Pursaklar’a naklen atanma talebinin reddi ve 657 sayılı Kanun’un 72. maddesi uyarınca adil yer değiştirme atamaları değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/17497-S.21.28033

BAŞVURU NO : 2021/12406

KARAR TARİHİ : 13/12/2021

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI

Tayin talebi hakkındadır.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 13/07/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan ekli şikâyet başvuruda özetle; 20/01/2016 tarihinden itibaren

Sinop İl Sağlık Müdürlüğü emrinde şube müdürü olarak görev yaptığını, 05/02/2021 tarihli dilekçe ile

Ankara ili Pursaklar İlçe Sağlık Müdürlüğünde münhal bulunan şube müdürlüğü kadrosuna naklen atanma talebinde bulunduğunu, ancak Ankara ilinin şube standardının dolu olduğu gerekçesi ile talebinin idarece reddedildiğini, talepte bulunduğu Ankara ili Pursaklar İlçesinin standardı 1 olup çalışan şube müdürü olmadığını ifade ederek bulunduğu ilde standart fazlası olması ve nakil talebinde bulunduğu Ankara ili

Pursaklar İlçe Sağlık Müdürlüğünde şube müdürü kadrosunun boş olması sebebiyle bu birime naklen atanma talebinin karşılanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Bilgi belge talepli yazımız üzerine Sağlık Bakanlığının sayılı yazısında özetle; Sağlık

Bakanlığı Taşra Teşkilatı Kadro Standartları İle Çalışma Usul ve Esaslarına DairYönerge’nin EK IV sayılı cetveline göre Ankara ili Pursaklar İlçe Sağlık Müdürlüğünün şube müdürü standardı 1, çalışan sayısı 0; Sinop il genelinde şube müdürü standardı 2, çalışan sayısı 3, Ankara il genelinde ise şube müdürü standart 42, çalışan sayısı 78 olup Ankara ilinin doluluk oranı Sinop iline göre daha fazla olduğu açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, /

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; (Değişik: 12/5/1982 – 2670/25 md.) “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.”

6. 25/6/1983 Tarih Ve 18088 Sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Devlet Memurlarının Yer

Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;

6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik

72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle

atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.

6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde: Bu Yönetmelik, Özel Kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydiyle Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar ile bunlara bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlarda ve Beden

Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan Devlet

Memurları Hakkında uygulanır. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 36 ncı maddesinde yer alan Yardımcı Hizmetler Sınıfına dahil memurlar, a) Aynı Kanunun 59 ncu maddesinde sayılan istisnai memurluklar, b) Aday Memurlar, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli memurlar, bu Yönetmelik hükümlerine tabi değildir.”

6.3. Tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinde: “Bu Yönetmelikte geçen; a) Yer değiştirme suretiyle atanma, aynı kurumda çalışan memurların, bu Yönetmelikte tesbit edilen hizmet bölgelerine belirli süreler dahilinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 76 ncı maddesindeki esaslar çerçevesinde atanmasını, b) “Kurum” deyimi bu Yönetmeliğin 2 nci maddesinin 1 nci fıkrasında belirtilen kurum ve kuruluşları, c) “Hizmet Bölgesi” deyimi bu Yönetmeliğe ekli (1) sayılı cetvelde gösterilen illerin gruplarını, d) “Hizmet Alanı” deyimi, hizmet bölgelerindeki görevin yapıldığı yeri, e) “Zorunlu Çalışma Süresi” deyimi, her hizmet bölgesinde zorunlu olarak çalışılması gereken süreyi, ifade eder.”

6.4) Temel ilkeler başlıklı 4 üncü maddesinde: “Temel ilkeler şunlardır:

a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkanları gözönünde bulundurulur.

b) Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır.

c) Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”

6.5. Hizmet Bölgeleri ve Bölgelerdeki Zorunlu Çalışma Süreleri başlıklı 5 inci maddesinde; “Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illeri gruplandırılarak, gelişmişlik sırasına göre (6) hizmet bölgesine ayrılmıştır. Bu hizmet bölgelerine giren il

/

merkezleri ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. İlçelerin gelişmişlik sırasına göre tesbiti ve bölgelere dağılımı, hizmetlerin gereklerine ve özelliklerine göre kurumlarca yapılır. Devlet Personel Dairesi

Kalkınma Planı Dönemlerinde, bu hizmet bölgelerini ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmeleri gözönünde bulundurarak ve Devlet Planlama Teşkilatının da görüşünü alarak, yeniden düzenleyebilir. (Ek : 17/7/1999

– 1999/13143 K.) Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarını altıyı geçmemek ve en az üç bölge olmak üzere,

hizmet özelliklerine göre bu hizmet bölgelerinden farklı hizmet bölgeleri de belirleyebilirler. (Ek:

17/7/1999 – 1999/13143 K.) Zorunlu yer değiştirmeye tabi personel ve en az iki yıl olmak üzere hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma süreleri, bölgelerin özellikleri, teşkilat yapısı, hizmetin ülkenin her yerine etkin olarak götürülebilmesi ve diğer hizmet gerekleri göz önünde bulundurulmak suretiyle kamu kurum ve kuruluşlarınca tespit edilir.”

6.6. Yer Değiştirme Suretiyle Atanma Dönemleri başlıklı 8 inci maddesinde: “Yer değiştirme sureti ile atanmalar her yılın Haziran – Eylül döneminde yapılır. Ancak, iş mevsimi bu dönemi kapsayan hizmetler için Mart ve Ekim ayları esas alınır.”

6.7. Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar başlıklı 9 uncu maddesinde: “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.”

6.8. “Özel Yönetmelikler” başlıklı 28 inci maddesinde; “Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz. (Değişik üçüncü cümle: 12 / 12 / 2016 -2016 / 9742 K.) Ancak, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edilir.”

6.9. Geçici 5 inci maddesinde; (Ek: 30/6/2014-2014/6578 K.) “Kamu kurum ve kuruluşları bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yönetmeliklerini bu Yönetmeliğe uygun hale getirirler. Bu süre içerisinde kamu kurum ve kuruluşlarının yönetmeliklerinin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.”

7. Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarında Görev Yapan Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık

Hizmetleri Sınıfı Dışı Personelin Atama ve Yer Değişikliği Yönergesinin

7.1. Amaç başlıklı birinci maddesinde; “Bu Yönergenin amacı; Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatında görev yapan avukatlık hizmetleri, genel idare hizmetleri, teknik hizmetler, din hizmetleri ve yardımcı hizmetler sınıfında görev yapan personelin atama, yer değiştirme ve özlük işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”

7.2. “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Personelin iller arası yer değişikliği her yıl haziran-temmuz döneminde yapılır. Personelin iller arası yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için görev yaptığı ilde fiilen en az bir yıl çalışmış olması şarttır. Yıllık izin, hafta sonu tatili ile resmi tatil günleri fiili çalışmadan sayılır. (2) Atama döneminde, münhal kadrodan fazla başvuru olması halinde, atama talepleri hizmet süresi fazla olandan başlanarak değerlendirilir. (3) İl içerisindeki yer değişiklikleri, döneme ve süreye bağlı kalmaksızın yapılabilir.”

/

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

9. Başvuran, Ankara ili Pursaklar İlçesinin standardı 1 olup çalışan şube müdürü olmadığını ifade ederek bulunduğu ilde standart fazlası olması ve nakil talebinde bulunduğu Ankara ili Pursaklar İlçe Sağlık

Müdürlüğünde şube müdürü kadrosunun boş olması sebebiyle bu birime naklen atanma talebinin karşılanmasını talep etmektedir.

10. İdare, Ankara ili Pursaklar İlçe Sağlık Müdürlüğünün şube müdürü standardı 1, çalışan sayısı 0; Sinop il genelinde şube müdürü standardı 2, çalışan sayısı 3, Ankara il genelinde ise şube müdürü standart 42, çalışan sayısı 78 olup Ankara ilinin doluluk oranı Sinop iline göre daha fazla olduğu gerekçesiyle ilgilinin talebinin uygun görülmediğini bildirilmiştir. Gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, başvuranın

2016 yılından bu yana Sinop ilinde şube müdürü olarak çalıştığı anlaşılmaktadır.

11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Yer değiştirme suretiyle atanma başlıklı 72 nci maddesinin 1 inci fıkrasında Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmaların; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılacağı düzenlenmiştir.

Burada idareye işlem tesis ederken belirtilen ölçütlere göre değerlendirme yapma ve buna uygun olarak takdir yetkisini kullanma hakkı verildiği açıktır. Ancak, takdir yetkisi mutlak ve denetimden uzak, keyfi bir uygulama demek değildir. İdarenin işlem tesis ederken, hizmet gerekleri gibi ölçütlerin yanı sıra, çalışanın da haklarını gözetmesi gerekmektedir. Bu çerçevede yapılan incelemede başvuranın 8 yıl gibi uzun sayılabilecek bir süredir, aynı ilde görev yaptığı, çalışılan yörenin sosyal, ekonomik ve kültürel imkânlarının, memleketlerine olan uzaklığının ve kişilerin (ve ailelerinin) sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ile psikolojileri üzerindeki olası etkilerinin de hakkaniyetli bir şekilde değerlendirilmesi yerinde olacaktır. Ayrıca, defalarca tayin isteyen ve sürekli bu talebi reddedilen bir çalışanın işyerindeki performansının olumsuz yönde etkilenebileceği gözardı edilmemelidir. Aynı yerde uzun sayılabilecek bir süre çalışmış ve belki de belirsiz bir süre daha çalışacağını düşünen bir çalışanın motivasyonunun ve ruhsal durumunun da dikkate alınması gerekmektedir. Kaldı ki, tayin talebinin reddedilmesinin hukuki ve fiili sebeplerinin aynı zamanda hakkaniyete de uygun olması gerekir. Somut olayda, idarenin (başvuranın) tayin talebini hakkaniyete uygun bir şekilde değerlendirmesi başvuran yönünden haklı bir beklenti oluşturmaktadır.

12. Ayrıca, başvuranın çalışmakta olduğu ilde de standart fazlası olduğu Bakanlık tarafından bildirilmiştir.

Başvuranın atanmak istediği Pursaklar İlçe Sağlık Müdürlüğünde halihazırda şube müdürü standardının boş olması ve Sinop İlinde başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulduğuna dair bir bilgiye de yer verilmemesi ile takdir yetkisinin sınırlarının değerlendirilmesiyle başvuranın talebinin karşılanması gerektiği kanaatine ulaşılmaktadır. 2020/52053 şikayet numaralı dosyada; “Başvuran, Artvin İl Afet ve Acil Durum İl

Müdürlüğünde çalıştığını, daha önce başka illere tayin talebinde bulunduğunu, ancak tayin taleplerinin

kabul edilmediğini, son olarak Bolu İline tayin talebinde bulunduğunu ancak bu talebinin de reddedildiğini belirterek, tayin talebinin olumlu değerlendirilmesini talep etmiş, İdare ise, Kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda özetle, “Artvin İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün 53 adet norm kadrosunun 25 adedinin dolu 28 adedinin boş olması, Bolu İl Müdürlüğünün ise 51 adet norm kadrosunun 33 ünün dolu 18 inin boş olması, Artvin İlinin afetsellik yönünden riskli bölge olması, ilgilinin hizmetine ihtiyaç duyulması ve

Başkanlık tarafından yapılan değerlendirme sonucunda yeterli puan alamaması” nedeniyle ilgilinin talebi uygun görülmediği bildirilmiştir. Mezkur başvuruya istinaden düzenlenen Kurumumuzun 29/07/2020 tarihli Tavsiye Kararında; “… Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hakkaniyet ilkesinin bir gereği olarak, başvuranın (özellikle 8 yıldır aynı yerde görev yapmasından dolayı) tayin talebinin yerine getirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.” değerlendirmesi yapılmıştır.

13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; hakkaniyet ilkesinin bir gereği olarak, başvuranın (özellikle 5 yıldır aynı yerde görev yapmasından dolayı) tayin talebinin yerine getirilmesi yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden ve başvuranın dilekçesi üzerine kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuranın Ankara ili Pursaklar İlçe Sağlık Müdürlüğüne şube müdürü olarak nakledilmesi yönündeki talebinin gerçekleştirilmesi hususunda SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, 6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

SAĞLIK BAKANLIĞININ bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi