|
ÖZET: Başvuran, Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü’nde çalışmaya başlamasından önceki kurumunda aldığı maaş promosyonunun, yeni görev yerinde ödenmediğini iddia ederek promosyon talebinde bulunmuştur. Giresun Gıda Kontrol Laboratuvarı, 2022 yılında Vakıflar Bankası ile bir maaş ödeme protokolü imzalamış, ancak başvuranın daha önceki kurumundan aldığı promosyon nedeniyle yeni bir ödeme yapılmadığı belirtilmiştir. Başvuran, eski kurumundan ayrılırken promosyon talep etmediğini ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, idarenin eşitlik ilkesine uymadığını ve başvuranın mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevde bulunmasına rağmen, önceki kurumdan aldığı promosyonun gerekçe gösterilerek yeni bir promosyon ödemesi yapılmaması hukuka aykırı bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesine ve başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmasına karar verilmiştir. İdarenin bu karara uygun hareket etmesi ve işlemi 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/17032-S.22.26132
BAŞVURU NO : 2022/10031
KARAR TARİHİ : 28/12/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GİRESUN GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ
Promosyon ödenmesi talebi.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 19/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Ordu Arıcılık Araştırma Enstitüsünden 27.08.2021 tarihinde Giresun Gıda Kontrol
Laboratuvar Müdürlüğüne naklen tayinle geldiğini, Ordu Arıcılık Araştırma Enstitüsünün maaş ve maaşla ilgili promosyon için Ordu İli Altınordu İlçesindeki Vakıfbank şubesi ile anlaştığını, Giresun Gıda Kontrol
Laboratuvar Müdürlüğü maaş ve maaşla ilgili promosyon için Giresun merkezdeki Akbank ile anlaşmış olduğundan bu tarihten itibaren 15.06.2022 tarihine kadar Akbank’ tan maaşını aldığını, Akbank ile sözleşmenin bitmesi üzerine Vakıfbank ile sözleşme yapıldığını, 15.06.2022 tarihinden tüm personel maaşlarını ve promosyon tutarını bu bankadan aldığını, kendisine kesinti ile birlikte alabileceği söylendiğini, eski aldığı promosyon tutarının istenmediğini ancak ödeme de yapılmadığını belirterek promosyonun ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar
Müdürlüğü tarafından gönderilen ve 3.10.2022 tarihinde kayıtlarımıza giren sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuran Veteriner 27.08.2021 tarihinde Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar
Müdürlüğünde göreve başladığı,
2.2. Müdürlüğün Türkiye Vakıflar Bankası Giresun şubesi ile 23.5.2022 tarihli Kurum Maaş Ödeme
Protokolü imzaladığı, protokolün 01.06.2022-31.05.2025 dönemini kapsadığı, protokol kapsamında başvuran hariç diğer tüm personele promosyon ödemesi yapıldığı,
2.3. Banka ile yapılan görüşmede promosyon alamamasının nedeni sorulduğunda; Ordu
Arıcılık Araştırma Enstitü Müdürlüğünde görevli iken yapılan maaş ödeme protokolüne istinaden Vakıflar
Bankası T.A.Ş Ordu Şubesi tarafından kendisine 01.09.2020-31.08.2025 tarihlerini kapsayan 5 yıllık maaş promosyon ödemesi yapıldığı,
2.4. Müdürlüğün Vakıflar Bankası Giresun Şubesi ile yaptığı 23.5.2022 tarihli “Kurum Maaş Ödeme
Protokolü” nün 25 inci maddesinde; “geldiği veya çalışmaya devam ettiği kurumdan BANKA aracılığıyla promosyon ödemesinde bulunulmuş ise, anılan KURULUŞ bünyesinde fiilen görevli kadrolu ve sürekli çalışan personele Tam (peşin) promosyon ödemesi yapılmış ise, promosyon alarak geldiği veya çalışmaya devam ettiği kurumun promosyon ödemesine ilişkin ilgili taksit döneminin bittiği tarih baz alınarak iş bu protokolün bitim tarihine kadar olan dönem için kıstelyevm usulü hesaplanan promosyon tutarı, alacak kaydı talimatı verilerek Banka aracılığıyla ilk maaş ödemesi yapılmasını müteakip ödenecektir.” denildiğinden bankadan aynı kişiye ve aynı dönemler için mükerrer promosyon ödemesi yapılamayacağından bahisle Banka tarafından personele yeniden maaş promosyon ödemesi yapılamadığı,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve
/
uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi;
“Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer
alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabul edilmesi hususunda hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 1. paragrafta da açıklandığı üzere, Ordu Arıcılık Araştırma Enstitüsünden 27.08.2021 tarihinde Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğüne naklen tayinle geldiğini, daha önceki çalıştığı yerde promosyon alması gerekçe gösterilerek yeni kurumdan banka promosyonu alamadığını belirterek promosyonun ödenmesini talep etmektedir.
12. Başvurana, Ordu Arıcılık Araştırma Enstitüsünde görev yaparken Vakıflar Bankası Ordu Şubesi tarafından kendisine 01.09.2020-31.08.2025 tarihlerini kapsayan 5 yıllık maaş promosyon ödemesi
yapıldığı, 27.08.2021 tarihinde ise görev yerinin Giresun Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü olarak değiştiği anlaşılmaktadır. Adı geçen yeni görev yerinin ise Türkiye Vakıflar Bankası Giresun şubesi ile
23.5.2022 tarihli Kurum Maaş Ödeme Protokolü imzaladığı, protokolün 01.06.2022-31.05.2025
dönemini kapsadığı, protokolün 25 inci maddesinde; “geldiği veya çalışmaya devam ettiği kurumdan
BANKA aracılığıyla promosyon ödemesinde bulunulmuş ise, anılan KURULUŞ bünyesinde fiilen görevli kadrolu ve sürekli çalışan personele Tam (peşin) promosyon ödemesi yapılmış ise, promosyon alarak geldiği veya çalışmaya devam ettiği kurumun promosyon ödemesine ilişkin ilgili taksit döneminin bittiği tarih baz alınarak iş bu protokolün bitim tarihine kadar olan dönem için kıstelyevm usulü hesaplanan promosyon tutarı, alacak kaydı talimatı verilerek Banka aracılığıyla ilk maaş ödemesi yapılmasını müteakip ödenecektir.” düzenlemesi nedeniyle başvurana yeniden maaş promosyon ödemesi yapılmadığı, eski promosyon süresi dolduğunda yeni promosyonun kısmi olarak hesaplanıp ödeneceği anlaşılmaktadır.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya
Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden
“promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Öte yandan, banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebi ile ilgili olarak Kurumumuza yapılan 04.09.2022 tarih ve 2022/12667 sayılı şikayet başvurusunun inceleme neticesinde 30/10/2022 tarihli Tavsiye Kararı verilmiş olup, söz konusu kararda; kamu kurumu çalışanlarının banka promosyon ödemelerinin güncellenmesi talepleri karşısında ekonomik gelişmeler, piyasa fiyatlarındaki artış ve bunlara bağlı olarak promosyon ödemeleri ile ilgili sözleşme yeniliğine giden kamu kurumlarının da uygulamaları
dikkate alınarak, Kurumların özellikle 2022 yılı öncesi sözleşme miktarları ile son dönemlerde yapılan promosyon sözleşmesi miktarlarının, ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilenmesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, güncelleme taleplerinin idare tarafından yeniden ele alınması gerektiği yönünde karar verilmiştir.
17. Başvuranın yeni görev yeri ile Vakıflar Bankası Giresun Şubesi ile imzalanan 01.06.2022-31.05.2025 dönemini kapsayan protokole eklenen 25 inci madde ile başvuranın promosyondan için kısmen yararlanabileceği düzenlenmiştir. Ancak başvuranın eski çalışmış olduğu kurumdan ayrılırken o dönem aldığı promosyonun talep edilmediği de anlaşılmaktadır. Dolayısıyla önceki Kurumun bu durumu personel lehine yorumladığı, yeni kurumun ise protokole personel aleyhine bir düzenleme konulmasına izin vererek sözleşme tarihinden önce göreve başlayan personel özelinde ayrımcılığa neden olunduğu ancak başvuranın da diğer personel gibi 2022-2025 yılları arasında sözleşme imzalanan bankadan maaş alacağı dolayısıyla bankanın lehine bir durumun oluştuğu sonucuna varılmaktadır.
18. Yeni bir kurumda göreve başlayarak yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin eşit davranma yükümlülüğüne uyması
Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir. Ayrıca idarenin, başvuranı, ihale şartnamesi düzenlenirken Kurumda çalışan personel sayısına ve Kurumun nakit akışına dahil etmesine rağmen, başvurana promosyon ödemesinde bulunmamasıyla şikayetçinin mülkiyet hakkının da ihlal edildiği değerlendirilmektedir.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevli olmasına rağmen, daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresinin gerekçe gösterilerek başvurana promosyon ödenmemesi işleminin hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Ordu İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için GİRESUN
GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE bulunulmasına, /
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, GİRESUN
GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, BAŞVURANA, GİRESUN GIDA KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi