|
ÖZET: Bingöl Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde şoför olarak çalışan başvuran, 15/08/2020 ile 15/09/2021 tarihleri arasında Vefa Sosyal Destek Grubu çalışmalarında hafta sonu ve resmi tatiller dahil olmak üzere aktif olarak görev yapmıştır. Başvuran, bu süre zarfında ödenmeyen fazla mesai ücretinin ödenmesini talep etmiş, ancak idare, puantaj cetvelinin iletilmemesi nedeniyle talebi reddetmiştir.
Yapılan değerlendirmede, başvuranın çalıştığı süreler için puantaj kayıtlarının mevcut olduğu ve bu kayıtların, fazla mesai ücretinin ödenmesini gerektirdiği belirlenmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, işçilerin zorunlu hallerde çalıştıkları süreler için fazla mesai ücreti ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin idare tarafından reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın fazla mesai ücretinin ödenmesi yönünde tavsiye kararı verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/3014-S.23.5085
BAŞVURU NO : 2022/13980
KARAR TARİHİ : 10/03/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİNGÖL GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Fazla çalışma ücreti ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran, Bingöl Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü bünyesinde şoför olarak çalışmakta olduğunu, pandemi dönemi gerekçesiyle Bingöl Valiliği Koordinesindeki Vefa Sosyal
Destek Grubu ve İl Göç İdaresi Müdürlüğü ekiplerinde 15/08/2020 tarihinden itibaren 15/09/2021 tarihine kadar hafta sonu ve resmi tatiller dahil haftanın yedi günü aktif olarak Bingöl İl, İlçe ve köylerinde çalıştığını, Genlik ve Spor İl Müdürlüğünden bu süreler için fazla mesai ücretlerinin ödenmesi talebinde bulunduğunu, söz konusu talebinin ise “Bingöl Valiliğince, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne herhangi bir puantaj cetveli iletilmemesi nedeniyle ödemenin yapılamayacağı” gerekçesiyle talebinin reddedildiği belirtilerek söz konusu dönemde hak kazanmış olduğu fazla çalışma ücretinin tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bingöl Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünün 24/10/2022 tarihli ve – – sayılı yazısında;
2.1. Başvuranın İl Müdürlüğü bünyesinde Sürekli İşçi(Taşerondan Geçen) kadrosunda Destek Personeli
Şoför olarak görev yapmakta olduğu,
2.2. Başvuranın çalışına saatlerine ilişkin Valilikten herhangi bir bilgi belge talebinde bulunulmadığı,
2.3. Başvuru sahibine Toplu İş Sözleşmesi gereği fazla çalışma, hafta tatili fazla çalışına ve bayram mesaisi ödenebilmekte olduğu,
2.4. İ1 Müdürlüğü bünyesinde işçi kadrosunda görev yapan personellere aylık düzenlenen puantajlar çerçevesinde ödeme yapılmakta olduğu, başvuru sahibinin İl Müdürlüğüne ulaşan puantaj kayıtları doğrultusunda ödeme yapılmış olup; başvuru sahibinin talep ettiği dönemler arası puantaj kayıtlarının esas alındığı ve tüm ödemelerin yapıldığı
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü ve Bağlı İşyerleri İşletme Toplu Sözleşmesi’nin
“Çalışma süreleri” başlıklı 17 nci maddesinde; “Haftalık çalışma süresi 45 saati geçemez. İşveren haftalık çalışma süresini beş gün çalışacak şekilde mevcut uygulamayı da dikkate alarak düzenler.
Cumartesi günü işçi dinlendirilir. ….. tatil günü cumartesi günü dışında farklı bir gün olarak da düzenlenebilir… bu işçilerin kendileri için belirlenen akdi tatil ve hafta tatili günlerinde çalıştırılmaları halinde, hafta tatili ve ücreti ile ilgili maddede akdi tatil ve hafta tatili için öngörülen hükümler uygulanır.”, “Çalışma ve fazla çalışmaların tespiti” başlıklı 18 inci maddesinde; “İşçileri, işe giriş ve çıkış saatlerini puantaj defterine yazarak imza ederler. İşçilerin hangi saatler arasında işyerinde bulunduğu yasal çalışma ve dinlenme sürelerinde işyerinde bulunup bulunmadığı söz konusu defter kayıtlarına göre belirlenir…”, “fazla çalışma ve ücreti” başlıklı 31 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; “Zorunlu nedenlerle yasal sürelerin üzerinde fazla çalışma yaptırılmışsa, ücreti de ödenecektir”, son fıkrasında;
“bu toplu iş sözleşmesinde belirtilen kaftalık çalışma saatlerinin üzerindeki her türlü çalışma fazla çalışma olup her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %100 yükseltilmesi suretiyle ödenir.”, “Hafta tatili ve ücreti” başlıklı 32 inci maddesinin (a)
bendinde; “a) İşçilerim hafta tatili Pazar günüdür. Hafta tatili gününde çalıştırılan işçilere ücretleri %100 zamlı olarak ödenir. (Çalışmadan hak ettiği dahil toplam 3). Ancak bu günlerde normal günlük çalışma süresini aşan çalışmalar için işçiye her bir saat çalışma karşılığı ücreti, normal saat ücretinin %200 zamlı (toplam 3 saat tutarı ödenir.” “Ulusal bayram, genel tatil günleri ve ücreti” başlıklı 33 üncü maddesinin 4 nolu fıkrasının ilk iki bendinde; “1 Ocak günü yılbaşı tatili günü… tatildir. Bu günlerde çalıştırılmayan işçilere bir iş karşılığı olmaksızın o günün normal ücretleri tam olarak ödenir. işçilerin bu günlerde çalıştırılmaları halinde ise o güne ait ücreti &100 zamlı (toplam 3 yevmiye) olarak ödenir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne
sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Bingöl Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünde şoför olarak görev yapmakta iken Bingöl Valiliği Vefa Destek
Grubu çalışmalarında görevlendirilen başvuran, 15/08/2020 tarihinden itibaren 15/09/2021 tarihine kadar hafta sonu ve resmi tatiller dahil haftanın yedi günü aktif olarak Bingöl İl, İlçe ve köylerinde çalışması nedeniyle tarafına ödenmeyen fazla çalışma ücretinin ödenmesini talep etmektedir.
8. Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü ve Bağlı İşyerleri İşletme Toplu Sözleşmesi’nde işçinin haftalık çalışma süresi ve dinlendirileceği gün belirlenmiştir. Buna göre haftalık çalışma süresi 45 saati geçemez ve hafta tatili günü cumartesi günü dışında farklı bir gün olarak belirlenebilir. İşçilere, zorunlu hallerde kendileri için belirlenen akdi tatil ve hafta tatili günlerinde çalıştırılmaları halinde ödeme yapılır. İşçilerin çalışma saatlerinde iş yerine bulunup bulunmadığı ve çalışma süreleri ise puantaj tablosuna göre tespit edilir. Hafta tatilinde çalıştırılan personele ücret %100 zamlı ödenir. İşçilerin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılmaları halindeyse, o güne ait ücretleri %100 zamlı ödenmektedir.
9. İlgili mevzuatın incelenmesinden, zorunlu hallerde ve tayin edilen çalışma süresinde çalışan işçi için, bu zorunlu halin niteliğine göre farklı bir ödeme yapılması düzenlenmemiş olup işçiye fazla çalışma süresine ve çalıştığı tarihin niteliğine göre ödeme yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
10. Başvuru konusu olayda, başvuran tarafından Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünden Bingöl Valiliği Vefa
Destek Grubu çalışmalarında görevlendirildiği süreler için fazla mesai ücretlerinin ödenmesi talebinde bulunduğunu, söz konusu talebinin ise “Bingöl Valiliğince, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne herhangi bir puantaj cetveli iletilmemesi nedeniyle ödemenin yapılamayacağı” gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır. İlgili idare tarafından başvuru kapsamında Kurumumuza sunulan bilgi ve belgeler inecelendiğinde, her ne kadar Bingöl Valiliği tarafından Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne puantaj cetveli iletilmediği belirtilmiş olmakla birlikte, Bingöl Valiliği 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğünce tutulan
“Vefa Sosyal Destek Grubu Çalışma Çizelgesi/Puantaj” tablosunda, başvuranın görevlendirildiği 15/8/2020-15/8/2021 tarihleri arasında belirlenen hafta içi/ hafta sonu/ resmi tatil de dahil olmak üzere tüm günler için çalışılan gün olarak işaretleme yapıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, “Vefa Sosyal Destek
Grubu Çalışma Çizelgesi/Puantaj” Tablosu çerçevesinde başvurana fazla mesai ücretlerinin ödenmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvurana ait puantaj tablosu çerçevesinde fazla mesai ücretinin ödenmesi konusunda BİNGÖL
VALİLİĞİ GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, BİNGÖL
VALİLİĞİ GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve BİNGÖL VALİLİĞİ GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi