|
ÖZET: Başvuru, Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ve Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü’nde görev alan bazı personelin, Türkiye İş Bankası ile yapılan protokol çerçevesinde promosyon ödemesi talebine ilişkindir. Başvuranlar, 2016 yılında yaptıkları başvurularda, protokolün yürürlüğe girmesinden sonra göreve başlayanların da promosyon ödemesinden yararlanması gerektiğini belirtmişlerdir. Ancak, ilgili idare, promosyon ödemelerinin yalnızca protokol tarihinden önceki çalışanlara yapılabileceğini ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, promosyon anlaşması 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda yapılmış olup, bu kapsamda ödemelerin eşit olarak dağıtıldığı belirtilmiştir. Ancak, başvuranların durumları göz önüne alındığında, protokolün yürürlüğe girdiği tarihten sonra göreve başlayan personelin promosyon ödemesinden mahrum kalması, eşitlik ilkesine aykırı bir durum yaratmaktadır. Anayasanın ilgili maddeleri gereği, idarelerin eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranların promosyon ödemesi talebinin yerine getirilmemesi hukuka uygun bulunmamış ve Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ile Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü’ne, başvuranların hak kaybının giderilmesi için gerekli işlemlerin yapılması tavsiye edilmiştir. Ayrıca, gelecekte benzer durumların yaşanmaması adına, promosyon ödemelerine ilişkin protokollerin düzenlenmesinde dikkat edilmesi gereken hususlar belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 3663-3663 36311982- 101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2016/4870 2016/ 4870
KARAR TARİHİ : 24/04/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma
Bölge Kurulu Müdürlüğü ile Kocaeli
Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Protokolün yürürlüğe girmesinden sonra göreve başlayan başvuranlara promosyon ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 11/11/2016 11.11.2016
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunda 16/ 03/ 2016 tarihinde çalışmaya başlayan 28/ 11/ 2014 tarihinde çalışmaya başlayan 27/ 10/ 2014 tarihinde çalışmaya başlayan ve 04/ 10/ 2016 tarihinde çalışmaya başlayan kendilerine promosyon ödenmesi talebiyle ilgili idareye 25/ 10/ 2016 tarihli dilekçelerle müracaat ettiklerini; Türkiye İş Bankası A.Ş. ile yapılan protokol gereğince promosyon ödemesinin taraflarına yapılamayacağına ilişkin bilgiye muttali olmaları üzerine, konuya ilişkin
Kurumumuzun 2016/ 1517 şikayet numaralı ve 03/ 10/ 2016 tarihli Tavsiye Kararı doğrultusunda haklarında gereğinin yapılmasını talep etmiştir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 9II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında 13/ 01/ 2017 tarihli ve sırasıyla ve sayılı bilgi-belge talep yazılarına istinaden Kültür ve Turizm Bakanlığının 16/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranlardan ve
Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün personeli olduğu; ise, Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünde çalıştığı; 2.2. Başvuranların taleplerinde zikredilen promosyon anlaşmasının 2007/ 21 sayılı Başbakanlık
Genelgesi doğrultusunda akdedildiği ve Türkiye İş Bankası A.Ş. İzmit Şubesinin en yüksek teklifi vermesi üzerine, Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ile Rölöve ve Anıtlar
Müdürlüğünce söz konusu bankayla anlaşıldığı; 2.3. Bu kapsamda promosyon bedellerinin personele eşit olarak dağıtıldığı; protokol yürürlükteyken bünyelerinde çalışmaya başlayanların da promosyon imkanından yararlanması hususunun, söz konusu banka tarafından personel sayısının azlığı gerekçesiyle kabul edilmediği; 2.4. Başvuranların da aralarında bulunduğu bir kısım personelin promosyon ödemesine ilişkin dilekçelerinin Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından 25/ 10/ 2016 tarihli ve / sayılı yazıyla, Müdürlük tarafından ise 25/ 10/ 2016 tarihli ve / sayılı yazı ile söz konusu bankaya iletildiği; Türkiye İş Bankası A.Ş. İzmit Şubesinin 07/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı yazıda anılan talepleri reddettiği; 2.5. Ayrıca başvuruya konu promosyon bedellerinin ödenebileceği herhangi bir bütçe tertibinin ilgili
Müdürlükler nezdinde bulunmadığı hususlarına değinilerek, maaş ödeme protokolleri başta olmak üzere, başvuranlara ve onlarla aynı durumda olanlara ait bilgi-belgeler ile protokolün akdedilme sürecine ilişkin ayrıntılı bilgiler Kurumumuza ulaştırılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik ” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “ Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar ” hükmünü amirdir .
3.1. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .
3.2. Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “ İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür ” hükmünü amirdir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
2 / 94. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir ” hükmü bulunmaktadır .
6. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/ 07/ 2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır ” hükmünü amirdir .
6.1. 2007/ 21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir ” hükmü bulunmaktadır .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrası;
“ Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel
Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye
Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir .
Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir ” hükmünü amirdir . Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 20/ 02/ 2004 tarihli ve 25379 sayılı mükerrer
Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 6 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir .
8. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 9gelirler üzerinden “ promosyon ” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır .
Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/ 07/ 2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/ 21 sayılı
Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır . Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir . Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 5 inci ve 4 üncü maddesinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/ 18 sayılı ve 2010/ 17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır .
2007/ 21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır . Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur . Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir . Bu husus, promosyon bedelinin doğrudan kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir .
9. Başvurular ele alındığı takdirde; başvuranların görev yaptığı Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma
Bölge Kurulu Müdürlüğü ile Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünün 05/ 08/ 2014 tarihinde Türkiye İş
Bankası A.Ş. İzmit Şubesi ile iki ayrı maaş ödeme protokolü akdettiği ve bu protokollerin yürürlüğe giriş tarihinin 15/ 08/ 2014 olarak belirlendiği; söz konusu protokollerin 20 nci maddesinde yer alan, “ Kurum personelinin maaş ve diğer ödemelerine 15/ 08/ 2014 tarihinden başlamak üzere 3 yıl süreyle, 15/ 08/ 2017 tarihine kadar aracılık edilmesi kapsamında, KURUM’a/KURUM personeline 185-TL
Nakit promosyon ödemesi yapılacaktır . KURUM, işbu protokolün 5. maddesinde belirtilen personel sayısında artış olması veya promosyon almayan personel bulunması veya bunlarla sınırlı olmamak üzere başkaca bir neden veya gerekçe ile BANKA’dan ilave bir promosyon ödemesi yapması talebinde bulunmayacağını kabul, beyan ve taahhüt eder ” hükmü ile promosyon ödemelerinin genel esasının öngörüldüğü; her iki protokolün 21 inci maddesinde ise, “ 2007/ 21, 2008/ 18 ve 2010/ 17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri kapsamında, işbu maaş ödemeleri protokolü karşılığında promosyon olarak sağlanan maddi imkanların, gerek protokol tarihinde KURUM’da görevli olan gerekse protokol dönemi içinde KURUM’a katılan tüm KURUM PERSONELİ’ne kullandırılması tamamen
KURUM’un sorumluluğundadır . KURUM; KURUM ile KURUM PERSONELİ arasında promosyon ödemesi ile ilgili herhangi bir ihtilaf durumunda BANKA’nın sorumluluğunun bulunmadığını, KURUM PERSONELİ’nin doğrudan BANKA’dan talepte bulunmaması konusunda KURUM
PERSONELİ nezdinde gerekli bilgilendirmeyi yaparak konuyu kendi bünyesinde sonuçlandıracağını kabul, beyan ve taahhüt eder ” ifadelerine yer verilerek, promosyon ödemeleri kapsamındaki taleplerin ilgili idareye yapılabileceği ve promosyon bedellerinin kullandırılmasının idarenin sorumluluğunda olduğu hususlarına muttali olunmaktadır . Şikayet başvurusunda bulunan başvuranlar, sözü edilen protokollerin yürürlüğe girdiği tarih olan 15/ 08/ 2014’ten sonra Kocaeli
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ile Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü nezdinde göreve başlamışlardır . Bu sebeple, başvuranlar tarafından 25/ 10/ 2016 tarihinde Kocaeli Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğüne hitaben yazılan dilekçelerde belirtilen talepler,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
4 / 9protokol gerekçe gösterilerek karşılanmamıştır . Dolayısıyla başvuranlar, Kurumumuzun 03/ 10/ 2016
tarihli ve 2016/ 1517 şikayet numaralı Tavsiye Kararının da gözetilmesiyle, kendilerine promosyon ödemesi yapılmasını Kurumumuzdan talep etmiştir .
10. “ Promosyon ” olarak adlandırılan ve bankaların ilgili idarelerle yaptıkları protokoller çerçevesinde ödemesi yapılan söz konusu ek mali imkânlara yönelik yasal herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır . Bankaların protokoller sayesinde elde ettikleri gelirlere karşılık olarak idarelere sağladığı bu imkânlar hakkında temel düzenleme, yukarıda ayrıntılarına değinilen 2007/ 21 sayılı
Başbakanlık Genelgesidir . Bu Genelge, yapılan değişiklikler sonrasında, tüm kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemeleri konusundaki temel dayanağı olmuştur . Nitekim Kurumumuzun başvuruya ilişkin olarak 13/ 01/ 2017 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığına hitaben yazmış olduğu bilgi-belge talep yazısına cevap olarak Bakanlığın göndermiş olduğu 16/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı yazıda da, başvuruya konu protokolün söz konusu Genelgede belirtilen usul kapsamında hazırlandığına ilişkin bilgiler paylaşılmıştır . Ancak söz konusu bilgi-belge talep yazısında, Bakanlık bünyesinde promosyon ödemelerine ilişkin protokollerin merkez ve taşra teşkilatını kapsayacak şekilde tek elden yapılıp yapılmadığı ile bu protokollerin hazırlanması ve imzalanması sürecinin esas ve usullerini belirleyen iç düzenleyici işlemler bulunup bulunmadığına ilişkin sorumuza herhangi bir açıklama getirilmemiştir . Bu hususlar bağlamında, değişiklikleriyle birlikte sayılı
Başbakanlık Genelgesinin, başvuru kapsamında Kurumumuzun yapacağı denetimin önemli bir parçası olacağı muhakkaktır .
11. 2709 sayılı Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrası, “ İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür ” hükmünü amir olup idarenin, faaliyetlerinden doğabilecek zararlardan sorumlu olduğuna işaret etmektedir . Bu genel düzenleme doğrultusunda, idarenin, işlem ve eylemlerinde normatif hukuk kurallarına olduğu kadar hukukun genel ilkelerine de uygun hareket etmesi gerekmektedir . Kamu kurum ve kuruluşlarının personelleriyle olan ilişkisinde önemli bir yeri olan mali haklar bağlamında da, hukuka ve hakkaniyete riayet edilerek iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde işlem ve eylemde bulunulması önem arz etmektedir .
12. Promosyon ödemeleri, Danıştay 12. Dairesinin 23/ 12/ 2015 tarihli ve sayılı kararında ve Sayıştay Temyiz Kurulunun 03/ 05/ 2011 tarihli ve sayılı kararında belirtildiği gibi “ kamu geliri ” olarak kabul edilmemektedir . Nitekim 2007/ 21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde 2010/ 17 sayılı Başbakanlık Genelgesiyle yapılan değişiklik de benzer bir yaklaşımın ürünüdür . Bankadan verilen promosyonun tamamının personele dağıtılacağını öngören bu değişiklik, söz konusu ek mali imkân üzerinde ilgili idarelerin tasarrufta bulunamayacağını belirterek promosyon bedelinin personelin aylık ve ücretinin doğal sonucu olduğunu kanıtlamaktadır .
13. Başvuruya konu olayda, akdedilen protokoller yürürlükte iken Kocaeli Kültür Varlıklarını
Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ile Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğünde çalışmaya başlayan başvuranların promosyon ödemesinden faydalanamaması durumu söz konusudur . Ayrıca Bankanın, protokol bağlamında, promosyon ödemelerine ilişkin kendi üzerine düşen sorumluluğu yerine getirerek ödemeleri yaptığı ve bir sonraki protokol dönemine kadar yeni bir ödeme yapamayacağı da anlaşılmaktadır . İlgili Bölge Kurulu Müdürlüğü ile Müdürlüğün ise, kendi personeliyle süreklilik arz eden ilişkisi sebebiyle sorumluluğunun sona erdiğini kabul etmek mümkün değildir . Aksine
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
5 / 9protokollerin 15/ 08/ 2017 tarihine kadar yürürlükte olacağı düşünüldüğünde; maaşını bu tarihe kadar
söz konusu Bankadan alacak olan başvuranların, uzun bir süre bu ek mali imkandan faydalanamaması durumu ortaya çıkmakta ve Bankanın promosyon olarak ödemesi icap eden bedeller üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilmesi sonucu doğmaktadır . Oysaki Başbakanlık
Genelgesi gereğince, promosyon bedeli üzerindeki tasarruf hakkı maaş alan başvuranların uhdesindedir . Ancak ilgili Bölge Kurulu Müdürlüğü ve Müdürlüğün Banka ile yapmış olduğu protokol, söz konusu tasarruf imkânını başvuranların elinden almaktadır .
14. Ayrıca idarenin tüm işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesini gözetmesi ve buna göre hareket etmesi gerekmektedir . Anayasanın 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasındaki amir hüküm, bu hususta devlet organlarını ve idari makamları bağlayıcı şekilde kaleme alınmıştır . Ancak Bölge Kurulu
Müdürlüğü ve Müdürlük tarafından protokol gerekçe gösterilerek başvurana promosyon ödenmemesi, aynı konumdaki personelin farklı uygulamalara tabi tutulmasına sebep olmuştur .
Nitekim protokol yürürlüğe girdiğinde ilgili idarede çalışan personel promosyon ödemesinden yararlanabilirken, maaşını söz konusu Bankadan alarak promosyon ödemesine hak kazanması gereken başvuranlar bu imkandan faydalanamamaktadır . Eşitlik ilkesine aykırı olan bu uygulama, çalışma barışına zarar verme ihtimalini de içinde barındırmaktadır .
15. Bu kapsamda Başbakanlık Genelgesi gereğince, Bölge Kurulu Müdürlüğünün ve Müdürlüğün, protokol hükümlerine uygun olarak promosyon ödemelerini personeline dağıttığı iddia edilebilir olsa da, 2008/ 18 sayılı Başbakanlık Genelgesiyle yapılan değişiklik uyarınca ilgili idarelerin söz konusu ödemelerdeki artan takdir yetkisi dikkate alınarak, sonradan göreve başlayanların durumlarına uygun çözümler üretilmesi pekala mümkündür . Özellikle idarenin kendi işlemi sonrasında oluşan bu hak kaybını telafi edici çalışmaları ivedilikle tesis etmesi hukuk ve hakkaniyetin gereğidir . Bu sebeple her iki Müdürlüğün akdettiği protokollerin, üçüncü kişi konumundaki başvuranları promosyon imkanından mahrum ettiği ve bu suretle onların zararına yol açtığı; ilgili idarelerin, protokol süresince ek istihdamın olabileceğini dikkate almadan hareket ettiği tespitiyle, başvuranların çalıştığı sürelerle orantılı olarak alamadıkları promosyon bedellerinin taraflarına verilmesi gerekmektedir .
Nitekim Kurumumuzun 03/ 10/ 2016 tarihli ve 2016/ 1517 başvuru numaralı Tavsiye Kararı sonrasında, muhatap idare konumundaki Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, ilk olarak 22/ 11/ 2016 tarihli ve 2608 sayılı yazısıyla Kültür ve Turizm Bakanlığının ilgili birimlerinden kararın uygulanmasına ilişkin olarak görüş sorulduğunu bildirmiş ve ardından 16/ 02/ 2017 tarihli ve 342 sayılı yazıda, “İl müdürlüğümüze bağlı olarak hizmet vermekte olan Müze Müdürlüğümüz personeli …’a promosyon tutarı yasal faizi ile beraber kısa sürede ödenecektir” ifadelerine yer vermek suretiyle, hukuka aykırılığı giderici çalışmaları başlatmıştır .
16. Bankalar ile idarelerin akdettikleri protokollerin yıllara sari oluşu dikkate alındığında ise; kamu kurum ve kuruluşlarının, bünyelerinde çalışan personelin sayısında yaşanabilecek değişimleri genel hatlarıyla önceden belirleyerek, bankalardan temin ettikleri promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yöntemini benimsemelerine hiçbir engel bulunmamaktadır . Aksine bu husustaki esas düzenleme olan
Başbakanlık Genelgesinde 2008/ 18 sayılı Genelgeyle yapılan değişiklik, ilgili kurumlara bu esnekliği sağlar mahiyettedir . Çünkü Başbakanlık Genelgesinin 5 inci maddesinin ilk halindeki, “ Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba her personel için eşit tutarlarda aktarılmak suretiyle altı aylık periyotlarda ödenecektir ” hükmüyle, kamu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
6 / 9kuruluşlarının ödeme usulünün sınırı çizilmişti . Oysa yapılan değişiklikle söz konusu sınırlayıcı
yaklaşım terkedilerek, “ Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir ” hükmü, 5 inci madde olarak benimsenmiş ve idarenin ödeme zamanına ve tutarına ilişkin takdir marjı kuvvetlenmiştir . Bu doğrultuda, Mardin İdare
Mahkemesi de, 30/ 05/ 2014 tarihli ve sayılı kesinleşmiş kararında; “ …
2007/ 21 sayılı genelgenin 5. maddesinin 2008/ 18 sayılı genelge ile değiştirilmeden önceki halinde; dağıtılacak promosyon bedelinin 6 aylık periyotlar halinde ödenmesi öngörülmekteyken, 2008/ 18 sayılı genelgenin yayımı ile değiştirilen 5. maddesiyle öncesinde belirlenen 6 aylık periyotlar halinde ödeme zorunluluğun ortadan kaldırıldığı anlaşılmakla beraber, söz konusu değişikliğin ilgili kurumlara promosyon bedelinin tamamının tek seferde ödenmesi yönünde bir zorunluluk yüklemediği, aksine her kurumun kendi kurumuna özel şartları gözönüne alarak makul süreler belirleyebilmesi adına kurumlara takdir yetkisi tanınmasından ibaret olduğu, aksi yorumla promosyon bedellerinin tamamının tek seferde o an çalışan personele dağıtılması halinde sonradan kuruma atanan kimi personelin promosyon bedelinden mahrum kalmasına, kimi personelin ise başka kurumlara atanması suretiyle mükerrer ödeme ile sebebsiz zenginleşmesine yol açacağı, promosyon bedelinin makul süreler dahilinde parça parça dağıtılmasının ise hakkaniyet gereği olduğu ve genelgenin genel amacına uygun olacağı açıktır ” yorumuna yer vermek suretiyle, promosyon ödenmemesine yönelik işlemi iptal etmiştir . Dolayısıyla var olan mevzuat hükümlerinin personelin lehine yorumlanması suretiyle işlem tesis edilmesi yerinde olacaktır . Bu çerçevede, daha sonradan yapılacak protokollerde sonradan göreve başlayacak personelin promosyon imkanından yararlanmasını sağlayıcı tedbirler alınması ve tüm promosyonun dağıtılması yerine bir kısmının yeni çalışmaya başlayacak personele ayrılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir .
17. Promosyon ödemelerine ilişkin protokollerin Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde merkez ve taşra teşkilatını kapsayacak şekilde tek elden yapılmadığı hususu, karara esas olan başvuruların farklı birimleri ilgilendirmesi ve her birimin ayrı olarak protokol akdettiğine muttali olunması suretiyle tespit edilmiştir . Her bir merkez veya taşra teşkilatı biriminin, kendi düzenini dikkate alarak, bankalarla protokol akdetmesi idarenin işleyişindeki hususlar dikkate alındığında makul görülmektedir . Ancak Başbakanlık Genelgesi haricinde herhangi bir iç düzenleyici işleme gerek duyulmaksızın iş ve işlemlerde bulunulması, aynı idari teşkilatın içerisinde yeknesaklığı bozucu ve farklı uygulamaların önünü açıcı sonuçlar doğurabilecektir . Bu durum, promosyon ödemelerine ilişkin personel arasında eşitsizliği doğurabilecek ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyebilecektir . Bu sebeplerle, promosyon ödemelerine yönelik protokollerin akdedilmesi sırasında uyulması gereken usul ve esasların, Başbakanlık Genelgesine uygun olarak Bakanlık bünyesinde tesis edilecek bir iç düzenleyici işlem ile belirlenmesi anılan olumsuzlukları bertaraf etmeye yardımcı olacaktır .
18. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranların iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranların banka promosyonu ödenmesi talebinin idarelerce yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidiB. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden
19. İyi yönetim ilkelerine, 28 / 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin ” İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 19.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranların dilekçeleri bakımından ilgili idareler tarafından süresi içerisinde, gerekçeli bir şekilde işlem tesis edilmediği ve buna mukabil yazılı bir cevabın iletilmediği; böylece “ kararların gerekçeli olması, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine riayet edilmediği; ancak şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idare tarafından gerekçeli bir şekilde işlem tesis edildiği; bu bakımdan ise
“ kararların gerekçeli olması ” ilkesine uygun davranıldığ ı anlaşılmıştır .
19.2. Kurumda çalışmakta olan personelin promosyon ödemesinden yararlandırılıp, protokol tarihinden sonra göreve başlayan personelin yararlandırılmaması bakımından, idarelerin “ haklı beklentiye uygunluk ” ilkesine uygun davranmadığı değerlendirilmiş olup ilgili idarelerden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
V . HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kocaeli İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır . Tavsiye Kararının ilgili idareye tebliğ tarihi başvurana ayrıca bildirilecektir .
VI . KARAR
Başvuranların iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranların banka promosyonu ödenmesi talebinin idarelerce yerine getirilmemesinde hukuka ve hakkaniyete uygunluk tespit edilememiş olup
BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Mağduriyetin giderilmesi için; protokol tarihinden sonra göreve başlayan başvuranlara, göreve başladıkları tarihler ile söz konusu protokollerin geçerli olduğu son tarih olan 15/ 08/ 2017 tarihi arasında hesaplanacak promosyon tutarlarının makul sürede ödenmesi için yeni işlem tesisi hususunda, Banka ile maaş ödeme karşılığında bundan sonra yapılacak protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine açıktan veya naklen atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsüyle ve ileride yaşanabilecek benzer problemlerin önüne geçilmesi amacıyla, sonradan göreve başlayacak personelin durumunun göz önünde bulundurulması ve bankalardan temin edilen promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
https : //ebys .ombudsman .gov.tr/sorgu/sorgula .aspx adresinden 7BM 1- 8KAM- 8Y 1K kodu ile yapılabilir .
8 / 9personel için ayrılması yönteminin benimsenmesi hususunda,
KOCAELİ KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU MÜDÜRLÜĞÜ ile
KOCAELİ RÖLÖVE VE ANITLAR MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYE KARARI
VERİLMESİNE,
Ayrıca Başbakanlık Genelgesi haricinde herhangi bir iç düzenleyici işleme gerek duyulmaksızın iş ve işlemlerde bulunulmasının aynı idari teşkilatın içerisinde yeknesaklığı bozucu ve farklı uygulamaların önünü açıcı sonuçlar doğurabilmesi sebebiyle promosyon ödemelerine yönelik protokollerin akdedilmesi sırasında uyulması gereken usul ve esasların, Başbakanlık Genelgesine uygun olarak Bakanlık bünyesinde tesis edilecek bir iç düzenleyici işlem ile belirlenmesi hususunda,
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞINA TAVSİYE KARARI VERİLMESİNE,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlem ya da tavsiye edilen çözümlerin, Kocaeli Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu
Müdürlüğü, Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca uygulanabilir nitelikte görülmemesi halinde gerekçesinin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, KOCAELİ KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA BÖLGE KURULU
MÜDÜRLÜĞÜNE, KOCAELİ RÖLÖVE VE ANITLAR MÜDÜRLÜĞÜNE, KÜLTÜR VE
TURİZM BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi