|
ÖZET: Başvuru, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü ile Yapı Kredi Bankası arasında imzalanan promosyon sözleşmesinin güncellenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 11 Mart 2024 tarihinde yaptığı başvuruda, mevcut promosyon sözleşmesinin yeniden gözden geçirilmesini istemiştir. Rektörlük, 2021 yılında imzalanan sözleşme kapsamında her personele 7.700 TL promosyon ödendiğini ve bu miktarın o dönemdeki en yüksek promosyonlardan biri olduğunu belirtmiştir. Ancak, ekonomik koşulların değişmesi üzerine, 2022 yılında yapılan yeni bir protokolle bu miktarın 22.300 TL’ye çıkarıldığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, idarenin hukuka ve hakkaniyete uygun hareket ettiğini tespit etmiştir. Rektörlük, bankayla yapılan görüşmelerde promosyon bedelinin güncellenmesi için çaba sarf etmiş, ancak bankanın mevcut sözleşme şartları gereği ek bir ödeme yapılmasının mümkün olmadığını bildirdiği belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın, promosyon sözleşmesine dair bilgi edinme taleplerinin karşılanmadığı iddiası, yargı sürecinin devam etmesi nedeniyle incelenememiştir. Sonuç olarak, başvuru, hukuka uygunluk açısından değerlendirildiğinde, Rektörlük ve bankanın işlemlerinde herhangi bir aksaklık tespit edilmemiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6509-S.24.10214
BAŞVURU NO : 2024/3664
KARAR TARİHİ : 14.06.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, promosyon güncellemesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 11.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza (T.C Kimlik No: ) tarafından yapılmış olan başvuruda başvuran özetle; Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ve Yapı kredi Bankası arasında imzalanan promosyon sözleşmesinin yeniden güncellenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 15.03.2024 tarihli ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği tarafından
Kurumumuza gönderilen 05.04.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuruya konu edilen promosyon ödemeleri 20 Temmuz 2007 tarihinde 26588 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2007/21 sayılı “Banka promosyonları” konulu genelge kapsamında kurumlar ile bankalar arasında yapılan protokollere uygun olarak gerçekleştirildiğini, başvuruya konu edilen promosyon ödemesine ilişkin olarak Rektörlük ile Yapı Kredi Bankası arasında Nisan 2021 tarihinde yapılan ve 15.06.2021- 14.06.2026 tarihleri arasını kapsayan 5 (beş) yıl süreli promosyon sözleşmesi kapsamında, Üniversite mensuplarına kişi başı 7.700 TL. tutarında promosyon ödemesi yapıldığı, bu protokol yapıldığı dönem olan Nisan 2021 tarihinde de ülke genelinde en yüksek promosyon miktarlarından bir tanesi olduğu,
2.2 Rektörlük ile Yapı Kredi Bankası arasında Nisan 2021 tarihinde yapılan “Maaş Ödemeleri ve
Promosyon Protokolü”(EK-1) 15.06.2021- 14.06.2026 tarihleri arasını kapsayan 5 (beş) yıl süreli promosyon sözleşmesine Üniversite personelinin bağlı bulunduğu sendika temsilcilikleri tarafından banka promosyon sözleşmesinde belirtilen bedel üzerinde artış yapılması yönünde taleplerini içerir dilekçeler gelmesi üzerine 18.03.2022 tarih ve sayılı yazımız ile Yapı ve Kredi Bankasından personele verilmiş olan promosyon bedelinde revize yapılmasını ve oluşan farkın ödenmesi hususunda talepte bulunulduğu,
2.3 Üniversitenin 18.03.2022 tarih ve sayılı yazısına Yapı ve Kredi Bankası tarafından 25/03/2022
tarihli yazı ile “…Bankamızca verilen kişi başı promosyon tutarında iyileştirme/arttırım yapılamayacağı hususunu bilgilerinize sunarız” şeklinde cevap verildiği,
2.4 Rektörlüğün 25.03.2022 tarih ve sayılı yazısı ile Sendikalara “Temsilcilikleriniz ve Şubeleriniz
aracılığı ile banka promosyon sözleşmesinde belirtilen bedel üzerinde artış yapılması yönünde taleplerinizi içeren yazılarınız Rektörlüğümüzce değerlendirilmiş olup, talep ettiğiniz hususları kapsayan bir yazı Yapı
Kredi Bankası Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Şubesine 18.03.2022 tarihinde gönderilmiştir. İlgili bankanın promosyon bedelinde artış talebine ilişkin vermiş olduğu olumsuz cevap yazısı ise ilişikte gönderilmiştir.” şeklinde Yapı ve Kredi Bankasının cevabi yazısının iletildiği,
2.5 Rektörlüğün 10.08.2022 tarih ve sayılı yazısı ile “Bankaca personelimize verilmiş olan
promosyon bedelinde revize yapılmasını ve personel lehine oluşacak olan bu farkın personelimize ödenmesi adına 11 Ağustos 2022 tarihinde saat 14.00’da Rektörlükte yapılacak toplantı için Bankanız yetkilisinin katılım sağlaması hususunda” bilgilendirme ve davet yapıldığı,
2.6 Rektörlüğümüzün 16.08.2022 tarih ve sayılı yazısı ile “Temmuz / Ağustos 2022 ayları
içerisinde ülkemiz genelinde diğer Üniversitelerin ve kurumlarının maaş promosyon ücretlerinin yıl ve rakamsal tutarları kamuoyu ile paylaşılmıştır. Bu yıl ve tutarlar değerlendirildiğinde sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durumun ortaya çıktığı aşikârdır. Günümüzdeki ekonomik koşullar, enflasyonist baskı göz önünde bulundurularak karşılıklı iyiniyet ve yukarıda açıklanan gerekçelerle öncelikle, Bankanızla yapılan Protokolün 11.4 maddesi uyarınca “İş bu protokolün süresi boyunca BANKA ‘dan nakdi ve ayni ad altında iş geliştirme ve müşteri aidiyetinin sağlanması hususunda karşılıklı anlaşılmasından sonra harcama talebinde bulunulabileceğini
Banka ve KURULUŞ kabul, beyan ve taahhüt eder.” hükmü nazara alınarak Bankanızca personelimize verilmiş olan promosyon bedelinde güncelleme yapılmasını, Bankanızca güncellemenin kabul edilmesi halinde personel başına ödenmesi kabul edilen yeni promosyon tutarının 22.08.2022 tarihi mesai bitimine kadar Rektörlüğümüze bildirilmesini, geri kalan dönem için güncelleme yapılarak ödeme yapılmasının kabul edilmemesi ya da güncellenmiş rakamın Rektörlüğümüzce uygun bulunmaması durumları nazara alınarak sözleşme fesih şartlarının da aynı tarihe kadar tarafımıza bildirilmesi hususunda” Yapı ve Kredi
Bankasına yazı yazıldığı,
2.7 Rektörlüğün gayretleri ve çabalarıyla yapılan görüşmeler neticesinde, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
ile Yapı Kredi Bankası arasında 16 Nisan 2021 tarihinde 5 yıllık süre için imzalanan maaş protokolünde revizyona gidilmiş ve yeni bir sözleşme imzalanarak personele kişi başı 22.300,00-TL promosyon
ödenmesi konusunda 22.09.2022 tarihinde uzlaşmaya varılarak ve “Maaş Ödemeleri ve Promosyon
Protokolü” imzalandığı,
2.8 Ülkenin bir çok kurumunda promosyonlarda revize talep edilmesine rağmen bu konuda başarı
sağlayamayan ve personeline ek promosyon alamayan birçok kurum bulunduğu, buna rağmen personelin kişi başı ek olarak 22.300,00-TL promosyon almaları sağlandığı,
2.9 20 Temmuz 2007 tarihinde 26588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2007/21 sayılı “Banka
promosyonları” konulu genelgenin 3. maddesinde; “Bankalarca yapılacak protokollerin süresi iki yıldan az beş yıldan çok olmayacaktır.” Denildiği, yapılan Maaş Ödemeleri ve Promosyon Protokolleri genellikle tek seferlik yapıldığı ve hukukun en önemli ilkelerinden biri olan “Ahde Vefa” ilkesi kapsamında herhangi bir güncellemeye gidilemediği, sözleşme şartlarının güncellenmesi için sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin dava açılması gerektiği, bu durumda da Yargıtay kararlarında enflasyonun ve ekonomik göstergelerin
Türkiye açısından öngörülemez durumlar olmaması sebebiyle davaların reddine karar verildiği, Kurumun protokolü güncelleme talebinde bulunması ve karşı tarafın kabulünün tamamen takdiri bir husus olduğu ve bir zorunluluk olmadığı, kurum olarak iyiniyetli olarak ve personelin taleplerinin karşılanması adına bir girişimde bulunulduğu ve bu konuda muvaffak olunduğu, ancak bunun her enflasyon rakamı açıklandığında, ya da her yılbaşında değiştirileceği gibi bir durumun da söz konusu olmadığı, hem 16 Nisan
2021 tarihinde hem de 22.09.2022 tarihinde yapılan “Maaş Ödemeleri Promosyon Protokolü”nün 11.
Maddesinde “Kuruluşun Geri Ödeme Yükümlülüğüne İlişkin Hükümler” kısmında protokolün ihlali nedeni ile kısmen dahi olsa fiilen sona ermesi halinde geri ödenecek meblağ ve cezai şartlar belirtildiğini, genel olarak bu tarz protokollerde, protokollerin ihlal edilmesini önlemek amacıyla ağır cezai yaptırımlar uygulandığı, bu cezai yaptırımların olmamasının protokolün devamlı surette ihlal edilmesine ya da feshedilmesine sebebiyet verileceğini ki bunun da Medeni Kanunda belirtilen dürüstlük ilkesine de aykırılık teşkil edeceğini,
2.10 Üniversite tarafından yeniden bir güncelleme talebinde bulunulduğu (başvuranın talepleri
doğrultusunda), bankaya yazıldığı, banka tarafından verilen 29.11.2023 tarihli cevabi yazıda Protokolün
11.4 maddesinde; “İşbu protokolün süresi boyunca BANKA’dan başkaca hiçbir ad altında nakdi veya ayni
herhangi bir ad altında iş geliştirme ve müşteri aidiyetinin sağlanması hususunda harcama talebinde bulunamayacağını KURULUŞ kabul, beyan ve taahhüt eder.” şeklindeki hüküm sebebiyle talebin kabul edilmediği, idare ve bankanın karşılıklı anlaşması durumunda bir güncellemenin olabileceği, bunun dışında protokolün tek taraflı feshinde faizli ve cezai şartlı bir şekilde geri ödenme gündeme geleceğinden promosyon alan personelin sıkıntıya düşeceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,
3.2 “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde, “Devletin temel amaç ve görevleri,
Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.3 “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet,
çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır,”
3.4 “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.” 5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, 7. 11/01/20211 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun, “Yenileme” başlıklı 133’üncü maddesinde; “Yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların bu yöndeki açık iradesi ile olur. Özellikle mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi ya da yeni bir kefalet senedi düzenlenmesi, tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayılmaz.”,
8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin,
8.1 2’inci maddesinde; “ 2- Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç
kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir. Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır…”
8.2 3’üncü maddesinde; “3- Bankalar ile yapılacak protokollerin süresi iki yıldan az beş yıldan çok
olmayacaktır.”
8.3 4’üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele
dağıtılacaktır”,
8.4 5’inci maddesinde; “5-Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan
hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
8.5 7’nci maddesinde; “7- Genelge çerçevesinde yapılacak uygulamalar kurum personelinin rahatlıkla
bilgi edinebileceği şekilde ilan panoları ve internet siteleri yoluyla ilan edilecek, aleniyet ilkesine titizlikle riayet edilecektir.” 9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin;
9.1 “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer
alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
9.2 “Aylıkların bankalar aracılığıyla ödenmesi” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Merkezi yönetim
kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir…”
9.3 “Aylıklardan yapılacak bazı kesintiler” başlıklı 9’ıncı maddesinde; “ Bankalarla yapılacak
protokolde kamu görevlileri ile işçilerin yazılı talebi halinde yapılacak özel kesintilerin aylıklardan kesilmesinin sağlanmasına yönelik hususlara da yer verilebilir. Ancak, söz konusu kesintilere aylık bordrolarında yer verilmez…Kamu görevlileri ile işçilerin talebi halinde, banka hesaplarına aktarılan tutar üzerinden bankaca söz konusu kesintilerin yapılabilmesi, harcama birimi ile banka şubesi arasında yapılacak protokolle kararlaştırılabilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; yeniden promosyon güncellenmesi yapılmasını talep etmektedir.
12. Somut olayda; idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
12.1 Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü ve Yapı Kredi Bankası arasında 15.06.2021-14.06.2026
tarihine kadar geçerli olmak üzere promosyon sözleşmesi imzalandığı ve söz konusu sözleşme kapsamında; her bir personele 7.700 TL ödeme yapıldığı,
12.2 Ancak idare tarafından değişen ekonomik gelişmeler ışığında çeşitli zaman dilimlerinde Yapı Kredi
Bankasından promosyon bedelinde yenilemeye gidilmesinin talep edildiği ve 22.09.2022 tarihinde banka ile yeniden protokol imzalandığı, protokol geçerlilik süresinin 14.10.2026’ya uzatıldığı,
12.3 Bu protokol gereğince de personele 22.300 TL ek promosyon ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı
anlaşılmıştır.
13. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmakla görevli anayasal bir kurumdur.
14. Kurumumuza ulaşan başvuruların konusunu genellikle bireysel mağduriyet iddiaları oluşturmakla birlikte, toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konular da Kurumumuza yapılan başvurular arasında yer almaktadır. Kurumumuz söz konusu toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konuları da titizlikle inceleyerek karara bağlamaktadır. Örneğin; son dönemde, Kurumumuza bu kapsamda ulaşan başvuruların önemli bir kısmı, kamu çalışanlarının almış olduğu banka promosyonlarının güncellenmesi ve günün ekonomik şartlarına uygun hale getirilmesine ilişkin taleplerden oluşturmaktadır.
15. Kamu çalışanları tarafından Kurumumuza yapılan başvurularda; kamu kurumlarının banka promosyonu sözleşmelerini güncellememesi nedeniyle, yukarıda değinildiği üzere kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı bir unsuru olan banka promosyonlarının son derece düşük kaldığı, konuya ilişkin idarelerin banka promosyonu sözleşmelerini yenilemekten ya da fesih etmekten imtina ettikleri görülmüş olup, bu durumun farklı kamu kurumlarında çalışan personeller arasında farklı uygulamalara neden olabileceği düşünülmektedir.
16. Şöyle ki, 2022 yılı başından itibaren kamu görevlilerinin ücret ödemeleri için bankalara yatırılan parasal miktarların büyük oranda arttığı, bunun yanında, geçmiş dönem itibariyle yapılan anlaşmalar gereği kamu görevlilerine verilen promosyon ödemelerinin çok düşük kaldığı, bu çerçevede; 2022 Temmuz ayı öncesi yapılan banka promosyonu sözleşmeleri ile bu tarihten sonra akdedilen anlaşmalar arasında çok büyük rakamsal farklar oluştuğu görülmektedir.
17. Benzer şekilde bazı kamu kurumlarının personelden gelen şikayetleri dikkate alarak, önceki dönemlerde yapılan banka promosyonu sözleşmelerini fesih ya da güncelleme yoluna giderek personelini mağdur etmeme adına yeni banka promosyonu sözleşmeleri akdettikleri de görülmektedir.
18. Örneğin; Kurumumuza Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında çalışan personel ile Memur Sendikası tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenmesi talebiyle yapılan başvuru hakkında yapılan incelemeler neticesinde; ilgili Kurum tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenerek başvuranların taleplerinin yerine getirildiği tespit edildiğinden 24/10/2022 tarihinde Dostane Çözüm Kararı verilmiştir.
(24/10/2022 tarihli ve 22.21067 sayılı Dostane Çözüm Kararı)
19. Somut olayda; başvuran sendikanın; “promosyon miktarının yeniden güncellenmesi” talebine ilişkin olarak;
19.1 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinde, madde kapsamına giren personelin
her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün
34 Sıra No’lu Genel Tebliği’nde ise; kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine
yönelik usul ve esaslar belirlenmiştir.
19.2 Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz
konusu mâli haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden, “promosyon” adı verilen ek mâli imkânları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin olarak 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
19.3 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan “Banka Promosyonları” konulu
2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nin 1. Maddesinde; “Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye
Bakanlığı Muhasabat Genel Müdürlüğü’nün (6) Sıra Nolu Tebliği’nde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıtasıyla ödenmesine devam edilecektir.”; 2. maddesinde, “Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden
oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir. Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır. Birden fazla birimin aylık ve ücretlerinin birlikte ödenmesi talebinde bulunmaları halinde merkezde üst yönetici, taşrada ise söz konusu birimlerin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından görevlendirilecek ilgili harcama yetkililerinden birinin başkanlığında oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından aylık ve ücretlerin ödeneceği banka yukarıdaki esaslara göre tespit edilecektir. Bu şekilde oluşturulacak komisyona ilgili birimlerdeki yetkili sendikalardan bu birimlerin tamamı itibarıyla en fazla üyeye sahip olan sendikadan üye alınacaktır.” kuralına; 10/08/2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile değişik 4.
Maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır.” kuralına; 05/08/2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2008/18 sayılı Başbakanlık
Genelgesi ile değişik 5. maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.” kuralına yer verilmiştir.
19.4 Somut olayda; Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü ve Yapı Kredi Bankası arasında 15.06.2021-
14.06.2026 tarihine kadar geçerli olmak üzere promosyon sözleşmesi imzalandığı ve söz konusu sözleşme
kapsamında; her bir personele 7.700 TL ödeme yapıldığı, akabinde idare tarafından değişen ekonomik gelişmeler ışığında Yapı Kredi Bankası ile 22.09.2022 tarihinde yeniden protokol imzalandığı ve personele
22.300 TL ek promosyon ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı, bu kapsamda; idarelerin bankalarla
yaptıkları protokol sözleşmelerinde takdir haklarının bulunduğu kendilerine tanınan hareket alanı içerisinde, öngörülebilirlik ilkesi çerçevesinde en makul çözümü bularak işlem tesis ettikleri, şikayete konu idarenin, değişen ekonomik gelişmeleri dikkate alarak ek protokolle promosyon miktarında güncellemeye gittiği de dikkate alındığında; takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamamıştır.
20. Başvuranın, “promosyon sözleşmesinin içeriğine yönelik bilgi edinme taleplerinin karşılanmadığı” iddiasına ilişkin olarak;
20.1 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu düzenlenmiş olup, anılan Kanunun “Başvuru ve usulü” başlıklı 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin başvuruların incelenemeyeceği, hüküm altına alınmıştır.
20.2 Benzer bir düzenlemeye 28/3/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında da ayrıca yer verilmiş olup, anılan Yönetmeliğin “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19 uncu maddesinde, şikâyet başvurusunun, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulacağı ve ön incelemede şikâyet başvurusunun yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olup olmadığının inceleneceği; “Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında ise, şikâyet
başvurusunun ‘idari başvuru yollarının tüketilmesi’ koşulu hariç 19 uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde incelenemezlik kararı verileceği, hüküm altına alınmıştır.
20.3 Yapılan inceleme neticesinde, başvuranın konuyla ilgili olarak Sivas İdare Mahkemesinde dava açtığı;
mahkemenin E. / , K. / sayılı kararı ile idari işlemin iptaline hükmettiği; Üniversite tarafından söz konusu karar aleyhine istinaf yoluna başvurulması üzerine dava sürecinin devam ettiği tespit edildiğinden, yukarıda yer verilen ilgili mevzuatı gereğince “yargı organlarında görülmekte olan uyuşmazlığa ilişkin” şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenmesine imkan bulunmamaktadır.
21. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Sivas İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret Kararının BAŞVURANA ve SİVAS ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi