|
ÖZET: Burdur İl Sağlık Müdürlüğü’nde görevli Röntgen Teknikeri, 25.02.2021 tarihinden itibaren maaş ve özlük haklarının Yapı Kredi Bankası aracılığıyla ödenmesi nedeniyle promosyon talebinde bulunmuştur. Başvuran, 01.04.2022 tarihinden itibaren hesaplanacak promosyon miktarının kendisine ödenmesini istemiştir. İlgili idare, başvuranın daha önce çalıştığı kurumdan 01.01.2025 tarihine kadar promosyon alacağını belirterek, bu tarihten sonra kıstelyevm hesaplanarak ödeme yapılacağını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği yönünde bir tavsiye kararı hazırlamıştır. Başvuranın, eşitlik ilkesine aykırı bir durumla karşı karşıya olduğu ve aynı bankadan maaş alacak diğer personelle eşit muamele görmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, promosyon ödemelerinin hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi için Burdur İl Sağlık Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulmuş ve bu işlemin 30 gün içinde bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/4882-S.23.8036
BAŞVURU NO : 2022/17037
KARAR TARİHİ : 13/04/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BURDUR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Promosyon tutarının ödenmesi talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 25.2.2021 tarihinden bu yana Burdur İl Sağlık Müdürlüğü Burdur Devlet Hastanesi’nde
Röntgen Teknikeri unvanıyla görev yaptığını, Burdur İI Sağlık Müdürlüğü ile Yapı Kredi Bankası arasında yapılan maaş ödeme protokolü kapsamında maaş ve diğer özlük haklarının Yapı Kredi Bankasına yatıyor olması sebebiyle söz konusu maaş ödeme protokolüne dahil edilerek, protokol başlangıç süresi olan
01.04.2022 tarihinden itibaren hesaplanacak promosyon miktarının tarafına ödenmesi talebiyle 25.05.2022
tarihinde Burdur Devlet Hastanesi Başhekimliğine yazılı olarak başvuruda bulunduğunu, Ankara İI Sağlık
Müdürlüğü bünyesinde çalıştığı dönemde Ziraat Bankası ile yapılan maaş ödeme sözleşmesi kapsamında tarafına 01.01.2025 tarihine kadar promosyon ödemesi yapılmış olması sebebiyle promosyonu bu tarihten sonra kıstelyevm hesaplanarak alabileceği cevabı verildiğini belirterek promosyonun ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Konuyla ilgili Burdur İl Sağlık Müdürlüğünün 15.11.2022 tarihinde kayıtlarımıza giren sayılı cevabi yazısı ve eklerinden,
2.1. Başvuranın sağlık memuru olarak 29 Mayıs Devlet Hastanesinden nakil yoluyla Burdur Devlet hastanesine atandığı ve 25.2.2021 tarihinde göreve başladığı,
2.2. Başvuranın naklen gelmiş olduğu kurumca düzenlenmiş olan maaş nakil bildirimi ve Müdürlükleri ile
Banka arasında imzalanan protokol gereğince ilgili kişiye 2025 yılı Ocak ayında 8.189,91 TL tutarında promosyon ödemesi yapılacağı,
2.3. Banka ile Müdürlük arasında imzalanan protokol kapsamında “Kuruluşda yeni göreve başlayan personele yapılacak ödeme öncesinde, işbu protokolün süresine tekabül eden dönem için ilgili personelin bankadan daha önce iş geliştirme ödemesi alıp almadığı kontrol edilecektir. Yapılacak bu kontrolde bankanın, başka bir kurum veya kuruluş ile imzalamış olduğu maaş anlaşmasına bağlı olarak yapılan iş geliştirme ödemeleri de dikkate alınacaktır. İlgili kuruluş personeli işbu tarafından kendisine sadece iş geliştirme ödemesi almış olduğu kurumun maaş protokol bitiş tarihi ile işbu protokolün kalan süresi arasındaki dönem için ödeme yapılacaktır. Daha önce ödeme aldığı kurumun maaş protokolü işbu protokolün süresiyle aynı ise veya işbu protokolden sonra sona eriyorsa kendisine banka tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.” maddesine istinaden naklen gelmiş olduğu kurumdan düzenlenmiş olan maaş nakil belgesinde 01/01/2025 tarihine kadar promosyon ödemesi almış olduğu belirtildiği, gelmiş olduğu kurumdaki protokol süresi bitiminden sonra mevcut protokol süresinin kalan dönemi için varsa farkı hesaplanarak ilgili kişiye kıstelyevm olarak promosyon ödemesi yapılacağı,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve
uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi;
“Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer
alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü gerektiği hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 25.2.2021 tarihinden bu yana Burdur İl Sağlık Müdürlüğü Burdur Devlet Hastanesi’nde
Röntgen Teknikeri unvanıyla görev yaptığını belirterek, Yapı kredi bankası ile yapılan protokol gereği başlangıç süresi olan 01.04.2022 tarihinden itibaren hesaplanacak promosyon miktarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık
sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya
Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
13. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden
“promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
14. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
15. Öte yandan, banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebi ile ilgili olarak Kurumumuza yapılan 04.09.2022 tarih ve 2022/12667 sayılı şikayet başvurusunun inceleme neticesinde 30/10/2022 tarihli Tavsiye Kararı verilmiş olup, söz konusu kararda; kamu kurumu çalışanlarının banka promosyon ödemelerinin güncellenmesi talepleri karşısında ekonomik gelişmeler, piyasa fiyatlarındaki artış ve bunlara bağlı olarak promosyon ödemeleri ile ilgili sözleşme yeniliğine giden kamu kurumlarının da uygulamaları dikkate alınarak, Kurumların özellikle 2022 yılı öncesi sözleşme miktarları ile son dönemlerde yapılan promosyon sözleşmesi miktarlarının, ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilenmesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, güncelleme taleplerinin idare tarafından yeniden ele alınması gerektiği yönünde karar verilmiştir.
16. İdare ile Yapı Kredi Bankası arasında yapılan protokol gereği daha önce ödeme aldığı kurumun maaş protokolü işbu protokolün süresiyle aynı ise veya işbu protokolden sonra sona eriyorsa kendisine banka tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacağının belirtildiği bu nedenle promosyonun bir önceki protokolün sona ermesini takiben kıstelyevm hesaplanacağı belirtilmiştir.
17. 25.2.2021 tarihinde göreve başlayan başvuranın bu tarihten daha sonra yapılan protokole kısmen dahil edilme işleminin eşitlik ilkesine aykırı olduğu bu durumun ise Anayasamızda yer alan idarenin eşit davranma yükümlülüğüne uymama sonucunu doğurduğu görülmektedir. Dolayısıyla başvuranın kurum personeli arasında olduğu ve aynı bankadan maaş ödemesini alacağı bu nedenle de başvuranın göreve
başladığı tarih gereği protokole başlama süresinden dahil edilerek promosyonunun tam ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
18. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvurana promosyon tutarının tümünün ödenmemesi işleminin hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Isparta İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile,
Başvuranın mahrum kaldığı promosyon tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi için BURDUR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna;
Kararın Başvurana ve Burdur İl Sağlık Müdürlüğü’ne tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi