Promosyon ödemesi talebinin karşılanması hususunda Çankaya Belediyesi ile İş Bankası arasındaki protokol farklılıkları nedeniyle yaşan (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/13318-S.24.20018

BAŞVURU NO : 2024/8417

KARAR TARİHİ : 02.12.2024

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI

Promosyon ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 09.07.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran 19/03/2024 tarihli başvurusunda, Sahil Güvenlik Komutanlığında çalışmaktayken 29 Aralık

2023 tarihinde naklen atama ile Çankaya Belediyesinde göreve başladığını, Çankaya Belediyesinin maaş

ödemeleri için 01 Ekim 2022 tarihinde İşbankası Yenişehir şubesi ile sözleşme imzaladığını, tarafına kısmi ödeme yapılması için dilekçe verdiğini, Sahil Güvenlik Komutanlığının ise aynı bankanın aynı şubesi ile

01 Mart 2023 tarihinde sözleşme imzaladığı gerekçesiyle ödeme yapılamayacağına yönelik şifahi bilgi

verildiğini, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile yapılan sözleşmenin 31. maddesinde her ne durumda olursa olsun ayrılma durumunda iade yapılmayacak hükmünün yer aldığını, yapılan sözleşmelerin tutarları, kapsamları, tarihleri ve Kurumlarının farklı olması nedeniyle İşbankası Yenişehir Şubesine yaptığı başvurunun reddedildiğini belirterek gerekli incelemelerin yapılmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmişti.

2. Başvuran tarihli başvurusunda, Çankaya Belediyesi Mali İşler Müdürlüğünün 10 Mayıs 2024 tarihli ve sayılı yazı ile Türkiye İşbankası Yenişehir /Ankara Şubesine promosyon verilmeme nedeninin sorulduğunu, 08 Temmuz 2024 tarihli cevabi yazıda İşbankası Yenişehir şubesi tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacağının bildirildiği, çalışıtğı eski yer olan Sahil Güvenlik Komutanlığı ile

Çankaya Belediyesiyle yapılan sözleşmelerin ayrı olduğunu, ayrıldığı Sahil Güvenlik Komutanlığı ile yapılan sözleşmenin 31. maddesinde yer alan ayrılma durumunda herhangi bir iade yapılmayacağı hükmünün yer aldığını, iki sözleşmenin birbirinden farklı olması dolayısıyla mahsuplaşma işlemi yapılamayacağını belirterek 15 Ocak 2024 tarihi itibariyle tarafına kıst olarak ödeme yapılmasını ve yaşanan gecikme nedeniyle yasal faiz ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Çankaya Belediye Başkanlığı Hukuk İşleri Müdürlüğünün E- – – sayılı ve

29.08.2024 tarihli yazısı ve eklerinde, “…başvuran ile yapılan yazışmaların birer örneği EK-1’de,

promosyon ödemelerinin dayandığı mevzuat, yapılan iç düzenlemeler ve ödemelerin hangi zaman ve tutarda gerçekleştirildiğini gösteren protokol EK-2’de; Sahil Güvenlik Komutanlığı ile banka arasında imzalanan protokol EK-3’de yer almaktadır

4. Müdürlüğümüz personeline promosyon ödemesi yapılmamasının hukuki ve fiili gerekçeleri ise banka tarafından verilen cevapta geçmiş dönemde görev yaptığı Sahil Güvenlik Komutanlığı Komutan

Yardımcılığı Personel Başkanlığındaki görevi sırasında 20.500,00 TL promosyon ödemesi yapılması ve

Çankaya Belediyesi ile İş Bankası arasında imzalanan protokolün 31.10.2025 tarihine kadar geçerli olmasına rağmen önceki kurumuyla 01.03.2026 tarihini kapsayan maaş anlaşması kapsamında promosyon alması gösterilerek ek ödeme yapılması imkanı bulunmadığı bildirilmiştir.

5. …d) Başvuranın hâlihazırdaki görev yerine ne zaman atandığı, fiilen hangi tarihte göreve başladığı, ilk kez hangi tarihte maaş aldığı bilgisi, Başkanlık Makamının 26.12.2023 tarih ve

E. sayılı Olurları ile Belediyemiz Mali Hizmetler Müdürlüğüne Uzman kadrosuna naklen atanmış ve 02.01.2024 tarihi itibariyle görevine başlamış olup, 01.01.2024-14.012024 Ocak fark maaşı ve 15.01.2024-14.02.2024 tarihinde Ocak maaşını almıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

6. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, ‘Yargı yolu’ başlıklı 125 inci maddesinin yedinci fıkrasında, “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,

7. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her

türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” düzenlemeleri bulunmaktadır.

9. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 09/08/2010 tarih 2010/17 sayılı genelge ile değişik 4 üncü

/

maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” hükmünü amirdir.

10. 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” hükmü bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

11. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvuranın talebinin karşılanması hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 12. Başvuran, kendisine promosyon ödemesi yapılmasını talep etmektedir. İlgili idare ise ödemenin banka tarafından yapılmadığını belirtmektedir.

13. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın öncesinde Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde çalıştığı, bu çalışma döneminde 16.03.2023 tarihinde 20.500,00 TL maaş promosyonu ödemesi aldığı, akabinde 02.01.2024 tarihi itibariyle Çankaya Belediyesinde çalışmaya başladığı, bu çalışma döneminde de maaş promosyonu ödenmesi talebinde bulunduğu, her iki idarede de muhatap bankanın İş

Bankası olduğu ve banka tarafından ikinci promosyon ödemesinin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

14. Sahil Güvenlik Komutanlığı ile İş Bankası arasında 15/03/2023-01/03/2026 tarihleri arasını kapsayacak şekilde maaş ödeme protokolü imzalanmıştır. Protokolde, personele 20 500 TL nakit ve 1000

TL puan ödemesi yapılacağı, anlaşma süresi boyunca görevinden ayrılan personelden ödenen promosyonların iadesinin talep edilmeyeceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

15. İş Bankası ile Çankaya Belediye Başkanlığı arasında 01.11.2022-31.10.2025 dönemlerini kapsayacak şekilde maaş ödeme protokolü imzalanmıştır. Protokolde yeni başlayacak personelin de protokol kapsamında olacağı, kıstelyevm usulüne göre promosyon ödemesi gerçekleştirileceği ve maaş ve diğer ödemelerin protokol süresince Banka tarafından gerçekleştirileceği ve personel başına 24 000 TL promosyon ödemesi yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.

16. İlgili idare tarafından banka promosyonundan yararlanması için gereken talimatın verilmesi konusunda adım atıldığı görülmektedir. Banka tarafından verilen cevapta geçmiş dönemde görev yaptığı Sahil

Güvenlik Komutanlığı Komutan Yardımcılığı Personel Başkanlığındaki görevi sırasında 20.500,00 TL promosyon ödemesi yapılması ve Çankaya Belediyesi ile İş Bankası arasında imzalanan protokolün

31.10.2025 tarihine kadar geçerli olmasına rağmen önceki kurumuyla 01.03.2026 tarihini kapsayan maaş

anlaşması kapsamında promosyon alması gösterilerek ek ödeme yapılması imkanı bulunmadığı hususunun bildirildiği belirtilmiştir.

17. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık

/

sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya

Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra

No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.

18. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı

Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.

19. Kamu Denetçiliği Kurumu, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğunu ve bankalardan ziyade idarelerin sorumluluğunda olduğunu kabul etmektedir. Bu kapsamda maaş ödeme protokollerinin kapsam ve amaca yönelik hükümlerinin mümkün olduğunca personel lehine olması gerektiğini, idarelerce sonradan gelebilecek personelin gözetilmesi ve mevcut personel açısından eşitlik ve çalışma barışını bozmayacak protokoller üzerinde anlaşmaya varılması gerektiğini ve kredi kartı olmaması veya çıkartılamaması gibi durumlarda personelin kredi kartına yapılacak puan ödemelerinin banka kartına yapılmasına yönelik işlem tesis edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Promosyon bedelinin bir parçası olan ve personelin maaşının tamamlayıcı bir parçası olarak kabul edilen promosyon tutarının ilgili personele ödenmemesinin mülkiyet hakkı ihlaline sebebiyet vermektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2023/6765 sayılı Tavsiye Kararı)

20. Somut olayda, ilgili protokol hükümlerine bakıldığında önceki idarenin protokolünde anlaşma süresi boyunca görevinden ayrılan personelden ödenen promosyonların iadesinin talep edilmeyeceği hususunun, sonraki idarenin protokolünde ise yeni başlayacak personelin de protokol kapsamında olacağı hususunun düzenlendiği, bu veriler ışığında ilgili idarelerin protokolün hazırlanması aşamasında gerekli özeni gösterdiği, bununla birlikte başvuranın Çankaya Belediyesi bünyesinde çalışmaya devam ettiği, bu çalışmalar sırasında maaşını ve varsa diğer ek ödemelerini İş Bankası aracılığı ile almaya devam edeceği, bankanın bu husustan faydalandığı ortada iken bu duruma rağmen protokol hükümlerinden faydalanamaması durumunun eşitlik ilkesine aykırı olacağı ve personel arasında farklı uygulamalara

/

sebebiyet vereceği, promosyon bedelinin kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğunu kabulü ile ve bankalardan ziyade idarelerin sorumluluğunda olduğu, ilgili idarelerin protokolü hazırladıktan sonra uygulamada ortaya çıkan sorunları bertaraf etmek için üstün çaba göstermesi gerektiği ve başvuranın protokol hükümlerinden faydalanmasını sağlaması gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

22. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu

Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili

İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, İlgili banka nezdinde girişimlerde bulunarak promosyon tutarının kıstelyevm usulüne göre hesaplanarak ödenmesi hususunda ÇANKAYA BELEDİYESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın BAŞVURANA ve ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarece

bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/