|
ÖZET: Başvuru, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. aracılığıyla gönderilen bir bilgisayar monitörünün taşıma sırasında hasar görmesi nedeniyle tazminat talebini içermektedir. Başvuran, monitörü sağlam bir şekilde paketleyip göndermesine rağmen, kargonun alıcıya kırık ulaştığını ve bu durumu belgeleyen kamera kayıtlarının incelendiğini belirtmiştir. İlgili idare, gönderinin kabulü sırasında göndericinin sorumluluğunu kabul eden bir taahhütname imzaladığını öne sürerek, tazminat ödemesi yapmayacaklarını ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarında, PTT A.Ş.’nin taşıma esnasında oluşabilecek zararların göndericinin sorumluluğunda olduğunu belirten mevzuat hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, kargonun düşürülmesi nedeniyle hasar oluştuğu ve bu durumun idarenin hizmet kusurunu gösterdiği tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın zararının tazmin edilmesi ve gönderim ücreti iadesi için ilgili idareye tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, PTT A.Ş.’nin hizmet kusuru nedeniyle başvuranın uğradığı zararın tazmin edilmesi gerektiği değerlendirilmiş ve bu konuda gerekli işlemlerin makul bir süre içinde yapılması için tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 36311982-101.07.04-E.
SAYI
:
BAŞVURU NO
KARAR TARİHİ
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.
BAŞVURUNUN KONUSU Başvuranın, posta kargosu içerisinde yer alan monitörün taşıma esnasında kırılması nedeniyle uğradığı zararın tazmin edilmesi ve kabul sırasında olan ücretin iadesi talebi alınmış hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 5.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran PTT Kargo ile- marka 933 NW model 19 bilgisayar monitöıiinü
Osmaniye’ye gönderdiğini, -numaralı gönderisinin taşıma sırasında kırıldığını, gönderisini sağlam bir şekilde koliye yerleştirip özenle paketlediğini, Van Beşyol PTT şubesinde görev yapan kargo kabul memunı tarafından içeriğini beyan etmesine rağmen kolinin açıldığını ve özensizce paketlendiğini, gönderinin alıcıya kırık ulaşmasının ardından şikayet başvunısu yaptığını, kamera kayıtlan üzerinde inceleme yapıldığını, Adana Posta İşleme Merkezi Müdürlüğü tarafından gönderinin kendileri tarafından yere düşüıüldüğünün kabul edildiğini, ardından tazminat talebini içeren dilekçe yazmasının istendiğini, dilekçeyi veımesinden yaklaşık iki hafta soma tarafından bilgisayar satışı yapan fiımalardan iki adet monitöıiin fiyatı hususlında beyan istendiğini, blınlın üzerine başvurduğu fiımanın söz konusu beyanı veremeyeceklerini belirttiklerini iddia ederek zararının tazmin edilmesini, gönderi ücretinin tarafına iade edilmesini ve gönderisinin açılmasına olanak sağlayan mevzuatın tarafına gönderilmesini talep etmektedir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
1 / 8 2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. Genel
Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . İlgili idarenin 27/ 11/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) ın barkod numaralı posta kargosunun kapsamındaki maddelerin
‘ Kırılmasından PTT A .Ş. mesul değil ’ şerhini gönderiye ait bir örneği ilişikte sunulan alındının
“Beyan” bölümüne yazıp imzalaması nedeniyle, yaşanan aksaklıktan “PTT A.Ş. Posta ve Kargo
Hizmetleri Usul ve Esasları”nın “Kabulü şarta bağlı gönderiler” başlıklı 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında belirtildiği üzere, “ Evrensel posta hizmeti kapsamında olanlar da dahil kolay kırılabilen veya eksik ve yetersiz ambalaj edilen yahut tabiatları gereğince kolayca bozulabilecek veya hasara uğrayabilecek fena koku yayabilecek maddeler; taşıma esnasında oluşabilecek zarar ve ziyanın göndericinin sorumluluğunda olduğuna dair taahhütname alınmak suretiyle kabul edilir .” denildiğinden, tazminat ödemesi ile ilgili olarak PTT A.Ş.’nin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı,
2.2) ‘ın gönderisini 09/ 08/ 2017 tarihinde Van/Beşyol PTT Merkezine getirdiği, “PTT
A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esasları”nın “Gönderilerin muayenesi” başlıklı 15 inci maddesi gereğince, “ Haberleşme gönderileri hariç diğer gönderiler genel kural olarak kapsamları gönderici huzurunda kontrol edilerek kabul edilir . Ancak haberleşme gönderisi dahi olsa içlerinde yasak madde bulunduğundan şüphelenilen kapalı gönderilerin açılması göndericiden istenerek kapsamı kontrol edildikten sonra kabul işlemi yapılır . Kapsam kontrolüne gönderici razı olmazsa bu gönderiler kabul edilmez . Kabul işlemi yapılmış bir gönderinin, daha sonra hiçbir şekilde açılıp kapsam kontrolü yapılamaz . Fakat, kabulü yapılmış bir gönderinin, kapsamında yasak madde bulunduğundan şüphelenilirse, bu maddenin ikinci fıkrasına göre işlem yapılmasını teminen gönderi tutanak eşliğinde varış işyerine gönderilir .” denildiğinden, gönderi kapsamının gönderici huzurunda kontrol edilerek kapatıldığı,
2.3) Hasarlı gönderiler için ödenecek tazminatın tespitinde, “PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri
Usul ve Esasları”nın “Tazminat miktarları ve ödenmesi” başlıklı 25 inci maddesinin üçüncü bendine göre tazminat ödendiği, ödenen tazminatın tespitinde “ Yurtiçi değer konulmamış veya sigortalanmamış posta kargosu veya kargo gönderilerinin kaybolması, çalınması veya tamamının hasarı halinde, ödenecek tazminat, kilogram başına en fazla 8,33 SDR ile sınırlıdır . Gönderinin bir kısmı değerini kaybetmişse, değerini kaybeden kısım için ödenecek tazminat tutarı, değerini kaybeden kısmının net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 SDR ile sınırlıdır . SDR’nin
Türk Lirası karşılığının belirlenmesinde gönderinin kabul tarihindeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez
Bankası kuru esas alınır .” denildiğinden, tazminat ödemelerinin anılan madde kapsamında yapıldığı,
2.4) Hasar tespitine yönelik olarak, 25 inci maddenin dördüncü bendinde, “üçüncü fıkrada belirtilen
hadleri aşmamak kaydıyla, ödenecek tazminatın tespitinde, gönderinin kabul edildiği yerdeki ve zamandaki gerçek değeri göz önünde bulundurulur .” denildiğinden, hasar tespitine yönelik olarak, müşteri beyanının yanı sıra PTT A.Ş.’nin gerekli görmesi halinde “PTT A.Ş. Posta ve Kargo
Hizmetleri Usul ve Esasları”nın “Tazminat miktarı ve ödenmesi” başlıklı 25/ 4. maddesi kapsamında araştırma yapılarak tazminat ödemesi yapıldığı,
2.5) Şikâyetçi ’ın barkod numaralı posta kargosunun kapsamındaki
maddelerin ‘ Kırılmasından PTT A .Ş. mesul değil ’ şerhini vermesi nedeniyle yukarıda yer verilen
2 / 8madde kapsamında herhangi bir tazminat ödemesi yapılamadığı
açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
4) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 09/ 05/ 2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununun “Posta hizmetlerinin gizliliği
ve güvenliği” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “Hizmet sağlayıcıları, yürüttüğü hizmetlerle ilgili olarak gerekli güvenlik önlemlerini almakla yükümlüdür .”,
5.2) “Posta hizmetleri için yetkilendirilme” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında,
“ PTT, bu Kanun çerçevesinde yurt içi ve yurt dışında posta hizmetlerini yürütmeye ve gerekli altyapıyı kurmaya yetkilidir”,
6) 03/ 06/ 2014 tarihli ve 29019 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Posta Hizmetlerinin
Sunulmasına İlişkin Yönetmeliğin ” Posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği” başlıklı 18 inci maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Hizmet sağlayıcısı, sunduğu posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği ile ilgili olarak gerekli önlemleri almakla yükümlüdür .”; dördüncü fıkrasında ise, “ Mücbir sebepler dışında ve ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kayıtlı gönderilerin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk hizmet sağlayıcısına aittir . Kullanıcı tarafından yanlış/yanıltıcı beyan verilmesi ve/veya posta gönderisinin hizmet sağlayıcısının hizmet sunum sözleşmesinde belirttiği şartlara aykırılık teşkil etmesinden dolayı meydana gelebilecek hasarlarda sorumluluk kullanıcıya aittir .”,
6.1) “Hizmet kalitesi” başlıklı 20 nci maddesinin dördüncü fıkrasında, “ Hizmet sağlayıcısının
kusurundan kaynaklanan nedenlerle , taahhüt ettiği hizmet kalitesi seviyesinin sağlanamaması halinde tazminat ve/veya geri ödemeye ilişkin prosedür hizmet sağlayıcılar tarafından yayınlanır .
Kurum kullanıcı lehine olarak söz konusu prosedürlerde değişiklik talep etme hakkına sahiptir .”,
6.2) “Hizmetin kısıtlanması ya da durdurulması” başlıklı 21 inci maddesinin ikinci fıkrasında,
“ Hizmet sağlayıcısı, posta yoluyla gönderilmesi yasak maddeler ile kabulü şarta bağlı gönderilere ilişkin yükümlülükleri kapsamında, haberleşmenin gizliliğine ilişkin ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gönderinin kabulü aşamasında kullanıcıdan gönderinin içeriğine ilişkin bilgi talep edebileceği gibi kullanıcıdan gönderiyi açmasını da isteyebilir .”,
7) PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslarının “Kabulü şarta bağlı gönderiler”
başlıklı 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Evrensel posta hizmeti kapsamında olanlar da
3 / 8dahil kolay kırılabilen veya eksik ve yetersiz ambalaj edilen yahut tabiatları gereğince kolayca
bozulabilecek veya hasara uğrayabilecek fena koku yayabilecek maddeler; taşıma esnasında oluşabilecek zarar ve ziyanın göndericinin sorumluluğunda olduğuna dair taahhütname alınmak suretiyle kabul edilir .”,
7.1) “Gönderilerin muayenesi” başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ Haberleşme
gönderileri hariç diğer gönderiler genel kural olarak kapsamları gönderici huzurunda kontrol edilerek kabul edilir . Ancak haberleşme gönderisi dahi olsa içlerinde yasak madde bulunduğundan şüphelenilen kapalı gönderilerin açılması göndericiden istenerek kapsamı kontrol edildikten sonra kabul işlemi yapılır . Kapsam kontrolüne gönderici razı olmazsa bu gönderiler kabul edilmez . Kabul işlemi yapılmış bir gönderinin, daha sonra hiçbir şekilde açılıp kapsam kontrolü yapılamaz . Fakat, kabulü yapılmış bir gönderinin, kapsamında yasak madde bulunduğundan şüphelenilirse, bu maddenin ikinci fıkrasına göre işlem yapılmasını teminen gönderi tutanak eşliğinde varış işyerine gönderilir .”,
7.2) “PTT’nin sorumluluğu” başlıklı 22 nci maddesinin üçüncü fıkrasında, “ Tabiat ve
mahiyetleri bakımından hasar (kırılma, bozulma, kokma) tehlikesi kuvvetli bulunan maddelerde zararın bu yüzden ileri geldiği kabul olunur . Ancak, gönderme sırasında alınacak özel bir tedbir için ek ücret alınmışsa, PTT sorumludur .”,
7.3) “Sorumluluktan kurtulma” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ Zıya, hasar ve
gecikme, PTT’nin gerekli özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, PTT sorumluluktan kurtulur .”,
7.4) “Tazminat miktarları ve ödenmesi” başlıklı 25 inci maddesinin üçüncü bendinde, “ Yurtiçi
değer konulmamış veya sigortalanmamış posta kargosu veya kargo gönderilerinin kaybolması, çalınması veya tamamının hasarı halinde, ödenecek tazminat, kilogram başına en fazla 8,33 SDR ile sınırlıdır . Gönderinin bir kısmı değerini kaybetmişse, değerini kaybeden kısım için ödenecek tazminat tutarı, değerini kaybeden kısmının net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 SDR ile sınırlıdır . SDR’nin Türk Lirası karşılığının belirlenmesinde gönderinin kabul tarihindeki Türkiye
Cumhuriyeti Merkez Bankası kuru esas alınır .”; dördüncü bendinde ise, “ İkinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen hadleri aşmamak kaydıyla, ödenecek tazminatın tespitinde, gönderinin kabul edildiği yerdeki ve zamandaki gerçek değeri göz önünde bulundurulur .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, posta kargosunun
düşürülme sonucunda hasar gördüğü, dolayısıyla idarenin üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyerek hizmet kusuru oluştuğu değerlendirilerek, başvuranın uğradığı zararın tazmin edilmesine ve kabul sırasında alınmış olan ücretin iadesine yönelik makul sürede işlem tesis edilmesi için ilgili idareye tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
4 / 8A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, PTT Kargo ile marka 933 NW model
19 bilgisayar monitörünü Van’dan Osmaniye’ye gönderdiğini, takip numaralı
gönderisinin taşıma sırasında kırıldığını, başvurusu üzerine kamera kayıtları üzerinde inceleme yapıldığını, Adana Posta İşleme Merkezi Müdürlüğü tarafından gönderinin kendileri tarafından yere düşürüldüğünün kabul edildiğini iddia ederek zararının tazmin edilmesini, gönderi ücretinin tarafına iade edilmesini ve gönderisinin açılmasına olanak sağlayan mevzuatın tarafına gönderilmesini talep etmektedir .
10) 09/ 05/ 2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu ile ülke genelinde posta hizmetlerinin
kaliteli, sürekli, tüm kullanıcılar için karşılanabilir bir ücretle ve etkin rekabete dayalı esaslar çerçevesinde sunulmasını sağlamak amacıyla posta sektörünün serbestleştirilmesi ile mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaflığı sağlanmış sektörde düzenleme ve denetimin gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir . Kanun ile Kurumun görevleri yeniden düzenlenmiş ve “Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketi” adını almıştır . Kurum, kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi, sermayesinin tamamı Hazineye ait olan “kamu kurumu niteliği ağır basan” bir anonim şirket statüsünde yapılandırılmıştır .
(Anayasa Mahkemesinin 04/ 12/ 2014 tarihli ve E .2013/ 84, K.2014/ 183 sayılı Kararı)
11) Posta Hizmetlerinin Sunulmasına İlişkin Yönetmelik ile posta hizmetlerine ilişkin tarife,
kullanıcı menfaatleri, posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği, hizmet kalitesi ve uzlaştırma prosedürü ile posta sektöründe rekabeti tesis etmeye ve korumaya yönelik usul ve esasları düzenlenmiştir . Buna göre, hizmet sağlayıcısı, sunduğu posta hizmetlerinin gizliliği ve güvenliği ile ilgili olarak gerekli önlemleri almakla yükümlü olup, mücbir sebepler dışında ve ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kayıtlı gönderilerin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk hizmet sağlayıcısına aittir . Ayrıca hizmet sağlayıcısının kusurundan kaynaklanan nedenlerle, taahhüt ettiği hizmet kalitesi seviyesinin sağlanamaması halinde tazminat ve/veya geri ödemeye ilişkin prosedür hizmet sağlayıcılar tarafından yayınlanacağı hükme bağlanmıştır . Konuya ilişkin ayrıntılı düzenleme ise PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslarında yer almaktadır .
12) Şikâyetçi öncelikle, gönderisini sağlam bir şekilde koliye yerleştirip özenle paketlediğini,
Van Beşyol PTT şubesinde görev yapan kargo kabul memuru tarafından içeriğini beyan etmesine rağmen kolinin açıldığını ve özensizce paketlendiğini iddia ederek gönderisinin açılmasına olanak sağlayan mevzuatın tarafına gönderilmesini talep etmektedir . PTT tarafından gönderinin açılması hususu Posta Hizmetlerinin Sunulmasına İlişkin Yönetmelik ile PTT A.Ş. Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslarında düzenlenmiştir . Buna göre Yönetmelikte, hizmet sağlayıcının, posta yoluyla gönderilmesi yasak maddeler ile kabulü şarta bağlı gönderilere ilişkin yükümlülükleri kapsamında, haberleşmenin gizliliğine ilişkin ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, gönderinin kabulü aşamasında kullanıcıdan gönderinin içeriğine ilişkin bilgi talep edebileceği gibi kullanıcıdan gönderiyi açmasını da isteyebileceği belirtilmiştir . Kabulü şarta bağlı gönderiler kapsamında nelerin yer aldığı ise Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve
Esaslarının 14 üncü maddesinde düzenlenmiştir . Buna göre, evrensel posta hizmeti kapsamında olanlar da dahil kolay kırılabilen veya eksik ve yetersiz ambalaj edilen yahut tabiatları gereğince
5 / 8kolayca bozulabilecek veya hasara uğrayabilecek fena koku yayabilecek maddelerin; taşıma
esnasında oluşabilecek zarar ve ziyanın göndericinin sorumluluğunda olduğuna dair taahhütname alınmak suretiyle kabul edileceği düzenlenmiştir . Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esaslarında ise, haberleşme gönderileri hariç diğer gönderiler genel kural olarak kapsamları gönderici huzurunda kontrol edilerek kabul edileceği hükme bağlanmıştır . Dolayısıyla Yönetmelikte gönderinin kabulü aşamasında gönderinin açılıp açılmayacağı hususunda hizmet sağlayıcısına takdir yetkisi verildiği, Posta ve Kargo Hizmetleri Usul ve Esasları ile PTT’nin söz konusu yetkiyi, gönderinin kontrol edilerek kabul edileceği yönünde kullandığı anlaşılmıştır .
13) Ardından şikâyetçi, takip numaralı gönderisinin taşıma sırasında kırıldığını
belirterek zararının tazmin edilmesini ve gönderi ücretinin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
Şikâyetçi Van-Beşyol PTT Merkezinden 09/ 08/ 2017 tarihinde postaya vererek “
, Köyü, OSMANİYE” ad ve adresine, 7420 g. ağırlığı olan barkod numaralı posta kargosu kapsamında marka 933 NW Model 19 bilgisayar monitörü göndermiştir . Posta kargosunun Osmaniye PTT Merkezine 11/ 08/ 2017 tarihinde geldiği, dış görünüş itibariyle ambalajında herhangi bir hasar, ezik ve yırtık olmadığından tutanak veya gerçekleşme düzenlenmediği, gönderi köy varışlı olduğundan köy deposunda bekletildiği ve köy dağıtıcısı tarafından alıcıya teslim edildiği anlaşılmıştır .
14) Gönderinin alıcıya hasar görmüş vaziyette ulaşması nedeniyle şikâyetçi tarafından ilgili idareye
başvuruda bulunulduğu, başvurulara istinaden idare tarafından yapılan araştırma neticesinde, Adana PTT Başmüdürlüğüne bağlı Adana Posta İşleme Merkezince kamera kayıtlarının incelendiği, söz konusu kargonun gelişinde herhangi bir olumsuzluğa rastlanılmadığı,
KARGONUN POSTA KAFESİ İÇERİSİNDE MUTEMETÇE ARACA YÜKLENİLMESİ
SIRASINDA POSTA KAFESİNİN TEKERİNİN TAKILMASI İLE YERE DÜŞTÜĞÜ, ancak kutunun kapalı olması sebebiyle içeriğinin zarar görüp görmediğinin kamera kayıtlarından anlaşılamadığı belirtilmiştir . Söz konusu hususa Adana PTT Başmüdürlüğünün 26/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazısında yer verilmiş olup, idare tarafından posta kargosunun yere düşürüldüğü kabul edilmiştir . Bunun üzerine şikâyetçi, tarafından monitör için tazminat talebini içeren dilekçe vermesinin istendiğini ancak talebinin yerine getirilmediğini iddia etmektedir .
15) Somut olay açısından uyuşmazlık, gönderinin hasar görmesi ve dolayısıyla tazminat
sorumluluğunun PTT A.Ş.’ye ait olup olmadığı noktasında toplanmaktadır . İdare, taşıma esnasında oluşabilecek zarar ve ziyanın göndericinin sorumluluğunda olduğuna dair taahhütname alınmak suretiyle gönderiyi kabul etmekte ve şikâyetçinin “Kırılmasından PTT A.Ş. mesul değil” şerhini gönderiye ait alındının “Beyan” bölümüne yazıp imzalaması nedeniyle tazminat ödemesi ile ilgili olarak herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirtmektedir .
16) İdarenin eylem ve işlemleri nedeniyle bir zarar ortaya çıkması durumunda idarenin sorumluluğu
gündeme gelmektedir . İdarenin kusura dayanan sorumluluk hallerinden biri olan hizmet kusuru, kamu hizmetlerinin kuruluşunda, örgütlenmesinde veya işleyişinde ortaya çıkan aksaklık veya bozukluk olarak tanımlanmaktadır ve hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi şeklinde ortaya çıkabilmektedir . İdare, yürüttüğü hizmetin gereği gibi işlemesine yönelik örgütü kurmak, araç, gereç ve personeli o hizmetin gereklerine uygun bir biçimde hazırlamakla yükümlüdür . Söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, İDARENİN HİZMETİ
BEKLENEN ÖZEN, DİKKAT VE KALİTEDE YAPMAMASI DURUMUNDA HİZMETİN
6 / 8KÖTÜ İŞLEMESİ NEDENİYLE HİZMET KUSURU OLUŞMAKTADIR VE BU NEDENLE
MEYDANA GELEN ZARARIN DA İDARE TARAFINDAN TAZMİN EDİLMESİ
GEREKMEKTEDİR . (E . Ethem ATAY/Hasan ODABAŞI, Teori ve Yargı Kararları Işığında
İdarenin Sorumluluğu ve Tazminat Davaları, Seçkin Yayınları, Ankara, 2010, s.59- 84.)
17) Hizmet sağlayıcının sorumluluğu konusunda ilgili yönetmelikte, “Mücbir sebepler dışında
ve ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, kayıtlı gönderilerin kaybı, çalınması veya hasarı hâlinde sorumluluk hizmet sağlayıcısına aittir .” düzenlenmiştir . PTT A.Ş. Posta ve Kargo
Hizmetleri Usul ve Esasları’nda ise, tabiat ve mahiyetleri bakımından hasar tehlikesi kuvvetli bulunan maddelerde zararın bu yüzden ileri geldiği ve PTT’nin sorumluluğu bulunmadığı belirtilmiş olup, anılan düzenleme ile PTT’nin sorumluluk alanını daralttığı değerlendirilmiştir . Ancak her ne kadar hasar tehlikesi yüksek gönderilerin uğradıkları zararın tabiat ve mahiyetleri gereği olduğu belirtilse de, idarenin dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmesi gerekmektedir . İdarenin üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyip oluşan zararı maddenin tabiatına bağlaması idarenin göstermesi gereken özen yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz .
18) Dolayısıyla şikâyet konusu açısından PTT’nin hasar görmemesi için üzerine düşen
yükümlülüğü yerine getirip getirmediği önem arz etmektedir . Bu kapsamda kamera kayıtları incelendiğinde, Adana Posta İşleme Merkezinde kargonun posta kafesi içerisinde mutemetçe araca yüklenilmesi sırasında posta kafesinin tekerinin takılması ile yere düştüğü tespit edilmiş olup, zararın bundan kaynaklandığı ve idarenin hizmeti beklenen özen, dikkat ve kalitede yapmaması nedeniyle hizmet kusuru oluştuğu, hizmetin kusurlu işlemesi nedeniyle oluşan zararın mevzuat hükümleri dahilinde tazmin edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
19) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde , PTT’nin taşıma esnasında oluşabilecek
zarar ve ziyanın göndericinin sorumluluğunda olduğuna dair taahhütname alınmak suretiyle gönderiyi kabul ettiği, hasar tehlikesi yüksek gönderilerin uğradıkları zararın tabiat ve mahiyetleri gereği olduğu ve tarafının sorumluluğunun bulunmadığı belirtilmiş olsa da, gönderinin düşürülmesi sonucunda hasar gördüğü, posta kargosunun idare tarafından yere düşürüldüğünün kabul edildiği, dolayısıyla idarenin üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmeyerek hizmet kusuru oluştuğu değerlendirildiğinden, şikâyetçinin uğradığı zararın tazmin edilmemesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
7 / 8VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Tüketici Hakem
Heyetine başvuru yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın posta kargosu içerisinde yer alan monitörün taşıma esnasında kırılması nedeniyle uğradığı zararın tazmin edilmesine ve kabul sırasında alınmış olan ücretin iadesine yönelik makul sürede işlem tesis edilmesi için POSTA ve TELGRAF TEŞKİLATI A.Ş. GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA
Kararın BAŞVURANA ve POSTA ve TELGRAF TEŞKİLATI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş.
Genel Müdürlüğü nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi