|
ÖZET: Başvuru, Bakırköy Belediyesi’ne ait bir turizm işletme belgesine sahip olan bir işletmenin, tescilli bir yapıda gerçekleştirdiği projeye aykırı inşaat faaliyetleri ile ilgili olarak yapılmıştır. Başvuran, bu yapıların mühürlenmesi ve bar ruhsatının iptal edilmesi talebinde bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, ilgili idarelerden bilgi talep etmiş ve yapılan incelemeler sonucunda, yapı üzerindeki izinsiz uygulamaların tespit edildiğini belirlemiştir.
İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, söz konusu yapının projeye aykırılıklarını gidermek için çeşitli kararlar almış, ancak bu kararların uygulanmadığı görülmüştür. Bakırköy Belediyesi, ruhsat iptali konusunda herhangi bir işlem yapmadığını belirtmiş, ayrıca kaçak yapılar için yıkım ihalesine çıkıldığını ancak katılım sağlanmadığını ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu süreçte yıkım işlemlerinin ivedilikle tamamlanması gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuru kısmen kabul edilmiş, işletmenin açık alkol satış belgesinin iptali talebi reddedilmiş, ancak projeye aykırılıkların giderilmesi için gerekli işlemlerin yapılması konusunda Bakırköy Belediyesi’ne tavsiyede bulunulmuştur. Karar, ilgili tüm taraflara tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4968-S.23.8155
BAŞVURU NO : 2022/15130
KARAR TARİHİ : 14/04/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞI
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Turizm işletme belgesi bulunan işletmenin bulunduğu tescilli eski eserde tespit edilen projeye aykırılıkların 3194 sayılı Kanunun 32.
maddesi kapsamında giderilmesi için yapının mühürlenmesi ve bar ruhsatının iptali talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/10/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda şikâyetçi özetle; Mahallesi No: Bakırköy adresinde ve ada no.lu parselde bulunan 1,2,5,6 no.lu bağımsız bölümlerinin mirasçısı ve hissedarı olduğunu, aynı binada 4 no.lu bağımsız bölüm sahibi . ’ın “ isimli cafe pub bar işletmecisi ve bağımsız bölüm sahibi olduğunu, ilgili işletme tarafından projeye, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na ve Kat Mülkiyeti Kanunu’na aykırı inşaatlar yapıldığını, buna rağmen Bakırköy Belediyesi tarafından adı geçen işletmeye hukuka aykırı şekilde inşaat ruhsatı, bar ruhsatı vb. gibi ruhsatlar verildiğini, işletme sahibinin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı fiilleri nedeniyle hapis cezası aldığını, yapı tatil tutanağıyla tespit edilen projeye aykırılıkların ilgili belediye tarafından yıkılması gerekirken yaklaşık bir yıldır ilgili belediyece bir işlem yapılmadığını iddia ve ifade ederek, bahsi geçen yapı tatil tutanağının gereklerinin yerine getirilmesini, ruhsata aykırı yapıların yıkılmasını, projeye aykırılığın giderene kadar ilgili işletmenin mühürlenmesini ve bar ruhsatının iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge
istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu Müdürlüğünden, Bakırköy Belediye Başkanlığından ve Bakırköy Kaymakamlığı İlçe Tarım ve
Orman Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3. İstanbul 1 Nolu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün 21.12.2022 gün ve
E- – – cevabi yazında; “İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, Mahallesi, ada parsele ilişkin, Müdürlüğümüzce silsile kurul kararları, suç duyurusu kararları ve akabine açılan davalar, Bakanlığımız aleyhine açılmış davalar bulunmaktadır.
İlgi yazı ekinde şikayet konusu ada parseldeki numaralı bağımsızı bölüm tarafından kullanılan kış bahçesi ve yapı içerisinde onaylı projesine aykırı olarak yapılan izinsiz uygulamalar ile ilgili kararlar
şöyledir:
İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 02.09.2015 tarih sayılı kararı ile … pafta, ada. parsele ilişkin ek kanopi uygulamasının sayılı ilke kararı doğrultusunda kültür varlığı yapının cephe, kesit ve konum açısından görünümüne olumsuz etki yapacağından uygun olmadığına karar verilmiştir.
İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun22.10.2015 tarih sayılı kararı ile … ada, taşınmaza ilişkin Kurulumuzun 02.09.2015 tarih ve sayılı kararıyla uygun bulunmayan ek kanopi yapısının yerinde uygulandığı tespit edildiğinden izinsiz uygulamanın kaldırılmasına yönelik 1 ay süre verilmesine, aksi takdirde ilgilileri hakkında 2863 sayılı yasa kapsamında suç duyurusunda bulunulacağına, izinsiz uygulama kaldırıldıktan sonra bilgi – belge ve fotoğrafların Kurulumuza iletilmesine karar verilmiştir.
İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 24.12.2015 tarih sayılı kararı ile … pafta, ada, parseldeki yapının arka cephesine bitişik konumda izinsiz uygulamalar yapıldığı tespit edildiğinden söz konusu uygulamaların sorumluları hakkında 2863 sayılı Yasa kapsamında suç duyurusunda bulunulmasına izinsiz uygulamaların ivedilikle kaldırılarak Kurulumuza bilgi verilmesine, söz konusu parsele ilişkin cins değişikliği talebinin 660 sayılı ilke kararma göre uygun olmadığına, bahse konu taşınmaza ilişkin müellif değişikliği hususunda 14.02.2013 tarih 464 sayılı karar ile onaylı projenin müellifi sicil numaralı müelliflik haklarını sicil numaralı devretmesinde sakınca olmadığına, yeni proje müellifi müelliflikten ayrılma talebinin müelliflik haklarını 660 sayılı ilke kararına uygun şekilde başka bir mimara devretmesi halinde değerlendirilebileceğine karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 12.05.2016 tarih 1868 sayılı kararı ile … pafta, ada, izinsiz uygulamalara ilişkin İstanbul I Nolu KVKBK’nun 24.12.2015 tarih sayılı kararının geçerli olduğuna, izinsiz uygulamaların kaldırılarak Kurulumuza bilgi verilmesine, Bakırköy Belediye Başkanlığı İmar ve
Şehircilik Müdürlüğünün 02.02.2016 tarih sayılı yazısından söz konusu izinsiz eklentilere geçici yapı izni verildiği tespit edildiğinden, korunması gerekli kültür varlığı olarak tescilli yapıya geçici yapı izninin neye istinaden verildiğine dair bilgi belgenin belediyesinden istenmesine karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 01.07.2016 tarih sayılı kararı ile .. ada. parselin arka bahçesinde 2863 sayılı
Yasa ve 660 sayılı ilke kararına aykırı olarak izinsiz yapılan eklentilerin 24.12.2015 tarih sayılı ve
12.05.2016 tarih sayılı kararlar gereği ivedilikle kaldırılarak Kurulumuza bilgi verilmesine, ileride
yapılacak uygulamalarda aksaklıklara neden olunmaması için tescilli parsellerde yapılacak her türlü
/
uygulama öncesinde Kurul görüşünün alınması gerektiği hususunun ilgililere hatırlatılmasına karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 14.09.2017 tarih sayılı kararı ile ada, parseldeki yapıya ilişkin onaylı projesine aykırı olarak zemin kat 1 ve 2 nolu bağımsız bölüm arasında kaldırılan duvar ile zemin kat ön cephede sökülen kepenklerin onaylı projesine uygun hale getirilmesi. onaylı projede yer almayan ön cephe 4 nolu bağımsız bölüm önüne denk gelen alandaki korkulukların ve 1.2,3 nolu bağımsız bölümler önündeki muhdes kanopi yapısından cephe üzerinde kalan eklentilerin kaldırılması için 3 ay süre verilmesine, aksi halde ilgilileri hakkında 2863 sayılı Yasa kapsamında suç duyurusunda bulunulacağına, 5.11.1999 tarih sayılı ilke kararı gereği yapı ön cephesine bitişik ve cephe önündeki tabelaların eski eserin görünümünü olumsuz etkilediği görüldüğünden kaldırılmasına, eski eser ile uyumlu şekilde hazırlanacak yeni tabela önerilerinin Kurulumuza iletilmesine karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 15.02.2018 tarih sayılı kararı ile 14.09.2017 tarih sayılı karar ile verilen süre içerisinde yapıya ilişkin tadilat projesi talebi bulunduğu göz önünde bulundurularak söz konusu projeye ilişkin muvafakat ve belediye onayı süreçlerinin tamamlanması ve sayılı karar gereklerinin yerine getirilmesi için 3 ay süre verilmesine karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 29.03.2018 tarih sayılı kararı ile .. pafta, ada, parsele ilişkin korkuluk ve tabela önerisinin düzeltmelerle uysun olduğuna, söz konusu öneriler restorasyon projesinden bağımsız olduğu için bu aşamada müellif değişikliği yapılmasına gerek olmadığına, bahse konu yapının ön cephesi (kuzeydoğu tarafı) önüne konulan şeffaf brandanın kaldırılması için 1 ay süre verilmesine., karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 13.09.2018 tarih sayılı kararı ile … ada, parsel sayılı yere ilişkin; kararlar gereği yapılan işlemlerden (şeffaf brandanın kaldırılması ve kepenklerin takılması) bilgi alınmasına, 1 ve nolu bağımsız bölüm arasındaki duvar kaldırma işleminin onaylı projedeki bağımsız bölüm özelliğini bozduğu görüldüğünden ara duvarın onaylı projesine uygun hale getirilmesinin tekiden istenmesine, yapının özgün niteliklerine zarar verecek ve ahşap niteliğini bozacak faaliyetler içermeyecek şekilde onaylı projedeki fonksiyonunda kullanılmasına., karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 29.11.2018 tarih sayılı kararı ile .. ada parsel sayılı yere ilişkin 13.09.2018 tarih sayılı kararın geçerli olduğuna, konunun ilgili kurumlar tarafından (İlgili belediyesi, Ruhsat ve
Denetim Müdürlüğü, Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Daire Başkanlığı vb.) değerlendirilmesine..
karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 03.01.2019 tarih 3945 sayılı kararı ile .. ada. parsel sayılı yerdeki tescilli yapıya ilişkin şikayet konusu tabela ve duvar kaldırma işlemine ilişkin İstanbul I Numaralı Kültür Varlıklarını
Koruma Bölge Kurulunun 14.09.2017 tarih sayılı ve 13.09.2018 tarih sayılı kararlarının geçerli olduğuna, yapı ön cephesinde yapılan her türlü eklentinin 1 ay içerisinde kaldırılarak Kurulumuza bilgi verilmesine., karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 30.05.2019 tarih sayılı kararı ile .. ada, parseldeki yapının arka bahçesindeki eklentinin kaldırılmasına dair 24.12.2015 tarih sayılı, 12.05.2016 tarih sayılı ve 01.07.2016 tarih sayılı kararlar İstanbul 3. İdare Mahkemesinin 30.04.2018 tarih / sayılı kararı uyarınca iptal edildiğinden İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 21.02.2019 tarih sayılı kararında belirtilen söz konusu eklentinin ‘3 ay içerisinde kaldırılması’ hususunun iptaline ancak yapı kayıt belgesine ilişkin diğer hususların geçerli olduğuna, bahse konu parseldeki onaylı projeye aykırı
/
uygulama şikayetlerine ilişkin konunun ise iskan sonrasında yapılanlara ilişkin gerekli incelemenin ilgili
Kııdeb tarafından yapılarak hazırlanacak raporun Kurulumuza iletilmesinden sonra değerlendirilebileceğine.. karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 22.08.2019 tarih sayılı kararı ile .. ada. sayılı yere ilişkin;
30.05.2019 tarih sayılı karar gereği iletilen İBB Kültür Varlıkları Daire Başkanlığı Koruma
Uygulama ve Denetim Müdürlüğünün 01.07.2019 tarih – sayılı yazısında yapının içine girilememesi sebebiyle ayrıntılı bir tespitin yapılmadığı görüldüğünden, bahse konu yapıya ilişkin aykırı yapılan uygulamaların tespitine yönelik ilgili belediyesi ve Kııdeb tarafından yapı içine girilerek ayrıntılı tespitlerin yapılması akabinde hazırlanacak raporun ve her türlü bilgi belgenin iletilmesinin tekiden istenmesine., karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 28.11.2019 tarih sayılı kararı ile .. ada, sayılı yerdeki yapıda onaylı projesinden farklı yapılan uygulamalara ilişkin; 30.05.2019 tarih sayılı ve 22.08.2019 tarih sayılı kararlarda aykırı uygulama şikayetlerine ilişkin konunun iskan sonrasında yapılanlara yönelik gerekli incelemenin ilgili Kııdeb ve Belediyesi tarafından yapılarak hazırlanacak raporun iletilmesinin istenmesine rağmen kararlar gereği iletilen İBB Kültür Varlıkları Daire Başkanlığı Koruma Uygulama ve
Denetim Müdürlüğünün 10.10.2019 tarih – – sayılı ve Bakırköy Belediye Başkanlığı
İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 12.11.2019 tarih – – sayılı yazılarında onaylı projeden farklı uygulamaların iskan sonrasında yapılanların tespitine yönelik bir bilgi olmadığından ve söz konusu yapıda 14.02.2013 tarih sayılı karar ile onaylı projesinden farklı yapılan uygulamaların (bodrum katın onaylı projesinden farklı olarak mutfağa dönüştürülmesi, bodrum katta yapılan tesisata yönelik müdahalelerin eski esere ciddi etki yapması, yapı genelinde iç mekanda plan düzeninde yapılan değişiklikler, plan düzeninde yapılan değişikliklerin tavan planlarını değiştirmesi vb.) yapının özgün niteliğini bozacak nitelikte olması nedeniyle yapının onaylı projesine uygun hale getirilmesi için 6 ay süre verilmesine, aksi halde konunun ilgilileri hakkında 2863 sayılı Yasa kapsamında suç duyurusunda bulunulacağına., karar verilmiştir.
Aynı Kurulun 09.01.2020 tarih sayılı kararı ile .. ada, parselde yer alan tescilli yapının zemin kat ön cephesi önünde yapılan izinsiz eklentiye (1,2 ve 3 nolu bağımsız bölümler önüne denk gelen alandaki şeffaf kapatma) ilişkin; izinsiz kapatmalara dair 29.03.2018 tarih sayılı, 03.01.2019 tarih sayılı ve 21.03.2019 tarih sayılı kurul kararlarının bulunması ve şikayet konusu eylemin sürekli tekrar etmesi göz önünde bulundurularak söz konusu uygulamanın sorumluları hakkında 2863 sayılı Yasa kapsamında suç duyurusunda bulunulmasına, 2863 sayılı Yasanın 16. maddesi kapsamında izinsiz eklentinin ivedilikle kaldırılması işleminin ve diğer idari işlemlerin ilgili belediyesince yapılarak
Kurulumuza bilgi verilmesine., karar verilmiştir.
6 ay süre sonu bitimi ve ilgili belediyelerin başvurusu sonrası alınan son kurul kararı ise 13.08.2020 tarih
ve sayılı kararı ile; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, Mahallesi, özel mülkiyete ait, pafta, ada, parsel sayılı yere ilişkin; 28.11.2019 tarih sayılı kararı ile verilen süre sonunda yapının onaylı projesine uygun hale getirilmediği görüldüğünden konunun ilgilileri hakkında sayılı Yasa kapsamında suç duyurusunda bulunulmasına, 28.11.2019 tarih sayılı kararda da belirtildiği üzere yapının ivedilikle onaylı projesine uygun hale getirilerek Kurulumuza bilgi verilmesine karar verildi.
Söz konusu kurul kararları ile yapının içerisindeki izinsiz uygulamalar ve arkadaki izinsiz kış bahçesinin onaylı projesine uygun hale getirilmesine yönelik olarak yukarıda belirtildiği şekliyle silsile kurul kararları ve suç duyurusunda bulunulmuştur. Akabinde kış bahçesine yönelik olarak yapı kayıt belgesine başvurularak Kurumumuzdan görüş istenilmesi üzerine; /
İstanbul I Numaralı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun 28.01.2022 tarih ve sayılı kurul kararı ile; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, Mahallesi, özel mülkiyete ait, pafta, ada, parsel sayılı parselin arkasında yer alan kış bahçesinin kaldırılmasına ilişkin devam eden İstanbul Bölge İdare
Mahkemesi Beşinci İdare Dava Dairesi Esas No: / Karar No: / istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul 3.İdare Mahkemesinin 30.04.2018 tarih ve E: / K: / sayılı kararının kaldırılmasına, aynı kanun maddesi uyarınca davanın reddine kararı verdiğinden ve silsile kurul kararlarında belirtilen arka kış bahçesinin kaldırılmasına yönelik alınan 24.12.2015 tarih sayılı,
12.05.2016 tarih sayılı ve 01.07.2016 tarih sayılı kurul kararlarımızın geçerli olduğuna, arkada
yer alan kış bahçesinin ivedilikle kaldırılarak Kurulumuza bilgi verilmesine, Kurulumuzun İstanbul 3. İdare
Mahkemesinin 30.04.2018 tarih / sayılı kararına istinaden 30.05.2019 tarih sayılı kararı ile
.. ada, parseldeki yapının arka bahçesindeki eklentinin kaldırılmasına dair 24.12.2015 tarih sayılı, 12.05.2016 tarih sayılı ve 01.07.2016 tarih sayılı kararlar İstanbul 3. İdare
Mahkemesinin 30.04.2018 tarih /729 sayılı kararı uyarınca iptal edildiğinden İstanbul 1 Numaralı
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 21.02.2019 tarih 4050 kararında belirtilen söz konusu eklentinin ‘3 ay içerisinde kaldırılması’ hususunun iptaline ancak yapı kayıt belgesine ilişkin diğer hususların geçerli olduğuna, bahse konu parseldeki onaylı projeye aykırı uygulama şikayetlerine ilişkin konunun ise iskan sonrasında yapılanlara ilişkin gerekli incelemenin ilgili Kııdeb tarafından yapılarak hazırlanacak raporun Kurulumuza iletilmesinden sonra değerlendirilebileceğine” alınan kararımızın iptal edilmesine, ayrıca 13.08.2020 tarih ve sayılı kararımızda belirtilen diğer izinsiz uygulamalara yönelik, 28.11.2019 tarih sayılı kararda da belirtildiği üzere yapının ivedilikle onaylı projesine uygun hale getirilerek Kurulumuza bilgi verilmesine, ilgi yazıda iletilen yapı kayıt belgesi iptaline ilişkin Kültür
Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün 25.12.2018 tarih E. sayılı yazı ekinde yer alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin 02.11.2018 tarih E. sayılı görüş yazısında “…yapı kayıt belgesi verilmesi sadece sayılı imar kanunu’na aykırılığının kayıt altına alınması amacıyla yapılmış bir düzenlemedir. Özel kanunlar kapsamında uygulanması gereken herhangi bir yükümlülüğü ve/veya idari para cezası, yıkım kararını ortadan kaldırmamaktadır. sayılı kanun uyarınca uyulması gereken izin/denetim faaliyetleri ortadan kalkmamaktadır…” denildiğinden söz konusu parselde tescilli kültür varlığı yapı olduğundan parsele ilişkin alınan kurul kararlarımızın geçerli olduğuna karar verildi.
denilmektedir.
Yapı kayıt belgesinin değerlendirilemediği, yapının karar gereklerinin yerine getirilmesi ve aykırılıkların onaylı projesine uygun hale getirilmesine yönelik kurul kararlarımıza Bakanlığımız aleyhine dava açılmıştır.
Bu davalar yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin, İstanbul 11.İdare Mahkemesinin / / Esas sayılı “Yapı Kayıt Belgesinin İptali” içeren ve Çevre ve Şehircilik İklim Değişikliği Bakanlığı ‘nın ilgi(l)
(31.12.2021 tarih ve sayılı) yazısı ile “Davanın Reddi” ile sonuçlanan dava,
Yapının 28.11.2019 tarih ve sayılı karar ile onaylı projesine uygun hale getirilmesine yönelik açılan ve “Davanın Reddine” karar verilen İstanbul 4.İdare Mahkemesinin / Esasında açılan ve istinaf mahkemesine taşınarak İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin 5.İdari Dava Dairesinin /
K: / dsatılı “İstinaf Talebinin Reddine” kesin olarak karar verilerek sonuçlanan dava, Ayrıca tescil kaydının düşürülmesine ve koruma statüsünden kaldırılmasına yönelik, İstanbul 4.İdare
Mahkemesinde / esas ile açılan “Davanın Reddine” karar verilerek istinaf mahkemesine taşınan
İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin 5.İdare Dava Dairesinin E: / K: / sayılı karar ile
“İstinaf İsteminin Reddine” kesin olarak karar verilen davadır.
İlgi(b), ilgi(c) ve ilgi(ç) ilgili büyükşehir ve Bakırköy Belediyesi yazıları üzerine; İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ilgi(d) sayılı 25.02.2022 tarih ve sayılı kararı ile, “İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, Mahallesi, özel mülkiyete ait, pafta, ada, parsel sayılı tescilli yapıda, 29.03.2018 tarih sayılı kararı ile onaylanan paftada 4 numaralı bağımsız bölüme ait ön cephede yer alan tabela uygulamasının uygun bulunduğu, izinsiz yapılan tabela ve muhdes eklerle ilgili olarak 1,2 ve 3 numaralı bağımsız bölümlere ilişkin, Kurulumuzun 09.01.2020 tarih sayılı kararı ile suç duyurusunda bulunulduğundan 1, 2 ve 3 numaralı bağımsız bölümlere ilişkin tekrardan suç duyurusunda bulunulmasına gerek olmadığına ancak 2863 sayılı Yasanın 16. maddesi kapsamında izinsiz eklentilerin ivedilikle kaldırılması işleminin ve diğer idari işlemlerin ilgili belediyesince yapılması karar gereklerinin niçin yerine getirilmediğinin ilgili belediyesine sorulmasına, parselde Kurulumuz izni alınmaksızın yapılan tüm tabela ve muhdes eklentilerin 1 ay süre içerisinde kaldırılmasına karar verildi.” denilmektedir.
Bu süreçte İstanbul 4.İdare Mahkemesinin / esasında açılan “dava işleminin yürütmesinin durdurulmasına” dair kararından İstanbul Bölge İdari Mahkemesinin 5.İdari Dava Dairesinin 08/02/2022 tarih ve / . itiraz nolu kararı ile “Yürütmenin Durdurulması isteminin kabulüne ilişkin
21.12.2021 tarih ve E: / sayılı kararın Kaldırılmasına” kararının iletildiği ilgi(e) yazı üzerine karar
gereklerinin yerine getirilerek onaylı projesine uygun hale getirilmesine ilişkin ilgili Büyükşehir ve
Bakırköy Belediyesine ilgi(f) yazımız yazılmıştır. Bunun üzerine İlgili Büyükşehir Belediyesince ilgi(g)
tespit tutanağı tutulmuştur. İlgi(ğ) ile Bakırköy Belediyesince yukarıda bahsi geçen tüm kurul kararlarında belirtilmesine rağmen yeniden aykırılıkların tespit edilmesi proje aykırılıkların taraflarına bildirilmesi için tekrardan yazı yazılmıştır. İlgi(ğ) Bakırköy Belediye Başkanlığı yazısı üzerine ilgi(h) yazımız yazılarak karar gereklerinin yerine getirilmesinin ilgili belediyesince sağlanması istenerek söz konusu kararlar tekrardan hatırlatılmıştır.
Sonrasında ilgi(ı) Bakırköy Belediye Başkanlığı’nın yazısında; karar gereklerinin yerine getirilmesi amacı ile kaçak yapılar ihalesine çıkıldığı, katılım olmadığından işlem yapılamadığı, 2022 yılı kaçak yapılar ihale kapsamında değerlendirilemeyeceği tarafımıza bildirilmiştir. Akabinde ilgi(i) yazı ile Büyükşehir
Belediyesince tabelaların tentelerin muhdes eklentirilerin kaldırılmadığı tespit edilerek tekrardan tespit tutanağı gönderilmiştir.İlgi(j) Büyükşehir Belediyesinin kaçak kış bahçesinin tentelerin camlı separatörlerin yerinde halen sabit olduğu ilgili Belediyeyin yetki ve sorumluluğunda olan bu uygulamaların belediyesince yıkım işlemlerini ivedilikle yapılması ilgili belediyesinden istenerek tarafımıza söz konusu yazı bilgi amaçlı gönderilmiştir.
İlgi(ı), ilgi(i) ve ilgi(j) ve dava konusu işlemlere ilişkin alınan mahkeme kararları neticesinde son olarak
İstanbul I Numaralı Koruma Bölge Kurulu’nun 12.08.2022 tarih ve sayılı kararı ile; “İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, Mahallesi, özel mülkiyete ait, pafta, ada, parsel sayılı yere ilişkin ilgi yazılardan bilgi alınmıştır, 29.03.2018 – sayılı, 03.01.2019 – sayılı, 21.03.2019- sayılı, 09.01.2020- sayılı, 28.01.2021- sayılı, 25.05.2022- sayılı karar gerekleri onaylı projesinden farklı yapılmış olan uygulamaların onaylı projesine uygun hale getirilmesinin hatırlatılmasına karar verildi.” denilmektedir.
Bakanlığımız aleyhine açılan tüm davaların üst mahkemelerince de kesin olarak “İstinaf Başvurusunun
Reddine” karar verildiği yazıları üzerine söz konusu yapının onaylı projesine uygun hale getirilmesi için tüm mülkiyet sahipleri ve ilgili belediyelere yazı yazılmıştır.
Özetle ilgi yazınız incelendiğinde; Müdürlüğümüzce söz konusu parsele ilişkin 2015 yılından itibaren silsile suç duyurusu, onaylı projesine uygun hale getirilmesi, aykırı uygulamaların kaldırılmasının sağlanması
açısından ilgili belediyelere, mülkiyet sahiplerinin silsile kurul kararları ve Müdürlük üst yazıları yazılmıştır. Yine bahse konu yazıda ilgili Bakırköy Belediyesinin ilgi(ğ) 16.03.2022 tarih ve sayılı yazısı ile tarafımıza görüş sorup henüz cevap alınamadığı iddiası mesnetsiz olup, söz konusu yazıya ilgi(h)
yazımız ile cevap verilmiş olup, Bakırköy Belediye Başkanlığı’na 2015 yılından itibaren tüm kurul kararları ve yazılar iletilmiştir. Keza devamında da ilgili Belediye tarafından cevap yazıları ilgi yazılarda eke konmuş olup, söz konusu kaçak inşaatı kaldırtamadığı ihaleye kimsenin katılmadığı hususunda tarafımıza ilgi(ı) yazı yazılarak söz konusu kaçak kış bahçesinin kaldırtılamadığından bahsedilmiştir.
Müdürlüğümüzce söz konusu kaçak yapılar için kolluk kuvveti bulunmadığından söz konusu kaçak yapıların ve yapıları onaylı projesine uygun hale getirtilmesinin ve yine onaylı proje aykırılıklarını tespit ederek tarafımıza yapı tespit tutanağı iletmesi gereken kurumlar ilgili Belediyelerdir. Söz konusu parsele ilişkin, Müdürlüğümüzce 2863 sayılı yasa kapsamında eksik veya cevapsız hiçbir yazı bulunmamakta olup, parseldeki aykırılıklara ilişkin Müdürlüğümüzce hukuki yollar, yazılar ve kurul kararları alınmıştır.
Mahkeme sonuçlarının da keza Bakanlığımız lehine sonuçlandığı görüldüğünden fiziki olarak onaylı projesine uygun hale neden getirilmediğine ilişkin de; 25.02.2022 tarih ve 6990 sayılı kurul kararında da
“2863 sayılı Yasanın 16. maddesi kapsamında izinsiz eklentilerin ivedilikle kaldırılması işleminin ve diğer idari işlemlerin ilgili belediyesince yapılması karar gereklerinin niçin yerine getirilmediğinin ilgili belediyesine sorulmasına” denilmiştir.” şeklindeki açıklamalara yer verilmiştir.
4. Bakırköy Belediye Başkanlığının 24/03/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde ise özetle; 4.1. Mahallesi caddesi No: / D: adresinde adına 24/04/2015 yılında
Kafeterya faaliyet konusu ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı tanzim edildiği, içki satış faaliyetinin Kültür
Turizm Bakanlığı tarafından 10/07/2015 tarih ve sayıyla tanzim edilen turizm işletme belgesine istinaden yürütüldüğü, 4.2. İşyerine çalışma ruhsatı düzenlendiği tarihte taşınmazla ilgili herhangi bir olumsuzluk olmaması sebebiyle ruhsat iptali yapılamamakta olduğu, içki satış faaliyeti (Bar) konusunda izin belgesinin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığınca düzenlenen Turizm İşletme Belgesine istinaden düzenlendiği, 4.3. ada parsel sayılı yerin İmar işlem dosyasında yapılan tespitte; nolu bağımsız bölümlere 01/04/2021 tarihli, sayılı yapı tatil tutanaklarının düzenlendiği ve 32 ve 42 nci maddelere istinaden Encümen kararlarının alındığı, 4.4. 26/09/2022 yılı kaçak yapılar yıkım ihalesine çıkıldığı ancak katılım sağlanmadığı, kararla ilgili olarak
2023 yılı kaçak yapılar yıkım ihale dosyası kapsamında konunun değerlendirme alınacağı belirtilmiştir.
5. Bakırköy Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün sayılı cevabi yazısında;
“ Mah. Cad. No: / İç Kapı No: Bakırköy/İSTANBUL adresinde faaliyet gösteren ait tabela ünvanlı işyerinin 14.04.2022 tarih ve kurum sicil numaralı Açık Alkollü İçki Satış Belgesi’nin bulunduğu tespit edilmiştir.
4250 sayılı Kanunun 9’uncu maddesinin birinci fıkrası “Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan
satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur.” şeklinde düzenlenmiştir.
Aynı Kanunun 9’uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında ise “Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu
fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz. / Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır.” ifadesi haiz bulunmaktadır.
Söz konusu işletmeye Açık Alkollü İçki Satış Belgesi, yukarıda açıklanan kanun maddelerine uygun olarak
Kültür ve Turizm Bakanlığının 10.07.2015 tarih ve sayılı Turizm İşletmesi Belgesine istinaden düzenlenmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
6.1. “Tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunması” başlıklı 63’üncü maddesinde; “Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının ve değerlerinin korunmasını sağlar, bu amaçla destekleyici ve teşvik edici tedbirleri alır.
Bu varlıklar ve değerlerden özel mülkiyet konusu olanlara getirilecek sınırlamalar ve bu nedenle hak sahiplerine yapılacak yardımlar ve tanınacak muafiyetler kanunla düzenlenir.”
6.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler …
”,
7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5‘inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
8. 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun
8.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”,
8.2. “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesinde “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır.
Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir.
Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarıyan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır.”
8.3. “Yapı” başlıklı 20’nci maddesinde “Yapı:
a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir.”
8.4. “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden (…) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.
Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir.
Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir”,
8.5. “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun hükümlerine göre (…); ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek 3. cümle: 14.02.2020 – 7221 S.K/Madde 10) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir.(Ek 4. cümle: 14.02.2020 – 7221 S.K/Madde 10) Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz”, üçüncü fıkrasında; “Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister”, dördüncü fıkrasında; “Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir”,
8.6. “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır”,
9. 2863 sayılı KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA KANUNUNUN
9.1. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Bu Kanunda geçen tanımlar ve kısaltmalar
şunlardır:
a) Tanımlar:
(1) (Değişik: 14/7/2004 – 5226/1 md.)”Kültür varlıkları”; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır.
(3) “Sit”; tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlardır.”
9.2. “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları” başlıklı 6’ıncı maddesinin birinci
fıkrasında “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır:
a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar,
b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar, c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları, d) Milli tarihimizdeki önemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış evler.”
9.3. “İzinsiz müdahale ve kullanma yasağı” başlıklı 9’uncu maddesinde; (Değişik: 14/7/2004 – 5226/3 md.) Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları çerçevesinde koruma bölge kurullarınca alınan kararlara aykırı olarak, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ve koruma alanları ile sit alanlarında inşaî ve fizikî müdahalede bulunulamaz, bunlar yeniden kullanıma açılamaz veya kullanımları değiştirilemez. Esaslı onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, yakma, kazı veya benzeri işler inşaî ve fizikî müdahale sayılır.”
9.4. “Yetki ve yöntem” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Her kimin mülkiyetinde veya idaresinde olursa olsun, taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını sağlamak için gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve bunların her türlü denetimini yapmak veya kamu kurum ve kuruluşları ile belediyeler ve valiliklere yaptırmak, Kültür ve Turizm Bakanlığına aittir.”
9.5. “Hak ve sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinin ikinci fıkrasında “Malikler bu varlıkların üzerindeki mülkiyet haklarının tabii icabı olan ve bu Kanunun hükümlerine aykırı bulunmayan bütün yetkilerini kullanabilirler.
9.6. “Ruhsatsız yapı yasağı” başlıklı 16’ncı maddesinde “Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile bunların korunma alanlarında ruhsatsız olarak inşaat yapmak yasaktır. Buralarda ruhsatsız olarak yapılacak inşaatlar ile, koruma amaçlı imar planlarında, plana; sitlerde, sit şartlarına aykırı olarak inşa edilen yapılar hakkında imar mevzuatına göre işlem yapılır.
9.7. “Yapı esasları” başlıklı 18’inci maddesinin altıncı fıkrasında “Mahalli idareler, taşınmaz kültür varlığı parselinde, ek veya eklenti suretiyle yapılacak veya yeni inşa edilecek yapılara ait koruma bölge kurulunca verilen kararlarda veya onaylanmış kültür varlığı projelerinde değişiklik yapamazlar. Ancak, inşa edilecek yapının fen ve sağlık şartlarının mevzuata uygunluğunu kontrol ederler.”
” 9.8. “Kararlara uyma zorunluluğu başlıklı 61’inci maddesinde “(Mülga: 17/6/1987 – 3386/18 md.;Yeniden düzenleme:14/7/2004 – 5226/13 md.)Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorundadır. Koruma
Yüksek Kurulunun ilke kararları Resmî Gazetede yayımlanır.
(Değişik fıkra : 8/8/2011-KHK-648/50 md. ) Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar, Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır.
(Değişik fıkra : 8/8/2011-KHK-648/50 md. ) Bu itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itiraz konuları ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak itirazlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.”
10. 08/06/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanununun 9 ncu maddesinde; “Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi
almaları zorunludur. Tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve
Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almaları zorunludur. Belediye veya il özel idaresi, ruhsat vermeden önce, yetkili kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Kolluk kuvveti görüşünü yedi gün içinde verir.
Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz.
Mesafe şartı, satış belgesinin verildiği tarih itibarıyla aranır.
İkinci fıkradaki mesafe sınırları içerisindeki taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda düzenlenecek süreli etkinlikler için Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunca açık alkollü içki sunum izni verilebilir.”
11. 2634 sayılı TURİZMİ TEŞVİK KANUNUNUN
11.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Kanunun amacı; turizm sektörünü düzenleyecek, geliştirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak tertip ve tedbirlerin alınmasını sağlamaktır.”
11.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde “Bu Kanun, turizm hizmeti ile bu hizmetin gereği kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinin tespiti ile geliştirilmelerine, turizm yatırım ve işletmelerinin teşvik edilmesine, düzenlenmesine ve denetlenmesine ilişkin hükümleri kapsar.
11.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Bu Kanunda yer alan; a) Bakanlık: Kültür ve Turizm Bakanlığını, e) Turizm İşletmeleri: Türk veya yabancı uyruklu, gerçek veya tüzel kişilerce birlikte veya ayrı ayrı gerçekleştirilen ve turizm sektöründe faaliyet gösteren ticari işletmeleri, g) (Değişik:18/7/2021-7334/1 md.) Turizm İşletmesi Belgesi: Basit konaklama tesisleri hariç olmak üzere, turizm sektöründe faaliyet gösteren turizm işletmelerine Bakanlıkça verilen belgeyi, h) Belgeli Turizm Yatırım veya İşletmeleri: Bakanlıkça belgelendirilmiş yatırım veya işletmeleri ifade eder.”
11.4. “Alkollü içki satışı” başlıklı 19’uncu maddesinde “(Değişik: 7/8/1997 – 4302/1 md.) Belgeli işletmeler, Bakanlığın iznine bağlı olarak, 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 178 inci maddesi ile
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun 61 inci maddesindeki alkollü içki satışı ve ruhsatlarına ilişkin
hükümlerin dışındadır.
2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 12 nci maddesi kapsamına giren Bakanlıkça belge verilen
işletmelere, yanlarında veli veya vasileri olmak şartıyla 18 yaşından küçükler de girebilir.
Turizm işletmelerine bağlı ya da müstakil olarak talih oyunları oynatılabilecek mahallerin açılması yasaktır.
Diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.”
11.5. “Denetim yetkisi” başlıklı 30’uncu maddesinde “(Başlığı ile Birlikte Değişik:18/7/2021-7334/11 md.)Belge talebinde bulunan işletmelerin belgelendirilmesine esas denetimleri, belgeli yatırım ve işletmelerin niteliklerine ilişkin denetimleri ve işletmeleri sınıflandırma yetkisi Bakanlığa aittir.
Bakanlık gerek görmesi durumunda, denetim yetkisini sınırlarını belirlemek kaydıyla valilik vasıtasıyla da kullanabilir.
11.6. “Cezalar” başlıklı 31’inci maddesinde “(Değişik: 23/1/2008-5728/380 md.)
a) Bu Kanuna ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmeliklerde gösterilen koşullara uymayan belgeli yatırım, işletme ve deniz turizmi araçlarının belge sahiplerine, diğer mevzuattaki ceza hükümleri saklı (5)
kalmak kaydıyla, aşağıdaki maddelerde belirtilen cezalar uygulanır.
b) (Değişik:18/7/2021-7334/12 md.) 33 üncü maddedeki idari yaptırımlar; 30 uncu maddenin ikinci fıkrası kapsamında denetim yetkisi verilenler, Bakanlık kontrolörleri ve Bakan tarafından yetkilendirilen kamu görevlilerince tayin edilir.”
12. Turizm Yatırım, İşletme ve Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Yönetmeliğin “Belgeli Turizm
İşletmelerinin Denetiminde Yetkiler” başlıklı 18’inci maddesinde “Belgeli turizm işletmelerinde temizlik, intizam, servis, fiyat, idare ve işletme, belge almaya esas olan vasıflarla, personel niteliklerinin tesbit ve denetimi yetkisi Bakanlığa aittir.
(Değişik ikinci fıkra:29/9/2006-2006/11076 K.) Sağlık ve çevre kirliliği ile ilgili denetimler, görevli kamu kurum ve kuruluşlarının tabip ve sağlık elemanlarınca, işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilgili denetimler, işyeri açma ve çalışma ruhsatını veren kamu kurumu tarafından yapılır. İlgili mercilerin bu konularda yapacakları denetimlerde, denetim raporunun bir nüshası Bakanlığa gönderilir.” şeklindeki düzenlemelere yer verilmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, Bakırköy Mahallesi No:
adresinde ve ada nolu parselde bulunan 4 nolu bağımsız bölüm hakkındaki yapı tatil tutanağının gereklerinin yerine getirilmesini, ruhsata aykırı yapıların yıkılmasını, projeye aykırılığın giderilene kadar ilgili işletmenin mühürlenmesini ve bar ruhsatının iptal edilmesini talep etmiştir.
15. Anayasa’nın 56 ncı maddesi ile herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu düzenlenmiş; çevreyi geliştirmenin, çevre sağlığını korumanın ve çevre kirliliğini önlemenin devlet ve vatandaşların ödevi olduğu belirtilmiştir. İnşa edilecek yapıların imar mevzuatına uygun olarak yapılmasının sağlanması ve bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ruhsat alınmadan yapılabileceği açıkça düzenlenen yapılar hariç diğer yapıların ruhsata bağlanması suretiyle yapılaşmanın fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun yapılmasının sağlanması; sağlıklı çevrelerin oluşturulması bakımından önem teşkil etmektedir.
16. Nitekim yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Bu bağlamda sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından imar mevzuatına aykırılık oluşturan yapılarla ilgili yasal işlemlerin süresi içinde yerine getirilerek mevzuata aykırı yapılara yönelik gerekli işlemlerin ilgili idarelerce yürütülmesi ve bu konuda gerekli tertip ve tedbirlerin alınması gerekmektedir. Nitekim
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 nci ve 42 nci maddeleri, sayılan amaçların yerine getirilmesine yardımcı
olacak yaptırımları düzenleyerek encümenin yapması gerekenleri kesin bir biçimde hükme bağlamıştır.
/
17. Somut olayda başvuranın; ilgili yapı hakkındaki yapı tatil tutanağının gereklerinin yerine getirilmesini, ruhsata aykırı yapıların yıkılmasını, projeye aykırılığın giderilene kadar ilgili işletmenin mühürlenmesini ve bar ruhsatının iptal edilmesini talep ve şikayet konusu ettiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda başvuranın talepleri “ruhsata aykırı yapı hakkında mevzuat hükümlerinin yerine getirilmesi” ve “projeye aykırılığın giderilene kadar ilgili işletmenin ruhsatının ve bar ruhsatının iptali” olmak üzere iki hususta değerlendirilecektir. Kurumumuzca inceleme ve araştırma yapılmış ve İstanbul 1 Numaralı Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünden, Bakırköy Belediye Başkanlığından ve Bakırköy
Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
18. Öncelikle somut olay incelendiğinde; İstanbul Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun
2015 yılından itibaren silsile halinde aldığı kararlarla uyuşmazlık konusu tescilli yapıda tespit ettiği proje
ve ruhsata aykırılıkların giderilmesi ve sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verildiği; söz konusu parselde yer alan yapının 4, 3, 2, 1 nolu bağımsız bölümlerine de 01/04/2021 tarihli, sayılı yapı tatil tutanaklarının düzenlendiği, projeye aykırı yapı ve eklentiler bulunan yerdeki, yapı tatil tutanağı ve encümen kararları incelendiğinde ise; Köyiçi Kentsel Sit
Alanında Tescilli Eski Eser Binanın bodrum kattaki depo olan mahallin mutfak olarak kullanıldığı, bağımsız bölümün arka kısmına kış bahçesi eklendiği, baca yapıldığı, bazı iç duvarlarda değişiklik yapıldığı, kule çıkış merdivenlerinde değişiklik yapıldığının belirtildiği tespit edilmiştir.
18.1. Ayrıca şikayete konu yapı hakkında 18/01/2022 tarihli Encümen kararlarının alındığı, ilgili kararda özetle “3194 sayılı Yasanın 31 ve 32 nci maddeleri gereği ceza verilmesi talebinin kabulüne, yıkım kararının tapu kütüğünün şerhler hanesine şerh düşülmesine ve tüm yasal işlemlerin yapılmasına ayrıca
İmar Kanunun 31 nci maddesi gereğince su bağlanmaması için İSKİ Genel Müdürlüğüne, doğalgaz bağlanmaması için İGDAŞ’a, elektrik bağlanmaması için BEDAŞ’a, yıkım kararının gereği için Fen İşleri
Müdürlüğüne gönderilmesine ayrıca 3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesi uyarınca para cezası verilmesine” karar verildiği, İdarece Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda; 26/09/2022 yılı kaçak yapılar yıkım ihalesine çıkıldığı ancak katılım sağlanmadığından 2023 yılı kaçak yapılar yıkım ihale dosyası kapsamında konunun değerlendirmeye alınacağının belirtildiği anlaşılmıştır.
19. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32’nci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulca tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır . Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir” kuralı yer almıştır. Kanun’un 42’nci maddesi gereğince de bu durumun varlığı halinde aynı zamanda idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiştir.
20. Bilindiği üzere Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel esaslarından biri
“belirlilik”tir. Bu esasa göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir…Hukuk güvenliği,
normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesinin 18/01/2018 tarihli ve E. 2017/129, K. 2018/6 sayılı kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemlerin belirlenen program kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
21. Başvuru dosyası içeriğinde; 26/09/2022 yılı kaçak yapılar yıkım ihalesine çıkıldığı ancak katılım sağlanmadığından 2023 yılı kaçak yapılar yıkım ihale dosyası kapsamında konunun değerlendirme alınacağının belirtilmiş ise de, Köyiçi Kentsel Sit Alanında Tescilli Eski Eser Binanın 2015 yılından bu tarafa defalarca senelere sari bir şekilde onu aşkın yazışmaya konu edilmesi hatta İstanbul 1 Numaralı
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün 25/02/2022 tarih ve 6990 sayılı kurul kararında
‘2863 sayılı Yasanın 16’ncı maddesi kapsamında izinsiz eklentilerin ivedilikle kaldırılması işleminin ve diğer idari işlemlerin ilgili belediyesince yapılması karar gereklerinin niçin yerine getirilmediğinin ilgili belediyesine sorulması’ ifadelerine yer verildiği anlaşıldığından bu aşamada yıkım ihalesine çıkıldığı ancak katılım sağlanmadığı gerekçesinin encümen kararının gereklerinin yerine getirilmesi bakımından kabul edilemeyeceği, bu sebeple yapı tatil tutanağı ile yapılan tespitlerin üzerinden geçen süre dikkate alındığında yıkım işlemleri hakkındaki idari iş ve işlemlerin ivedilikle tamamlanması gerekmektedir.
22. Ayrıca başvuran tarafından projeye aykırılıklarının giderilmesinin yanı sıra söz konusu işyerinde; projeye aykırılıklar giderilene kadar işletmenin mühürlenmesi ve bar ruhsatının iptal edilmesi de talep edilmiştir.
23. 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesinde bahsi geçen, ilgili idarece ya da fenni mesulce tespit edilen ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunan ruhsat ve eklerine aykırı yapıdaki o andaki inşaat durumu, tespit edilip yapı mühürlenecek ve inşai faaliyet durdurulacaktır. Somut uyuşmazlıkta tespit edilen bodrum katın mutfağa tahvili, zemın katta ara duvar kaldırılması, kış bahçesi yapılarak kapalı alan oluşturulması, kanopi imali, panjur, merdivenler ve kulede yapılan düzenlemelerin tamamlanarak kullanıma geçildiği, halihazırda devam eden inşai faaliyet bulunmadığı anlaşıldığından başvuran tarafından talep edilen projeye aykırılıklar giderilene kadar yapının mühürlenmesinin, 3194 sayılı
Kanun kapsamında gerçekleştirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
24. Başvuranın işletmenin bar ruhsatının iptali talebi yönünden dosya kapsamında yapılan incelemede
Turizm İşletme Belgesine istinaden ilgili işletmeye Açık Alkollü Satış Belgesinin düzenlendiği anlaşılmıştır. Turizm işletme belgesinin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenmesi, belge taşıma koşullarının yitirilmesi hususunda denetim ve icra yetkisinin yine Bakanlıkta olması karşısında, işletmenin dayanak turizm işletme belgesine sahip olduğu sürece açık alkollü içki satmasında hukuka aykırılık bulunmadığı görülmekte olup tescilli yapıda tespit edilen imara aykırılıklar tek başına satışın devamına engel nitelikte değildir. Başvuran tarafından dayanak turizm işletme belgesinin başvuru konusu yapılması halinde açık alkollü satış belgesi değerlendirilecektir.
25. Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili işletmenin açık alkol satış belgesinin iptali ile projeye aykırılıklar nedeniyle yapının mühürlenmesi taleplerinin mevzuat gereği reddedilmesinin gerektiği bununla birlikte yapı ruhsat ve eki restorasyon projelerine aykırı olarak yapıldığı ortaya konulan imalatlar hakkında 3194 sayılı İmar Kanununun 32’inci maddesi uyarınca tesis edilecek işlemlerin ivedilikle tamamlanmasının gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.” şeklindeki düzenlemeye yer verilmekte olup Kurumumuzca şikayet konuları iyi yönetim ilkeleri kapsamında da değerlendirilmektedir.
Somut uyuşmazlıkta söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları da göz önünde bulundurularak başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde kanunlara uygunluk, haklı beklentiye uygunluk, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup idarelerin tüm işlemlerinde iyi yönetim ilkelerine uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar, 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili
İdarenin işlemine karşı İstanbul İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE,
Turizm işletme belgesi sahibi olduğundan projeye aykırılıklar giderilene kadar olan süreçte işletmenin açık alkol satış belgesinin iptali ve halihazırda devam eden inşai faaliyet bulunmadığından yapının 3194 sayılı
İmar Kanununun 32’nci maddesi uyarınca tamamen mühürlenmesi taleplerinin REDDİNE,
Diğer taraftan; İstanbul 1 Nolu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından tescilli yapı ile ilgili alınan tüm kararlar esas alınarak ortaya konulan bütün projeye aykırılıklar hakkında 3194 sayılı
İmar Kanununun 32’inci maddesi uyarınca tesis edilecek işlemlerin ivedilikle tamamlanması ve yapının restorasyon projesine uygun hale getirilmesi hususunda BAKIRKÖY BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana, Bakırköy Belediye Başkanlığına ve Kültür ve Turizm Bakanlığına (İstanbul 1 Numaralı
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü); 3194 sayılı İmar Kanununun 32’nci maddesine
aykırı mahalli idare uygulamasının varlığı nedeniyle bilgi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel
Yönetimler Genel Müdürlüğüne tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Bakırköy Belediye Başkanlığı tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi