|
ÖZET: Başvuran, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Edirne İl Müdürlüğü’nde çalıştığı dönemde, daha önceki görev yeri olan Tekirdağ İl Müdürlüğü’nde geçerli olan promosyon protokolünden yararlandığını belirtmiştir. Başvurusunda, 15/12/2018-15/06/2019 tarihleri arasındaki promosyon ücretinin ödenmesini talep etmiş, ancak bu talep idare tarafından reddedilmiştir. İdare, promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi çerçevesinde yapıldığını ve mevcut protokol hükümlerinin ödemeyi kapsamadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirerek, promosyon ödemeleriyle ilgili protokollerin, ileride göreve başlayacak personelin de dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, benzer mağduriyetlerin önlenmesi amacıyla, promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine, gelecekte göreve başlayacaklar için bir kısmının ayrılması gerektiği önerilmiştir. İdarenin, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi ve başvuranın talebinin karşılanması için gerekli adımları atması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabul edilmesine ve talep edilen promosyon tutarının makul bir süre içinde ödenmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiğini tavsiye etmiştir. İdarelerin, bu tür durumlarda daha dikkatli ve eşitlikçi bir yaklaşım sergilemesi gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12147-12147 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/5057 2017/ 5057
KARAR TARİHİ : 11/10/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) Edirne İl Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 27/04/2017 27.4.2017
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 29/ 11/ 2016 tarihinden itibaren ASPB Edirne İl Müdürlüğünde, daha öncesinde ise
ASPB Tekirdağ İl Müdürlüğünde çalıştığını, Tekirdağ İl Müdürlüğünün 15/ 12/ 2014- 14/ 12/ 2017 tarihleri arasını kapsayan promosyon protokolünden yararlandığını, Edirne İl Müdürlüğünün 16/ 06/ 2016- 15/ 06/ 2019 tarihlerini kapsayan promosyon protokolü bulunduğunu, daha önce almış olduğu promosyonun süresinin dışında kalan 15/ 12/ 2018- 15/ 06/ 2019 tarihleri arası için geçerli olan promosyon ücretinin ödenmesi için Edirne İl Müdürlüğüne başvurduğunu, başvurusunun reddedildiğini belirterek 15/ 12/ 2018- 15/ 06/ 2019 tarihleri arası için geçerli olan promosyon ücretinin ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. ASPB Edirne İl Müdürlüğünün, Uzunköprü 80 inci Yıl Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi
Müdürlüğüne muhatap 24/ 03/ 2017 tarihli yazısında; protokol hükümleri gereğince ödeme yapılamayacağı, ödemelerin tamamının Başbakanlık genelgesinin 4 üncü maddesi gereği dağıtıldığını, ilgi tutulan Kamu Denetçiliği Kurumunun 2016/ 1517 sayılı Tavsiye Kararının tavsiye niteliğinde olduğu, müeyyide içermeyen kararlar olduğu için, başvuranın ve başvuranın çalıştığı kurumun işlem yapmasının gerekmediği, söz konusu kararda, mağduriyetlerin giderilmesi
.
1 / 6hususlarının Başbakanlık Genelgeleriyle düzenlenmesi gerektiğine işaret edildiğini belirtmiştir .
3. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 24/ 07/ 2017 tarihli yazısında, bankalarla maaş karşılığı promosyon alımına ilişkin protokol yapma yetkisinin İl
Müdürlüklerinde olduğunu, Aile ve Sosyal Politikalar Edirne İl Müdürlüğü personeli öğretmen
, bağlı kuruluşumuz Çorlu Huzurevi Müdürlüğünde (Tekirdağ) çalıştığı dönemler için 3 (üç) yıllık 823,52 TL . promosyon ödemesi yapıldığını, ilgili protokolün yürürlük tarihlerinin 15/ 12/ 2014- 15/ 12/ 2017 olduğunu, promosyon ödemelerinin Başbakanlık Genelgesi hükümleri doğrultusunda gerçekleştirildiğini, promosyon ödemelerine ilişkin protokollerin merkez ve taşra teşkilatlarım kapsayacak şekilde tek elden yapılmadığını, 4. Aile ve Sosyal Politikalar Edirne İl Müdürlüğü ile banka arasında, 16/ 06/ 2016- 15/ 06/ 2019 dönemini kapsayan Maaş Ödemeleri Protokolünde; her personel için 1340,00 TL ödeme yapılmış, promosyon tutarının tamamının 15 Temmuz 2016 maaş dönemini izleyen iki iş günü içerisinde personele ödendiğini, defaten yapılan promosyon ödemeleri tamamlandıktan sonra banka tarafından personele başkaca hiçbir ödeme yapılamayacağını, ölüm, istifa, tayin müstafi, emeklilik ücretsiz izin ve askerlik nedeni ile ayrılan personelden de iade talep edilmeyeceğini, Aile ve Sosyal Politikalar
Edirne İl Müdürlüğünce ilerleyen süreçte düzenlenecek maaş promosyon ödemesi protokollerinde benzer nitelikteki taleplere cevap verilecek hükümlere yer verileceğini, belirtmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar ” hükmünü amirdir .
6. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır .
7. Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” hükmünü amirdir .
8. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır .
9. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir” hükmü bulunmaktadır .
10. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/ 07/ 2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır” hükmünü amirdir .
.
2 / 611. 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak
promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” hükmü bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvurunun kabul edilmesi ve başvuranın talep ettiği promosyon tutarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Edirne İl
Müdürlüğüne, ayrıca promosyon ödemelerine yönelik protokollerin akdedilmesi sırasında uyulması gereken usul ve esasların, başbakanlık genelgesine uygun olarak bakanlık bünyesinde tesis edilecek bir iç düzenleyici işlem ile belirlenmesi hususunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına tavsiyede bulunulması önerilmiştir .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. Başvuran, sonradan tayin olması sebebiyle kendisinin promosyon ödemesinden yararlanamadığını belirterek promosyon ödenmesini talep etmektedir .
14. İlgili İdare, protokol hükümleri gereğince herhangi bir ödemenin yapılamadığını belirtmiştir .
15. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), benzer konuda yoğun olarak gelen şikâyet başvuruları hakkında verdiği tavsiye kararlarında; banka ile maaş ödeme karşılığında yapılan protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsünün dikkate alınarak, protokolün sonradan başlayacak personeli de kapsayacak şekilde yapılması gerektiği, protokoller ile bu hususun karşılanamaması durumunda ise, toplam promosyon miktarından belli bir kısmın ihtiyari olarak ayrılarak yeni başlayan personele promosyon olarak verilmesi gerektiğini vurgulayarak banka ile yapılan promosyon protokolünden sonra göreve başlayan kişilere promosyon ödenmemesinin, hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı yönünde karar vermektedir .
16. Hâlihazırdaki promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi doğrultusunda ödendiği, Başbakanlık genelgesinde sonradan işe başlayan personele yönelik bir hüküm bulunmadığı, bu konuda öncelikle personelin çalıştığı kurumun yetkili olduğu, bu kapsamda ilgili idarelerin promosyon ödemelerinde oluşan tereddütleri gidermek amacıyla bir iç genelge çıkardığı bilinmektedir .
17. Yine Kurumumuz, 2017/ 1648 sayılı başvuruda, Aydın Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğüne sonradan tayin olduğu gerekçesi ile promosyon ödemesinden yararlanamayan üç başvuru hakkında, “mağduriyetin giderilmesi için; protokol tarihinden sonra göreve başlayan başvuranlara, göreve başladıkları tarih ile söz konusu protokolün geçerli olduğu son tarih arasında hesaplanacak promosyon tutarlarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda, banka ile maaş ödeme karşılığında bundan sonra yapılacak protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine açıktan veya naklen atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsüyle ve ileride yaşanabilecek benzer problemlerin önüne geçilmesi amacıyla, sonradan göreve başlayacak personelin durumunun göz önünde bulundurulması ve bankalardan temin edilen promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yönteminin benimsenmesi hususunda, Aydın Aile ve Sosyal Politikalar İl
Müdürlüğüne, .
3 / 618. Ayrıca Başbakanlık Genelgesi haricinde herhangi bir iç düzenleyici işleme gerek duyulmaksızın
iş ve işlemlerde bulunulmasının aynı idari teşkilatın içerisinde yeknesaklığı bozucu ve farklı uygulamaların önünü açıcı sonuçlar doğurabilmesi sebebiyle promosyon ödemelerine yönelik protokollerin akdedilmesi sırasında uyulması gereken usul ve esasların, Başbakanlık Genelgesine uygun olarak Bakanlık bünyesinde tesis edilecek bir iç düzenleyici işlem ile belirlenmesi hususunda, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir .
19. Diğer taraftan, 06/ 04/ 2017 tarihli ve 2016/ 5128 başvuru numaralı Tavsiye Kararı sonrasında, muhatap idare konumundaki Diyarbakır Defterdarlığı, 03/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda, “ Defterdarlığımız Personel Müdürlüğünde Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olarak görev yapan
…. için; promosyon ödemesi ile ilgili T.C. Ziraat Bankası Diyarbakır Şubesine 19.04.2017 tarihli ve sayılı yazımız ile ilgi tavsiye kararınız gönderilmiş olup, adı geçene 24.04.2017 tarihinde anılan şube tarafından 940,00 TL promosyon ödemesi yapılmıştır ” ifadelerine yer vermek suretiyle, kararın gereğini yerine getirmiştir .
20. Somut olayda; 29/ 11/ 2016 tarihinden itibaren Aile ve Sosyal Politikalar Edirne İl
Müdürlüğünde, daha öncesinde ise Aile ve Sosyal Politikalar Tekirdağ İl Müdürlüğünde çalışan başvuranın Tekirdağ İl Müdürlüğünün 15/ 12/ 2014- 14/ 12/ 2017 tarihleri arasını kapsayan promosyon protokolünden yararlandığını, Edirne İl Müdürlüğünün 16/ 06/ 2016- 15/ 06/ 2019 tarihlerini kapsayan promosyon protokolü bulunduğunu, daha önce almış olduğu promosyonun süresinin dışında kalan 15/ 12/ 2017- 15/ 06/ 2019 tarihleri arası için geçerli olan promosyon ücretinin ödenmesinin talep edildiği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının promosyon konusunda bir iç düzenlemesinin bulunmadığı, 21. Tabi olunan protokol hükümlerinde ‘ödeme işi tamamlandıktan sonra başkaca hiçbir ödeme yapılmayacak ve ilave talepler dikkate alınmayacaktır ’ ibaresinin bulunduğu, bankalardan alınacak promosyon tekliflerinde, sözleşme sonrasında göreve başlayacak yeni personellerin de olabileceğinin göz önünde bulundurulmadığı ve gerekli tedbirlerin alınmadığı, başvuranın protokol başlangıç süresinden sonra göreve başladığından promosyon ödemesinden yararlanamadığı, bu durumun yukarıda ayrıntıları ile açıklandığı üzere personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, idarelerin sonradan göreve başlayanlara yönelik olarak başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği hususları tespit edilmiştir .
22. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranların iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranların banka promosyonu ödenmesi talebinin idarelerce yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 23. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, eşitlik ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
24. Edirne Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünün Uzunköprü 80 inci Yıl Bakım ve
Rehabilitasyon Merkezi Müdürlüğüne muhatap 24/ 03/ 2017 tarihli yazısında belirttiği, “Kamu
.
4 / 6Denetçiliği Kurumunun (KDK) 2016/ 1517 sayılı Tavsiye Kararının tavsiye niteliğinde olduğu,
müeyyide içermeyen kararlar olduğu için, başvuranın ve başvuranın çalıştığı kurumun işlem yapmasının gerekmediği, söz konusu kararda, mağduriyetlerin giderilmesi hususlarının Başbakanlık
Genelgeleriyle düzenlenmesi gerektiğine işaret edildiği” hususu hakkında, ‘ombudsmanlık’ kurumlarının kararlarının dünya uygulamalarında da niteliği gereği tavsiye niteliğinde olduğu ve
KDK’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi adına idareleri denetlediği hususu dikkate alındığında, uyulmayan KDK tavsiye kararları sonrasında başvuruların yargı organlarına taşınabileceği, mahkemelerce idare aleyhine promosyon ödenmesine hükmedilebileceği, bu kapsamda uyulması zorunlu olan mahkeme kararlarının gereği yerine getirilirken idarelerin zorunlu olarak bütçelerinden ödeme yapacağı açıktır .
25. Anayasal bir kurum olan ve hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönünden inceleme ve araştırma yapan Kamu Denetçiliği Kurumunun kararlarına yönelik olumlu bir yaklaşım sergilenmesi ile yargı organlarına yansımayacak şikâyetler için idarelerin belirli bir külfetten kurtarılması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı
Edirne İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun KABULÜNE;
Başvuranın talep ettiği promosyon tutarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi, bundan sonra yapılacak protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine açıktan veya naklen atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsüyle ve ileride yaşanabilecek benzer problemlerin önüne geçilmesi amacıyla, sonradan göreve başlayacak personelin durumunun göz önünde bulundurulması ve bankalardan temin edilen promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yönteminin benimsenmesi hususunda AİLE ve SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI EDİRNE İL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Ayrıca Başbakanlık Genelgesi haricinde herhangi bir iç düzenleyici işleme gerek duyulmaksızın iş ve işlemlerde bulunulmasının aynı idari teşkilatın içerisinde yeknesaklığı bozucu ve farklı uygulamaların önünü açıcı sonuçlar doğurabilmesi sebebiyle promosyon ödemelerine yönelik protokollerin akdedilmesi sırasında uyulması gereken usul ve esasların, Başbakanlık Genelgesine uygun olarak Bakanlık bünyesinde tesis edilecek bir iç düzenleyici işlem ile belirlenmesi hususunda
AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, AİLE ve SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI EDİRNE İL
MÜDÜRLÜĞÜNE ve AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İdarelerce, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, .
5 / 6Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.