|
ÖZET: Başvuran, Manisa Fen Lisesi’nde 03/02/2017 tarihinde göreve başlamış ve okulun 17/11/2016 tarihinde Yapı Kredi Bankası ile imzaladığı maaş ödemeleri protokolü gereği kendisine de promosyon ödemesi yapılmasını talep etmiştir. Ancak, okul ve banka tarafından ek bir ödemenin yapılmadığı belirtilmiştir. İlgili belgeler incelendiğinde, promosyon ödemesinin mevcut personele 26/12/2016 tarihinde eşit olarak dağıtıldığı, başvuranın ise bu tarihten sonra göreve başladığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını belirterek, protokol tarihinden sonra göreve başlayan personele yönelik promosyon ödemelerinin düzenlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu tür durumlar için gerekli tedbirleri alması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurunun kabul edilmesiyle, başvurana, göreve başladığı tarih ile protokolün geçerli olduğu son tarih arasında hesaplanacak promosyon tutarlarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesis edilmesi tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulü ile birlikte, ilgili idarelerin promosyon ödemeleri konusunda daha dikkatli davranmaları ve eşitlik ilkesine uygun hareket etmeleri gerektiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, Milli Eğitim Bakanlığı’na da gerekli tedbirlerin alınması hususunda tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10180-10180 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/2356 2017/ 2356
KARAR TARİHİ : 25/08/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Manisa Fen Lisesi Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 21/03/2017 21.3.2017
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Manisa Fen Lisesinde 03/ 02/ 2017 tarihinde göreve başladığını, görev yaptığı okulun 17/ 11/ 2016 tarihinde Yapı Kredi Bankası ile yapmış olduğu maaş ödemeleri protokolü uyarınca tarafına promosyon ödemesi yapılmasını istediğini, ancak, okul ve banka tarafından ek bir ödemenin tarafına yapılmadığını belirterek söz konusu promosyon ödemesinin kendisine de ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı, 18/ 05/ 2017 tarihli yazısında, gerekli bilgi-belgelerin gönderildiği belirtilmiştir .
3. İlgili belgelerin tetkikinden, 17/ 11/ 2016 tarihinde promosyon sözleşmesi imzalandığı, promosyon tutarının 26/ 12/ 2016 tarihinde mevcut personele eşit olarak dağıtıldığı, başvuranın 03/ 02/ 2017 tarihinde Manisa Fen Lisesinde çalışmaya başladığı, 17/ 02/ 2017 tarihinde promosyon ödemesi talebinde bulunduğu, Manisa Fen Lisesi Müdürlüğünün ilgili banka şubesinden ödeme yapılmasını talep ettiği, banka şubesinin protokolün 10.01 numaralı maddesi uyarınca herhangi bir personel ilavesinde ek bir ödemenin yapılamayacağını belirttiği, ayrıca Manisa Fen Lisesi
Müdürlüğünce sözleşme tarihinden sonra gerçekleşebilecek personel hareketleri için herhangi bir bütçe ayrılmadığı tespit edilmiştir .
1 / 54. Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 15/ 05/ 2014 tarihli Banka
promosyonları konulu yazısında , bankalardan alınacak promosyon tekliflerinde, sözleşme sonrasında göreve başlayacak yeni personellerin de olabileceğinin göz önünde bulundurulacağını ve gerekli tedbirlerin alınmasının gerekli olduğunu, anlaşma sonrasında göreve başlayan personelin göreve başlama tarihi göz önüne alınarak hesaplanan promosyon tutarının izleyen aybaşında ödenmesi gerektiğini, rekabet ortamının oluşmadığı veya fazla sayıda banka şubesi olmayan yerlerde bu yönde hükümlerin tesis edilmesi imkânının bulunmadığı benzer durumlarda ise sonradan gelecek personelin promosyon hükümlerinden yararlandırılabilmesi için alınan nakdi yardımın idarece belirlenecek bir kısmının dağıtılmayarak ihtiyat payı olarak tutulmasının sağlanacağı, dönem sonunda ihtiyat payı olarak belirlenen meblağdan kalan tutar olursa bu tutar çalışanlara eşit miktarda dağıtılacağı, diğer yandan, yargı organlarınca verilen kararlara idarelerin uyma zorunluluğu bulunduğunu, buna göre, maaş promosyonu ile ilgili mahkemeler tarafından verilen kararların yerine getirilmesinde, bir hizmet tertibi ile ilişkilendirilemeyen ilama bağlı borçlar kapsamında ödenmesi gerektiğini belirtmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar ” hükmünü amirdir .
6. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır .
7. Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” hükmünü amirdir .
8. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır .
9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir” hükmü bulunmaktadır .
10. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/ 07/ 2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır” hükmünü amirdir .
11. 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” hükmü bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
2 / 512. Başvurunun kabul edilmesi ve protokol tarihinden sonra göreve başlayan başvurana, göreve
başladığı tarih ile söz konusu protokolün geçerli olduğu son tarih arasında hesaplanacak promosyon tutarlarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneride bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. Başvuran, sonradan tayin olması sebebiyle kendisinin promosyon ödemesinden yararlanamadığını belirterek promosyon ödemesini talep etmektedir .
14. İlgili İdare, promosyon ödenmesi talebini ilgili bankaya ilettiğini, banka şubesinin protokol hükümleri gereğince herhangi bir ödemenin yapılmadığını belirtmiştir .
15. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), benzer konuda yoğun olarak gelen şikâyet başvuruları hakkında verdiği tavsiye kararlarında; banka ile maaş ödeme karşılığında yapılan protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsünün dikkate alınarak, protokolün sonradan başlayacak personeli de kapsayacak şekilde yapılması gerektiği, protokoller ile bu hususun karşılanamaması durumunda ise, toplam promosyon miktarından belli bir kısmın ihtiyari olarak ayrılarak yeni başlayan personele promosyon olarak verilmesi gerektiğini vurgulayarak banka ile yapılan promosyon protokolünden sonra göreve başlayan kişilere promosyon ödenmemesinin, hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı yönünde karar vermektedir .
16. Diğer taraftan, 06/ 04/ 2017 tarihli ve 2016/ 5128 başvuru numaralı Tavsiye Kararı sonrasında, muhatap idare konumundaki Diyarbakır Defterdarlığı, 03/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda, “ Defterdarlığımız Personel Müdürlüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yapan
…. için; promosyon ödemesi ile ilgili T.C. Ziraat Bankası Diyarbakır Şubesine 19.04.2017 tarihli ve sayılı yazımız ile ilgi tavsiye kararınız gönderilmiş olup, adı geçene 24.04.2017 tarihinde anılan şube tarafından 940,00 TL promosyon ödemesi yapılmıştır ” ifadelerine yer vermek suretiyle, Kararın gereğini yerine getirmiştir .
17. Somut olayda; hâlihazırdaki promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi doğrultusunda ödendiği, Başbakanlık genelgesinde sonradan işe başlayan personele yönelik bir hüküm bulunmadığı, bu konuda öncelikle personelin çalıştığı kurumun yetkili olduğu, bu kapsamda Milli
Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının promosyon ödemelerinde oluşan tereddütleri gidermek amacıyla 15/ 05/ 2014 tarihli bir iç genelge çıkardığı , genelgede , bankalardan alınacak promosyon tekliflerinde, sözleşme sonrasında göreve başlayacak yeni personellerin de olabileceğinin göz önünde bulundurulacağını ve gerekli tedbirlerin alınmasının gerekli olduğunu, rekabet ortamının oluşmadığı veya fazla sayıda banka şubesi olmayan yerlerde bu yönde hükümlerin tesis edilmesi imkânının bulunmadığı benzer durumlarda ise sonradan gelecek personelin promosyon hükümlerinden yararlandırılabilmesi için alınan nakdi yardımın idarece belirlenecek bir kısmının dağıtılmayarak ihtiyat payı olarak tutulmasının sağlanacağını, dönem sonunda ihtiyat payı olarak belirlenen meblağdan kalan tutar olursa bu tutar çalışanlara eşit miktarda dağıtılacağını, diğer yandan, yargı organlarınca verilen kararlara idarelerin uyma zorunluluğu bulunduğunu, buna göre, maaş promosyonu ile ilgili mahkemeler tarafından verilen kararların yerine getirilmesinde, bir hizmet tertibi ile ilişkilendirilemeyen ilama bağlı borçlar kapsamında ödenmesi gerektiğini belirtmiştir .
3 / 518. Başvuranın talep ettiği promosyonun protokol başlangıç süresinin 15/ 12/ 2016 olduğu, yukarıda
ayrıntılarına yer verilen iç genelgenin uygulama kapsamına girdiği, başvuranın göreve başladığı tarih olan 03/ 02/ 2017 tarihi ile protokolün bitiş tarihi olan 15/ 12/ 2019 tarihi arasına ait promosyonu talep ettiği, personel nakil bildiriminde promosyon ödemesine ait bir bilgi bulunmadığı, başvuranın önceki
Kurumunda promosyon ödemesinden yararlanıp yararlanmadığı bilinmemekle birlikte görev yeri değişikliği sonrasında 03/ 02/ 2017 tarihi itibari ile promosyon ödemesinden faydalanamadığı, 19. Tabi olunan protokol hükümlerinde sonradan göreve başlayabilecek personele özgü bir hüküm bulunmadığı, 4 üncü paragrafta yer verilen iç düzenleme gereğince, bankalardan alınacak promosyon tekliflerinde, sözleşme sonrasında göreve başlayacak yeni personellerin de olabileceğinin göz önünde bulundurulmadığı ve gerekli tedbirlerin alınmadığı, Yunusemre
Kaymakamlığı Manisa Fen Lisesi Müdürlüğünce 17/ 11/ 2016 tarihinde imzalanan banka promosyonu protokolünün Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığınca yayınlanan 15/ 05/ 2014 tarihli iç düzenlemesine aykırı nitelikte olduğu, başvuranın protokol başlangıç süresinden sonra göreve başladığından promosyon ödemesinden yararlanamadığı, bu durumun yukarıda ayrıntıları ile açıklandığı üzere personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, İdarenin sonradan göreve başlayan başvurana yönelik olarak başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği hususları tespit edilmiştir .
20. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranların iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranların banka promosyonu ödenmesi talebinin idarelerce yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 21. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, eşitlik ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması, 22. Diğer taraftan, Milli Eğitim Bakanlığının bilgi ve belge taleplerine açık, ayrıntılı ve gerekçeli bir şekilde cevap vermemekle birlikte promosyon ödemelerinde karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm üretici adımlar attığı, bu kapsamda çıkardığı iç genelge ile promosyon dağıtımı sonrasında göreve başlayan ve Kurum aleyhine dava açarak kendilerine İdare Mahkemelerince promosyon ödenmesine hükmedilen personellere ilama bağlı borçlar kapsamında ödeme yapılması konusunda hüküm getirdiği, böylelikle alternatif bir çözüm daha ürettiği anlaşılmıştır . Anayasal bir kurum olan ve hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönünden inceleme ve araştırma yapan Kamu Denetçiliği
Kurumunun kararlarına yönelik de böyle bir yaklaşım sergilenerek yargı organlarına yansımayacak şikâyetler için İdarenin belirli bir külfetten kurtarılması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı
Manisa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
4 / 5VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun KABULÜNE;
Protokol tarihinden sonra göreve başlayan başvurana, göreve başladığı tarih ile söz konusu protokolün geçerli olduğu son tarih arasında hesaplanacak promosyon tutarlarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda YUNUSEMRE KAYMAKAMLIĞI MANİSA FEN
LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Yunusemre Kaymakamlığı Manisa Fen Lisesi Müdürlüğünce 17/ 11/ 2016 tarihinde imzalanan banka promosyonu protokolünün Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığınca yayınlanan 15/ 05/ 2014 tarihli iç düzenlemesine aykırı nitelikte olduğu hususu gözetildiğinde, ülke genelinde imzalanan banka promosyon sözleşmelerinde, söz konusu iç yazının dikkate alınması için gerekli tedbirlerin alınması hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNMASINA
Kararın, BAŞVURANA, YUNUSEMRE KAYMAKAMLIĞI MANİSA FEN LİSESİ
MÜDÜRLÜĞÜNE ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Başiskele Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi