|
ÖZET: Başvuran, Erzincan Defterdarlığı’na bağlı Tercan Malmüdürlüğü’nde Saymanlık Müdür Yardımcısı olarak görev yapmaktadır. 13 Mayıs 2022 tarihinde atandığı görevinde, Vakıfbank Aşkale Şubesi ile yapılan maaş promosyon anlaşması gereği 4.445,83 TL promosyon ödemesi almış, ancak ayrılan personelden alınan promosyonların geri alınmadığını belirtmiştir. Mart 2023 itibarıyla maaş işlemlerinin Erzincan Defterdarlığı Personel Müdürlüğü’ne devredilmesiyle birlikte, yeni promosyon anlaşması çerçevesinde kendisine eksik ödeme yapıldığını iddia ederek, eksik promosyon tutarının ödenmesini talep etmiştir.
Erzincan Valiliği Defterdarlık Personel Müdürlüğü, başvuranın promosyon talebinin uygun görülmediğini açıklamıştır. Bu açıklamada, başvuranın daha önceki promosyon sözleşmesi nedeniyle eksik ödeme yapıldığını ve yeni promosyon anlaşmasında tüm personele tam tutar ödendiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın durumu, Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olarak değerlendirilmiş ve hukuka uygunluk açısından sorunlar tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için Erzincan Defterdarlığı’na tavsiyede bulunmuştur. Bu kararın, Erzincan Defterdarlığı tarafından 30 gün içinde uygulanması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/14581-S.23.23067
BAŞVURU NO : 2023/8012
KARAR TARİHİ : 14/11/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ERZİNCAN DEFTERDARLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödemesi yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; Tercan Kaymakamlığına bağlı Tercan
Malmüdürlüğü’nde Saymanlık Müdür Yardımcısı Unvanı ile Malmüdürlüğü görevini vekaleten yürütmekte olduğunu,13/05/2022 tarihinde atanmış olduğu görevinde Vakıfbank Aşkale Şubesi İle Tercan
Kaymakamlığı arasında imzalanan maaş promosyon anlaşması gereği tarafına kıst olarak 4.445,83 TL promosyon yatırıldığını, tayin nakil vb. sebeplerle ayrılan personelden almış olduğu promosyonun geri alınmadığını, müdürlüklerinin maaş işlemlerinin Muhasebat Genel Müdürlüğünce Mart 2023 tarihi itibariyle Erzincan Defterdarlığı Personel Müdürlüğüne devredildiğini, maaş ödemelerini Mart 2023 tarihi itibariyle ilgili birimin yapmakta olduğunu, Erzincan Defterdarlığı ile Erzincan Vakıfbank Şubesi arasında yapılan maaş promosyon anlaşması kapsamında ilgili banka şubesinden maaş alan personele 20.000,00 TL promosyon ödenmesi hususunun kabul edildiğini, Erzurum Aşkale Vakıfbank Şubesi ile Tercan
Kaymakamlığı arasında 15/03/2022 -14/03/2025 tarihlerini kapsayan promosyon anlaşması yapıldığı için tarafına 14/03/2025 sonrasını kapsayan kısım olarak 7,222,22 TL hesaplanarak yatırıldığını, Tercan
Kaymakamlığı İle Erzurum ili Aşkale İlçesi Vakıfbank Şubesiyle yapılan protokolde personele ödenecek tutarın 4.850,00 TL olarak belirlendiğini, protokolde ayrılan personelle ilgili herhangi bir hüküm bulunmadığını, Erzincan Defterdarlığına bağlı İlçe Malmüdürlüklerinden öncesinde başka bankalarda promosyon anlaşması olup 15/03/2023 tarihi itibariyle Erzincan Defterdarlığı Personel Müdürlüğü’nden maaş alanlara promosyonları tam ödendiğini belirterek eksik yatan promosyon tutarının tarafına ödenmesi talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca Hazine ve Maliye Bakanlığından 07/08/2023 tarihli ve sayılı yazı ile konuya ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Erzincan Valiliği Deftardarlık Personel
Müdürlüğünden alınan 06/09/2023 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, Defterdarlığa (Tercan Malmüdürlüğü) 13.05.2022 tarihinde Saymanlık Müdür
Yardımcısı olarak atandığı, 05.09.2023 tarihi itibariyle görevine devam etmekte olduğu,
2.2. Promosyon ödemesinin, Başbakanlığın 2007/21 sayılı Genelgesi kapsamında yapılmakta olduğu,
2.3. Tercan Kaymakamlığı ile Vakıfbank Aşkale Şubesi arasında imzalanan promosyon sözleşmesinin 15.03.2022-15.03.2025 tarihleri arasında geçerli olduğu, Bakanlığın taraf olduğu sözleşmenin ise 15.04.2023-15.04.2026 tarihleri arasında geçerli olduğu,
2.4. Promosyon anlaşmalarının, ilçe Malmüdürlüklerince ayrı ayrı yapılırken Bakanlığın aldığı karar neticesinde tüm ilçe ve il birimlerinin promosyon anlaşmalarının merkezde birleştirildiği, bu durumun
Vakıfbank Erzincan Şubesine yazı ile bildirildiği, yapılan yeni promosyon anlaşmasında tüm personele tam promosyon tutarı ödendiği, sadece Tercan Malmüdürlüğü personeline tüm promosyon sözleşmesi süresince
Erzincan Vakıfbank Şubesinden maaş alacak olmalarına rağmen daha önce Aşkale Vakıfbank Şubesi ile yapılmış olan promosyon sözleşmesi sebep gösterilerek eksik promosyon tutarı yatırıldığı,
2.5. Vakıfbank Erzincan Şubesi tarafından Erzincan Valiliği Deftardarlık Personel Müdürlüğüne verilen cevabi yazıda, başvurana Tercan Kaymakamlığından promosyon ödemesi yapıldığından bahisle kıstelyevm olarak hesaplanan promosyon tutarlarının doğru olduğu ve başkaca bir promosyon ödemesi yapılmayacağının bildirildiği,
2.6. Başvuranın promosyon ödemesi hakkındaki talebinin uygun görülmediği,
Bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi; “Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvurunun, 1. paragrafta da açıklandığı üzere; Bakanlığın tüm ilçe ve il birimlerinin promosyon anlaşmalarının merkezde birleştirilmesi yönünde aldığı karar neticesinde, Erzincan Valiliği Deftardarlık
Personel Müdürlüğü tarafından imzalanan yeni maaş ödeme protokolü kapsamında başvurana ödenmesi gereken promosyonun, daha önce aynı bankanın farklı şubesinden promosyon alınması gerekçe gösterilerek eksik ödenmesi üzerine yapıldığı anlaşılmış olup söz konusu başvurunun eksik ödenen promosyon ücretinin başvurana iadesi talebini içerdiği görülmüştür.
12. Başvuruya muhatap Erzincan Valiliği Deftardarlık Personel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada; başvuranın, Defterdarlığa (Tercan Malmüdürlüğü) 13.05.2022 tarihinde Saymanlık Müdür Yardımcısı olarak atandığı, 05.09.2023 tarihi itibariyle görevine devam etmekte olduğu, promosyon ödemesinin, Başbakanlığın 2007/21 sayılı Genelgesi kapsamında yapılmakta olduğu, Tercan Kaymakamlığı ile
Vakıfbank Aşkale Şubesi arasında imzalanan promosyon sözleşmesinin 15.03.2022-15.03.2025 tarihleri arasında geçerli olduğu, Bakanlığın taraf olduğu sözleşmenin ise 15.04.2023-15.04.2026 tarihleri arasında geçerli olduğu, Promosyon anlaşmalarının, ilçe Malmüdürlüklerince ayrı ayrı yapılırken Bakanlığın aldığı karar neticesinde tüm ilçe ve il birimlerinin promosyon anlaşmalarının merkezde birleştirildiği, bu durumun
Vakıfbank Erzincan Şubesine yazı ile bildirildiği, yapılan yeni promosyon anlaşmasında tüm personele tam promosyon tutarı ödendiği, sadece Tercan Malmüdürlüğü personeline tüm promosyon sözleşmesi süresince
Erzincan Vakıfbank Şubesinden maaş alacak olmalarına rağmen daha önce Aşkale Vakıfbank Şubesi ile yapılmış olan promosyon sözleşmesi sebep gösterilerek eksik promosyon tutarı yatırıldığı, Vakıfbank
Erzincan Şubesi tarafından Erzincan Valiliği Deftardarlık Personel Müdürlüğüne verilen cevabi yazıda, başvurana Tercan Kaymakamlığından promosyon ödemesi yapıldığından bahisle kıstelyevm olarak hesaplanan promosyon tutarlarının doğru olduğu ve başkaca bir promosyon ödemesi yapılmayacağının bildirildiği, başvuranın promosyon ödemesi hakkındaki talebinin uygun görülmediği, hususlarına yer verildiği görülmüştür.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu
bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu
Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Erzincan Defterdarlığı Personel Müdürlüğü ile Türkiye Vakıflar
Bankası T.A.Ş. arasında 15.04.2023-15.04.2026 tarihler arası için Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı, maaş ödeme protokolü sözleşmelerinin merkezde toplanması nedeniyle yenilenen maaş ödeme protokolü kapsamında ödenmesi gereken promosyonun, başvuranın daha önce aynı bankanın farklı şubesinden 15.03.2022-15.03.2025 tarihleri için promosyon ödemesi alması gerekçe gösterilerek kendisine kıst dönem ödemede bulunulduğu görülmüştür.
17. Başvuranın daha önceki maaş ödeme protokolü çerçevesinde 15.03.2025 tarihine kadar promosyon ödemesini aldığı, alınan bu promosyonun yeni imzalanan maaş ödeme protokolü kapsamında kendisinden talep edilmediği, yine başvuranın yeni akdedilen maaş ödeme protokolü çerçevesinde 2023-2026 yılları arasında Türkiye Vakıflar Bankası T.A.Ş.’nin ilgili banka şubesinden maaş alacağı, yani söz konusu bankaya yapılan toplu maaş ödemeleri içerisinde başvurana ait maaş ödemelerinin de bulunduğu, ilgili idare tarafından başvuruya ilişkin olarak yapılan değerlendirmede de anılan banka şubesinin bu durumdan faydalanacağının da göz ardı edildiği, bu durumun da başvuranın mağduriyet yaşamasına yol açtığı anlaşılmaktadır.
18. Diğer taraftan, başvuran ve benzer durumdaki birkaç kişi haricinde yapılan yeni promosyon anlaşmasında tüm personele tam promosyon tutarı ödendiği idarece Kurumumuza bildirilmiştir. Şu halde, yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak her bir personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin tüm personele eşit davranma yükümlülüğüne uyması Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir. Ayrıca idarenin, başvuranı, ihale şartnamesi düzenlenirken Kurumda çalışan personel sayısına ve Kurumun nakit akışına dahil etmesine rağmen, başvurana promosyon ödemesinde bulunmamasıyla başvuranın mülkiyet hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, maaş ödeme protokolünün imzalandığı tarihte
Erzincan Defterdarlığı Personel Müdürlüğü Tercan Malmüdürlüğünde kadrolu olarak görev yaptığı halde,
daha önce tabi olduğu maaş ödeme protokolünün sözleşme süresi gerekçe gösterilerek eksik promosyon ödemesinde bulunulması işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Erzincan İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için ERZİNCAN
DEFTERDARLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ERZİNCAN DEFTERDARLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ERZİNCAN DEFTERDARLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi