|
ÖZET: Başvuran, askerlik görevi sırasında yaşadığı psikolojik rahatsızlıklar nedeniyle malul gazi rozetinin ve devlet övünç madalyasının verilmesini talep etmiştir. Jandarma Genel Komutanlığı, başvuranın maluliyetinin 2847 sayılı Kanun’da tanımlanan malul gazi kriterlerine uymadığını, zira malul gazi unvanının terörist silahlarının etkisiyle yaralanmayı gerektirdiğini belirtmiştir. Başvuranın durumunun, askerlik görevi sonrasında ortaya çıkan psikolojik rahatsızlıklar nedeniyle oluştuğu tıbbi raporlarla kanıtlanmış olsa da, bu durumun malul gazi tanımına uymadığı sonucuna varılmıştır.
Devlet övünç madalyası talebi de benzer şekilde, 2933 sayılı Madalya ve Nişanlar Kanunu’ndaki şartlara uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği, hukuka ve hakkaniyete uygun bir karar olduğu değerlendirilmiştir. Başvuranın vazife malulü olarak tanınmasına rağmen, malul gazi olarak değerlendirilmemesi nedeniyle talep edilen madalya ve rozeti verilmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 17283-17283 53878609-101.07.05.99-E.53878609-101.07.05.99-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/7575 2018/ 7575
KARAR TARİHİ : 16/10/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Jandarma Genel Komutanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın malul gazi rozeti ve devlet övünç madalyası talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 04/06/2018 4.6.2018
I.BAŞVURUNUN KONUSU
1.Başvuran, askerlik görevini 1997 – 1999 yılları arasında önce İzmir/Foça’da daha sonra Elazığ
Jandarma Komando Tabur Komutanlığı’nda jandarma komando er olarak yaptığını, 12/ 02/ 1998 tarihinde dört asker arkadaşının Bingöl İli Genç İlçesi kırsalında şehit düşmesi sonucu psikolojisinin bozulduğunu, daha sonra yaşamış olduğu psikolojik rahatsızlıklarda askerlik görevinin tesirinin bulunduğu tespit edildiğinden 11/ 01/ 2013 tarihinde vazife malulü tespit kurulunun 3713 sayılı
Terörle Mücadele Kanunu kapsamında emekli nev’ini düzelttiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu, İçişleri
Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın kendisinin kazanmış olduğu tüm hakları verdiğini, ancak Jandarma Genel Komutanlığı’nın kendisine devlet övünç madalyasını ve malul gazi rozetini vermediğini belirterek, kendisine devlet övünç madalyasının ve malul gazi rozetinin verilmesini talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Jandarma Genel Komutanlığına 09/ 07/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, Komutanlık tarafından 26/ 07/ 2018 tarih ve sayılı yazı ile Kurumumuza iletilen cevabi yazıda özetle; .
1 / 62.1. Başvuranın Elazığı J. Komd . Tb . K.lığı emrinde 26/ Ağustos 1997
tarihinde askerlik görevini ifa ettiği ve 06 Mart 1999 tarihinde “normal terhis” edildiğini, 2.2. Askerlik görevinin ifa ederken operasyona katıldığı ve psikolojisinin bozulduğunu beyan etmesi üzerine 28 Temmuz 1998 tarihli ve sayılı rapor ile 1,5 (bir buçuk) ay istirahat verildiğini, askerlikten normal şekilde terhisini müteakip 7 yıl sonra 2005 yılında Ankara Numune Eğitim ve
Araştırma Hastanesi’nin 07 Aralık 2005 tarihli ve sayılı rapor ile %60 özürlülük raporu aldığı, 2.3. Başvuranın 03 Aralık 2009 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile kendisine gazilik aylığı bağlanması ve gazilik unvanı verilmesi için Jandarma İnsan Hakları İhlalleri İnceleme ve
Değerlendirme Merkezi’ne başvurduğunu, kesin işlem raporu alabilmesi için J. Gn. K.lığınca
Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Harp Psikiyatrisi Ana Bilim Başkanlığına yazı yazıldığı, 24 Aralık
2010 tarih sayılı sağlık raporunda “ Askerliğe Elverişli Değildir…” ifadesinin yer
aldığı, 2.4. Aynı zamanda Mehmetçik Vakfı Genel Müdürlüğüne, tarafına yardım yapılması için yapmış olduğu başvuru üzerine, Mehmetçik Vakfı tarafından 02 Mayıs 2011 tarihinde başvurana 14.443,00
TL yardımda bulunulduğunu, 2.5. GATA Haydarpaşa Eğitim ve Hastanesi Komutanlığı Psikiyatri Kliniğince 09 Eylül 2011 tarih ve sayılı “Askerliğe Elverişli Değildir…” sağlık raporuna istinaden Sosyal Güvenlik Kurulunca tarafına 6’ncı dereceden vazife malullüğü aylığı bağlandığını, 2.6. Aynı zamanda kendisine nakdi tazminat ödenmesi hususunda yapmış olduğu başvuru neticesinde J. Gn. K.lığı Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından 25 Nisan 2012 tarih 2012/ 120 sayılı karar ile 15.719,560 TL tazminat ödendiğini, ayrıca 05 Temmuz 2012 tarihinde ek tazminat ödendiğini, 2.7. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında maaş bağlandığından diğer özlük haklarından faydalandığını ifade ederek malül gazi rozeti ile devlet övünç madalyası talebi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerde bulunulmuştur; 3. Malullüğün 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun 44’üncü maddesinde “Her ne sebeple olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere malul denir…” şeklinde tanımlandığını, aynı
Kanun’un 45’inci maddesinin a fıkrasında “İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;… Buna vazife malullüğü buna uğrayanlara da vazife malulü denir…”, 3.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25’inci maddesinde
“Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c)
bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır .”,
2 / 63.2. Aynı Kanun’un 47’nci maddesinin “ 25 inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların
vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir .” Hükümlerinin yer aldığı, 3.3. Malul gaziliğin Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul
Ve Yetimleri İle Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanun’un mükerrer 1’inci maddesinde
“Malul Gazi : Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarından; Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekat ve hizmetler sırasında, bu harekat ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenleri .” şeklinde düzenlendiği, 3.4. 2933 sayılı Madalya ve Nişanlar Kanunu’nun 2’nci maddesinde “b) Devlet Övünç Madalyası; Devlet Övünç Madalyası, (…)( 2) Cumhurbaşkanının kararı ve tevcihi ile yurt içinde veya dışında gösterdiği sorumluluk ve görev anlayışı içinde feragat ve fedakarlık, başarı ve yararlılık dolu çalışmalarıyla Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Milleti adına haklı gurur kaynağı teşkil ederek malul olanlara ve şehit olan kişilerin bu Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen mirasçılarına verilir .”
Hükmünün düzenlendiği ifade edilerek; 4. İlgili mevzuat çerçevesinde vazife malulü unvanı verilebilmesi için malullüğün, iştirakçilerin vazifelerini yaptıkları esnada vazifelerinden doğmuş olması yeterli iken, malul gazi unvanının verilebilmesi için harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle yaralanmayı müteakip yapılan tedaviler sonucunda engelliliğin rapor ile kesinleşmesi şartının arandığını, bu sebeple başvuranın malullüğünün doğrudan terörist silahının etkisi ile gerçekleşmediğinden statüsünün vazife malullüğü olarak tespit edildiğini ve malul gazi olarak tanımlanmadığından Malul gazi rozetinin gönderilmediği, 4.1. Devlet övünç madalyası talebi ile ilgili olarak maluliyetinin kanun kapsamına girmemesi sebebiyle Devlet Övünç Madalyası verilebilmesi için gerekli işlemlerin başlatılamadığını, bu hususun başvurana defaatle bildirildiğini, 4.2. Sonuç olarak; Başvurana mevzuat gereği 3713 sayılı Kanun kapsamında Sosyal Güvenlik
Kurumunca aylık bağlandığı, 2330 sayılı Kanun kapsamında Jandarma Genel Komutanlığı tarafından nakdi tazminat ödendiği, Mehmetçik Vakfı tarafından yardımda bulunulduğu, Madalya ve malul gazi işlemlerinin ise tüm bu haklardan farklı mevzuatlarda düzenlendiği, 3713 sayılı Kanun kapsamında maaş alan her personelin malul gazi olarak tanımlanamayacağı belirtilerek mevzuat kapsamında başvuranın talebinin yerine getirilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’nun 44’üncü maddesinde “Her ne sebeple olursa olsun
3 / 6vücutlarında hâsıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkânsız hastalıklar yüzünden
vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere malul denir…”, 5.1. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25’inci maddesinde
“Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c)
bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır .”, 5.2. Aynı Kanun’un 47’nci maddesinin “ 25 inci maddede belirtilen malullük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malullüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir .”, 5.3. 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul Ve
Yetimleri İle Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanun mükerrer 1’inci maddesinde “Malul Gazi :
Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarından; Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekât ve hizmetler sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenleri .” 5.4. 2933 sayılı Madalya ve Nişanlar Kanunu’nun 2’nci maddesinde “b) Devlet Övünç Madalyası; Devlet Övünç Madalyası, (…)( 2) Cumhurbaşkanının kararı ve tevcihi ile yurt içinde veya dışında gösterdiği sorumluluk ve görev anlayışı içinde feragat ve fedakârlık, başarı ve yararlılık dolu çalışmalarıyla Türkiye Cumhuriyeti ve Türk Milleti adına haklı gurur kaynağı teşkil ederek malul olanlara ve şehit olan kişilerin bu Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen mirasçılarına verilir .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun olmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran askerlik görevini Elazığ Jandarma Komando Tabur Komutanlığı’nda jandarma komando er olarak yaptığını, 12/ 02/ 1998 tarihinde dört asker arkadaşının Bingöl İli Genç İlçesi kırsalında şehit düşmesi sonucu psikolojisinin bozulduğunu, daha sonra yaşamış olduğu psikolojik rahatsızlıklarda
4 / 6askerlik görevinin tesirinin bulunduğu tespit edildiğinden 11/ 01/ 2013 tarihinde vazife malulü tespit
kurulunun 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında emekli nev’ini düzelttiğini, Sosyal
Güvenlik Kurumu, İçişleri Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın kendisinin kazanmış olduğu tüm hakları verdiğini, ancak Jandarma Genel Komutanlığı’nın kendisine devlet övünç madalyasını ve malul gazi rozetini vermediğini, kendisine devlet övünç madalyasının ve malul gazi rozetinin verilmesini talep etmiştir .
8. Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelere 2. numaralı paragraftan itibaren değinilmiş olup, özetle başvuranın durumunun 2847 sayılı Türkiye Emekli
Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul Ve Yetimleri İle Muharip Gaziler
Dernekleri Hakkında Kanun mükerrer 1’inci maddesinde düzenlenen malul gazi tanımına ve 2933 sayılı Madalya ve Nişanlar Kanunu’nda düzenlenen devlet övünç madalyası hak ediş şartlarına uymadığı gerekçesi ile devlet övünç madalyası ve gazi rozeti talebinin yerine getirilmesinin hukuken mümkün olmadığı ifade edilmiştir .
9. Başvuranın malul gazi rozeti talebi yukarıda yer verilen mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde; malul gazi tanımının 2847 sayılı Kanun’da 5.3 numaralı paragrafta yer verildiği üzere “Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekât ve hizmetler sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle” gerçekleşmesi gerektiğinin düzenlendiği, bu itibarla başvuranın psikolojik durumunun askerlik görevinin sona ermesinin müteakip bozulduğu, her ne kadar askerlik görevi esnasında yaşadıkları sebebiyle bu durumun ortaya çıktığı tıbbî raporlarla ortaya konulmuş ise de malul gazinin terörist silahların yahut harp bölgesindeki harekât ve hizmetler sırasında, bu harekât ve hizmetlerin tesiriyle gerçekleşmediği tespit edilmiştir . Bu itibarla başvuranın vazife malulü olarak değerlendirilerek kendisine yukarıda yer verilen 5510 sayılı Kanun kapsamında elde ettiği hakların verildiği; ancak başvurana malul gazi rozetinin verilmesini için gerekli olan malul gaziliğin başvuranın durumuna uygun olmadığı tespit edilmiştir .
10. Başvuranın devlet övünç madalyası verilmesi talebi değerlendirildiğinde; başvuranın başvuru belgesi ve ekleri ile idareden gelen cevabi yazılar incelendiğinde, başvuranın durumunun 2933 sayılı
Madalya ve Nişanlar Kanunu’nda yer verilen tanıma uygun olmaması gerekçesi ile devlet övünç madalyası verilmesi işleminin başlatılmadığı anlaşılmaktadır .
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın vazife malulü olarak değerlendirilmesi ve vazife malullerine tanınan maddi ve sosyal haklardan yararlanmasının sağlandığı, ancak malul gazi olmaması sebebiyle malul gazi rozetinin verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı; diğer bir talebi olan devlet övünç madalyası verilmesi talebinin başvuranın maluliyet durumunun ise Madalya ve Nişanlar Kanunu’nun ilgili hükmünde yer alan tanıma uygun olmaması gerekçesi ile devlet övünç madalyası verilme işleminin başlatılmamasında da hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvuranın taleplerinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Şikâyete konu olan sorunun çözümü amacıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın istenilen belgelerin zamanında ve eksiksiz ve gerekçeli olarak gönderilmesi ile şeffaflık ilkesine uygun davrandığı, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verebilirlik,
5 / 6gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği,
görülmüştür .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE , Ret kararının Başvurana ve Jandarma Genel Komutanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi