|
ÖZET: Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi’nde sözleşmeli hemşire olarak görev yapan bir birey, kamu görevinden haksız yere ihraç edilmesinin ardından, Cumhurbaşkanlığı OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından görevine iade edilmiştir. 24 Aralık 2019 tarihinde yeniden göreve başlayan bu kişi, Türkiye Cumhuriyeti Halk Bankası ile imzalanan protokol gereği, 15 Kasım 2017 ile 14 Kasım 2020 tarihleri arasında her personele ödenmesi gereken 36 aylık promosyon ücretinin tamamından yararlanamadığını iddia etmektedir. İlgili banka, yalnızca 10 aylık bir promosyon ödemesi yapacağını bildirmiştir.
Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğü, promosyon ödemeleri konusunda yalnızca yeni göreve başlayanlar ve görevden ayrılan personeli bankaya bildirmekle yükümlü olduğunu belirtmiştir. Bu durumda, şikayetçinin promosyon talebinin bireysel olarak bankaya yönlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, bu durumun hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının hesaplanarak tam olarak ödenmesi için üniversiteye tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, şikayetçinin promosyon ödemesi talebinin reddedilmesi işlemi hukuka aykırı bulunmuş ve Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğü’ne, eksik kalan promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiği bildirilmiştir. Bu kararın, ilgili idareye tebliğinden itibaren 30 gün içinde uygulanması zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/87975-S.20.95962
BAŞVURU NO : 2020/71999
KARAR TARİHİ : 20/11/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/06/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama
Hastanesi Başmüdürlüğü bünyesinde Sözleşmeli (657- 4/B) Hemşire olarak görev yapmaktayken; önce 08/09/2016 tarih ve 675/8 sayılı SDÜ Yönetim Kurulu Kararıyla, daha sonraki süreçte de 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edildiğini, Cumhurbaşkanlığı OHAL
İşlemleri İnceleme Komisyonunun 13/11/2019 tarih ve 2019/45479 sayılı kararı ile kamu görevine iade edildiğini, Rektörlük oluruyla 24/12/2019 tarihinde sözleşme imzalayarak 31/12/2019 tarihinde görevine başladığını, Kurumunun personel maaş ödemelerinin yapıldığı
Türkiye Cumhuriyeti Halk Bankası A.Ş. ile 15/11/2017 ile 14/11/2020 tarihleri arasında promosyon ödemeleriyle ilgili bir protokol imzalandığını, protokol gereği her bir personele 36 aylık olarak 2.130 TL ücret ödeneceğini, bu ücretin tamamının da 15 Kasım 2017 tarihinde maaşla beraber personel hesaplarına yatırılacağının bildirildiğini, kamu görevinden haksız yere çıkarılmamış olup görevine devam etmiş olsaydı mevcut personel olarak promosyon ödeme sözleşmesine dahil edilecek ve maaşının banka aracılığıyla ödenmesi nedeniyle promosyon ücretinin tamamından yararlanabileceğini, fakat o dönemde idarenin hatalı işleminden dolayı elinde olmayan sebeplerle görevde olmadığı için bu ücreti alamadığını, şahsına tebliğ edilen OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu 13/11/2019 tarih ve 2019/45479 sayılı kararında, 7075 sayılı OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun, “Kararların
Uygulanması” başlıklı yazısının 10 uncu maddesinin birinci fıkrası (Değişik: 25/7/20187145/22 md.) hükmüne atıf yapıldığını, bu hüküm uyarınca 21/04/2020 tarih ve 53743 sayılı
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr dilekçe ile, SDÜ Araştırma ve Uygulama Hastanesi Başmüdürlüğünden hukuka ve hakkaniyete uygunluk açısından banka promosyon ücretinin tamamının tarafına iade edilmesini istediğini, Hastane Başmüdürlüğünün 11/05/2020 tarih ve sayılı cevabında; “Üniversitemiz promosyon ödemesi konusunda yalnızca yeni göreve başlayanlar ile görevinden ayrılan personeli bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu kişi ihraç olup daha sonra tekrar göreve başladığından, görevde olmadığı sürelere ilişkin promosyon ödemesinin kendisine yapılıp yapılmayacağına ilişkin değerlendirmenin, kişinin bankaya müracaatı ile banka tarafından yapılması gerektiği” ifade edilerek ilgili Bankaya başvurması gerektiğinin söylendiğini, bu cevap üzerine 12/05/2020 tarih ve barkod no.lu posta ile Isparta ili Halk
Bankası Uydu Şubesine başvuruda bulunduğunu, Halk Bankası A.Ş.’nin vermiş olduğu 15/06/2020 tarih ve sayılı cevapta; “Maaş ödemelerinizin protokol hükümlerine uygun bir şekilde her ay düzenli olarak gerçekleştirileceğinin öngörüldüğü 15/01/2020 – 14/11/2020 tarihleri arasındaki 10 aylık süre için Bankamızca kıst usulü promosyon ödemesi yapılacaktır.” denilerek alması gereken 36 aylık promosyonun tamamı yerine 10 aylık promosyonun ödeneceğinin söylendiğini, bu 10 aylık ücretinde Temmuz ayı içerisinde ödeneceğinin söz konusu Bankanın çalışanlarınca sözlü olarak ifade edildiğini iddia ederek, 15/11/2017 ile 14/11/2020 tarihleri arasında Süleyman Demire Üniversitesi ile Türkiye Cumhuriyeti Halk
Bankası A.Ş. arasında imzalanan protokol ile 15/11/2017 tarihinde 36 aylık olarak ödenmesi gereken promosyon ücretinin eksik kalan 26 aylık kısmının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Süleyman Demirel Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 27/10/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “… Üniversitemiz ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. SDÜ Uydu Şubesi arasında Bankacılık Hizmetleri ve Promosyon Ödemesi Protokolü imzalanmıştır. …Protokolün
9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Kurumda göreve başlayan ve Kurumdan maaş almaya
hak kazanan personele, göreve başladığı tarihten 14/11/2020 tarihine kadarki sürenin protokol süresine oranı nispetinde hesaplanan tutarını, (…) ödeyecektir.” ifadesi ile üçüncü fıkrasında
“Protokol imzalanmasından sonra başka bir kuruma naklen geçmek, istifa etmek, müstafi sayılmak ya da disiplin hükümlerine göre kurumu ile ilişiği kesilmek suretiyle Kurum ile ilişiği kalmayan personele defaten ödenmiş olan promosyon tutarının Kurumda çalışılmayan döneme tekabül eden kısmı, personel tarafından bankaya iade edilir. Promosyon ödemesi yapılmadan önce, belirtilen şekillerde kurumdan ayrılmalar durumunda promosyonun hak edilmeyen kısmının iade edilmesine ilişkin taahhüt personel tarafından imzalanacaktır. İade edilecek tutarın tahsili Banka tarafından gerçekleştirilecektir.”
Yukarıdaki protokol hükümleri gereği Üniversitemiz promosyon ödemesi konusunda yalnızca yeni göreve başlayanlar ile görevinden ayrılan personeli Bankaya bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu kişi, ihraç olup daha sonra tekrar göreve başladığından, promosyon ödemesinin yapılıp yapılamayacağına ilişkin değerlendirmenin, kişinin Bankaya bireysel olarak müracaatı ile
Banka tarafından yapılması gerekmektedir.
Sonuç olarak Hemşire banka promosyon başvurusuna konu işlem ile ilgili olup
Kurumumuz tarafından çözüme kavuşturulabilecek bir husus olmayıp dostane çözüm kapsamında değerlendirilmemektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” hükmüne, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.” hükmüne, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına
sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmüne, “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “…İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmüne, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.” hükmüne, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı
164 üncü maddesinde; “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk
Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı
Hakimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir. Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.” hükmüne, 7. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr
“Komisyonun oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi
Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.” hükmüne, “Komisyonun görevleri” başlıklı
2 nci maddesinde; “Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde
kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir. a)Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi,…” hükmüne, 7.1. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna
atanması esastır. (İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2019 tarihli ve E.:
2018/159, K.: 2019/93 sayılı Kararı ile.) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır. Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.” hükmüne, 8. 8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır” düzenlemesine, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” düzenlemesine, 9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel
Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının hesaplanarak tam ve eksiksiz bir şekilde ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi hususunda tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Uyuşmazlık konusu özetle; Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama
Hastanesi Başmüdürlüğü bünyesinde Sözleşmeli (657- 4/B) Hemşire olarak görev yapmaktayken önce 08/09/2016 tarih ve 675/8 sayılı SDÜ Yönetim Kurulu Kararıyla, daha sonraki süreçte de 22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden ihraç edilen şikayetçinin, Cumhurbaşkanlığı OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun 13/11/2019 tarihli ve 2019/45479 sayılı kararı ile kamu görevine iade edilmesi ve Rektörlük oluruyla 24/12/2019 tarihinde sözleşme imzalayarak 31/12/2019 tarihinde görevine başlaması üzerine, Kurumunun personel maaş ödemelerinin yapıldığı Türkiye Cumhuriyeti Halk Bankası A.Ş. ile 15/11/2017 ile 14/11/2020 tarihleri arasında imzaladığı protokol uyarınca 36 aylık promosyonun tamamı yerine 15/01/2020 – 14/11/2020 tarihleri arasındaki 10 aylık süre için kıst usulü promosyon ödenmesine itirazı hakkındadır.
12. İdare tarafından anılan talebin reddedilme gerekçesi özet olarak; banka promosyonu sözleşmesinde belirlenen hükümler nedeniyle şikâyetçiye ödeme yapılamayacağı, şikâyetçinin banka promosyonu talebinin bireysel olarak doğrudan bankadan talep etmesi gerektiği, dolayısıyla ilgiliye başvuruya konu ödemenin yapılamayacağı hususları belirtilmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No.lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Dosyadaki bilgi ve belgelerden Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) Rektörlüğü ile
Halkbankası SDÜ Uydu Şubesi arasında 19/10/2017 tarihinde ve ilk ödemenin yapılacağı 15/11/2017 tarihinden geçerli olmak üzere kurumdan maaş almaya hak kazanan ve maaş ödemeleri yapılan tüm personele kişi başı 2,130 TL promosyon ödemesi yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Şikâyetçinin ihraç edilmesi ve daha sonra görevine iade edilmesi nedeniyle 15/11/2017 tarihinde 36 aylık olarak ödenmesi gereken promosyon ücretinin eksik kalan 26 aylık kısmından mahrum kaldığı tespit edilmiştir.
17. BİLİNDİĞİ GİBİ HUKUK DEVLETİNİN GEREKLERİNDEN BİRİ DE İDARENİN
HUKUKLA BAĞLI OLMASI VE HUKUKA AYKIRI İŞLEM VE EYLEMLERİNDEN
DOLAYI KİŞİLERE VERDİĞİ ZARARLARIN TAZMİNİ OLUP, ANAYASANIN 125
İNCİ MADDESİNDE DE İDARENİN, KENDİ EYLEM VE İŞLEMLERİNDEN
DOĞAN ZARARI ÖDEMEKLE YÜKÜMLÜ OLDUĞU AÇIKÇA HÜKÜM ALTINA
ALINMIŞTIR.
18. Bu çerçevede ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain işgal girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta
FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 19. Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin Kanun Hükmünde Kararname
Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden TÜM MALİ VE
SOSYAL HAKLARIN ÖDENECEĞİ HÜKÜM ALTINA ALINMIŞTIR.
20. Bu doğrultuda, kamu görevinden çıkarılan ancak OHAL İnceleme Komisyonunun
Kararı ile de göreve iade edilen şikayetçinin kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı mevcut personel olarak her ay maaşının banka aracılığıyla yatırılması nedeniyle promosyon ücretinden yararlanabilecekti. Şikayetçinin idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığı dikkate alındığında idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin şikayetçiye yükletilemeyeceği, şikayetçinin eksik kalan banka promosyon ödemelerinin idare tarafından karşılanması gerektiği tespit edilmiştir.
21. Diğer taraftan, ilgili idare ile Halk Bankası arasında yapılan Maaş Ödemeleri Protokolü incelendiğinde 9’ncu maddesinde; “… Protokol İmzalanmasından sonra başka bir kuruma naklen geçmek, istifa etmek, müstafi sayılmak ya da disiplin hükümlerine göre kurumu ile ilişiği kesilmek suretiyle Kurum ile ilişiği kalmayan personele defaten ödenmiş olan promosyon tutarınızı Kurumda çalışılmayan döneme tekabül eden kısmının, personel tarafından bankaya iade edileceği, Promosyon ödemesi yapılmadan önce, belirtilen şekillerde Kurumdan ayrılmalar durumunda promosyonun hak edilmeyen kısmının iade edilmesine ilişkin taahhütün personel tarafından imzalanacağı, iade edilecek tutarın tahsilinin banka tarafından gerçekleştirileceği,..” düzenlemelerine yer verilmiştir. Söz konusu protokol hükümlerinde, ilgili İdare nezdinde sonradan kamu görevine iade edilebilecek personele özgü bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla banka şubesi ile yapılan sözleşme hükümleri düzenlenirken idarenin olası ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklara karşı öngörüsüz hareket ettiği anlaşılmıştır.
22. İlgili İdarenin, OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilen şikâyetçinin ihraç olduğu döneme isabet eden mali haklarına ilişkin ödemelerini yapmasına karşın banka promosyonunu ödemeyerek şikâyetçiye başvuru yolu olarak anılan bankaya yönlendirmesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
23. Kurumumuza benzer nitelikte “Vergi kesintilerinin iadesi talebi” ile ilgili 2019/17171 numaralı başvuru hakkında 27/03/2020 tarihinde; “Bölge tazminatı ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/18199 numaralı başvuru hakkında 03/01/2020 tarihinde; “Başvuranın kamu görevinden çıkarıldığı döneme ait mali ve sosyal haklarının ödenmesi talebi” ile ilgili 2019/12302 numaralı başvuru hakkında 19/12/2019 tarihinde; “Promosyon ödeme talebi” ile ilgili 2019/13756 numaralı başvuru hakkında 07/01/2020 tarihinde, 2020/6146 numaralı başvuru hakkında 08/09/2020 tarihinde ve benzeri konularda benzeri nitelikte farklı tarihlerde olmak üzere TAVSİYE KARARLARI VERİLMİŞTİR.
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr 24. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin, şikâyetçinin promosyon ödemesi alması için duruma uygun çözüm üretmesi gerektiği sonucuna varılmış olup, şikâyetçinin banka promosyonu ödenmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Isparta İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Şikâyetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının hesaplanarak tam ve eksiksiz bir şekilde ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, ŞİKÂYETÇİYE ve SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Telefon 0 (312) 465 22 00 Faks 0 (312) 465 22 65 e-Posta iletisim@ombudsman.gov.tr İnternet Adresi www.ombudsman.gov.tr