|
ÖZET: Başvuran, Silivri Belediye Başkanlığı bünyesinde memur olarak çalışmaya başladıktan sonra banka promosyon ödemesini alamadığını iddia ederek Türkiye Vakıflar Bankası ve Silivri Belediyesi’ne başvurmuş, olumsuz yanıt almıştır. Başvuru üzerine Silivri Belediye Başkanlığı, promosyon ödemelerinin 2007 tarihli Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda yapıldığını ve mevcut protokol gereği ödemelerin yalnızca bir kez ve peşin olarak gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuran dışında protokolün yürürlüğe girdiği tarihten sonra işe alınan başka bir personelin promosyon talebinde bulunmadığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirirken, ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde, başvuranın promosyon ödemesinden yararlanamamasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu tespit etmiştir. İlgili protokolün yürürlükte olduğu dönemde başvuranın çalışmaya başlaması nedeniyle, promosyon ödemesinden mahrum kalmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda, başvuranın alması gereken promosyon tutarının, göreve başladığı tarih ile protokolün sona erdiği tarih arasında hesaplanarak ödenmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, Silivri Belediye Başkanlığı’na, gelecekte benzer sorunların yaşanmaması için yeni protokollerde, sonradan göreve başlayacak personelin durumunu göz önünde bulunduracak şekilde düzenlemeler yapması önerilmiştir. Bu öneri, kamu personelinin mali haklarının korunması ve yönetim ilkelerine uygun hareket edilmesi açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/6582-S.9977
BAŞVURU NO : 2019/2875
KARAR TARİHİ : 01/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE VAKIFLAR BANKASI T.A.O. İSTANBUL 6.
BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödeme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/02/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Silivri Belediye Başkanlığı bünyesinde … ile … memuru olarak 02/10/2018 tarihinde işe başladığını, banka promosyon ücretini alamadığını, Vakıfbank ve Silivri
Belediyesi’ne başvurularında olumsuz cevap aldığını iddia etmekte ve banka promosyon ücretinin hesabına yatırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Silivri Belediye
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda özetle;
2.1. Promosyon ödemelerinin 20/07/2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesine göre yapıldığı,
2.2. Promosyon ödemelerine ilişkin protokollerin hazırlanması ve imzalanması sürecinin esas ve usullerini düzenleyen başka bir genelge, sirküler vs. olmadığı,
2.3. Başkanlığın bu kapsamda bir çalışması bulunmadığı,
2.4. Başkanlığın promosyon ödemelerine ilişkin Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ile yaptığı maaş ödeme protokolünde belirtilen tüm hususlara uygun hareket ettiği,
2.5. Ödemelere ilişkin Protokolün 21 inci maddesi gereğince promosyon ödemesi bir defa ve peşin olarak yapıldığı,
2.6. Protokolün 4 üncü ve 21 inci maddeleri uyarınca peşin promosyon ödemesi gerçekleştikten sonra protokol süresinin bitimine kadar bankanın mali yükümlülüğünü arttıracak herhangi bir ödeme yapılmayacağının belirtildiği,
2.7. Halen yürürlükte olan maaş ödeme protokolüne göre; Aralık 2016 ayında protokol kapsamındaki her personele eşit olarak 2.100 TL ödendiği,
2.8. Kurumda benzer konumdaki personele de aynı şekilde uygulama yapıldığı,
2.9. Başvuran dışında protokolün yürürlüğe girdiği tarihten sonra işe alınan personelden promosyon talebine ilişkin bir müracaat olmadığı,
2.10. Protokolde yeni tayin olacak veya atanacak personele ilişkin olarak 21 inci maddeye göre hareket edildiği,
2.11. Protokolden bağımsız bir idari uygulama söz konusu olmadığı,
2.12. Anılan durumun başvuranı etkileyecek bir yönü bulunmadığı,
2.13. Başvuranın 01/10/2018 tarihinden bu yana … memuru unvanıyla 657 sayılı Kanuna tabi memur statüsünde görev yaptığı,
2.14. Dostane çözüm kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığı,
2.15. Başvuranın talebinin Belediyece yerine getirilmesi yürürlükteki protokol gereğince mümkün olmadığı,
2.16. Ancak ilgilinin banka nezdindeki başvurusundan nasıl bir sonuç alacağı hakkında bir değerlendirme yapılmasının söz konusu olmadığı,
2.17. Protokol hükümleri uygulanacağı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde;
“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.
Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.
Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez.
İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Kanun, olağanüstü hallerde, seferberlik ve savaş halinde ayrıca milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.
İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı
164 üncü maddesi;
” Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
6. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesinin,
6.1. 4 üncü maddesi,
“Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”,
6.2. 5 inci maddesi,
“Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” ,
7. Kurum Maaş Ödeme Protokolünün,
7.1. “Taraflar” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu protokol Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Silivri Şubesi ile T.C. Silivri Belediye Başkanlığı arasında aşağıdaki şartlarda tam bir mutabakata varılmak suretiyle imzalanmıştır.”,
7.2. “Kapsam” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…Bu protokol kapsamında sunulacak hizmetler, işbu protokolün imza tarihindeki kuruluş bünyesinde görev yapan ve halen çalışmakta olan personele ilişkin ödemelerin gerçekleştirilmesini kapsamaktadır. Bu protokolün yürüklük süresi içerisinde kuruluş bünyesine katılacak yeni personelde bu protokol kapsamında sunulacak hizmetlerden yararlanacaktır. Ancak, bu yaralanma işbu protokol kapsamında bankanın başlangıçta üstlendiği parasal veya para ile ölçülebilen yükümlülüklerinin banka aleyhine artmasına neden olmayacaktır. Kuruluş, bünyesine katılan/katılacak yeni personeli bankaya bildirmekle yükümlü olup, söz konusu bildirimin zamanında ve/veya hiç yapılmaması nedeniyle gerçekleşecek her türlü zarardan kuruluş sorumlu olacaktır. Personel tarafından promosyona yönelik bir hak talebinde bulunulması halinde bundan kuruluş sorumlu olacaktır…”,
7.3. 21 inci maddesinde;
“Protokol kapsamına sonradan giren personele ilişkin her türlü inisiyatif kuruluşa ait olup, işbu protokol kapsamında bankanın başlangıçta üstlendiği parasal veya para ile ölçülebilen yükümlülüklerin banka aleyhine artmasına neden olmayacaktır.
Başlangıçta belirlenen promosyon tutarından farklı bir ödeme yapılması durumunda bankanın uğradığı zarar kuruluş tarafından karşılanacaktır.” hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuranın dilekçe ve ekleri incelendiğinde, özet olarak başvuranın Silivri Belediye
Başkanlığı bünyesinde … atama ile … memuru olarak 02/10/… tarihinde işe başladığını, maaş banka promosyon ücretini alamadığını, Vakıfbank ve Silivri Belediyesi’ne başvurularında olumsuz cevap aldığını iddia ederek promosyon ücretinin hesabına yatırılmasını talep ettiği tespit edilmiştir.
10. Silivri Belediye Başkanlığının Kurumumuza verdiği cevabi yazıda, promosyon ödemelerinin 20/07/2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesine göre yapıldığı, promosyon ödemelerine ilişkin protokollerin hazırlanması ve imzalanması sürecinin esas ve usullerini düzenleyen başka bir genelge, sirküler vs. olmadığı, Başkanlığın bu kapsamda bir çalışması bulunmadığı, Başkanlığın promosyon ödemelerine ilişkin Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ile yaptığı maaş ödeme protokolünde belirtilen tüm hususlara uygun hareket edildiği, ödemelere ilişkin Protokolün 21 inci maddesi gereğince promosyon ödemesi bir defa ve peşin olarak yapıldığı, protokolün 4 üncü ve 21 inci maddeleri uyarınca peşin promosyon ödemesi gerçekleştikten sonra protokol süresinin bitimine kadar bankanın mali yükümlülüğünü arttıracak herhangi bir ödeme yapılmayacağının belirtildiği, halen yürürlükte olan maaş ödeme protokolüne göre; Aralık 2016 ayında protokol kapsamındaki her personele eşit olarak 2.100 TL ödendiği, Kurumda benzer konumdaki personele de aynı şekilde uygulama yapıldığı, başvuran dışında protokolün yürürlüğe girdiği tarihten sonra işe alınan personelden promosyon talebine ilişkin bir müracaat olmadığı, protokolde yeni tayin olacak veya atanacak personele ilişkin olarak 21 inci maddeye göre hareket edildiği, protokolden bağımsız bir idari uygulama söz konusu olmadığı, anılan durumun başvuranı etkileyecek bir yönü bulunmadığı, başvuran 01/10/2018 tarihinden bu yana …
memuru unvanıyla 657 sayılı Kanuna tabi memur statüsünde görev yaptığı, dostane çözüm kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığı, başvuranın talebinin Belediyece yerine getirilmesi yürürlükteki protokol gereğince mümkün olmadığı, ancak ilgilinin banka nezdindeki başvurusundan nasıl bir sonuç alacağı hakkında bir değerlendirme yapılmasının söz konusu olmadığı açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası; “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet
memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” hükmünü amirdir.
12. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
13. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
14. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 5 inci ve 4 üncü maddesinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu husus, promosyon bedelinin doğrudan kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
15. Başvuru ele alındığı takdirde; başvuranın görev yaptığı Silivri Belediye Başkanlığı’nın
Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. Silivri Şubesi ile 15/12/2016 ile 15/12/2019 tarihlerini kapsayan maaş ödeme protokolü akdettiği; söz konusu protokolün 4 üncü maddesinde kapsamını ve 21 inci maddesinde promosyon ödemelerinin genel esasının öngörüldüğü; promosyon ödemeleri kapsamındaki taleplerin ilgili idareye yapılabileceği ve promosyon bedellerinin kullandırılmasının idarenin sorumluluğunda olduğu hususlarına muttali olunmaktadır.
16. Başvuruda bulunan başvuran, sözü edilen protokolün yürürlüğe girdiği tarih olan 15/12/2016’dan sonra 01/10/2018 tarihinde Silivri Belediye Başkanlığı nezdinde göreve başlamıştır.
17. Başvuranın promosyon talebi, protokol gerekçe gösterilerek karşılanmamıştır. Dolayısıyla başvuran, kendisine promosyon ödemesi yapılmasını Kurumumuzdan talep etmiştir.
18. “Promosyon” olarak adlandırılan ve bankaların ilgili idarelerle yaptıkları protokoller çerçevesinde ödemesi yapılan söz konusu ek mali imkânlara yönelik yasal herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
19. Bankaların protokoller sayesinde elde ettikleri gelirlere karşılık olarak idarelere sağladığı bu imkânlar hakkında temel düzenleme, yukarıda ayrıntılarına değinilen 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesidir. Bu Genelge, yapılan değişiklikler sonrasında, tüm kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemeleri konusundaki asıl dayanağı olmuştur.
Dolayısıyla değişiklikleriyle birlikte 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin, başvuru kapsamında Kurumumuzun yapacağı denetimin önemli bir parçası olacağı muhakkaktır.
20. 2709 sayılı Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası, “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” hükmünü amir olup idarenin, faaliyetlerinden doğabilecek zararlardan sorumlu olduğuna işaret etmektedir. Bu genel düzenleme doğrultusunda, idarenin, işlem ve eylemlerinde normatif hukuk kurallarına olduğu kadar hukukun genel ilkelerine de uygun hareket etmesi gerekmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarının personelleriyle olan ilişkisinde önemli bir yeri olan mali haklar bağlamında da, hukuka ve hakkaniyete riayet edilerek iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde işlem ve eylemde bulunulması önem arz etmektedir.
21. Promosyon ödemeleri, Danıştay 12. Dairesinin 23/12/2015 tarihli ve E. 2012/6891, K.2015/7140 sayılı kararında ve Sayıştay Temyiz Kurulunun 03/05/2011 tarihli ve 2011/33156 sayılı kararında belirtildiği gibi “kamu geliri” olarak kabul edilmemektedir. Nitekim 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 4 üncü maddesinde 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgesiyle yapılan değişiklik de, benzer bir yaklaşımın ürünüdür. Bankadan verilen promosyonun tamamının personele dağıtılacağını öngören bu değişiklik, söz konusu ek mali imkân üzerinde ilgili idarelerin tasarrufta bulunamayacağını belirterek promosyon bedelinin personelin aylık ve ücretinin doğal sonucu olduğunu kanıtlamaktadır.
22. Başvuruya konu olayda, akdedilen protokol yürürlükte iken Silivri Belediye Başkanlığı bünyesinde çalışmaya başlayan başvuranın promosyon ödemesinden faydalanamaması durumu söz konusudur.
23. Ayrıca Bankanın, protokol bağlamında, promosyon ödemelerine ilişkin kendi üzerine düşen sorumluluğu yerine getirerek ödemeleri yaptığı ve bir sonraki protokol dönemine kadar yeni bir ödeme yapamayacağı da anlaşılmaktadır.
24. İlgili Başkanlığın ise, kendi personeliyle süreklilik arz eden ilişkisi sebebiyle sorumluluğunun sona erdiğini kabul etmek mümkün değildir. Aksine protokolün 15/12/2019 tarihine kadar yürürlükte olduğu düşünüldüğünde; maaşını bu tarihe kadar söz konusu bankadan alan başvuranın, uzun bir süre bu ek mali imkandan faydalanamaması durumu ortaya çıkmakta ve bankanın promosyon olarak ödemesi icap eden bedeller üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilmesi sonucu doğmaktadır.
25. Oysaki Başbakanlık Genelgesi gereğince, promosyon bedeli üzerindeki tasarruf hakkı maaş alan başvuranın uhdesindedir. Ancak ilgili Başkanlığın banka ile yapmış olduğu protokol, söz konusu tasarruf imkânını başvuranın elinden almaktadır.
26. Ayrıca idarenin tüm işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesini gözetmesi ve buna göre hareket etmesi gerekmektedir. Anayasanın 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasındaki amir hüküm, bu hususta devlet organlarını ve idari makamları bağlayıcı şekilde kaleme alınmıştır.
Ancak Başkanlığın protokol gerekçe gösterilerek başvurana promosyon ödenmemesi, aynı konumdaki personelin farklı uygulamalara tabi tutulmasına sebep olmuştur.
27. Nitekim protokol yürürlüğe girdiğinde ilgili idarede çalışan personel promosyon ödemesinden yararlanabilirken, maaşını söz konusu bankadan alarak promosyon ödemesine hak kazanması gereken başvuran bu imkandan faydalanamamaktadır. Eşitlik ilkesine aykırı olan bu uygulama, çalışma barışına zarar verme ihtimalini de içinde barındırmaktadır.
28. Bu kapsamda Başbakanlık Genelgesi gereğince, Başkanlığın, protokol hükümlerine uygun olarak promosyon ödemelerini personeline dağıttığı iddia edilebilir olsa da, 2008/18 sayılı
Başbakanlık Genelgesiyle yapılan değişiklik uyarınca ilgili idarenin söz konusu ödemelerdeki artan takdir yetkisi dikkate alınarak, sonradan göreve başlayanların durumlarına uygun çözümler üretmesi pekala mümkündür.
29. Özellikle idarenin kendi işlemi sonrasında oluşan bu hak kaybını telafi edici çalışmaları ivedilikle tesis etmesi hukuk ve hakkaniyetin gereğidir. Bu sebeple Başkanlığın akdettiği protokolün, üçüncü kişi konumundaki başvuranı promosyon imkanından mahrum ettiği ve bu suretle onun zararına yol açtığı; ilgili idarenin, protokol süresince ek istihdamın olabileceğini dikkate almadan hareket ettiği tespitiyle, başvuranın çalıştığı sürelerle orantılı olarak alamadığı promosyon bedelinin tarafına verilmesi gerekmektedir.
30. Nitekim Kurumumuzun 06/04/2017 tarihli ve … başvuru numaralı Tavsiye Kararı sonrasında, muhatap idare konumundaki Diyarbakır Defterdarlığı, 03/05/2017 tarihli ve …
sayılı yazıda,
“Defterdarlığımız Personel Müdürlüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yapan …. için; promosyon ödemesi ile ilgili T.C. Ziraat Bankası Diyarbakır Şubesine
19.04.2017 tarihli ve … sayılı yazımız ile ilgi tavsiye kararınız gönderilmiş olup, adı geçene
24.04.2017 tarihinde anılan şube tarafından 940,00 TL promosyon ödemesi yapılmıştır”
ifadelerine yer vermek suretiyle, Kararın gereğini yerine getirmiştir.
31. Bankalar ile idarelerin akdettikleri protokollerin yıllara sari oluşu dikkate alındığında ise; kamu kurum ve kuruluşlarının, bünyelerinde çalışan personelin sayısında yaşanabilecek değişimleri genel hatlarıyla önceden belirleyerek, bankalardan temin ettikleri promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yöntemini benimsemelerine hiçbir engel bulunmamaktadır.
32. Aksine bu husustaki esas düzenleme olan Başbakanlık Genelgesinde 2008/18 sayılı
Genelgeyle yapılan değişiklik, ilgili kurumlara bu esnekliği sağlar mahiyettedir. Çünkü
Başbakanlık Genelgesinin 5 inci maddesinin ilk halindeki,
“Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba her personel için eşit tutarlarda aktarılmak suretiyle altı aylık periyotlarda ödenecektir” hükmüyle, kamu kuruluşlarının ödeme usulünün sınırı çizilmiştir.
33. Oysa yapılan değişiklikle söz konusu sınırlayıcı yaklaşım terkedilerek, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” hükmü, 5 inci madde olarak benimsenmiş ve idarenin ödeme zamanına ve tutarına ilişkin takdir marjı kuvvetlenmiştir.
34. Bu doğrultuda, Mardin İdare Mahkemesi de, 30/05/2014 tarihli ve 2014/53 E., 2014/1283
K. Sayılı kesinleşmiş kararında;
“…2007/21 sayılı genelgenin 5. maddesinin 2008/18 sayılı genelge ile değiştirilmeden önceki halinde; dağıtılacak promosyon bedelinin 6 aylık periyotlar halinde ödenmesi öngörülmekteyken, 2008/18 sayılı genelgenin yayımı ile değiştirilen 5. maddesiyle öncesinde belirlenen 6 aylık periyotlar halinde ödeme zorunluluğun ortadan kaldırıldığı anlaşılmakla beraber, söz konusu değişikliğin ilgili kurumlara promosyon bedelinin tamamının tek seferde ödenmesi yönünde bir zorunluluk yüklemediği, aksine her kurumun kendi kurumuna özel şartları gözönüne alarak makul süreler belirleyebilmesi adına kurumlara takdir yetkisi tanınmasından ibaret olduğu, aksi yorumla promosyon bedellerinin tamamının tek seferde o an çalışan personele dağıtılması halinde sonradan kuruma atanan kimi personelin promosyon bedelinden mahrum kalmasına, kimi personelin ise başka kurumlara atanması suretiyle mükerrer ödeme ile sebebsiz zenginleşmesine yol açacağı, promosyon bedelinin makul süreler dahilinde parça parça dağıtılmasının ise hakkaniyet gereği olduğu ve genelgenin genel amacına uygun olacağı açıktır” yorumuna yer vermek suretiyle, promosyon ödenmemesine yönelik işlemi iptal etmiştir.
35. Dolayısıyla var olan mevzuat hükümlerinin personelin lehine yorumlanması suretiyle işlem tesis edilmesi yerinde olacaktır.
36. Bu çerçevede, daha sonradan yapılacak protokollerde sonradan göreve başlayacak personelin promosyon imkanından yararlanmasını sağlayıcı tedbirler alınması ve tüm promosyonun dağıtılması yerine bir kısmının yeni çalışmaya başlayacak personele ayrılmasının uygun olacağı tespit edilmiştir.
37. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
38. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
39. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul
İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiş olup
BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Mağduriyetin giderilmesi için; protokol tarihinden sonra Silivri Belediye Başkanlığı bünyesinde göreve başlayan başvurana, göreve başladığı tarih ile söz konusu protokolün geçerli olduğu son tarih arasında hesaplanacak promosyon tutarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda,
Banka ile maaş ödeme karşılığında bundan sonra yapılacak protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine açıktan veya naklen atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsüyle ve ileride yaşanabilecek benzer problemlerin önüne geçilmesi amacıyla, sonradan göreve başlayacak personelin durumunun göz önünde bulundurulması ve bankalardan temin edilen promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yönteminin benimsenmesi hususunda, SİLİVRİ
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve SİLİVRİ BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi