|
ÖZET: Başvuran, Milli Savunma Bakanlığı ile Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi arasında yapılan protokol çerçevesinde Kamu Hukuku Yüksek Lisans Programına kayıt yaptırmak için ödediği 1.000 TL harç ücretinin iadesini talep etmiştir. Ancak, başvuranın ders kaydı, eksik harç ödemesi nedeniyle onaylanmamış ve bu durum üzerine öğrenci kaydını silme talebinde bulunmuştur. Üniversite, protokol gereği ödenen harç ücretlerinin iade edilemeyeceğini belirterek başvuranın talebini reddetmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın protokol kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiği ve ödenen harç ücretlerinin iade edilmemesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Protokolün ilgili maddeleri, öğrencilerin ödenen ücretleri geri alamayacaklarını açıkça belirtmektedir. Bu nedenle, başvuranın harç ücretinin iade edilmemesi işleminin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15122-S.21.24204
BAŞVURU NO : 2021/8983
KARAR TARİHİ : 20/10/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ödediği ücretin iade talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 01/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Milli Savunma Bakanlığı ile Ankara Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi arasında yapılmış olan protokol kapsamında 2020-2021 bahar dönemi için Kamu Hukuku
Yüksek Lisans Programına başvurduğunu, başvurusunu müteakiben kayıt yaptırabilmek için 1.000.-TL kayıt/harç ücretini ödediğini, daha sonra kaydını üniversitenin Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinden elektronik ortamda yaptığını ve ders seçimlerini yaparak ve danışman onayına sunduğunu belirtmektedir. Başvuran, öğrenci bilgi sisteminde danışmanının dersleri onaylamadığını ve 1.000.-TL daha harç ödemesinin yapılması gerektiğinin yazdığını, 15/03/2021 tarihinde durumu izah eden, derslerin başlayıp başlamadığı hususunda ve derslere nasıl katılabileceği hususunda bilgi edinme talebi içeren bir e-posta gönderdiğini, Enstitünün aynı tarihte harç borcundan dolayı onaylanmadığı şeklinde cevap verdiğini, bu süreçte geçen zaman nedeniyle 08/04/2021 tarihli dilekçe ile öğrenci kaydının silinmesini ve ödediği 1.000.TL kayıt ücretinin iadesini talep ettiğini, bu arada ilk başvuruya 15/04/2021 tarihinde “Harç ücretinin 2.nci taksidini 16/04/2021 tarihine kadar öğrenci numaranıza Halkbankasına ödeyebilirsiniz.” şeklinde bir e-posta aldığını, ardından Yönetim Kurulu Kararı ile kendisiyle aynı durumda olan iki kişinin daha taleplerinin görüşülerek, ücret iadesi taleplerinin reddedildiğine oy birliği ile karar verildiğinin bildirildiğini ve bu hususa ilişkin hiçbir gerekçe gösterilmediğini belirterek, yapmış olduğu 1.000.-TLlik ödemenin iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
tarafından gönderilen 25/6/2021 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Ek Madde 27. maddesi ve Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan
Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar’ın 14’üncü maddesi çerçevesinde, Milli Savunma Bakanlığı ile Ankara
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi arasında yapılmış olan protokol kapsamında başvuranın durumunun, anılan
mevzuat hükümleri çerçevesinde adı geçen üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilerek karara bağlanması gerektiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından gönderilen 8/10/2021 tarih ve sayılı yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Kamu Hukuku Anabilim Dalı Tezsiz Yüksek Lisans Programı öğrencisi olan başvuranın ücret iadesine
ilişkin dilekçesine istinaden alınan Yönetim Kurulu Kararı; öğrencinin Milli Savunma Bakanlığı ile yapılan protokol kapmasında tezsiz yüksek lisans programına başlaması sebebi ile konu hakkında protokol maddelerinin uygulandığı,
3.2) Protokolde belirtilen “6.3. Öğrenci Yükümlülükleri: 7. fıkrasında Ödenen harç ücretleri hiçbir
durumda iade edilemez, öğrenim süresi bitmeden kayıt sildirilmesi durumunda öğrenim ücretinin tamamını ödemek.” ibaresi gereğince ücret iadesi yapılamadığı, öğrencilerin ders seçimi ve ders programları ile ilgili bilgilerin Enstitü web sayfasında güncel olarak duyurulduğu, ücret iadesi konusuna ilişkin Enstitüde açılan veya devam eden hukuki süreç bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu Ek Madde 27′ de; “Üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinde
ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programlarının açılması, bu programlarda fiilen ders veren öğretim üyelerine ödenecek ek ders ve sınav ücretleri, aşağıda belirtilen esaslara uyulmak kaydıyla ilgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun teklifi üzerine Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenir. (Değişik ikinci fıkra: 22/2/2018-7100/9 md.) Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulu kararı ile belirlenen ve belirtilecek tarihlerde asgari iki eşit taksitte alınan öğretim ücretleri, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünün muhasebe birimi hesabına yatırılır. Toplanan öğretim ücretlerinin % 30’undan az olmamak üzere üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca belirlenecek kısmı, bilimsel araştırma projelerinde kullanılmak üzere yüksek öğretim kurumlarında yer alan mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ödenek kaydedilir…”, “…Gerektiğinde yukarıda yer alan hükümler kısmen veya tamamen, ileri uzaktan eğitim teknolojileri kullanılmak suretiyle ikinci öğretim kapsamında yürütülecek tezsiz yüksek lisans programları için de uygulanır…”
7) Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar’ın 14’üncü maddesinde;
“(1) Yükseköğretim kurumlarının uzaktan öğretim yoluyla yürütülecek programları ile dersler için alınacak uzaktan öğretim ücretinde, 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenen ücretler esas alınır.
(2) Yürütülen programlarda materyal ücretleri, fakülte veya programa ilişkin öğrenim ücreti tutarını geçmeyecek şekilde ilgili üniversite yönetim kurulu tarafından maliyet esaslı olarak belirlenir.” hükümlerine yer verilmiştir.”
8) Milli Savunma Bakanlığı ile Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü Arasında
Düzenlenen Eğitim İşbirliği Protokolünün “Öğrencilerin Yükümlülükleri” başlıklı 6.3. maddesinde;
“ (1) Lisansüstü eğitim almak için ilanda belirtilen şekilde Üniversitenin ilgili Enstitüsüne kurum kimlik kartı ve istenilen belgelerle süresi içerisinde başvuru yapmak, (2) Lisansüstü eğitime kabul edilen öğrencilerin, kesin kayıt için istenilen bilgi ve belgeleri süresi içerisinde Üniversiteye(İlgili Enstitüye)
teslim etmesi ve elektronik ortamda girilmesi gereken bilgi ve belgeleri otomasyon sistemine( öğrenci bilgi sistemi) yüklemek, (3) Lisansüstü eğitim programı ücreti ve diğer mali yükümlülükleri karşılamak,…
(7) Ödenen harç ücretlere hiçbir durumda iade edilemez, öğrenim süresi bitmeden kayıt sildirilmesi durumunda öğrenim ücretinin tamamını ödemek…” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Milli Savunma Bakanlığı ile Ankara Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi arasında yapılmış olan protokol kapsamında 2020-2021 bahar dönemi için Kamu Hukuku
Yüksek Lisans Programına başvurduğunu, başvurusunu müteakiben kayıt yaptırabilmek için 1.000.-TL kayıt/harç ücretini ödediğini ve ders kaydını yaparak danışman onayına sunduğunu, daha sonra öğrenci bilgi sisteminde harç borcunu eksik ödemesi nedeniyle ders kaydının onaylanmadığını öğrendiğini, eksik kısmı ödemek ve ders kaydını tamamlamak üzere girişimlerde bulunduğunu ancak sürecin uzun sürmesi nedeniyle 08/04/2021 tarihinde öğrenci kaydını sildirme talebinde bulunduğunu ve ödediği tutarın iadesini talep ettiğini, bunun üzerine Yönetim Kurulu Kararı ile kendisiyle aynı durumda olan iki kişinin daha taleplerinin görüşülerek, ücret iadesi taleplerinin reddedildiğine oy birliği ile karar verildiğinin bildirildiğini ve bu hususa ilişkin hiçbir gerekçe gösterilmediğini belirterek, yapmış olduğu 1.000.-TLlik ödemenin iade edilmesini talep etmektedir.
11) 8/9/2020 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı ile Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü
Arasında Düzenlenen Eğitim İşbirliği Protokolü imzalanmıştır. Söz konusu Protokolün amacı Bakanlık kadro ve kuruluşlarda yer alan kurumlarda görevli personelin, lisansüstü öğrenim ve araştırma yapması maksadıyla Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nin enstitülerinde yapılan tezli/tezsiz yüksek lisans (örgün/ikinci öğretim) eğitimlerinin koşul ve kapsamlarını düzenlemek ve diğer eğitimlerde tarafların işbirliği geliştirmelerine katkı sağlamak olarak belirtilmiştir.
12) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından başvuranın durumunun, Milli Savunma Bakanlığı ile
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi arasında yapılmış olan protokol kapsamında, anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde Üniversitenin yetkili kurulları tarafından değerlendirilerek karara bağlanması gerektiği açıklamalarında bulunulmuştur.
13) İlgili Protokolün 8 numaralı paragrafta yer verilen “Öğrencilerin yükümlülükleri” başlıklı 6.3.
maddesinde öğrencilerin; “Lisansüstü eğitim programı ücreti ve diğer mali yükümlülükleri karşılamak.”
/
yükümlülüğünü yerine getirmesi gerektiği ve ödenen harç ücretlere hiçbir durumda iade edilemeyeceği hususuna yer verilmektedir.
14) Söz konusu olayda başvuranın Protokol kapsamında lisansüstü eğitim programına başvuru yaptığı,
öğrenim ücreti olarak 1000 TL ödeme yaptığı, ancak eksik harç ödemesi nedeniyle ders kaydı yapamadığı, ödeme süresini kaçırması nedeniyle 15/3/2021 tarihli dilekçe ile eksik ödemeyi yaparak ders kaydı yapabilme talebini ilettiği, söz konusu talebine 15/04/2021 tarihinde harç ücretinin 2.nci taksitini yatırabileceği şeklinde cevap verildiği anlaşılmaktadır. Bu arada başvuranın 08/04/2021 tarihli dilekçe ile öğrenci kaydının silinmesini, 12/04/2021 tarihli e-posta ile de ödediği 1.000 TL kayıt ücretinin iadesini talep ettiği, 27/4/2021 tarihinde verilen cevapla ücret iadesi talebinin reddedildiği görülmektedir.
15) Başvuranın kayıt yaptırmış olduğu lisansüstü programına ilişkin işlemlerin, Bakanlık ile Üniversite
arasında imzalanmış olan Protokol kapsamında yürütüldüğü, söz konusu Protokole göre başvuranın
Üniversitenin belirttiği ücret ödeme koşulunu tam anlamıyla yerine getirmesi gerektiği, yine Protokol kapsamında öğrencilerin ödenen ücretleri iade alamayacağının açık olduğu, başvuranın eksik kalan harç ödemesi yapabilmesi için gerekli koşulların oluşturularak eğitimine devam etmesinin Enstitü Yönetim
Kurulu tarafından sağlandığı görülmektedir.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın harç ücreti olarak ödediği 1000 TL
tutarın iade edilmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
göndermediği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması, ayrıca ders kaydı sürecinde internet sitesinde her türlü işlemle ayrıntılı olarak şüpheye yer bırakmayacak şekilde bilgilendirme yapılması ve idare ve öğrenciler bakımından zaman kayıplarının önüne geçilmesi için gerekli adımların atılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi