|
ÖZET: Başvuran, İstanbul’dan İzmir’in Karabağlar ilçesindeki bir okula atandıktan sonra, Ziraat Bankası ile yapılan promosyon anlaşması gereği kendisine ödenmesi gereken banka promosyonunu talep etmiştir. Ancak, önceki kurumunda promosyon alıp almadığına dair belge sunmadığı için talebi reddedilmiştir. Başvuran, 15/05/2020 tarihinde yürürlüğe giren anlaşma çerçevesinde, 2.725,41 TL tutarında promosyon alması gerektiğini iddia etmektedir.
Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, başvuranın önceki kurumdan promosyon alıp almadığına dair bilgi sunmaması nedeniyle ödeme yapmadığını belirtmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu değerlendirerek, önceki kurumda alınan promosyonun gerekçe gösterilerek yeni kurumda promosyon ödemesinin yapılmamasının hakkaniyete aykırı olduğuna karar vermiştir. İdarenin, başvuranın durumuna uygun bir çözüm üretmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın promosyon talebinin kabul edilmesi ve gerekli işlemlerin makul sürede gerçekleştirilmesi için Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu karara uyması ve başvuranın haklarını gözetmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/89744-S.20.98369
BAŞVURU NO : 2020/98799
KARAR TARİHİ : 18/12/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARABAĞLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Protokol yürürlükteyken göreve başlayan başvurana promosyon ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan şikayetçi, Psikolojik Danışman/Rehber Öğretmen olarak İstanbul ili Üsküdar ilçesinde çalışırken, 11/09/2020 tarihinde isteğe bağlı yer değiştirme sonucu İzmir İli Karabağlar İlçesi Mehmet Akif Ersoy Ortaokulunda göreve başladığını, Ziraat Bankası ile Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü arasındaki banka promosyonu maaş anlaşması gereğince 11/09/2020 tarihinde ilgili bankada hesap açtırmasına ve Ekim 2020 Ayı maaşını ilgili bankadan almasına rağmen söz konusu banka promosyonunun payına düşen miktarının tarafına ödenmediğini, idareye promosyonun ödenmesine ilişkin başvuruda bulunduğunu, idarece daha önceden maaş aldığı kurumun anlaşması gereği promosyon alıp almadığı belirtilmediğinden talebin reddedildiğini, Milli
Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 15/05/2014 tarih ve sayılı
“Banka Promosyonları” konulu yazısının ikinci maddesinde “Banka anlaşma yapıldığı tarihten sonra kuruma naklen, açıktan ve ilk defa atama yoluyla göreve başlayanlar ile aylıksız izinden dönen personelin göreve başlama tarihi baz alınarak hesaplanan promosyon tutarını, izleyen aybaşında peşin olarak tek seferde ödeyecektir.” yönünde talimatı olmasına rağmen talebinin reddedildiğini, Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ile Ziraat Bankası arasındaki promosyon anlaşmasının 15/05/2020 tarihinde yürürlüğe girdiğini ve 01/05/2023 tarihinde sona ereceğini, anlaşma gereği her personele 3.165 TL ödendiğini, göreve başladığı tarihi baz alınırsa anlaşma bitimine kadar 2 yıl 7 ay süre ile ilgili bankadan maaş alacağı gözetildiğinde tarafına 2.725,41 TL promosyon ödemesi yapılması gerektiğini iddia ederek söz konusu promosyon tutarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 16/11/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısıyla Karabağlar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden başvuruya ilişkin bilgibelge talep edilmiş olup, ilgili idarenin 25/11/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; 2.1. Başvuranın aynı dönemleri kapsayan sürede nakil geldiği yerden promosyon ücreti alıp almadığı ile ilgili belge ve bilgi vermemesi nedeniyle kendisine promosyon ödenmediği, 2.2. Kurumlarının Ziraat Bankası ile Mayıs 2020-Mayıs 2023 tarihleri arasında promosyon anlaşması yaptığı, anlaşma tarihi sonrası kuruma nakil gelenlerin bu dönemleri kapsayan tarihlerde geldiği kurumlarda promosyon almışlar ise banka promosyon anlaşması devam ettiği için yeniden bir ücret ödemesinin yapılmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35’inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’ üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 125’ inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”, 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” 7. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır” 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” hükmü bulunmaktadır.
8. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel
Müdürlüğü’nün 34 Sıra No.lu Genel Tebliğinin, 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 4’üncü maddesi birinci fıkrasında; “Merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir.’’ ikinci fıkrasında; ‘‘Her bir harcama biriminde görevli kamu görevlileri ile işçilerin tamamının aylıkları tek bir banka şubesinden ödenir. …”, 5’inci maddesi birinci fıkrasında; “Harcama birimi ile banka şubesi arasında, bu Tebliğde belirtilen hususlar çerçevesinde protokol imzalanır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
9. Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın 15/05/2014 tarih ve sayılı “Banka Promosyonları” konulu yazısında; “Bakanlığımıza ulaşan çok sayıdaki yazıda: bankalarla maaş promosyon anlaşması yapıldığı, anlaşma neticesinde elde edilen banka promosyonun personele dağıtımından sonra; birimlerinde ilk defa veya nakil yoluyla ataması yapılıp yeni göreve başlayan personele promosyon ödemesi yapılmadığı için konunun yargıya taşındığı, ilgili mahkemeler tarafından personel lehine promosyon ödenmesi yönünde kararlar verildiği, söz konusu personele kazanılan bu davalarla ilgili ödenmesi istenilen promosyon ücretlerinin nasıl ödeneceği hakkında Bakanlığımız görüşü sorulmaktadır.
(…)Başbakanlığın 2007/21 sayılı Genelgesi ile oluşturulan Komisyon; 1- İdare ile banka arasında promosyon sözleşmesi imzalanmasından sonra idarelerine açıktan veya naklen atanacak ya da geçici görevle görevlendirilecek yeni personellerin de olabileceğini göz önünde bulunduracak ve gerekli tedbirleri alacaktır.
2- Promosyon sözleşmelerinde;
“Banka; anlaşma yapıldığı tarihten sonra Kuruma naklen, açıktan ve ilk defa atama yoluyla göreve başlayanlar ile aylıksız izinden dönen personelin göreve başlama tarihi baz kurumda 15/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere (15/12/2021 tarihine kadar) maaş ödeme protokolü yapıldığı, idare tarafından görevden ayrılma esnasında verilen promosyon tutarının iade edilmesi hakkında herhangi bir talepte bulunulmadığı, Karabağlar İlçesi
Mehmet Akif Ersoy Ortaokulunda görevine başladıktan sonra Ziraat Bankası ile Karabağlar
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü arasında 15/05/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere (01/05/2023 tarihine kadar) maaş ödeme protokolü yapıldığı, söz konusu protokole istinaden başvuranın promosyon ödenmesi talebinde bulunduğu ancak ilgili idarece başvuranın daha önceki kurumunda promosyon alıp almadığına dair belge sunulmadığı için protokol kapsamında promosyon ödenmesi talebini reddettiği anlaşılmıştır.
17. 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinde, banka tarafından verilen promosyonun tamamının personele dağıtılacağına ve dağıtılacak promosyonların ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödeneceğine ilişkin düzenlemeler gereğince, söz konusu ek mali imkân üzerinde ilgili idarelerin tasarrufta bulunamayacağı ve promosyon bedeli üzerindeki tasarruf hakkının Kurumdan maaş alan personeller uhdesinde olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde; önceki kurumunda banka ile yapılmış olan protokolün gerekçe gösterilerek, şikayetçinin ek mali imkandan (banka promosyonundan) mahrum edilmesinin söz konusu Genelgeye de aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
18. Öte yandan, Anayasanın 125’inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü bulunmakta olup, bu hüküm idarenin faaliyetlerinden doğabilecek zararlardan sorumlu olduğuna işaret etmektedir. Bu genel düzenleme doğrultusunda, idarenin, işlem ve eylemlerinde sadece normatif hukuk kurallarına değil, hukukun genel ilkelerine de uygun hareket etmesi gerektiği açıktır.
Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarının personelleriyle olan ilişkisinde önemli bir yeri olan mali haklar bağlamında da, hukuka ve hakkaniyete riayet edilerek iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde işlem ve eylemde bulunulması önem arz etmektedir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, şikayetçi önceki çalıştığı kurumda 15/02/2019-15/12/2021 tarihleri aralığı için banka promosyonu almış olsa da, tarihinden itibaren 2 yıldan fazla süre Ziraat Bankası aracılığıyla maaşını alacağı, dolayısıyla şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca bu durumun personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, ilgili İdarenin önceki kurumunda promosyon alıp almadığına ilişkin belge bulunmaması gerekçe gösterilerek promosyon ödemesinin yapılmamasının hak kaybına neden olacağı, idarenin başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
20. Yine 9 uncu paragrafta yer verilen Milli Eğitim Bakanlığı’nın yazısında “Promosyon sözleşmelerinde;
“Banka; anlaşma yapıldığı tarihten sonra Kuruma naklen, açıktan ve ilk defa atama yoluyla göreve başlayanlar ile aylıksız izinden dönen personelin göreve başlama tarihi baz alınarak hesaplanan promosyon tutarını, izleyen aybaşında peşin olarak tek seterde ödeyecektir.”
“Banka: Kurum’dan ayrılan emekli olan, naklen atanan istifa öden, ücretsiz izne ayrılan v.s.)
personelden promosyon tutarını geri istemeyecektir.” hükümlerinin yer alması sağlanacağı açıkça ifade edilmesine rağmen başvurana önceki kurumunda promosyon alıp almadığının bilinmediği için ödeme yapılmaması kabul edilebilir bir gerekçe değildir.
21. Benzer konularda Kurumumuza yapılan başvurulara ve verilen kararlara ilişkin örnekler aşağıda yer almaktadır.
21.1. no.lu şikâyet başvurusuyla ilgili olarak Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıdaki paragraflarda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, bahsi geçen İdareye 06/11/2019 tarihli “Tavsiye Kararı” verilmiştir. Söz konusu kararda da; “… şikayetçinin önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için banka promosyonu almış olsa da, 26/11/2018 tarihinden itibaren 3 yıldan fazla sürede Garanti Bankası A.Ş. aracılığıyla maaşını alacağı, dolayısıyla şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca bu durumun personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, idarenin başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği
…” hususları belirtilmiş olup, banka promosyonunun eksik ödenen kısmının başvurana iadesi hususunda ilgili İdareye Tavsiye’ de bulunulmuştur.
21.2. Diğer benzer bir başvuruda ise, no.lu şikâyet başvurusuna ilişkin olarak yukarıdaki değinilen gerekçeler kapsamında bahsi geçen İdareye 12/10/2020 tarihli ‘‘Tavsiye
Kararı’’ verilmiştir. Söz konusu kararda, ‘‘şikayetçinin, tarafı olmadığı ve bilgisi dahilinde hazırlanmayan şartnamedeki (kendisinin aleyhine konulmuş olan) bir hüküm nedeniyle mağdur edilmesinin (İdarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin şikayetçiye yükletilmesinin) hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiş’’ ve şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması/yaptırılması hususunda ilgili İdareye Tavsiye’ de bulunulmuştur.
22. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonu ödenmesi talebinin idarece yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içerisinde ancak eksik şekilde gönderildiği, İdarenin ‘‘kararların gerekçeli olması’’, ‘‘karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi’’ ilkesine uymadığı, başvurana karşı başvurabileceği yollar hakkında bilgilendirme yapmadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilke ve hususlara uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ; Şikayetçinin önceki işyerinde alınan ve görevden ayrılış esnasında işyeri tarafından iadesi talep edilmeyen promosyon ödemesi gerekçe gösterilerek şikayetçinin mevcut Kurumunda mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması/yaptırılması hususunda KARABAĞLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA ve KARABAĞLAR İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi