sigortalılık tescilinin yapıldığı, vergi
mükellefiyet kayıtlarının incelenmesi üzerine tescil tarihlerinin 01.01.1988 – 31.12.1990 olarak düzeltilmesi gerektiğinin anlaşıldığı, zira başvuranın 01.01.1988 tarihi itibariyle sigortalı sayılmayı gerektiren şekilde gelir vergisi mükellefi olduğu, dolayısıyla söz konusu borcun sigortalılık sürelerinin değişmesinden kaynaklandığı görülmektedir.
11. Bu gerekçelerle idarece tahakkuk ettirilen ve başvurandan tahsil edilen prim borcuna ilişkin idari işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup
SGK’dan istenen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderilmediği, bu itibarla iyi yönetim ilkelerinden kanunlara uygunluk ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmektedir.
Ayrıca idarenin, sunduğu kamu hizmetinden yararlanan kişilerle ilgili işlemlerinde nezaket ve hesap verebilirlik ilkelerine de uyması beklenmektedir. VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA 13. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İş
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi