|
ÖZET: Başvuran, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı’nda görev yaparken 672 sayılı KHK ile görevden alınmış, ardından OHAL İnceleme Komisyonu kararıyla 21 Mart 2019’da göreve iade edilmiştir. 677 sayılı KHK uyarınca, göreve iade edilenlerin mali ve sosyal haklarının ödenmesi gerektiğini belirten başvuran, Türkiye Halk Bankası ile yapılan protokol gereği 36 aylık promosyon ödemesinin 21 ay olarak yapıldığını ve bu farkın faiziyle birlikte kendisine ödenmesini talep etmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuranın promosyon ödemesinin protokol hükümleri doğrultusunda yapıldığını, dolayısıyla talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir. Banka, protokol dışında ek bir ödeme yapamayacağını ifade etmiş ve başvuranın talebinin karşılanamayacağını vurgulamıştır. Başvuranın, kamu görevinden çıkarılma sürecinin hukuka aykırı olduğu ve bu nedenle promosyon ödemesinden mahrum kaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesine ve başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi için Gelir İdaresi Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. İdarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/351-S.20.514
BAŞVURU NO : 2019/13756
KARAR TARİHİ : 07/01/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü
Gelir İdaresi Başkanlığı Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödeme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/07/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığında görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile görevden alındığını, OHAL İnceleme Komisyonu kararı ile 21/03/2019 tarihinde tekrar görevine başladığını, 677 sayılı KHK uyarınca göreve iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceğinin öngörüldüğünü, 12/03/2019 tarih 30712 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca yasal faizin ödenmesi gerektiğini, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı ile
Halkbank Eskişehir şubesi arasında 11/12/2017 tarihinde imzalanan ve 31/12/2020 tarihinde sona erecek olan protokolle ilgili olarak 36 aylık ödeme yerine göreve başlayıp ilk maaşını aldığı Nisan ayı itibariyle 21 aylık ödeme yapıldığını 677 sayılı KHK uyarınca promosyon farkının idare tarafından faizi ile birlikte tarafına ödenmesi gerektiğini iddia ederek banka promosyon farkının faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II.İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir
İdaresi Başkanlığı Personel Daire Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda özetle;
2.1.Vergi Dairesi Başkanlığında görev yapmakta iken 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 01/09/2016 tarihinde görevinden çıkarılan ve OHAL İnceleme Komisyonu Kararı ile 21/03/2019 tarihinde tekrar göreve başlayan ve halen Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığında görev yapan hizmetli hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği
Kurumundan alınan 01/10/2019 tarihli ve sayılı yazının bir örneğinin iletildiği,
3.10.Anılan durum başvuranı maddi yönüyle etkilese de protokol hükümleri gereğince 36 ay olarak belirlenen promosyon ödemesinin kişi göreve iade edilip ilk maaş aldığı tarihten itibaren 21 ay olarak ödemesinin yapılmış olduğu, bu kıst ödeme durumunun Başkanlık ile
Türkiye Halk Bankası A.Ş. Eskişehir Şubesi arasında imzalanan protokol hükümlerinden kaynaklandığı,
3.11.Başvuranın yukarıda da bahsedildiği üzere OHAL kararına istinaden 21/03/2019 tarihinde hizmetli kadrosunda göreve başladığı ve 02/07/2019 tarihinde kendi isteği üzerine
Diyarbakır Vergi Dairesi Başkanlığı Silvan Mal Müdürlüğüne naklen ataması yapıldığından
Başkanlıktaki görevinden ayrıldığı,
3.12.BaşkanIık ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. arasında imzalanan protokol hükümlerinde bir değişiklik yapılmasının söz konusu olmadığı,
3.13.Kişinin talebinin anlaşmalı Bankaya 29/03/2019 tarih ve sayılı yazı ile bildirildiği, söz konusu banka şubesinden alınan 20/06/2019 tarih ve sayılı cevabi yazıda, “Protokol hükümleri dışında ilave bir ödeme yapılamayacağı” şeklinde olduğu,
3.14.Başvuranın talebini tekrar değerlendirmek üzere banka ile yapılan şifahi görüşmede, banka tarafından, “Protokol hükümlerinin kesin olduğunun, kişinin isteğine göre ayrıca bir ödemenin yapılmasının istenemeyeceğinin ve konunun dostane çözüm kapsamında sonuçlandırılmasının mümkün bulunmadığının” belirtildiği,
3.15.Başvuranın talebinin yerine getirilmesinin mümkün bulunmadığının banka tarafından da belirtildiği,
3.16.Başvuranın talebinin yerine getirilmesinin bankanın ödeme yapması durumunda mümkün olacağı,
3.17.Söz konusu talebin Başkanlık ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. Eskişehir Şubesi arasında imzalanan protokolden kaynaklanmakta olduğu,
3.18.Belirtilen sözleşme hükümlerine göre Başkanlığa nakil, açıktan atama veya yeniden atamalarda ilk maaş ödemesinin yapılmasından sonra kalan aylara isabet eden promosyon tutarları ödenmekte olup kişiye göreve iade edilip ilk maaş aldığı tarihten itibaren 21 ay olarak promosyon ödemesi yapıldığı,
3.19.Ancak kişinin KHK ile 04/03/2019 tarihinde yeniden atandığında kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarını aldığı ve tüm maaş tutarının 27/03/2019 tarihinde bankaya aktarıldığı,
3.20.Promosyon ödemesinin de 36 ay üzerinden yapılması, eksik yapılan (15 ay) promosyon kısımlarının tamamlanması için bankayla yapılan yazışmada; bankanın “Bahsi geçen 667 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname’nin anılan hükümleri, personellerin kurumunuz nezdinde doğan mali ve sosyal hakları ile ilgili olup, Kurum ile banka arasında imzalanan ve Kurum personellerin taraf olmadığı maaş ödeme protokolünün bu kapsamda değerlendirilemeyeceği aşikardır.” şeklinde denildiğinden banka promosyon farkı ödemesinin yapılamadığı, ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
4.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
4.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.2.“Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.
Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Kanun, olağanüstü hallerde, seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
5.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı
164 üncü maddesi;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
7.08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin;
7.1.”Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde;
“ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı
Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”,
7.2.“Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi,
b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması. …” ,
7.3.“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu ;
“Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.
Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir.
Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet
Personel Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”,
8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesinin,
8.1.4 üncü maddesi,
“Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”,
8.2.5 inci maddesi,
“Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” ,
9.Kurum Maaş Ödeme Protokolünün,
9.1.“Taraflar” başlıklı 1 inci Maddesinde;
“Bir taraftan … adresinde mukim Eskişehir Vergi Daire Başkanlığı ile diğer taraftan …
adresinde mukim Türkiye Halk Bankası A.Ş. Eskişehir Şubesi işbu protokol şartları ile anlaşmaya varmışlardır.”,
9.2.“Ödeme Bilgilerinin Bankaya İletimi” başlıklı 4 üncü Maddesinde;
“…Banka, kurum personeline protokol içeriğinin gerçekleşmesi ve 01/01/2018 tarihinden itibaren ilk maaş ödemesinin yapılması şartıyla ve ilgili personelin maaş ödemesinin 36 ay boyunca Banka aracılığı ile gerçekleşmesi karşılığında… promosyon ödemesi yapacaktır…
Kurum personelinin promosyon ödemeleri ile ilgili itirazlardan, hukuki konulardan ve bu türden oluşabilecek dava ve sonuçlardan Bankanın hiçbir sorumluluğu olmayacaktır. Kurum, gerek kendisi gerekse personeli tarafından Bankaya bu nedenle herhangi bir talep veya itiraz yöneltilemeyeceğini personelinin bu gibi durumlarda vaki olabilecek taleplerine kendisinin muhatap olacağını kabul, beyan ve taahhüt eder…”, hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11.Başvuran, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığında görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile görevden alındığını, OHAL İnceleme Komisyonu kararı ile 21/03/2019 tarihinde tekrar görevine başladığını, 677 sayılı KHK uyarınca göreve iade edilenlere kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceğinin öngörüldüğünü, 12/03/2019 tarih 30712 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca yasal faizin ödenmesi gerektiğini, Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı ile
Halkbank Eskişehir şubesi arasında 11/12/2017 tarihinde imzalanan ve 31/12/2020 tarihinde sona erecek olan protokolle ilgili olarak 36 aylık ödeme yerine göreve başlayıp ilk maaşını aldığı Nisan ayı itibariyle 21 aylık ödeme yapıldığını 677 sayılı KHK uyarınca promosyon farkının idare tarafından faizi ile birlikte tarafına ödenmesi gerektiğini iddia ederek banka promosyon farkının faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
12.Gelir İdaresi Başkanlığı Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından başvuranın 672 Sayılı
K.H.K. ile devlet memurluğundan çıkartıldığı ve 14/02/2019 tarih sayılı OHAL
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kararının 27/02/2019 tarihinde Başkanlığa intikaline müteakip 04/03/2019 tarihinde ataması yapılarak kişiye tebliğini müteakip adı geçenin 21/03/2019 tarihinde görevine başladığı ve geriye dönük hak ve alacaklarının 27/03/2019 tarihinde adı geçene ödendiği, banka promosyon ödemelerinin 20 Temmuz 2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 2007/21 sayılı genelgesine göre Başkanlık ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. Eskişehir Şubesi arasında yapılan 11/12/2017 tarihli protokol sözleşmesi hükümlerine göre yapıldığı; çalışanların banka promosyonundan Başkanlık ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. Eskişehir Şubesi arasında 11/12/2017 tarihinde imzalanan ve 01/01/2018-31/12/2020 dönemini kapsayan protokol hükümleri çerçevesinde faydalandırıldığı, anılan durum başvuranı maddi yönüyle etkilese de protokol hükümleri gereğince 36 ay olarak belirlenen promosyon ödemesinin kişi göreve iade edilip ilk maaş aldığı tarihten itibaren 21 ay olarak ödemesinin yapıldığı, bu kıst ödeme durumunun Başkanlık ile Türkiye Halk Bankası A.Ş. Eskişehir Şubesi arasında imzalanan protokol hükümlerinden kaynaklandığı; başvuranın talebinin yerine getirilmesinin bankanın ödeme yapması durumunda mümkün olacağı ifade edilmiştir.
13.Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
14.Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
15.Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın
120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük
Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur ” hükmü ile Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
16.Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
17.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası;
“Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” hükmünü amirdir.
18.Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
19.Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
20.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 5 inci ve 4 üncü maddesinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu husus, promosyon bedelinin doğrudan kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
21.Somut olayda; başvuranın Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığında görev yapmakta iken 672 sayılı KHK ile görevden alındığı; OHAL İnceleme Komisyonu kararı ile 21/03/2019 tarihinde tekrar görevine başladığı; Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın Türkiye Halk Bankası A.Ş.
Eskişehir Şubesi ile 01/01/2018-31/12/2020 tarihlerini kapsayan maaş ödeme protokolü akdettiği hususlarına muttali olunmaktadır.
22.Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede ülkemizde 15
Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı
Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETO/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.
23.Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin Kanun Hükmünde Kararname
Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
24.Bu doğrultuda, kamu görevinden çıkarılan ancak OHAL İnceleme Komisyonunun
Kararı ile de göreve iade edilen başvuran kamu görevinden çıkarılmamış olsaydı mevcut personel olarak promosyon ödeme sözleşmesine dahil edilecek ve maaşının banka aracılığıyla yatırılması nedeniyle promosyon ücretinden yararlanabilecekti. Başvuranın idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle bu imkandan mahrum kaldığı dikkate alındığında idarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği, başvuranın eksik kalan promosyon ödemelerinin idare tarafından karşılanması gerektiği tespit edilmiştir.
25.Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece kıst olarak uygulanmasında, promosyonunun tamamının başvurana ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Eskişehir
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihten göreve başladığı tarihe kadar olan sürece ilişkin olarak mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ESKİŞEHİR VERGİ DAİRESİ
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI ESKİŞEHİR VERGİ
DAİRESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi